Σύμφωνα με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ πρόκειται για την όγδοη μεγαλύτερη χρεοκοπία επιχείρησης με βάση το ενεργητικό της στη χώρα και τη μεγαλύτερη μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μετά τη Lehman Brothers το 2008. Ωστόσο, αν και οι επιπτώσεις θα είναι δριμείες για τους 2.870 εργαζομένους της MF Global, ο ευρύτερος αντίκτυπος θα είναι πολύ μικρότερος από εκείνον της Lehman. Λόγου χάριν, όταν στις αρχές της εβδομάδας ο Τζον Κορζάιν ζήτησε την υπαγωγή της εταιρείας του σε καθεστώς προστασίας έναντι των πιστωτών της, η εφημερίδα Financial Times επισήμανε πως προκλήθηκε αναταραχή στο χρηματιστήριο εμπορευμάτων του Σικάγου

Η MF Global ήταν ο μεγαλύτερος εκκαθαριστής στην αγορά αυτή, αλλά, όπως τονίζει η εφημερίδα, είναι περιορισμένες οι ενδείξεις προβλημάτων ρευστότητας. Είχε ενεργητικό 41 δισ. δολαρίων και οφειλές 39,7 δισ. δολαρίων. Η MF Global θεωρείται το πρώτο θύμα στο έδαφος των ΗΠΑ εξαιτίας της μεγάλης της έκθεσης σε ομόλογα του Βελγίου, της Ιρλανδίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας – φημολογείται ότι διατηρούσε και ελληνικά ομόλογα, αν και η ίδια το διαψεύδει.

Ενόσω η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη επιδεινωνόταν, αναλυτές και επενδυτές έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Τζον Κορζάιν είχε ο ίδιος στοιχηματίσει στα προαναφερθέντα ομόλογα κεφάλαια 6,3 δισ. δολαρίων το τελευταίο τρίμηνο. Μέχρι πριν από μία εβδομάδα διατεινόταν ότι, παρά τις πρωτοφανείς ζημίες του δευτέρου τριμήνου του οικονομικού 2011-2012 ύψους 186 εκατ. δολ. και την έκθεση στο ευρωπαϊκό χρέος, θα κατορθώσει να κλείσει θετικά το τρέχον έτος.

Ο Τζον Κορζάιν, ο οποίος ανέλαβε το πηδάλιο της MF Global στις αρχές του 2010, είχε στόχο να τη μεταμορφώσει σε μικρή Goldman Sachs – ανάλογα “οράματα” για τις δικές τους εταιρείες είχαν και άλλοι πρώην υψηλόβαθμοι της Goldman Sachs, όταν ανεξαρτητοποιήθηκαν από αυτήν. Ο κ. Κορζάιν, ο οποίος διετέλεσε γερουσιαστής, κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ και ήταν αποδοτικός στην εξεύρεση κεφαλαίων για την προεκλογική εκστρατεία του νυν Αμερικανού προέδρου, υπηρέτησε την Goldman Sachs επί 25 χρόνια. Εκεί οικοδόμησε έναν σθεναρό βραχίονα επενδυτικής τραπεζικής σε αμερικανικά ομόλογα. Η συνταγή αυτή, όμως, δεν απέδωσε στη MF Global. Στις αρχές Νοεμβρίου, οι οίκοι αξιολόγησης Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch την υποβάθμισαν στην κατηγορία των “σκουπιδιών” εξαιτίας της υπερβολικής της έκθεσης σε ευρωπαϊκά ομόλογα, τα οποία χρηματοδότησε με εκτεταμένο δανεισμό.

Οι μετοχές της καταβαραθρώθηκαν και ο Τζον Κορζάιν αναζήτησε αγοραστή. Αποτάθηκε σε σχεδόν όλες τις χρηματιστηριακές εταιρείες της Γουόλ Στριτ, προσβλέποντας στο ότι, εάν καταφέρει να πουλήσει περιουσιακά στοιχεία της, ίσως κατορθώσει να διασώσει την εταιρεία του. Το βράδυ της περασμένης Κυριακής υπέγραφε συμφωνία με την επίσης χρηματιστηριακή Interactive Brokers. Αυτή όμως δεν τελεσφόρησε, καθώς τα στελέχη της τελευταίας εντόπισαν διαφυγόντα κεφάλαια από τους λογαριασμούς πελατών της MF Global.

