Είδα επίσης, τι είπε ο κ. Φάρατζ στον πρωθυπουργό της Ελλάδος κ. Σαμαρά στην Ευρωβουλή. Ελπίζω ότι τα είδατε και σεις.

Μπερδεύτηκα γιατί είχα την λανθασμένη παλιά εντύπωση ότι η Βρετανία ήταν η κοιτίδα της Αποικιοκρατίας και η Ελλάδα της Δημοκρατίας. Όμως σκέφτηκα. Δεν είναι περίεργο. Τα λάθη ανθρώπινα.

Το δεύτερο περίεργο, που με μπέρδεψε ακόμη περισσότερο, είναι ότι μόλις άκουσα το μάθημα του Δημο –Αποικιο- κρατη κ. Φάρατζ, θυμήθηκα το κείμενο που διδαχτήκαμε, πριν από πολλά χρόνια, στη πρώτη Γυμνασίου:

«Λύκος διώκει αμνόν ο δ’ αμνός εις ναόν καταφεύγει. Ο λύκος προ του ναού μένει και λέγει τω αμνω. Δεν γνωρίζεις ότι οι άνθρωποι τους αμνούς τω Θεώ θυσιάζουν: και ο αμνός απαντά: Καλύτερα θυσία τω Θεώ παρά τροφή τω λύκω,»

Κάπως έτσι ήταν το κείμενο. Ζητώ την κατανόηση σας για τα λάθη του. Που να θυμάμαι ύστερα 64 χρόνια;

Η αλήθεια είναι πως δεν μπορώ να καταλάβω τη συνειρμική παραπομπή μου στο μύθο του αμνού και του λύκου από τις δηλώσεις του κ. Φάρατζ. Όμως να είναι καλά ο αξιότιμος κ. βουλευτής γιατί με βοήθησε να καταλάβω ότι οι Έλληνες ακολουθούμε τον καταστροφικό δρόμο του …αμνού και όχι τον σωτήριο του… λύκου.

Κατά συνέπεια, πίσω από τις τεχνοκρατικές διατυπώσεις των Πωλ Τόμσεν και συνεργατών, θα υπάρχουν και σημαντικού περιεχομένου πολιτικά μηνύματα –που οι αγορές περιμένουν με σχετική ηρεμία. Διαισθάνονται δε ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να θυσιάσει 55 χρόνια κοινής πορείας στον βωμό των δημοσίων χρεών των νότιων χωρών της. Εξάλλου, η κατάσταση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών στοιχείων είναι πολύ καλύτερη από την αντίστοιχη των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.

Στην Ελλάδα, ναι μεν καθυστέρησαν σοβαρές θεσμικές και δομικές μεταρρυθμίσεις, ωστόσο έγιναν και δραματικές προσπάθειες εσωτερικής υποτίμησης, οριζοντίου χαρακτήρος, οι οποίες δεν είναι άνευ αποτελεσμάτων. Όπως προκύπτει από μία σειρά ποσοτικών στοιχείων που παρατίθενται στο τελευταίο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank, το οποίο είναι αναμφισβήτητης εγκυρότητος, η χώρα μας τα 2,5 έτη που πέρασαν κατάφερε να μειώσει δραστικά τις μακροοικονομικές της ανισορροπίες, τόσο στον δημόσιο τομέα όσο και στο ισοζύγιο πληρωμών, όπου είχε πολύ σοβαρό πρόβλημα. Την ίδια περίοδο, μπόρεσε και να βελτιώσει ουσιαστικά την διεθνή ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της, πράγμα που φαίνεται ανάγλυφα στην πολύ καλή άνοδο των εξαγωγών μας –η οποία σημειώνεται σε μία περίοδο πτωτικής ζητήσεως στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Η εξέλιξη δε αυτή λέει πολλά για το μέλλον της οικονομίας και της εγχώριας επιχειρηματικότητας.

Δημιουργήθηκαν έτσι οι συνθήκες για πλήρη απεξάρτηση της ελληνικής οικονομίας, και ιδιαίτερα του ελληνικού Δημοσίου, από το σκληρό ναρκωτικό του συνεχώς αυξανόμενου δανεισμού από το εξωτερικό. Ο δανεισμός από το εξωτερικό υπήρξε στην Ελλάδα η «εύκολη» (και πολιτικά ανώδυνη) πηγή χρημάτων για την χρηματοδότηση ανεξέλεγκτων παροχών στους πάντες, αντιοικονομικών και αντικοινωνικών καταστάσεων, σπατάλης και διαφθοράς στον δημόσιο τομέα και αυξανόμενης φοροδιαφυγής στον ιδιωτικό τομέα. Με πιο απλά λόγια, την τελευταία τριακονταετία η Ελλάδα χρησιμοποίησε –καθ’ υπερβολήν, σε σύγκριση με άλλες δυτικές χώρες– το «σοσιαλ-κεϋνσιανό» εργαλείο του δανεισμού για να προσφέρει στους αποκαλούμενους «μη προνομιούχους» δανειακή ευημερία, ελλείψει αυξήσεως του εισοδήματος δια της παραγωγής πλούτου. Σήμερα, μέρος από τα δανεικά, που δεν ήσαν αγύριστα, επιστρέφει δια της εφαρμογής των Μνημονίων.

