Η σκληρή λιτότητα ενθαρρύνει τον λαϊκιστικό λόγο και μάλιστα στη χυδαία του εκδοχή. Οι λαϊκιστές αντλούν την ισχύ τους από ένα διαχρονικό μοτίβο που διαπερνά τον δημόσιο βίο. Κύρια στοιχεία του είναι ο μανιχαϊσμός, η συνωμοσιολογία, ο φατριασμός, η θυματοποίηση.

Δεν είναι όμως το μόνο είδος λόγου. Αναπτύσσεται παράλληλα κι ένας αναστοχαστικός λόγος, ο οποίος προσεγγίζει την κρίση όχι θρηνητικά-λαϊκιστικά, αλλά ανα-θεωρητικά. Η χρεοκοπία αποκαλύπτει όλα εκείνα που διαισθητικά γνωρίζαμε αλλά απωθούσαμε: τη σαθρότητα των θεσμών μας, την ανεπάρκεια των ηγετών μας, τη φαυλότητα των πρακτικών μας (σε όλα τα επίπεδα).

Οι πλείστοι πολιτικοί εκφράζουν αμήχανα και τα δύο είδη λόγου ταυτοχρόνως, επιτείνοντας τη σύγχυση: απουσιάζει η διαύγεια του συμβολισμού. Μιλάνε λ.χ. για «αξιοκρατία», αλλά προκρίνουν την κομματική φατρία: «[Θέλουμε την] Ελλάδα της αξιοκρατίας, όχι της κυριαρχίας των “ημετέρων” και των “κυκλωμάτων”» είπε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο πρωθυπουργός. Αυτό δεν τον εμπόδισε, ωστόσο, να διορίσει τους «κολλητούς» του από τη Μεσσηνία επικεφαλής σημαντικών δημοσίων οργανισμών!

Οπως συνήθως συμβαίνει σε περιόδους μεγάλων μεταβολών, οι δυνάμεις της παρακμής αναγκάζονται επιφανειακά να συμμορφωθούν με τη νέα πραγματικότητα. Οι βαθύτερες προτιμήσεις τους, όμως, δεν κρύβονται. Σε μια ώριμη δημοκρατία λ.χ. η οριστική καταδίκη του περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας κ. Ψωμιάδη για παράβαση καθήκοντος (και η συνακόλουθη έκπτωσή του από το αξίωμα), θα τον παρέδιδε στη γενική καταισχύνη και θα αρκούσε για την αυτόματη διαγραφή από το κόμμα του. Οχι όμως στη μετα-οθωμανική μας κουλτούρα!

Αντί μεταμέλειας ή έστω συστολής, ο κ. Ψωμιάδης δήλωσε κουτσαβάκικα: «Δεν είμαι έκπτωτος, είμαι νικητής στη συνείδηση του ελληνικού λαού». Η Ν.Δ. σιωπά. Μόλις πέρυσι ο κ. Σαμαράς είχε χρίσει τον κ. Ψωμιάδη επικεφαλής του προεκλογικού αγώνα της Ν.Δ. στη Β. Ελλάδα, παρά την υφιστάμενη πρωτοβάθμια καταδίκη του. Ο δε «γαλάζιος» διάδοχος του έκπτωτου περιφερειάρχη, ο κ. Τζιτζικώστας, δήλωσε μετά την εκλογή του: «Είμαστε εδώ εξαιτίας μιας άδικης απόφασης. Είμαστε δίπλα του, είμαστε η συνέχεια του έργου του». Μετάφραση: Είμαστε αμετανόητοι! Στα παλιά μας τα παπούτσια τι αποφασίζει ο Αρειος Πάγος! Η φατρία είναι πάνω απ’ όλα! Μετά απ’ αυτό, γιατί να σεβαστεί τον νόμο ο τραμπούκος απεργός ή ο αυθαίρετος καταληψίας;

Η χρεοκοπία μεταβάλλει το κυρίαρχο λεξιλόγιο. Παράλληλα με την ένταση του λαϊκισμού, αναδύεται ένας νέος ηθικοπολιτικός λόγος, η εκφορά του οποίου δεν θεωρείται πλέον εκκεντρική: η χρεοκοπία επανανομιμοποιεί την ηθική της ευθύνης. Οχι μόνο νιώθουμε ότι τα «κοινά» μας αφορούν προσωπικά, αλλά ότι ο ηθικοπολιτικός λόγος βρίσκει, όλο και περισσότερο, ευήκοα ώτα.

Δείτε πώς υπερασπίζεται τη θαρραλέα πράξη της η κοινωνική λειτουργός που κατήγγειλε πέρυσι στις Αρχές γιατρό επαρχιακού νοσοκομείου ότι ζήτησε «φακελάκι» από ανάπηρο ασθενή που είχε υπό την επιμέλειά της: «Το χρωστάω στην πατρίδα, αλλά και στο παιδί μου, να καταγγέλλω συμπεριφορές που μας έφτασαν στο σημείο που βρισκόμαστε σήμερα» («Εθνος», 12/1/13). Δεν επικαλείται απλώς τον επαγγελματισμό της, αλλά το χρέος της προς μια υπερβατική και συνάμα τόσο απτή αξία («η πατρίδα μου») και το μέλλον της («το παιδί μου»). Η χρεοκοπία εντείνει την ταύτιση του πολίτη με την «πόλιν». Το όραμα της ενάρετης συλλογικότητας νοηματοδοτεί τον ατομικό βίο: δεν είμαστε ακοινώνητοι ιδιώτες, έχουμε προσωπική ευθύνη για ό,τι συλλογικά μας συμβαίνει, λογοδοτούμε στις επόμενες γενιές!

