Διαχωριστικές γραμμές

Ο Μάρτιν Κουπ δίνει τη δική του εξήγηση. “Η Lady Gaga έχει την ικανότητα να διαφοροποιεί το πώς οι καταναλωτές ταυτίζονται με το δικό της “εμπορικό σήμα”, παρατηρεί. “Ως προσωπικότητα θολώνει τα όρια των ειδών της βιομηχανίας του θεάματος -μουσική, χορός, σχέδιο μόδας- και δεν είναι σαφές, εάν διαδραματίζει ρόλο μουσικού, συνθέτριας, τραγουδίστριας ή σχεδιάστριας μόδας. Στο ακροατήριό της υπάρχουν πολύ περισσότεροι άνθρωποι, οι οποίοι τη συνδέουν με τη μόδα ή με άλλες μορφές ψυχαγωγίας και λιγότερο με τη μουσική”.

Σε πρόσφατη μελέτη τους, ο Κουπ και οι συνεργάτες του αναγνωρίζουν πόσο προηγμένη στην προσέγγιση του ίδιου της του εαυτού είναι η Lady Gaga, χρησιμοποιώντας την αμφίδρομη επικοινωνία των κοινωνικών δικτύων. Η στρατηγική της ανατρέπει τα δεδομένα σε μια κουρασμένη βιομηχανία, όπως είναι η δισκογραφία. Αγνοώντας τους πεπατημένους τρόπους μάρκετινγκ, η μουσικός καταφεύγει πολύ στο Facebook και το Twitter, προσελκύοντας εκατομμύρια “ακολούθους” ή “οπαδούς”. Το Forbes την τοποθέτησε στην κορυφή της λίστας των διασημοτήτων με τη δυνατότερη επιρροή διεθνώς, εν μέρει εξαιτίας του ότι στο Twitter αριθμεί δέκα εκατομμύρια “οπαδούς”. “Τα κοινωνικά δίκτυα στηρίζονται στην αλληλεπίδραση, το μοίρασμα και τα συναισθήματα”, συμπληρώνει ο κ. Κουπ. “H Lady Gaga αυτοαποκαλείται “μητέρα-τέρας’ και ονομάζει τους θαυμαστές της “τερατάκια”, δημιουργώντας πολύ ισχυρότερους δεσμούς μέσω των κοινωνικών δικτύων από ό,τι με το παραδοσιακό cd”.

Πολυσύνθετα εργαλεία

Αν το διακύβευμα ή το ζητούμενο στη σημερινή δισκογραφία είναι η διάσωση του άλμπουμ ενός καλλιτέχνη από τις επιθέσεις της τεχνολογίας και της πειρατείας και, φυσικά, η επικερδής προώθησή του, η Lady Gaga απαντάει με ένα μείγμα τόσο εκρηκτικό όσο και η ίδια. Ο Μπιλ Γουέρντι, διευθυντής σύνταξης του έγκριτου μουσικού περιοδικού Billboard, θεωρεί πως η τελευταία εκστρατεία της καλλιτέχνιδος σηματοδοτεί τη νέα μουσική βιομηχανία. Η πιο παράδοξη ενέργεια αυτής της εκστρατείας ήταν η απόφαση της Amazon να πουλήσει για μία ημέρα, τη Δευτέρα 23 Μαΐου, όταν κυκλοφόρησε και ο δίσκος, την εκδοχή του σε ΜΡ3 μόνο για 99 σεντς, δηλαδή λιγότερο από ένα δολάριο. Ταυτόχρονα οι καταναλωτές εξασφάλισαν και ατομικό αποθηκευτικό χώρο 20 γιγαμπάιτ είτε σε απομακρυσμένο δίκτυο είτε σε “υπολογιστικό νέφος” της Amazon. Η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη, ώστε οι σέρβερ της Amazon σταμάτησαν προσωρινά να ανταποκρίνονται. “Πρόκειται για μία από τις πρώτες κυκλοφορίες μιας σούπερ στάρ, η οποία ακολουθεί τη δυναμική της νέας δισκογραφίας”, προσθέτει ο κ. Γουέρντι. “Σήμερα η πώληση δισκογραφημένης μουσικής -κι εννοώ όχι η ποιότητα της μουσικής αλλά οι πωλήσεις της- θεωρείται απλώς ένα αναγκαίο κόστος προώθησης για να κινητοποιηθεί όλος ο μηχανισμός ενός καλλιτέχνη”.