Αυτή όμως η πραγματικότητα οδηγεί σταδιακά σε σημαντική βελτίωση της θέσης της Ελλάδας διεθνώς. Το μεγάλο πλήθος των διεθνών εμπειρογνωμόνων ενημερώνεται τώρα σταδιακά για τις πραγματικές εξελίξεις. Ως εκ τούτου, στην χώρα μας υπάρχει και σχετική βελτίωση στον διεθνή σχολιασμό της ελληνικής πραγματικότητος –γεγονός θετικό, με ποικίλες εξίσου θετικές προεκτάσεις. Πόσες φορές, για παράδειγμα, μπορεί κανείς να επαναλαμβάνει την άποψη ότι μία χώρα μέλος της ζώνης του ευρώ δεν μπορεί να υποτιμήσει την πραγματική ισοτιμία του νομίσματός της, όταν η Ελλάδα έχει ήδη προβεί σε εσωτερική υποτίμηση κατά 23% μέσα σε τρία έτη; Έως πότε μπορεί το οποιοδήποτε διεθνές μέσο ενημέρωσης να διατυμπανίζει καθημερινά ότι η Ελλάδα δεν έχει πραγματοποιήσει καμμία πρόοδο στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, όταν η Ελλάδα έχει εξαλείψει ήδη το πρωτογενές έλλειμμα της γενικής κυβερνήσεως; Ούτε βέβαια μπορεί να περάσει απαρατήρητη η κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μείωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο πληρωμών –στην οποία, όμως, δυστυχώς, λόγω του μεταπρατικού χαρακτήρα της οικονομίας μας, οφείλεται και ικανό ποσοστό της ανεργίας.

Είναι έτσι σαφές ότι προσαρμογές στην ελληνική οικονομία γίνονται. Είναι δε οδυνηρές διότι οι δομές της οικονομίας ήταν στρεβλές, πράγμα που μόνον σήμερα, ως φαίνεται, ανακαλύπτουν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας. Χαρακτηριστική εν προκειμένω είναι και η αναφορά του επικεφαλής του Eurogroup, Jean-Claude Juncker, στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα, ότι οι Έλληνες έχουν κάνει μεγάλες θυσίες, κάτι που δεν γίνεται αντιληπτό από πολλούς Ευρωπαίους πολιτικούς, οι οποίοι θα πρέπει να είναι περισσότερο προσεκτικοί όταν ομιλούν για το ενδεχόμενο η Ελλάδα να εγκαταλείψει το ευρώ, καθώς τέτοιες απόψεις υπονομεύουν την προσπάθεια προσαρμογής.

Βέβαια, τα ανωτέρω επιτεύχθηκαν –σε μεγάλο βαθμό, αναπόφευκτα– με βαρύ κόστος για την οικονομία και την κοινωνία, όπως προκύπτει από την μεγάλη πτώση του ΑΕΠ κατά -6,9% το 2011 και κατά -6,4% το πρώτο εξάμηνο του 2012, καθώς και από την διόγκωση της εγγεγραμμένης ανεργίας.

Προκύπτει λοιπόν επιτακτικά, επισημαίνεται στο Δελτίο της Alpha Bank, η ανάγκη να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη. Η ανάκαμψη της οικονομίας δεν μπορεί να προέλθει ούτε από την επιμήκυνση της περιόδου προσαρμογής, ούτε από την χαλάρωση της προσπάθειας για την μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Η «εξασφάλιση» ευρωπαϊκών πόρων και εγγυήσεων για την χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή των μεγάλων έργων υποδομής ή του ΕΣΠΑ, μπορεί να δράσει επιβοηθητικά. Η μόνη πραγματική ελπίδα, όμως, της χώρας για ανάπτυξη στην σημερινή συγκυρία είναι οι ιδιωτικοποιήσεις. Η έγκαιρη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας προϋποθέτει, βεβαίως, ότι το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποιήσεως της δημόσιας περιουσίας θα προχωρήσει χωρίς καθυστερήσεις και θα είναι επαρκώς εμπλουτισμένο με επενδυτικά χαρτοφυλάκια ικανά να προσελκύσουν ξένα κεφάλαια σημαντικού ύψους.

Και αυτό γιατί η αξιοπιστία μας έχει καταπέσει στο ναδίρ και η Ευρώπη έχει αποφασίσει να πάρει το ρίσκο μιας ενδεχόμενης ελληνικής εξόδου αν η χώρα μας δεν συμμορφωθεί και δεν αποδείξει ότι πρώτη εκείνη φροντίζει τα του οίκου της.

Αυτό ήταν με λίγα λόγια το μήνυμα Γιούνκερ προς την Αθήνα. Άλλωστε γι’ αυτό ήλθε και δεν το έκρυψε. Το μετέδωσε on camera σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό.

Οι πληροφορίες από τα ενδότερα του Μεγάρου Μαξίμου αναφέρουν ότι ο κ. Σαμαράς ανταποκρίθηκε στην πρόκληση του κ. Γιούνκερ και δήλωσε ότι αποδέχεται πως έχει την τελευταία ευκαιρία. Και τότε, πάντα κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου προειδοποίησε τον κ.Σαμαρά ότι θα πρέπει να είναι πολύ καλά προετοιμασμένος για τη συνάντηση με την κυρία Μέρκελ στο Βερολίνο.