Βεβαίως, ακόμα και σε συνθήκες πρωτοφανούς κρίσης, η ηθική-θεσμική εγρήγορση των ταγών δεν είναι αυτονόητη. Οι διαδικασίες του κράτους δικαίου δεν είναι μηχανικά συστήματα. Για να λειτουργούν καλά χρειάζονται τη ζωοποιό ενέργεια που παρέχει η ηθική της ευθύνης, όχι της συγκάλυψης. Οι πειθαρχικές διαδικασίες του ΕΣΥ για τον κατηγορούμενο γιατρό δεν ενεργοποιήθηκαν! Ο αρμόδιος ιατρικός σύλλογος σιώπησε. Δεν αντιλαμβάνονται όλοι την «πατρίδα» με τον ίδιο τρόπο…

Το μέλλον δεν είναι δεδομένο, τελεί πάντοτε υπό διαμόρφωση, μας θύμιζε ακούραστα ο νομπελίστας φυσικός Ιλια Πριγκοζίν. Περίοδοι κρίσης ρευστοποιούν τη φαινομενικώς συμπαγή πραγματικότητα και αναδεικνύουν την πλαστικότητά της. Συνειδητοποιούμε ότι συν-διαμορφώνουμε τη συλλογικότητα στην οποία μετέχουμε. Οι επιλογές μας δεν είναι ουδέτερες. Μπορούμε να μιμηθούμε τον Ψωμιάδη και τον Τζιτζικώστα ή την κοινωνική λειτουργό. Και θα έχουμε, ανάλογα με την επιλογή μας, την πατρίδα που μας αξίζει.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 20.1.2013

Αυτά είναι τα καλά νέα για τον πρωθυπουργό. Υπάρχουν όμως κι άλλα, το κυριότερο εκ των οποίων είναι ότι όσο περνάει ο καιρός και απομακρύνεται ο φόβος της χρεοκοπίας, η κυβέρνηση θα αρχίσει να κρίνεται με τα στάνταρντ της ομαλότητας. Οσο η μεσαία τάξη εμπεδώνει το αίσθημα ασφάλειας, τόσο περισσότερο θα απαιτεί και τα υπόλοιπα, που οφείλει να κάνει μια κυβέρνηση σε κανονικούς καιρούς. Δεν αναφερόμαστε σε οικονομικά αιτήματα, τα οποία ήταν η μόνιμη και περίπου η μόνη σταθερά των απαιτήσεων της ελληνικής κοινωνίας από τις κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης. Το σοκ του περιορισμού των εισοδημάτων το απορρόφησαν οι κυβερνήσεις Παπανδρέου και το πλήρωσαν. Οπως γράφαμε το περασμένο καλοκαίρι, «παρά τη χωλή δημόσια συζήτηση, παρά τα ανεδαφικά συνθήματα που κυριάρχησαν, οι περισσότεροι Ελληνες έμαθαν για τα παραγωγικά ελλείμματα της χώρας και άρχισαν να συνειδητοποιούν τις θεσμικές στρεβλώσεις της οικονομίας. Ο έντονος -και εν πολλοίς αυτοκριτικός- διάλογος των δύο τελευταίων ετών ήταν ένα βήμα ωριμότητας της κοινωνίας, η οποία αποτυπώθηκε και στο αποτέλεσμα της 17ης Ιουνίου. Οι Ελληνες ψήφισαν υπέρ της Ευρώπης ξέροντας ότι η επιλογή συνοδεύεται και από τις σταθεροποιητικές πολιτικές» («Το σύντομο καλοκαίρι της Αγανάκτησης;», Καθημερινή 22.7.2012).

Σε ό,τι αφορά τα οικονομικά, η κυβέρνηση έχει μόνο μία μεγάλη εκκρεμότητα. Την αποτελεσματική ενίσχυση των αδύναμων και χτυπημένων από την κρίση Ελλήνων, ήτοι των φτωχών και ανέργων. Αυτό προϋποθέτει δομές κοινωνικού κράτους, διαφορετικές από το ρίχνω λεφτά στον αέρα («ζούμπου» το λέγαμε παλιότερα) κι όποιος προλάβει παίρνει. Αυτό συνέβαινε μέχρι τώρα. Τώρα οι πολίτες θέλουν χειρουργική δεξιότητα. Η κοινωνία δεν μπορεί να έχει τους αδύναμους στο έλεος της τύχης, αλλά επίσης δεν ανέχεται τη σπατάλη. Ζητεί στοχευμένες κοινωνικές πολιτικές, που θα ενισχύουν τους αδύνατους και όχι τους γραφειοκράτες.

Συνεπώς, πολλοί ψηφοφόροι -αφού είδαν την κρίση να χτυπά και ισχυρότερες χώρες και τη λιτότητα να ροκανίζει τα εισοδήματα και άλλων ευρωπαϊκών λαών- δεν θα κρίνουν την κυβέρνηση Σαμαρά, όπως την κυβέρνηση Παπανδρέου. Η ελληνική κοινωνία μοιάζει να απορροφάει την «έκπληξη» της λιτότητας και προσαρμόζεται ταχύτατα. Η τωρινή κυβέρνηση θα κριθεί από τη δυνατότητά της να φτιάξει θεσμούς, να καταπολεμήσει τις ελληνικές παθογένειες, να δημιουργήσει ένα φτωχότερο μεν (σε σχέση με το παρελθόν), αλλά ευρωπαϊκότερο στις δομές και αποτελεσματικότερο στη λειτουργία κράτος.