Τα όσα έλειπαν ανέρχονται σε 633 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημες πηγές. Οι αρμόδιες ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ διεξάγουν εξονυχιστική έρευνα, ώστε να διαπιστώσουν αν η MF Global χρησιμοποίησε τα κεφάλαια αυτά, που ανήκουν σε ιδιώτες πελάτες της, προκειμένου να αποφύγει την πτώχευση. Η εταιρεία παραδέχθηκε ότι χρησιμοποίησε κεφάλαια της πελατείας της, χωρίς να έχει γίνει ακόμα γνωστός ο προορισμός τους. Ο Κρεγκ Ντόνοϊ, επικεφαλής του CME Group, το οποίο διαχειρίζεται το χρηματιστήριο εμπορευμάτων του Σικάγου, επισήμανε πως με την τακτική της αυτή η χρηματιστηριακή εταιρεία παραβίασε τους κανόνες. Σύμφωνα με το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι επενδυτικές/χρηματιστηριακές εταιρείες οφείλουν να διατηρούν τα χρήματα των πελατών τους σε ξεχωριστό λογαριασμό, ούτως ώστε να είναι ευκολότερη η αποζημίωση των τελευταίων σε περίπτωση χρεοκοπίας.

Αξίζει να αναφερθεί ότι μεταξύ των πελατών της συγκαταλέγονται και πολλοί Ελληνες, οι οποίοι είχαν τοποθετήσεις στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Πλέον, η ΜF Global ενδέχεται να αντιμετωπίσει κατηγορίες και κυρώσεις για κατάχρηση. Εντούτοις, ο ίδιος ο Τζον Κορζάιν ίσως φανεί τυχερός. Εάν η εταιρεία βρει αγοραστή και δεν κλείσει, πιθανώς να αποκομίσει από τις τοποθετήσεις του περί τα 12 εκατ. δολάρια. Αρκεί, βέβαια, να μην αποδειχθεί ότι έχει αναμειχθεί σε αξιόποινες πράξεις…

Ο Τζον Κορζάιν, ο οποίος μεταξύ άλλων είχε δει το όνομά του να αναφέρεται ως εκείνο του διαδόχου του Τίμοθι Γκάιτνερ για το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, αποχώρησε βιαίως από τη θέση του πρώτου τη τάξει εταίρου της Goldman Sachs το 1999. Το “πραξικόπημα” διοργανώθηκε από υψηλόβαθμα στελέχη, μεταξύ των οποίων και ο Χένρι Πόλσον, ο μετέπειτα υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ. Αργότερα μέσα στη δεκαετία που ακολούθησε, υπέστη μία ακόμα ήττα. Aποπειράθηκε να επανεκλεγεί κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ για δεύτερη φορά, αλλά εις μάτην. Οι ψηφοφόροι τον είχαν αρχικά επιλέξει, πιστεύοντας πως με την εμπειρία του στα τραπεζικά θα μπορούσε να “νοικοκυρέψει” και τα οικονομικά της πολιτείας.

Ως αποτέλεσμα, επέστρεψε από την πολιτική πίσω στη Γουόλ Στριτ. Ανέλαβε τη MF Global, επιδιώκοντας να εφαρμόσει το μοντέλο της Goldman Sachs και να αποκαταστήσει τη φήμη του. Οπως επισημαίνουν όμως αναλυτές στο Bloomberg, το μοντέλο αυτό δύσκολα αντιγράφεται. Μάλιστα, αρκετοί πρώην άνθρωποι της Goldman απέτυχαν όταν αυτονομήθηκαν και δημιούργησαν τους δικούς τους οίκους ή διοίκησαν άλλους. Ο πρώην γενικός οικονομικός διευθυντής της, λόγου χάριν, Τζον Τέιν, ανέλαβε τη Merrill Lynch. Λόγω ογκωδών ζημιών εκδιώχθηκε, ενώ η εταιρεία ετέθη τελικά προς πώληση στο ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Ο Τζον Κορζάιν, τώρα, είχε μέχρι τέλους επενδύσει πολλά στα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης. Ηδη τον Σεπτέμβριο οι αρμόδιες ομοσπονδιακές αρχές τον είχαν προειδοποιήσει για υπερτιμολόγησή τους. Ο πρώην κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ “στοιχημάτισε πως η Ε.Ε. θα έσπευδε να διασώσει τις προβληματικές χώρες και θα απέτρεπε την πτώχευση”, όπως τόνισε στους NYT ο Αζάμ Αχμεντ. Ο χρόνος αποδείχθηκε όμως εχθρός του. Προτού δει τη διάσωση, οι αναλυτές υποβάθμισαν τη μετοχή της εταιρείας του, κλονίζοντας την επενδυτική εμπιστοσύνη και “εξαφανίζοντας” εκατομμύρια δολάρια κεφαλαιοποίησης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 4.11.2011