Κατά τα φαινόμενα η συζήτηση με την γερμανίδα ηγέτιδα δεν θα είναι απλή. Η γενικότερη ευρωπαϊκή περιπλοκή, η επιδείνωση της κρίσης στην Ισπανία, το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν αντίστοιχες διαβουλεύσεις με μεγαλύτερες χώρες δεν αφήνουν περιθώρια επιεικούς συμπεριφοράς στους γερμανούς, οι οποίοι συμφιλιώνονται σιγά – σιγά με την ιδέα να αναλάβουν τις ευρωπαϊκές ευθύνες τους,αλλά με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Κατόπιν αυτών οι διαπραγματεύσεις των δύο αντιπροσωπειών στο Βερολίνο θα είναι εξαντλητικές και θα κριθούν στις λεπτομέρειες.

Θα πρόκειται με άλλα λόγια για μια ολοκληρωτική αξιολόγηση των ελληνικών επιλογών και δυνατοτήτων,από το αποτέλεσμα της οποίας θα κριθεί η συνέχιση και οι όροι της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη χώρα μας.

Η Παρασκευή λοιπόν θα είναι μια πολύ δύσκολη μέρα για τον κ.Σαμαρά.

Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει τι θα συμβεί στο Βερολίνο. Αυτονόητα δεν υπάρχουν και η ελληνική θέση είναι εμφανώς ασθενής, παρά τα όσα ηρωικά μεταδίδουν ορισμένοι.

Κακά τα ψέματα, χωρίς καλή προετοιμασία και ρεαλισμό η ελληνική υπόθεση δεν μπορεί να πάει μακριά. Το μήνυμα Γιούνκερ ήταν σαφές και χωρίς αμφιβολία προπαρασκευασμένο στο Βερολίνο. Όπου και θα κριθεί τελικώς η συνέχεια της ελληνικής υπόθεσης.

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 23.8.2012

Οι κ.κ. Βενιζέλος και Κουβέλης νιώθουν έντονη την πίεση του κ. Τσίπρα και κακά τα ψέματα μετρούν δυό και τρεις φορές τις πράξεις και τις επιλογές τους. Πολύ περισσότερο όταν χρειάζεται να συνηγορήσουν στη λήψη περιοριστικών μέτρων που πλήττουν το εισόδημα μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού.

Γι’ αυτό και δυσκολεύονται να αποδεχθούν μονομιάς το πακέτο των 11,5 δισ. ευρώ και δίδουν μεγάλη σημασία στις διαδικασίες της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους και την τρόικα, ώστε να επιτύχουν την επιμήκυνση και την διεύρυνση του χρόνου της δημοσιονομικής προσαρμογής μέχρι το 2016.

Αλλά και ο πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς δεν μπορεί να λειτουργεί ως απόλυτος κυματοθραύστης, ούτε είναι διατεθειμένος να σηκώνει μόνος όλο το πολιτικό κόστος της συμμαχικής κυβέρνησης. Ίσως λιγότερο από τους άλλους.ωστόσο κι εκείνος πιέζεται πολιτικά, τόσο από τα δεξιά του, όσο κι από τα αριστερά του.

Με άλλα λόγια ούτε ο κ. Σαμαράς μπορεί να κινηθεί κατά τρόπο απόλυτα δυναμικό, χωρίς να υπολογίζει το πολιτικό κόστος. Γενικώς οι ιδιαίτερες πολιτικές συνθήκες δεν επιτρέπουν άνεση χειρισμών στα κόμματα που συγκροτούν την κυβέρνηση. Οι αναστολές περισσεύουν και οι υπολογισμοί επίσης.

Δεδομένων όμως των συνθηκών κρίσης στην Ευρώπη και της προσοχής των εταίρων μας στην Ισπανία και την Ιταλία, δεν είναι βέβαιον ότι θα καταφέρει εντέλει η ελληνική κυβέρνηση να αμβλύνει την πίεση των εταίρων. Δεν είναι απίθανο μάλιστα να προκαλέσει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Αντί δηλαδή της διεκδικούμενης κατανόησης των εταίρων να εισπράξει περαιτέρω αμφισβήτηση και καχυποψία, ενισχύοντας εκείνους που προτιμούν την ρήξη με την Ελλάδα και αποτιμούν ως φθηνότερη επιλογή την έξοδό μας από την ευρωζώνη. Αν όντως επικρατήσει το κακό σενάριο, τότε τα πράγματα θα εξελιχθούν, με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Αν πάλι επικρατήσει ένα καθεστώς μειωμένης υποστήριξης το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο, απλώς δεν θα εξελιχθεί αυτόματα, αλλά θα είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διαρκούς φθοράς.

Μόνο αν αλλάξει κατά τρόπο εντυπωσιακό η ευρωπαϊκή πολιτική και διαμορφωθεί νέο περιβάλλον στην Γηραιά Ήπειρο, θα μπορέσουμε κι εμείς εδώ να βρούμε πεδίο προστασίας.