Οσο απομακρύνεται ο κίνδυνος της χρεοκοπίας, τόσο μετατίθεται το κέντρο προσοχής του εκλογικού σώματος. Οι πολίτες πλέον θα απαιτούν περισσότερα από την υπόλοιπη, εκτός του κ. Στουρνάρα, κυβέρνηση. Κι εκεί είναι τα πολύ άσχημα νέα για τον κ. Σαμαρά. Η πλειοψηφία των υπουργών του δουλεύει με τον παλαιοκομματικό αραμπά. Κι αυτό, όσο περνάει ο καιρός, θα γίνεται όλο και πιο εμφανές…

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 20.1.2013

Ωστόσο, η επιτυχής διεκπεραίωση του PSI, της ρύθμισης δηλαδή του μεγαλύτερου μέρους των ελληνικών χρεών που κατείχαν εγχώριοι και διεθνείς ιδιωτικοί φορείς, υπήρξε μεγάλο γεγονός, η σημασία του οποίου δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί, ούτε εντός, ούτε εκτός της χώρας.

Οσο κι αν πολλοί το προσπερνούν έχει μεγάλη σημασία η μετακύλιση του χρέους από τον ιδιωτικό τομέα στον δημόσιο, τον λεγόμενο επίσημο τομέα. Μέχρι τώρα η μεγάλη πίεση προς την ελληνική οικονομία, προέρχονταν από την απειλή αθέτησης υποσχέσεων προς το πλήθος των ιδιωτών που είχαν δανείσει το ελληνικό δημόσιο. Η απειλή της γρήγορης και άτακτης χρεοκοπίας αποτελούσε τη βάση αναστολής των πάντων. Η χώρα είχε μπει σε καραντίνα, σε καθεστώς αποκλεισμού από χρηματοδοτήσεις, επενδύσεις, συναλλαγές, απ’ οτιδήποτε. Και ανά πάσα στιγμή, από ένα τυχαίο γεγονός θα μπορούσε να τιναχθεί στον αέρα, να χρεοκοπήσει και αυτομάτως να απειληθεί με έξωση από την ευρωζώνη. Με τη ρύθμιση των χρεών προς τους ιδιώτες απαλλάχθηκε από αυτή την απειλή, από αυτό τον βραχνά.

Τώρα τα χρέη έχουν ρυθμισθεί και μεταφερθεί στον δημόσιο τομέα. Αυτή η μετακύλιση περιορίζει από το 90% στο 10% την απειλή εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη. Και επιπλέον δίνει τη δυνατότητα επιπρόσθετων ρυθμίσεων και διευκολύνσεων. Μπορούν να υπάρξουν καλύτεροι όροι, επιμηκύνσεις, μικρότερα επιτόκια και σε κάθε περίπτωση, άλλοι χειρισμοί που περιορίζουν σχεδόν εκμηδενίζουν την απειλή της άτακτης χρεοκοπίας. Δεν είναι άσχετο επίσης το γεγονός ότι μετά την ρύθμιση των χρεών άρχισαν οι ευρωπαίοι να συζητούν θέματα επενδύσεων, απελευθέρωσης κοινοτικών πόρων και άλλα σχετιζόμενα με την ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας, τα οποία προωθεί στις Βρυξέλλες ο πρωθυπουργός κ. Λ. Παπαδήμος.

Στον βαθμό δε που οι προβλεπόμενες πολλές ρυθμίσεις του δευτέρου μνημονίου εφαρμοσθούν και το παραγωγικό μοντέλο της χώρας τροποποιηθεί, το κλίμα θα αλλάξει ριζικά. Οσο θα εμπεδώνεται η εκτίμηση ότι η χώρα δεν πτωχεύει, αλλά αντιθέτως σταθεροποιείται σε χαμηλότερη βάση και αλλάζει, τότε θα αλλάξει και η ατμόσφαιρα. Οταν θα εκλείψει ο φόβος και η απειλή θα υπάρξουν σχεδόν αυτόματα αποφάσεις από όλους όσους έχουν συμφέρον ή βλέπουν ευκαιρίες στο νέο περιβάλλον.

Είναι βέβαιο ότι θα επανακατατεθούν στις ελληνικές Τράπεζες καταθέσεις που διέρρευσαν στο εξωτερικό ή κρύφτηκαν σε χρηματοκιβώτια και μπαούλα.

Επίσης όσοι έβλεπαν την Ελλάδα ως ζώνη επενδύσεων θα επανέλθουν. Το ελληνικό χρηματιστήριο αυτή τη στιγμή είναι από τα φθηνότερα στον κόσμο, η αξία των ελληνικών επιχειρήσεων έχει καταπέσει στο ναδίρ, η υποτίμηση των πάντων έχει καταστήσει την Ελλάδα ζώνη ευκαιριών.

Οταν θα συνειδητοποιηθεί η αλλαγή, δεν μπορεί παρά να προκαλέσει το ενδιαφέρον Ελλήνων και ξένων. Είναι θέμα χρόνου να εκδηλωθεί. Και εξαρτάται βεβαίως από τη ταχύτητα και τη συνέπεια εφαρμογής του προγράμματος εξυγίανσης.