Ο Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Μάικλ Λιούις, γνωστός στην Ελλάδα από το άρθρο του στο Vanity Fair πέρυσι το Σεπτέμβριο για τις αιτίες του ελληνικού χρέους, δεν φείδεται εγκωμίων. Με θητεία στον λαβύρινθο των αγορών (στο βιβλίο του “Liars’ Poker” κατέγραψε τις εμπειρίες του ως πωλητής ομολόγων στη Salomon Βrothers) γνωρίζει τα πράγματα εκ των έσω. “Είναι ό,τι κοντινότερο διαθέτει η Γουόλ Στριτ σε μαντείο”, λέει με θαυμασμό για την Μέρεντιθ Γουίτνεϊ και θεωρεί υπερβολικές τις επικρίσεις των αντιπάλων της για τα πολιτειακά ομόλογα. Αλλωστε, μία μάντισσα σπανίως προκαλεί αισθήματα αγάπης.

Από το 2007 και μετά δέχεται επιθέσεις μέσω του Τύπου, εκατοντάδες υβριστικά τηλεφωνήματα και ηλεκτρονικά μηνύματα, ενώ μία φορά την απείλησαν πως θα τη σκοτώσουν. Ο Γκας Σκάκο, διαχειριστής κεφαλαίων στην AG Asset Μanagement τονίζει: “Είναι μια γυναίκα, η οποία με μια λέξη της επηρεάζει τις αγορές”. Πέραν τούτου, “είναι διορατική, διέκρινε τι πρόκειται να συμβεί νωρίς και δεν ντράπηκε να το δηλώσει ευθαρσώς”. Οσο για τους άσπονδους εχθρούς της, αυτοί κάποια στιγμή αναγκάζονται να αναγνωρίσουν την ευθυκρισία της. Οπως διατεινόταν πρώην στέλεχος της Citigroup: “Τι πρέπει να κάνεις, όταν το πιο ενοχλητικό άτομο για την τράπεζά σου δικαιώνεται συνεχώς στις προβλέψεις του; Πρέπει να του το αναγνωρίσεις”.

Το 2009, σχεδόν δύο χρόνια μετά την ανάδειξή της στο στερέωμα των σουπερστάρ της Γουόλ Στριτ και της τηλεόρασης, η Μέρεντιθ Γουίτνεϊ είχε πλέον το οπλοστάσιο για να κεφαλαιοποιήσει εκείνη στο ακέραιο τη φήμη της. Μέχρι τότε η εταιρεία της Oppenmheimer & Co. της παρείχε την πλατφόρμα, την πελατεία και τους πόρους, ώστε να διεξάγει απερίσπαστη την έρευνά της. Η εταιρεία εισέπραττε τη μερίδα του λέοντος από τους πελάτες της, αλλά και η ίδια είχε υψηλότατες απολαβές (συνήθως η αφρόκρεμα αναλυτών και αναλυτριών συγκεντρώνει αρκετά εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο, όπως αναφέρει η Wall Street Journal). Η κ. Γουίτνεϊ εγκατέλειψε την Oppenheimer & Co. και ίδρυσε τη δική της εταιρεία αναλύσεων και χρηματιστηριακών ερευνών.