Σε κάθε άλλη περίπτωση το πολιτικό πρόβλημα της χώρας θα μεγεθύνεται, η συνοχή της κυβέρνησης συνεργασίας θα δοκιμάζεται ολοένα και περισσότερο, μέχρι να διαμορφωθούν συνθήκες ρήξης στο εσωτερικό της και να εκραγεί.

Στην περίπτωση αυτή η χώρα δεν θα ξαναβρεί πεδίο ανοχής και υποστήριξης από τους εταίρους. Το πιθανότερο είναι να εγκαταλειφθεί στην τύχη της για να πάρει τον δρόμο της επιστροφής προς τη δραχμή….

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 31.7.2012

Θα αρχίσω από το σημαντικότερο, δηλαδή την στρεβλωμένη και απολύτως παρεξηγημένη έννοια της απεργίας στη χώρα μας. Το ιερό και απολύτως σεβαστό δικαίωμα στην απεργία, ως απαύγασμα του δημοκρατικού ιδεώδους θα έπρεπε να μένει τόσο ατόφιο ώστε να αποτελεί το ύστατο μέσο διεκδίκησης δικαιωμάτων, και όχι να χρησιμοποιείται σε τέτοια ευρεία και μαζική κλίμακα, συνοδευόμενο δε από καταλήψεις-μια έννοια σχεδόν άγνωστη στην Ευρώπη που τόσο εύκολα κατακρίνουμε τον τελευταίο καιρό. Επίσης, η απεργία προϋποθέτει παντελή απουσία της ασυδοσίας, την οποία μπορούμε να προσάψουμε μαζί με πολλά άλλα στους απεργούς. Όπως το δικαίωμα της απεργίας είναι ιερό, εξίσου ιερό είναι και το δικαίωμα στην εργασία. Και αν κάποιος με κατηγορήσει πως δεν σέβομαι τις δημοκρατικές και πλειοψηφικές αποφάσεις για κλιμάκωση των κινητοποιήσεων των συνδικάτων, τότε θα απαντήσω πως πριν από οποιαδήποτε τέτοια ρήση, καλό θα ήταν τα ίδια τα συνδικάτα να κάνουν μια πολύ βαθιά και ουσιαστική ενδοσκόπηση για να βρουν τις δικές τους αδυναμίες και λάθη πριν προβούν να κατηγορήσουν για προδοσία τον οποιοδήποτε επικριτή τους. Οι εργαζόμενοι που θέλουν να δουλέψουν, έχουν αναφαίρετο δικαίωμα να το πράξουν χωρίς κανένα εξωτερικό κώλυμα.

Το δεύτερο ζήτημα που προκύπτει και είναι άξιο μνείας είναι η διπροσωπία. Οι ίδιοι άνθρωποι και πολίτες που παρουσιάζοντας ψευδώς ως θιασώτες της πολιτικής αλλαγής και ως φορείς του αιτήματος της κατάρρευσης του παλαιοκομματισμού, είναι οι ίδιοι που τρέφουν τον παλαιοκομματισμό με χρυσά κουτάλια. Είναι αυτοί που δίνουν στον αγώνα για καλύτερη ζωή και δικαίωμα στην ανθρώπινη εργασία κομματική χροιά, εκείνοι που κατακερματίζουν τον αγώνα και τις διεκδικήσεις τους σε 2 ή 3 διαφορετικές πορείες, εκείνοι που δεν παρουσιάζονται ως ενιαίος φορέας-που ίσως θα είχε και ισχυρότερη δυναμική- αλλά ως ΠΑΜΕ ή ΣΥΡΙΖΑ, ευτελίζοντας κάθε έννοια υγιούς συνδικαλισμού, μένοντας προσκολλημένοι στο κομματικό συμφέρον-το οποίο δεν νοιάζεται επ’ ουδενί για το εάν αύριο θα έχουν φαγητό στο σπίτι τους- και δημιουργώντας μια κατάσταση που δεν ωφελεί ούτε τους ίδιους αλλά ούτε την χώρα.

Σχετικά με την παρέμβαση του πρωθυπουργού για το άνοιγμα της χαλυβουργίας, θα την χαρακτήριζα ως εν μέρει θετική ενέργεια, έχοντας όμως ηχηρές ενστάσεις. Αν και η παρέμβαση Σαμαρά δείχνει ουσιαστική θέληση για αλλαγή και επανεκκίνηση της οικονομίας και έλλειψη φόβου απέναντι στα συμφέροντα που θέλουν μια Ελλάδα ανίσχυρη βιομηχανικά, ωστόσο δεν υπήρξε στοιχειώδης σεβασμός και κατανόηση στα προβλήματα των απεργών, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν προβλήματα βιοπορισμού και βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της ακραίας φτώχειας, έχοντας στον νου τους την επιβίωση όχι μονο την δική τους αλλά και των παιδιών τους. Είναι ανάρμοστο και απάνθρωπο να στέλνεις ΜΑΤ σε ανθρώπους χειμαζόμενους από την κρίση. Η ανάπτυξη που επιθυμεί να φέρει ο πρωθυπουργός στη χώρα, μπορεί να είναι επιθυμητή από όλους, αλλά ας μην ξεχνά πως πρέπει να έχει ως γνώμονα τον πολίτη και όχι απλά τους αριθμούς.