Οσο πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά προωθηθεί τόσο ταχύτερα θα αμβλυνθούν και οι συνέπειές του. Με άλλα λόγια το μεγάλο κακό έχει περάσει.

Από εδώ και πέρα μόνο κέρδη μπορεί να έχει η ελληνική οικονομία, αρκεί να μην πισωγυρίσει.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 20.3.2012

Στη συνέχεια κατέρρευσε εκείνη η εξιστόρηση για τις αιτίες που μας οδήγησαν στο Μνημόνιο και στηριζόταν στη μεταφυσική ανάγνωση των γεγονότων, σύμφωνα με την οποία οι δυνάμεις του διεθνούς χρήματος έχουν στήσει συνωμοσία υποδούλωσης του ελληνικού έθνους με τη βοήθεια μελών της οικογένειας Παπανδρέου, του Σόρος και άλλων παρομοίων. Σε αυτήν την κατεύθυνση εκμεταλλεύτηκαν τις διαταραγμένες σκέψεις ενός μέλους του συμβουλίου της Στατιστικής Αρχής και παρακίνησαν τον τραχύ οικονομικό εισαγγελέα να μετατρέψει τη Δικαιοσύνη από κριτή σε εκτελεστή.

Ενας άλλος καιροσκοπισμός, όπως τον εξέφραζε ο τέως πρωθυπουργός, κατέρρευσε, όταν επιχείρησε να βάλει σε εκβιαστική αντιπαράθεση τη θέληση του ελληνικού με αυτήν των άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών λαών. Με τον εκβιασμό του δημοψηφίσματος, η λαϊκίστικη κατηγορία περί ελλιπούς αλληλεγγύης εκ μέρους των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, οδήγησε σε περαιτέρω απομόνωση του ελληνικού κράτους.

Τις τελευταίες εβδομάδες κατέρρευσε και ο λαϊκισμός μερίδας της κομμουνιστικής Αριστεράς, που ζητούσε διαγραφή του χρέους με ταυτόχρονη έξοδο από το ευρώ, “εφόσον χρειαστεί”! Εχει προηγηθεί η απόρριψη των νομικών επιχειρημάτων για την εθνική προδοσία όσων υπέγραψαν τη δανειακή σύμβαση του 2010, παρόλο που η κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας αποτελεί «μυστικό» για τα μέσα ενημέρωσης και τον ηλεκτρονικό κόσμο των εθνικιστικών μπλογκ.

Επιμένει ακόμη ο λαϊκισμός των συνδικαλιστών της εργοδοσίας, οι οποίοι επιδιώκουν, διά μέσου του κοινωνικού “διαλόγου”, να διαφυλάξουν τα παχυλά περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεών τους. Δεν μπορούν να κρύψουν, σχεδόν, πόσο ψεύτικα είναι τα δάκρυα που χύνουν διά μέσου “ερευνών” για τις δεκάδες χιλιάδες καταστήματα που κατεβάζουν ρολά. Γνωρίζουν άριστα ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους, τα καταστήματα που κλείνουν αντιλαμβάνονται ότι δεν μπορούν να συνεχίσουν να υποκλέπτουν φόρους. Ξέρουν ότι στήθηκαν για να εκμεταλλευτούν την πιστωτική υπερκατανάλωση με φτηνές εισαγωγές χαμηλής ποιότητας, τάση που κυριάρχησε τα προηγούμενα χρόνια. Προφανώς ξέρουν πως πολλοί συνάδελφοί τους, αντί να επενδύσουν στον εκσυγχρονισμό και την απαραίτητη αναδιοργάνωση της επιχείρησης, μετέφεραν συστηματικά τα κέρδη της προς ακίνητα και υπερβολική κατανάλωση.

Τα ίδια λένε και οι εκπρόσωποι της εργατικής γραφειοκρατίας. Επιδεικτικά αγνοούν ότι η πίεση στο εργατικό εισόδημα και η αδυναμία των ασφαλιστικών Ταμείων να πληρώσουν συντάξεις, οφείλεται στην έλλειψη ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Ανεργοι και άεργοι αυξάνουν την πίεση για αδήλωτη εργασία. Συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι και μετανάστες εργάζονται εκτός οιασδήποτε σύμβασης. Για όλους αυτούς, κατώτατη αμοιβή, 13ο και 14ο επίδομα, τριετίες ωρίμανσης και άλλες προβλέψεις των συμβάσεων δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα. Ο λαϊκισμός, στην πλευρά αυτή, προστατεύει τους έχοντες (εργασία) κόντρα στους μη έχοντες.

Είναι προφανές ότι οι περισσότεροι από τους πολιτικούς, δικαστικούς, συνδικαλιστές, αρθρογράφους και άλλους παράγοντες, που μηρυκάζουν τις επιτυχίες του λαϊκισμού και τραβούν τα πράγματα στα άκρα, πολύ καλά αντιλαμβάνονται πως το δυσκολότερο σε μια τόσο μεγάλη προσαρμογή είναι να μοιραστείς το βάρος της με τον διπλανό σου. Ο λαϊκισμός, που έχει κατακλύσει την πολιτική ζωή και τόσο τρομάζει τα κομματικά επιτελεία, δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά ένας επικίνδυνος ταξικός εγωισμός.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 24.1.2012

[Φωτό: Γαλλία, J-F. FAVRE, Le peuple des pauvres France - cropped]

Σύμφωνα με τις προβλέψεις μας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποφυγή μιας κατάρρευσης του ευρώ, ενώ παράλληλα θα ενταθούν και οι παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικών ομολόγων. Με άλλα λόγια, παρά τις επίσημες τοποθετήσεις των υπευθύνων της ΕΚΤ, η τελευταία θα συνεχίσει να στηρίζει τις προβληματικές χώρες της ευρωζώνης. Παράλληλα, οι διακηρύξεις περί αυστηρών φορολογικών μέτρων και ιδιωτικοποιήσεων θα μετριάσουν τελικά τις πιέσεις των αγορών, οι οποίες μάλλον θα βγουν κερδισμένες από την σταδιακή υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολλαρίου.