Ο όμιλος που φέρει το όνομά της, Meredith Whitney Advisory Group, συντάσσει περιζήτητες και, όπως είναι αναμενόμενο, αμφιλεγόμενες έρευνες, όπως η φέρουσα τον τίτλο “The Tragedy of Commons” με θέμα τα επισφαλή ομόλογα των 25 μεγαλύτερων αμερικανικών πολιτειών. Eκδόθηκε πέρυσι τον Σεπτέμβριο και προέβλεπε από 50 έως 100 χρεοκοπίες εκατοντάδων δισ. δολ. – μία πρόβλεψη αρκετά επιπόλαιη, όπως αποφαίνονται ακόμα και οι υποστηρικτές της. “Δεν μπορώ να πιστέψω πως στην καριέρα μου μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα εντόπισα τις δύο “μαύρες τρύπες” του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος, τις τράπεζες αρχικά και τώρα τα δημόσια οικονομικά των πολιτειών”, λέει η ίδια. Ως αποτέλεσμα της πρόβλεψής της, από τις 22 Δεκεμβρίου 2010 έως και τις 2 Φεβρουαρίου 2011 ρευστοποιήθηκαν επενδύσεις πολιτειακών ομολόγων ύψους 14 δισ. δολαρίων. Το τέταρτο τρίμηνο του 2010 οι αποδόσεις των συγκεκριμένων τίτλων έφτασαν στο ναδίρ των τελευταίων 16 ετών. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, ένα χρόνο μετά, δεν έχει σημειωθεί κάποια χρεοκοπία αμερικανικής πολιτείας. Αυτό έχει δώσει μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για επιθέσεις από τους επικριτές της, με πρώτη την Αλεξάντρα Λέμπενταλ, κόρη και κληρονόμο της “αυτοκρατορίας των ομολόγων” που οικοδόμησαν τρεις γενιές Λέμπενταλ. “Τα νούμερα της κ. Γουίτνεϊ απέχουν από την πραγματικότητα και αν και στα ζητήματα των στεγαστικών δανείων είναι ιδιοφυής, δεν έχει την ίδια εμπειρία και τα ίδια εύσημα στα πολιτειακά ομόλογα”.

Μια ακόμα πιο σκληρή κριτική εις βάρος της “μάντισσας της Γουόλ Στριτ” προήλθε από την εφημερίδα The New York Observer, με την αρθρογράφο Μορίν Κάσικ να χαρακτηρίζει τις εκτιμήσεις της “απογοητευτικά υπερφίαλες”. Η Μέρεντιθ Γουίντεϊ δεν υποχωρεί και υποστηρίζει σθεναρά τις ενδελεχείς αναλύσεις της, οι οποίες βασίζονται σε εξαντλητική έρευνα και δουλειά. “Ο χρόνος θα αποδείξει ποιος έχει δίκιο. Στη Γουόλ Στριτ επικρατεί πραγματική αξιοκρατία. Ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει, αλλά κανείς πελάτης μας δεν απέσυρε την εμπιστοσύνη του από την άριστη δουλειά μας”, ανταπαντά. Και κάθε πελάτης για να έχει πρόσβαση στα δεδομένα της κ. Γουίτνεϊ πρέπει να καταβάλει ως βασική συνδρομή 100.000 δολάρια. “Δεν πρόκειται να μειώσω το κόστος για να προσφέρω τα στοιχεία μου σε όποιον τα ζητήσει. Δε θα ήταν δίκαιο για την υφιστάμενη πελατεία μου. Αλλωστε, η παλιά πελατεία μου έχει προτεραιότητα έναντι της νέας”, σημειώνει.

Η γενική οικονομκή διευθύντρια της Facebook, Σέριλ Σάντμπεργκ, υπογραμμίζει πως “αυτό που θαυμάζω στη Μέρεντιθ Γουίτνεϊ είναι ότι έκτισε την καριέρα της στη σκληρή δουλειά πρώτα και μετά στο να διακηρύσσει την αλήθεια της”. Πέραν της εργατικότητάς της, ένα άλλο στοιχείο της είναι η δημοφιλία της και ο εύθυμος χαρακτήρας της. Στα 8 της υπήρξε η νεότερη εφημεριδοπώλης της γειτονιάς της. Εξαγόρασε τα “δρομολόγια” των φίλων της, αυξάνοντας το εισόδημά της και οργάνωνε γι’ αυτούς σαββατιάτικα πάρτι μετά φιλοξενίας και χειροποίητων κέικ, ώστε να έχει βοηθούς στη διανομή των ογκωδέστερων κυριακάτικων φύλλων.

Τριάντα τρία χρόνια αργότερα δεν έχει αλλάξει πολύ. “Δουλεύει ατελείωτες ώρες και τα Σαββατοκύριακα, αλλά δεν θα χάσει την ευκαιρία να χορέψει” λέει η αδελφή της Γουέντι. Η αντοχή της Μέρεντιθ Γουίτνεϊ μεταφράζεται και σε εκατοντάδες μίλια στον δρόμο, χωρίς να εννοούμε ότι τρέχει με το αυτοκίνητο. Τον Νοέμβριο θα συμμετάσχει στον τρίτο της Μαραθώνιο, για τον οποίο προπονείται εντατικά.

Δημοσιεύθηκε στην ‘Καθημερινή’, 8.10.2011