Συνοψίζοντας, το όλο σκηνικό αποσύνθεσης, νομίζω πως πρέπει σταδιακά να εκλείψει. Και οι δύο πλευρές έχουν δίκιο, και οι δύο πλευρές έχουν άδικο, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Το ζήτημα επικεντρώνεται στην εύρεση της αριστοτελικής χρυσής τομής, και στην κατά τον μέγιστο δυνατό ικανοποίηση των συμφερόντων ολων των πλευρών. Η κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει την ανάπτυξη και οι εργαζόμενοι να συνδράμουν σε αυτή την κατεύθυνση θετικά, χωρίς όμως να επιτρέψουν σε κανένα μικροκομματικό συμφέρον να τους υποδείξει τα δικαιώματα για τα οποία οι ίδιοι έχουν μοχθήσει. Εκείνοι που βάζουν σπίθες στους εργάτες, είναι εκείνοι που –όχι μονο δεν ξέρουν τι θα πει «μεροκάματο» και εργατικός μόχθος- αλλά εκείνοι που με την χρόνια προσκόλληση τους σε πεπαλαιωμένες θέσεις συνέδραμαν με τον τρόπο τους στο να φτάσουμε στην σημερινή άθλια κατάσταση. Οφείλουμε όλοι να τους αποτινάξουμε από την κοινωνία και να απομακρύνουμε λογικές «τζάμπα μαγκιάς» από το σύνολο του πολιτικού και κοινωνικού ιστού της χώρας.

Η σχετική “πλατφόρμα των 10 αλλαγών” παρουσιάστηκε κυρίως από τον κ. Αντ. Σαμαρά. Ο πρόεδρος της Ν.Δ. εμπόδισε συστηματικά, στη διάρκεια της μακράς διαπραγμάτευσης που κατέληξε στη μείωση του δημοσίου χρέους και τη συμφωνία του δεύτερου Μνημονίου, να καταστρωθεί ένα πρόγραμμα βαθύτερης αλλαγής των δομών του κράτους και της οικονομίας μας. Κατά κανόνα, απαγόρευσε στα στελέχη του να δώσουν ό,τι καλύτερο διαθέτουν στη διατύπωση του μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Εξόδου από τη δημοσιονομική κρίση. Απέτρεψε τον προσδιορισμό συγκεκριμένων μέτρων, δίνοντας εξαιρετικό πάτημα στην αντιπολίτευση. Φάνηκε πως το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η πρωθυπουργία.

Ο κ. Τσίπρας τον μιμήθηκε. Δημιούργησε το χειρότερο κλίμα εις βάρος της χώρας, διατηρώντας “ζεστή” την απειλή εξόδου μας από το ευρώ. Εμπόδισε τη χώρα να έχει άμεσο όφελος από το PSI, προπαγανδίζοντας ότι δεν θα διστάσει να διαλύσει τη Ζώνη του Ευρώ. Οδήγησε ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων σε θέσεις ακραίες, αν και γνώριζε άριστα ότι η ικανοποίηση των υποσχέσεων που μοίραζε είναι ανέφικτη, παρά μόνον εφ’ όσον ανατραπεί πλήρως η καθημερινότητά μας, προφανώς όχι προς το καλύτερο. Κατέστη προφανές πως το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η πρωθυπουργία.

Το Μνημόνιο περιμένει τον νέο πρωθυπουργό. Πρόκειται γι’ αυτό που η Ευρωπαϊκή Ενωση αποκαλεί “ιδιοκτησία” του προγράμματος. Κανείς δεν πρόκειται να δεχθεί την πρόταξη οιασδήποτε “επαναδιαπραγμάτευσης”, αν δεν είναι εξαιρετικά σαφές ότι η Ελληνική Δημοκρατία αναγνωρίζει όλα τα συμφωνηθέντα.

Αν αυτό δεν αρέσει στους αρχηγούς της “επαναδιαπραγμάτευσης”, τότε να μείνουν σπίτι τους. Ο ελληνικός λαός, οι μισθωτοί του δημόσιου τομέα, οι άνεργοι και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, οι επιχειρηματίες και επαγγελματίες πλήρωσαν ακριβά τις ανοησίες των πολιτικών. Ολη αυτή την αγωνία και την ψυχολογική αποθάρρυνση των ανθρώπων, τα φυγαδευμένα κεφάλαια, το χαμένο για πάντα ΑΕΠ, οι νέες απώλειες θέσεων απασχόλησης δεν πρέπει να τα καταβροχθίσει η ανεπάρκεια των πολιτικών μας.