Όλα αυτά, βέβαια, δεν σημαίνουν ότι οι πολιτικές ηγεσίες της ευρωζώνης θα μπορούν για μεγάλο διάστημα να καθησυχάζουν τις αγορές, χωρίς να λαμβάνουν σοβαρές πολιτικές αποφάσεις στήριξης του ενιαίου νομίσματος και υλοποίησης εξίσου αξιόπιστων διαρθρωτικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι διάσπαση της ευρωζώνης θα έχει απίθανες αρνητικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, με κύριο θύμα την Ασία –η οποία, σήμερα, με συνολικό μέσο ρυθμό ανάπτυξης 6%, είναι το στήριγμα της παγκόσμιας οικονομίας. Περιττόν να σημειωθεί, βέβαια, ότι η διάλυση του ευρώ θα αποτελέσει πυρηνική βόμβα για τις τράπεζες, ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις θα βιώσουν δραματικές αποσύρσεις καταθέσεων.

Μία άλλη πρόβλεψη που μπορεί να γίνει για το 2012 είναι αυτή που αφορά στην πορεία της ισοτιμίας ευρώ/δολλαρίου. Σύμφωνα με εγκυρότατες πληροφορίες μας, από τον περασμένο Οκτώβριο, τα περισσότερα αγγλοσαξωνικά hedge funds επενδύουν στην πτώση του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος έναντι του δολλαρίου και “παίζουν” σε μία σχέση που θα κυμαίνεται από 1,20 έως 1,05. Εύκολα, έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι το πρώτο εξάμηνο του 2012 θα είναι μία δύσκολη περίοδος για το ευρώ –ορισμένες δε κερδοσκοπικές τάσεις θα ενισχυθούν και από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του προσεχούς Μαΐου. Στο επίπεδο αυτό, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιον ότι η Γαλλία, μέσω του απερχόμενου προέδρου της Νικολά Σαρκοζύ, θα επιμείνει στην φορολόγηση των χρηματοοικονομικών συναλλαγών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απόφαση που δεν είναι εύκολη ως προς την λήψη της.

Όλα αυτά δείχνουν ότι το 2012 θα είναι μία κρισιμότατη χρονιά για την Ευρώπη και την παγκόσμια παρουσία της. Το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα, η οποία, αν μέχρι την 20η Μαρτίου δεν έχει βρει λύση στο “κούρεμα” του χρέους της με τους δανειστές της και δεν έχει περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες της, τότε η ξαφνική χρεοκοπία της θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη. Στη δε Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο αυτό.

Κατά τα φαινόμενα το κούρεμα που αποφασίζεται στις Βρυξέλλες θα κινείται μεταξύ 45% και 55%, θα οδηγεί τις τράπεζες κατευθείαν στην πόρτα του ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, τους περίπου 500.000 μικρούς και μεγάλους μετόχους στην απαξία, την περιουσία των ασφαλιστικών ταμείων στα Τάρταρα και τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας σε συνεχείς επάλληλους φαύλους κύκλους που θα οδηγήσουν σε άπειρα λουκέτα και χιλιάδες εργαζόμενους στην ανεργία.

Κακά τα ψέματα, το προηγούμενο ελληνικό οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό οικοδόμημα θα εισαχθεί μετά τη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών σε τροχιά “ελεγχόμενης” κατάρρευσης, με την ελπίδα ότι σχεδόν ταυτόχρονα θα ξεκινήσει η ανοικοδόμησή του.

Ωστόσο οι κυβερνώντες μοιάζουν ακόμη και τούτη την υστάτη ώρα να μην μπορούν να αντιληφθούν το βάρος της κατάστασης και των συνεπειών της κρίσης. Αφού έχασαν χρόνο και έπαιξαν στην κυριολεξία με τις τύχες της χώρας συνεχίζουν να ζουν με τις ψευδαισθήσεις τους, επιμένουν να υπερασπίζονται οικογενειακά κεκτημένα, δεν αντιλαμβάνονται ότι προδίδονται από τις επιλογές τους, από την ίδια ζωή τους, από τον μύθο που υποτίθεται τους συνόδευε.