Εκτός από τα εξώφυλλα και την τηλεόραση, η Lady Gaga συνδιοργάνωσε και ποικίλες άλλες προωθητικές ενέργειες. Οπως επισημαίνει η εξειδικευμένη στη μουσική δημοσιογράφος Νεκέσα Μπούμπι Μούντι του Associated Press, αυτές οι ενέργειες έλαβαν επικές διαστάσεις. Η αλυσίδα καφέ Starbucks πουλάει το “Βorn this way” και εγκαινιάζει προϊόντα, που εμπνέονται από την τραγουδίστρια. Η Google συνέδεσε τη νέα υπηρεσία αναζήτησης Chrome με ένα κομμάτι από το άλμπουμ, ενώ η ηλεκτρονική εταιρεία ένδυσης Gil Groupe συνεταιρίστηκε με τη Lady Gaga για μία γραμμή ρούχων. Η διαδικτυακή εταιρεία πωλήσεων ηλεκτρονικών συσκευών Best Buy προσφέρει δωρεάν το “Born this way” για κάθε κινητό με συμβόλαιο και η Zynga, η εταιρεία δημιουργίας ηλεκτρονικών παιχνιδιών, όπως το FarmVille, επινόησε το GagaVille με τους χρήστες να αποκτούν πρόσβαση σε αποκλειστικά τραγούδια της “Λαίδης”. “Εχει δημιουργήσει ένα συγκεκριμένο ρόλο – σημείο αναφοράς”, υπογραμμίζει ο καθηγητής Μάρτιν Κουπ. “Δείχνει πως δεν έρχεται να μιλήσει μόνο για μουσική, αλλά και για συναυλίες, εμπόριο, τέχνη, μόδα, Μέσα και καθημερινή ζωή”.

Δημοσιεύθηκε στην “Καθημερινή”, 11.6.2011

Today, the fate and prospects of humanity are under the influence of technology. Technology represents a mode of means-ends thinking that allows us to direct material to a given end and these conditions apply to the contemporary age.

Although in ancient times scientific and technological knowledge was often presented in form of poetry, modern scientists, engineers, and writers tend to think of their enterprises as fundamentally different and perhaps even diametrically opposed.

In contrast to the modern tendency to place in opposition to one another two dominant spheres of knowledge, science and technology over against the humanities and the arts, the Greek notion of techne suggests that technique and art need not be viewed as exclusive poles.

There are five virtues of thought: technê, episteme, phronêsis, sophia, and nous. Various translations have been offered for each of these terms. Most often, technê is translated as craft or art. While epistêmê is generally rendered as knowledge, in this context, where it is used in its precise sense, it is sometimes translated as scientific knowledge Techne means both art (literature) and craft (i.e. technique). For the Greeks the artist was a craftsman, shoemaking was an art, and sculpture was a technique. For Plato no distinction existed between the fine and mechanical arts.

This connection is widely characteristic in the pre-modern world. It is well-known in drawing and painting, where perspective, anatomy, and geometrical proportions assumed great significance; as a result for Leonardo da Vinci art and science were one and the same. A shift occurs in isolated cases in the sixteenth century, then it was boosted by the scientific revolution in the 17century and became widespread by the end of the 18th cent. Art and technique no longer serve the same purpose but develop independently and autonomously. Technology becomes aligned with science and industry, while art develops stronger ties to the humanities.

Technology in a broader sense is the elevation of technical reason, and overemphasis on the technical and especially the instrumental creates an imbalance in relation to other values and relations toward other human beings.

In the age where use of technology empowers us to control others, we need the experience with something that is not purposive in a quite the same way. When we appreciate the object of beauty, we do not desire to posses it or transform it, to consume it or use it; we leave it free as it is. As something aesthetic, the object is a combination of the affective and the spiritual, as it fits for thought. This preservation of the aesthetic as what is essentially valuable neither to be consumed nor to be left behind makes it valuable as the counter-force to the instrumental, giving it a privileged position within the organic field of human activity in general and especially today.

Art works are unique. Already Kant recognized that simple understanding is not capable of exhausting the essence of art or humanity. Too much technology and too little art make the transfer of technical categories to humanity all too dangerous.

Science and technology are universal; their laws are precise and firm; arts and literature are diverse, variable, and singular. Technology is primarily oriented toward the general, not the individual, toward mass production, not uniqueness; technology is not especially culturally bound, nor do the laws of efficiency normally allow it to generate unique products. In arts, on the other hand, we gain greater sensitivity to what is singular, not only the art work and the human being but also, by analogy, the unrepeatable nature of the world which is trust, not something we own eventually in our private subjectivity or something we can destroy.

The coming of computer-based information technologies with their emphasis upon process, system, and code has enabled artists to perceive that they function as forms or subsets of information technology.