Ολοι εμείς θέλουμε να κάνουμε το επόμενο βήμα. Να διασώσουμε οριστικά το κράτος μας, να επανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες, να ανοίξει η πίστη προς τον παραγωγικό τομέα, να δουλέψουν οι άνθρωποι που το θέλουν και η χώρα να παραμείνει στο πλευρό του πολιτισμένου κόσμου. Θέλουν πολιτικούς που έχουν το θάρρος να πάρουν πάνω τους το Μνημόνιο και τη συνεχή συζήτηση με τους εταίρους μας. Δυστυχώς, στο παιχνίδι της “επαναδιαπραγμάτευσης” παραμένει ισχυρός ο κίνδυνος η Ελλάδα να χάσει όσα νόμισε ότι έχει διασφαλίσει.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 16.6.2012

Αν το έκανε αυτό ήδη από τον Νοέμβριο του 2009, τότε η συμμετοχή της Ν.Δ. στην κυβέρνηση Παπαδήμου, δύο χρόνια αργότερα, δεν θα εμφανιζόταν ως υποχώρηση στις “απαιτήσεις των ξένων”. Αλλά ως αναπόφευκτη κίνηση εθνικής συσπείρωσης. Με μόνο κοινό παρονομαστή την πραγματικότητα για τα δημόσια οικονομικά και την αλήθεια για τις δυνατότητες της οικονομίας.

Το τελευταίο λάθος του κ. Σαμαρά ήταν η επιμονή του να ρωτήσει έναν παραζαλισμένο και ταλαιπωρημένο λαό για την κατεύθυνση που πρέπει να πάρει η χώρα. Μια μεγάλη πλειοψηφία πολιτών, ανεξαρτήτως ιδεολογικών διαφορών, αρνήθηκε χθες να συμφωνήσει με τις αποφάσεις που του προτείνονται.

Οι πολίτες δεν καταδίκασαν μόνον τις δυσμενείς γι’ αυτούς πλευρές των μέτρων προσαρμογής. Είναι απογοητευμένοι από την έλλειψη ικανοτήτων των στελεχών των μεγάλων κομμάτων. Ψήφισαν, λοιπόν, εκδικητικά προς ένα μοντέλο διακυβέρνησης που τους ξεγέλασε. Και για την αλήθεια των οικονομικών τους και για το κόστος που θα χρειαζόταν να πληρώσουν για να αποκατασταθεί η ζημιά.

Μια πολύ μεγάλη μερίδα πολιτών πιστεύει ότι οι απειλές πως απειλείται η έξοδός μας από την Ευρωζώνη δεν ήταν αληθινές. Επέλεξε, λοιπόν, έχοντας την ψυχική βεβαιότητα πως ό,τι κι αν αποφασίσει, οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να μας υποστηρίζουν.

Αυτό είναι σωστό. Θα ήταν λάθος να “τιμωρηθεί” μια χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης επειδή οι πολιτικοί της ηγέτες της απέκρυπταν την αλήθεια. Ούτε επειδή, όπως αποκαλύφθηκε τους τελευταίους μήνες, η πολιτική διοίκηση είναι ανίκανη να κάνει όσα χρειάζονται για την επανεκκίνηση της οικονομίας και την αναδιοργάνωση των θεσμών λειτουργίας του κράτους.

Ομως, η βούληση του σώματος των Ελλήνων πολιτών δεν πρόκειται να αλλάξει σε τίποτε τα στοιχεία του προϋπολογισμού ή το εξωτερικό μας ισοζύγιο ή την έλλειψη διαθέσιμων πιστώσεων. Αυτό μπορεί να το κάνει μόνον μια στιβαρή και καλοκουρδισμένη κυβέρνηση. Αλλά γι’ αυτήν θα χρειαστεί να περιμένουμε την επόμενη κάλπη.

Δημοσιεύθηκε στο skai.gr, 7.5.2012

Πολλοί θα μιλούν για τη “σοφία του εκλογικού αποτελέσματος” και για την “οργή που εξέφρασε ο κόσμος”, χωρίς να κατανοούν το οξύμωρο της “οργισμένης σοφίας”. Οι δημοσιογράφοι-παρουσιαστές των talk-show, μόνιμοι κήνσορες των πάντων και θεράποντες ουδενός, θα ψέγουν τους πολιτικούς των δύο μεγάλων κομμάτων ότι δεν κατάλαβαν νωρίς τις διαθέσεις του κόσμου. Στα αριστερά θα πανηγυρίζουν το προοίμιο της επανάστασης, ενώ θα διατυπώνουν και μια ευχή για “πλατιά σύμπραξη των αντικαπιταλιστικών δυνάμεων ώστε να καρποφορήσει η μεγάλη νίκη του λαού, στις 6 Μαΐου”.

Ο κόσμος δεν θα αλλάξει με κρότο, ούτε καν με λυγμό, που προέβλεψε ο ποιητής. Θα αλλάζει με ψιθύρους, δημοσιεύματα και δηλώσεις. Θα είναι οι Financial Times με τίτλο “Greeks reject EU rescue package”, και κάποιοι άλλοι που θα το πουν πιο αριστερά “Greeks vote against austerity measures”. Αλλά οι καλοθελητές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (που δυστυχώς πληθαίνουν) θα το πουν ωμά, ότι “η Ελλάδα έχει αποφασίσει να τραβήξει τον δρόμο της εκτός ευρωζώνης”. Οι επίσημες δηλώσεις θα είναι πιο συγκαταβατικές: “σεβόμαστε το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά η Ελλάδα ανεξαρτήτως της κυβέρνησης που θα προκύψει θα πρέπει να σεβαστεί τα συμπεφωνηθέντα του δεύτερου μνημονίου”.