Αν είχαν ελάχιστη σχέση με την ποίηση θα μπορούσαν να αναλογισθούν και να παρηγορηθούν σιγοτραγουδώντας “πήραμε τη ζωή μας λάθος κι αλλάξαμε ζωή”. Αλλά πού τέτοιες ευαισθησίες από εξουσιομανείς…

Δημοσιεύθηκε TOVIMA.gr, 26.10.2011

Η Ελλάδα έχει σήμερα ένα δημόσιο χρέος 360 δισεκατ. ευρώ, στο οποίο πρέπει να προσθέσουμε 270 δισεκατ. ευρώ ιδιωτικό χρέος, 40 δισεκατ. ευρώ κρατικές εγγυήσεις και περί τα 200 δισεκατ. ευρώ χρέη των ασφαλιστικών ταμείων. Έχουμε έτσι ένα άθροισμα 870 δισεκατ. ευρώ χρεών, που είναι το υψηλότερο κατά κεφαλήν στον κόσμο. Εξάλλου, λόγω του ύψους του, το χρέος αυτό ποτέ δεν πρόκειται να εξοφληθεί –εκτός και αν η Ελλάδα τα προσεχή 100 χρόνια αναπτύσσεται με ρυθμούς 8% ετησίως και με συνεχή δημοσιονομικά πλεονάσματα.

Στο ενεργητικό, όμως, σκέλος πρέπει να αναφέρουμε ότι η ιδιωτική αποταμίευση εκτός Ελλάδος υπολογίζεται στα 160 δισεκατ. και εντός στα 210 δισεκατ. ευρώ. Επίσης, κατά την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, η καταπάτηση γης εκτιμάται στα 160 δισεκατ. ευρώ και η συνολική ακίνητη περιουσία, δημόσια και ιδιωτική, στα 300 δισεκατ. ευρώ περίπου. Άρα, με λογιστικούς όρους, το άνοιγμα της χώρας βρίσκεται κάπου στα 250 δισεκατ. ευρώ –ενδέχεται, όμως, να αυξηθεί λόγω της σταδιακής κατάρρευσης της κτηματαγοράς.

Ωστόσο, ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνθεση του παραπάνω ανοίγματος των 250 δισεκατ. ευρώ. Από τα διαθέσιμα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών και τα αντίστοιχα της Τράπεζας της Ελλάδος προκύπτει ότι σωρευτικά το έλλειμμα αυτό είναι το αποτέλεσμα του ανοίγματος του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας μας, το οποίο την δεκαετία 1999-2009 έφθασε τα 280 δισεκατ. ευρώ, εκτινάσσοντας το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μας στα 170 δισεκατ. ευρώ. Ήτοι, στο ήμισυ του συνολικού κρατικού χρέους. Γιατί, όμως, συνέβη αυτό;

Το 1981, όταν το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την διαχείριση της υπό τον Κων. Καραμανλή κρατικοποιηθείσης οικονομίας, προς κατευνασμό του ΚΚΕ και των άλλων “προοδευτικών” δυνάμεων, η ελληνική βιομηχανία αντιπροσώπευε το 23% της συνολικής παραγωγής ακαθάριστου προϊόντος και ως ποσοστό συμμετοχής στον εθνικό πλούτο βρισκόταν αρκετά κοντά στον τότε κοινοτικό μέσον όρο, που ήταν 27% περίπου. Την ίδια χρονιά, η Ελλάδα είχε πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (ΙΤΣ), παρά το εμπορικό της έλλειμμα.

Από το 1982, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, πέρα από την κρατικοποίηση της οικονομίας προχωρά και στην κομματικοποίησή της, για να βολευτούν οι αποκαλούμενοι “μη προνομιούχοι”, δηλαδή τα κομματικά στελέχη. Στο πλαίσιο αυτό, μεγάλες βιομηχανίες “κοινωνικοποιούνται”, δηλαδή διαλύονται, άλλες κυριολεκτικά λεηλατούνται (Λαδόπουλος, κ.ά.) και ορισμένες “εισέρχονται” στον αλήστου μνήμης Οργανισμό Ανασυγκροτήσεως Επιχειρήσεων (ΟΑΕ). Την δεκαετία 1981-1991, η βιομηχανική παραγωγή πέφτει 40%, ταυτοχρόνως όμως τα εμπορικά ελλείμματα ανεβαίνουν, με αποτέλεσμα τον Δεκέμβριο του 1990, επί κυβερνήσεως Ζολώτα, η Ελλάδα να βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η κατάσταση σώζεται την τελευταία στιγμή με δάνειο 300 δισεκατ. δραχμών, το οποίο απορροφάται από αμοιβές και δώρα των δημοσίων υπαλλήλων. Οι τελευταίοι, από 320.000 που ήσαν το 1981, είχαν φθάσει τις 576.000, με μέσες αμοιβές υπερτριπλάσιες του ιδιωτικού τομέα και μηδενική παραγωγικότητα.

Η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε και τα χρόνια που ακολούθησαν, στην διάρκεια των οποίων το φαυλοκρατικό κράτος απέκτησε απίθανα συντεχνιακού τύπου κοινωνικά και οικονομικά ερείσματα (ποδόσφαιρο, ΜΜΕ, κλπ.), η ελληνική βιομηχανία έφθασε στο 13%, την στιγμή που στην Ευρώπη των 27 ανερχόταν στο 30%. Δημιουργήθηκε έτσι στην Ελλάδα ένα σημαντικό παραγωγικό κενό, το οποίο οι διαδοχικές κυβερνήσεις κάλυπταν με δανεισμό και με κοινοτικές επιδοτήσεις. Όμως, τις τελευταίες το φαυλοκρατικό κράτος αδυνατούσε να απορροφήσει σε ποσοστό ικανοποιητικό, με αποτέλεσμα να πάνε χαμένα τεράστια παραγωγικά κονδύλια.