Creativity is in fact possible in any activity that engages our intelligence, because intelligence itself is essentially creative. Creative processes are rooted in the imagination and our lives are shaped by the ideas we use to give them meaning. We all have creative capacities but in many instances we don’t know what they are or how to draw upon them.

Technology is creative, as well as arts and literature. Commonalities exist between them, as ancient and medieval thinkers believed, and the spheres are enriched when interaction and reflection surface in both directions.

Το ανακαινισμένο κτήριο, κτίσμα της οθωνικής εποχής, πρώην Μέγαρο Καντακουζηνού και μετέπειτα ‘μεταξοκλωστήριο’, από όπου πήρε και το όνομά της η περιοχή του Μεταξουργείου, άρχισε να οικοδομείται το 1834 με σχέδια του Δανού Αρχιτέκτονα Hans Christian Hansen.

Ο εύπορος Φαναριώτης αριστοκράτης επιχειρηματίας, πρίγκηπας της Βλαχίας, Γεώργιος Καντακουζηνός, αγόρασε το οικόπεδο με σκοπό την ανοικοδόμηση ενός μεγάλου γωνιακού κτηρίου με καταστήματα στο ισόγειο, ώστε να γίνει εμπορικό κέντρο στα πρότυπα των ευρωπαϊκών της εποχής και κοιτώνες στον όροφο. Οι παρεμβάσεις όμως του Καντακουζηνού στα αρχιτεκτονικά σχέδια του Hansen, δημιούργησαν τριβές στις σχέσεις τους (φαινόμενο που δυστυχώς επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα…). Ο Hansen δε δέχτηκε να αλλάξει τα αρχικά του σχέδια, σύμφωνα με τις ‘διορθώσεις’ του Καντακουζηνού και εξηγώντας και με επιστολή του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Δανίας, την απογοήτευσή του, παραιτήθηκε. Η οικοδόμηση του κτηρίου εγκαταλείφθηκε μέχρι που το ημιτελές Μέγαρο Καντακουζηνού αγοράστηκε από την αγγλική εταιρεία A. Wrampe &Co το 1852 με σκοπό να γίνει εργοστάσιο μεταξιού, βάσει σχεδίων του Christian Siegel. Η εταιρεία όμως πτώχευσε και το κτήριο πέρασε στη ‘Σηρική Εταιρεία της Ελλάδος’ με επικεφαλής τον Αθανάσιο Δουρούτη.

Έτσι, λειτούργησε μέχρι το 1875, το πρώτο ατμοκίνητο εργοστάσιο μεταξιού της χώρας, μια από τις μεγαλύτερες μονάδες των Βαλκανίων. Έκτοτε δεν επαναλειτούργησε ως μεταξουργείο, αλλά ως συγκρότημα κατοικιών, αργότερα ως κατάλυμα προσφύγων και ως φρουραρχείο του ΕΛΑΣ (1944)

Το 1993 περιήλθε ως δωρεά, από τον εγγονό του ιδιοκτήτη ονομαζόμενο επίσης Δουρούτη, στον Δήμο Αθηναίων.

Το 2007, άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης που ολοκληρώθηκαν με την εποπτεία της Διεύθυνσης Κατασκευών του Δήμου, με σκοπό να οργανωθούν φιλόδοξες παρουσιάσεις, όπως η ‘παγκόσμια πρεμιέρα’ της συλλογής Γιώργου Οικονόμου.

Η δυναμική της συγκεκριμένης έκθεσης χαρακτηρίζεται από το είδος των έργων της, την ευρύτητα και την πολυμορφία τους, δίνοντας μια αγχολυτική ανάσα στον επισκέπτη που έχει την ευκαιρία να θαυμάσει έργα των Eugene Delacroix, Franz von Stuck, Raoul Dufy, Ernst Ludwig Kirchener, Pablo Picasso, Le Corbusier, Joan Miro, Lissitzky, Degas, Gaugin και πολλών άλλων δημιουργών που σηματοδότησαν τη διαδρομή από τον Ιμπρεσιονισμό στο φωβισμό και στην art nouveau, στον εξπρεσιονισμό, στον κυβισμό, ντανταϊσμό, στην action painting. Επίσης παρουσιάζονται έργα κορυφαίων Ελλήνων ζωγράφων, Γιώργου Ιακωβίδη, Νικόλαου Γύζη, Γιώργου Μπουζιάνη, Θάνου Τσίγκου, Μάριου Πράσινου, Θεόδωρου Στάμου.

…Και, η Πινακοθήκη ‘στα μετάξια’, συμβάλλει στη διαφοροποίηση και αναβάθμιση του προφίλ της περιοχής του Μεταξουργείου, υπενθυμίζοντας σε όλους πως, ‘ίσως η Τέχνη, είναι μια κάποια λύση’!