Κανείς όμως δεν θα το εννοεί. Όλοι πλέον ξέρουν ότι μέτρα που δεν μπόρεσε να πάρει μια μονοκομματική κυβέρνηση (του Γιώργου Παπανδρέου) ή μια δικομματική (του Λουκά Παπαδήμου) είναι αδύνατον να ψηφιστούν από μια Βουλή με κάθε απόχρωσης καρύδι. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα απλώνονται τα χαρτιά του Σχεδίου Β. Οι παλιές συζητήσεις θα φουντώσουν πίσω από τις κλειστές πόρτες. Οι ευρωπαίοι πολιτικοί ή τεχνοκράτες, που ποτέ δεν είδαν με καλό μάτι την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, θα έχουν ένα επιπλέον επιχείρημα: τη θέληση του ελληνικού λαού.

Εκείνοι που βλέπουν το ευρώ ως ένα δαπανηρό αλλά αναγκαίο όχημα της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, θα έχουν σαφώς πιο αδύναμα επιχειρήματα και θα προβάλουν φόβους κατάρρευσης ολόκληρου του εγχειρήματος. Οι άλλοι όμως θα τους απαντούν ότι το κόστος παραμονής της Ελλάδος στην ευρωζώνη έχει γίνει –πριν από πολύ καιρό, μάλιστα– μεγαλύτερο από το κόστος εξόδου, ενώ κάποιοι τρίτοι θα φέρουν το επιχείρημα ότι η Ισπανία ήδη δανείζεται με 5,75% για να δανείζει την Ελλάδα με 3,5-4,5%.

Η εξελισσόμενη κρίση στην ευρωζώνη δεν θα αποτελεί επιχείρημα υπέρ ημών (“βλέπετε; τα παθαίνουν κι άλλοι”) αλλά θα κάνει πιο επιτακτική μια πρόχειρη λύση για την Ελλάδα, για να ασχοληθούν με τα σοβαρότερα προβλήματα τους. Κάποιοι θα αναφέρουν τον “ηθικό κίνδυνο”: αν η Ελλάδα αποτύχει ατιμώρητα, έρχεται η Ισπανία και η Ιταλία, που ήδη δηλώνουν ότι δεν μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους οποίους είχαν θέσει. Και η αποτυχία της Ισπανίας και της Ιταλίας σημαίνει πολλά λεφτά, που κανείς γερμανός ή ολλανδός φορολογούμενος δεν μπορεί –και φυσικά δεν θέλει– να δώσει.

Στον Guardian και στον Monde θα γράφονται πύρινα άρθρα για τις βλαβερές συνέπειες της λιτότητας που οδηγεί τους ψηφοφόρους να ψηφίζουν ναζιστές και λαϊκιστές, αλλά αυτοί που μετράνε τα λεφτά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα σηκώσουν αδιάφορα τους ώμους. Το ‘χουν εξάλλου ξαναζήσει με τον Βίκτορα Ορμπάν στην Ουγγαρία. Ο λαϊκιστής δεξιός πρωθυπουργός εκλέχτηκε με το σύνθημα της αποδέσμευσης από το ΔΝΤ. Όταν κατήγγειλε τη συμφωνία χειροκροτήθηκε από όλους τους εγχώριους «αντιστασιακούς». Εν τω μεταξύ, όμως, ο Ορμπάν άλλαξε το σύνταγμα προς το αντιδημοκρατικότερο και τον περασμένο Δεκέμβριο, δύο χρόνια μετά το νταηλίκι, επέστρεψε στην “κηδεμονία” του ΔΝΤ, με την οικονομία σε χειρότερη κατάσταση απ’ ό,τι την ανέλαβε. Σίγουρα κάποιοι απ’ όσους διαμορφώνουν τις αποφάσεις στην Ευρώπη θα αντιτείνουν χαιρέκακα: “αν η Ελλάδα ακολουθήσει τα χνάρια της Ουγγαρίας, θα την καταδικάσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως έκανε με τον Βίκτορα Ορμπάν. Τώρα, όμως, έχουμε σοβαρότερα πράγματα να ανησυχούμε. Δείτε τα spreads της Γαλλίας που ανεβαίνουν…”.

Κι ενώ στα πρωινάδικα θα ανατέμνουν τις αιχμές του “x” αποτυχόντος πολιτευτή κατά της ηγεσίας του κόμματός του, η συζήτηση εκτός Ελλάδος θα φουντώνει από τις δηλώσεις εγχώριων και εξωχώριων λαϊκιστών. Ακροαριστεροί ο πρώτοι, θα ισχυρίζονται “δεν χρωστάμε δεν πληρώνουμε”, ακροδεξιοί οι δεύτεροι θα τείνουν τον δείκτη του χεριού τους στον κρόταφό τους: “τι σας λέγαμε εμείς; αυτοί θέλουν να φάνε τα λεφτά των φορολογουμένων μας”.