Την ίδια περίοδο ακυρώθηκαν πάνω από 600 παραγωγικές επενδύσεις στο όνομα της προστασίας του περιβάλλοντος, των αρχαίων και των οικοπεδοφάγων, που δεν ήθελαν επίσημες τουριστικές επενδύσεις. Στην δεκαετία 1991-2001, 200.000 παράνομοι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που τα είχαν μετατρέψει σε τουριστικά καταλύματα ενθηλάκωσαν περί τα 160 εκατ. ευρώ, χωρίς να πληρώσουν ούτε ένα ευρώ στην εφορία. Επίσης, 116 πράσινοι και γαλάζιοι συνεταιρισμοί φέσωσαν την Αγροτική Τράπεζα με πάνω από 200 εκατ. ευρώ και τώρα την απειλούν με …καταλήψεις.

Έτσι, σήμερα, αυτό το φαυλοκρατικό μόρφωμα μάχεται για το χθες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ό,τι μπορεί για να κερδίσει χρόνο, ώστε η επιδιωκόμενη από τους φαύλους χρεοκοπία να είναι όσο πιο ανώδυνη γίνεται για τα υπόλοιπα 460 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Οι δε περί ανάπτυξης θεωρίες είναι καλές για συζητήσεις στην αμμουδιά, αλλά απέχουν πολύ από την θλιβερή πραγματικότητα της χώρας. Μία χώρα που πολλοί αναρωτιούνται πλέον γιατί παραμένει στην ΕΕ, στην ουσία παρά την θέλησή της.

Χθες, 155 βουλευτές ανταποκρίθηκαν στην ανάγκη του έθνους να επιβιώσει. Δεν κρύφτηκαν πίσω από τα εύκολα “όχι” ούτε τα περίτεχνα “παρών”. Δεν άφησαν άλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα, κομίζοντας σχέδια αλλοτινά για έξοδο από την κρίση. Δεν κιότεψαν από τις ιαχές του πλήθους, ούτε τις δημαγωγίες των σωτήρων.

Δεν ήταν εύκολο αυτό που έκαναν. Προπηλακιζόμενοι στους δρόμους, με τραμπούκους να καραδοκούν ακόμη και στις κοινωνικές τους εκδηλώσεις, υβριζόμενοι και αναθεματισμένοι σήκωσαν τον σταυρό για να δώσουν ακόμη μια ευκαιρία στη χώρα. Απέναντί τους είχαν πλήθη που φωνασκούσαν για ελικόπτερα, και πανό που τους απειλούσαν με “Γουδί”. Δεν πτοήθηκαν από τις ανιστόρητες χυδαιότητες “η χούντα δεν τελείωσε το ‘73″, ούτε τα χουλιγκανικά “ο λαός απαιτεί τις κρεμάλες στην Βουλή”.

Ήταν βαρύ το καθήκον τους και το έπραξαν. Δεν κρύφτηκαν, δεν είπαν “εμείς συμφωνούμε με τους στόχους, αλλά μια άλλη πολιτική είναι εφικτή και καταψηφίζουμε”. Το έπραξαν, δε, γνωρίζοντας πως στο τέλος της ημέρας δεν θα έχουν προσωπικό κέρδος. Ξέρουν ότι αν αποδειχθούν σωστοί -αν, δηλαδή, το πρόγραμμα εφαρμοστεί- κανείς δεν θα τους θυμάται. Αν αποδειχθούν λάθος -αν, δηλαδή, το πρόγραμμα στραβώσει- κανένας δεν θα τους ξεχάσει.

Δεν έγινε το ίδιο και με το διαβόητο Μνημόνιο; Θυμάται κανείς ότι τον Μάιο του περασμένου χρόνου η χώρα σώθηκε στο παρά πέντε από τα δόντια της χρεοκοπίας; Δεν συζητούν όλοι σήμερα για τις αστοχίες και τα προβλήματα του προγράμματος, ενώ έχει ξεχαστεί το μείζον; Δεν κορδακίζουν διάφοροι (φυσικά εκ του ασφαλούς και μετά τη σωτηρία της χώρας) περί δήθεν δικαίωσής τους;

Είναι δύσκολο να αιτιολογήσουν την απόφασή τους οι 155. Πώς να επιχειρηματολογήσεις υπέρ του υπαρκτού δυσάρεστου, όταν ο λαός δεν έχει ζήσει το καταστροφικό, επειδή το τελευταίο αποφεύχθηκε; Πώς να συγκρίνεις τη χρεοκοπία, που δεν έγινε, με τη σημερινή άχαρη κατάσταση; Πώς να πεις στον δικαίως “Αγανακτισμένο” άνεργο ότι χωρίς το Μνημόνιο δεν θα είχε ούτε αυτό το πενιχρό ταμείο ανεργίας; Πώς να εξηγήσεις στον αδίκως “Αγανακτισμένο” υπάλληλο των ΔΕΚΟ, ότι χωρίς τα 110 δισ. της μισητής τρόικας δεν θα του περικόπτονταν μόνο τα παχυλά επιδόματα, αλλά και το μεροκάματο; Επειδή, λοιπόν, όταν περάσει ο εφιάλτης κανείς δεν θα θυμάται τη συμβολή αυτών των 155 βουλευτών πρέπει τώρα να πούμε το “μεγάλο ευχαριστώ” στο πολιτικό σύστημα, το οποίο -έστω “στο και πέντε”- έσωσε τη χώρα.

Ναι! Οι πολιτικοί έκαναν πολλά άσχημα στο παρελθόν και αν τους αφήσουμε μπορεί να κάνουν κι άλλα τόσα στο μέλλον. Ομως χθες, 155 από αυτούς τους πολιτικούς βουλεύτηκαν για το έθνος. Πρόταξαν την κοινωνία στην ολότητά της. Δεν κιότεψαν, δεν κρύφτηκαν, δεν χάιδεψαν πλατείες, ούτε πελατείες. Ηπιαν το πικρό ποτήρι για να μην χρεοκοπήσουμε όλοι.

Δημοσιεύθηκε στην “Καθημερινή”, 30.6.2011

Θα πρέπει κάποτε οι πολίτες της χώρας αυτής, στον κόσμο που ζούμε, να αποφασίσουν τί θέλουν. Επιθυμούν να είναι μέλη της πλούσιας ευρωπαϊκής λέσχης; Αν ναι, αυτό συνεπάγεται υποχρεώσεις και δεσμεύσεις. Επιθυμούν να υπάρξει ανάπτυξη και ευημερία; Αν ναι, αυτό συνεπάγεται κόπο, δημιουργικότητα, προσαρμογή σε δεδομένες συνθήκες. Επιθυμούν να άγονται και να φέρονται, καθώς και να εξευτελίζονται από τα περιττώματα του συνδικαλισμού και της πολιτικής; Αν ναι, ας το πουν και αυτό –λέγοντας όχι, όμως, στα δύο προηγούμενα ερωτήματα. Επιθυμούν οι πολίτες να αρθεί το Μνημόνιο; Ας αποφασίσουν τότε να κυκλοφορούν με κάρα και να σιτίζονται με δελτίο τροφίμων.

Όπως έγραψε και ο συνάδελφος Κώστας Στούπας στο capital.gr, τα ψέμματα τελειώνουν. Για όποιον ξέρει πρόσθεση και αφαίρεση, τα πράγματα μοιάζουν απλά. Οι Ευρωπαίοι μάς δάνεισαν είτε γιατί δεν είχαν άλλη επιλογή, είτε γιατί το θεώρησαν υποχρέωση αλληλεγγύης για το ποσοστό ευθύνης που τους αναλογεί από την ελληνική χρεοκοπία. Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία πως δεν σκοπεύουν να το κάνουν για πάντα. Όποιος μπορεί να διαβάσει τις προθέσεις της κοινής γνώμης σε σχέση με την Ελλάδα στην Ευρώπη, αυτό είναι κάτι παραπάνω από φανερό. Το δίλημμα: ή δέσμευση σε κοινή συναίνεση των βασικών κομμάτων ή δεν έχει άλλη δόση, είναι σαφές –όχι γιατί έτσι θέλουν οι Επίτροποι, αλλά επειδή οι ηγέτες της Ευρώπης βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο σε σχέση με την κοινή γνώμη των χωρών τους.

Η άποψή μας είναι ότι η κοινή γνώμη δεν έχει άδικο. Αποτελείται ως επί το πλείστον από ανθρώπους που εργάζονται παραγωγικά με κανόνες αγοράς και συνταξιοδοτούνται στα 67 τους χρόνια. Γιατί θα πρέπει να χρηματοδοτούν μια χώρα με εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους κάτω από τα 60;

Ένα επιχείρημα που λέει ότι μάς χρειάζονται σαν πελάτες για τις μερσεντές που κατασκευάζουν, δείχνει τον βαθμό της ηλιθιότητας του αριστερού λαϊκισμού. Το ίδιο ισχύει και για όσους υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να πληρώσουμε τα δανεικά μας. Υποστηρίζουν την απατεωνική αυτή άποψη με το απλοϊκό σκεπτικό πως φταίνε όσοι μάς δάνειζαν, αφού υποτίθεται γνώριζαν ότι είμαστε αναξιόπιστοι οποιασδήποτε πίστης. Άρα, δικαιούμαστε να κηρύξουμε στάση πληρωμών και αναδιαπραγμάτευση του χρέους και όλοι αυτοί να την δεχθούν αυθωρεί και παραχρήμα…

Η αλήθεια είναι πως λίγο μάς απασχολεί το ηθικό σκέλος της υπόθεσης. Δηλαδή, της ηθικής υποχρέωσης να εξοφλούμε τα χρέη μας. Αυτό που πρέπει να μάς ενδιαφέρει, ωστόσο, είναι οι συνέπειες της μιας ή της άλλης επιλογής. Τί κόστος θα έχουν και πόση χρονική διάρκεια θα έχει αυτό το κόστος. Πιστεύω πως είναι παιδαριώδες να υπολογίζει κάποιος πως, αν κηρύξουμε στάση πληρωμών, η ζωή θα συνεχιστεί όπως πριν. Πως εμείς θα συνεχίσουμε να δανειζόμαστε για να ξοδεύουμε και οι άλλοι θα μάς δανείζουν. Η διεθνής εμπειρία υποστηρίζει πως θα μείνουμε πολλά χρόνια σε καραντίνα από τις διεθνείς αγορές. Όποιος έχει στοιχειώδη επίγνωση, καταλαβαίνει ότι αυτό σημαίνει πως οι εισαγωγές θα γίνονται με μετρητά. Με απλά λόγια, για μία χώρα με την παραγωγική υποδομή της Ελλάδας, αυτό σημαίνει καύσιμα και τρόφιμα με το δελτίο. Σημαίνει εγκατάσταση στην χώρα μας ενός “παραδείσου” αλβανο-βορειοκορεατικού τύπου.