Βέβαια, σε ένα χαοτικό σκηνικό όπως είναι η πολιτική και η οικονομία, πολλά άλλα θα συμβούν. Δεν ξέρουμε, π.χ., πώς θα επηρεάσει η διαφαινόμενη νίκη Ολάντ στις γαλλικές εκλογές. Όχι μόνο εμάς, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. Μπορεί να ενισχύσει τα πολιτικά επιχειρήματα των νεοκεϋνσιανών, αλλά μπορεί και να βάλει σε μεγάλη δοκιμασία τον γαλλογερμανικό άξονα. Σίγουρα θα αυξήσει το κόστος χρήματος που δανείζεται η ευρωζώνη. Προεκλογικά, οι οίκοι αξιολόγησης είχαν προειδοποιήσει τη Γαλλία ότι στην περίπτωση εκλογής του Φρανσουά Ολάντ στην προεδρία θα υποβαθμίσουν τη γαλλική οικονομία, εξ αιτίας των δηλώσεων του σοσιαλιστή υποψηφίου για μη αποδοχή του νέου δημοσιονομικού συμφώνου. Κάποιοι από το μαύρο μπλοκ της θυγατέρας του Λεπέν θα αρχίσουν τους λογαριασμούς· με πόσο δανείζεται η Γαλλία και πόσο δανείζει τους αδύναμους κρίκους της ευρωζώνης.

Τον Μάρτιο του 2010, κουβέντιαζα με έναν στοχαστικό γέροντα, πρώην στέλεχος μεγάλης ΔΕΚΟ. Ήταν οι πρώτες μέρες της άνοιξης και οι τελευταίες της αμέριμνης αλλά πλασματικής ευημερίας. Γύρω μας, αγόρια και κοριτσόπουλα έπιναν τον (πανάκριβο) φρέντο τους, έπαιζαν με τα εισαγόμενα κινητά τους και τιτίβιζαν για τα θέματα της νιότης τους. “Ξέρεις ποιο είναι το χειρότερο;”, μου είπε. “Αυτά τα παιδιά όχι μόνο θα πληρώσουν χωρίς να φταίνε, αλλά κυρίως δεν μπορούν να φανταστούν τι τα περιμένει”.

Δεν έδωσα σημασία, διότι δεν είχα καταλάβει ότι στην πολιτική και στην οικονομία τα πράγματα δεν γίνονται μονομιάς, όπως διαβάζουμε στα βιβλία ιστορίας. Στη ζωή και στην πολιτική, το ένα μικρό πράγμα φέρνει τ’ άλλο και οι μεγάλες καμπές στην ιστορία μόνο εκ των υστέρων διακρίνονται.

Αυτή είναι και η τελευταία μου ελπίδα, ότι δηλαδή το παραπάνω -πρόδρομο- σενάριο θα αποδειχθεί στο μέλλον μια απλή απόπειρα σκοτεινής κι άχρηστης περιγραφής μιας λογοτεχνικής δυστοπίας.

Δημοσιεύτηκε στο Books’ Journal τεύχος Μαϊου.

Οσο οι εκλογές πλησιάζουν, τόσο τα διλήμματα εντείνονται: “Αυτοδυναμία ή ακυβερνησία” δηλώνει ο Σαμαράς, “ευρώ ή δραχμή;” ρωτάει πονηρά ο Βενιζέλος. Πληθαίνουν και τα μετεκλογικά “σενάρια χάους”. Οι τεχνικοί της εξουσίας πασχίζουν να μετατρέψουν την αγωνία μας για το μέλλον της χώρας σε ανασφάλεια και φόβο.

Μερικοί αξιόλογοι αρθρογράφοι καλούν να ψηφίσουμε με “ψυχρή λογική”, να αποφύγουμε την τιμωρητική ψήφο. Ορθολογικά σκεπτόμενοι, λένε, πρέπει να βάλουμε πάνω απ’ όλα το συμφέρον της χώρας, αντί απλώς να εκφράσουμε συναισθήματα θυμού. Αν η “ψυχρή λογική” υποδεικνύει ότι, σε τελική ανάλυση, το συμφέρον της χώρας υπηρετείται ψηφίζοντας ένα από τα κόμματα της φαυλότητας, ας είναι. Δεν είναι επιθυμητό, είναι όμως το μικρότερο κακό.

Και οι μεν και οι δε, παρά τα διαφορετικά κίνητρά τους, καταλήγουν σε εσφαλμένο συμπέρασμα. Οι μεν πολιτικάντηδες προκαλούν ιδιοτελώς το αίσθημα του φόβου στους πολίτες, οι δε ρασιοναλιστές αρθρογράφοι εμμένουν σε μια απλοϊκή αντίθεση λογικής και συναισθήματος. Και οι δύο παραβλέπουν ότι, στις σημερινές συνθήκες, το μείζον δίλημμα δεν είναι “ευρώ ή δραχμή;”, αλλά ένα άλλο, δυσκολότερο στον χειρισμό του (καθότι, από λογικής απόψεως, αυτο-αναφορικό) δίλημμα: “πολιτική αναγέννηση ή αποσύνθεση;”.

Στο πρόσφατο διάγγελμα του πρωθυπουργού κ. Παπαδήμου αναδεικνύεται εμμέσως το μέγεθος του προβλήματος. “Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσον μιας δύσκολης διαδρομής”, είπε. “Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος είναι βαρύ. Η κόπωση, η δυσαρέσκεια, σε ορισμένες περιπτώσεις και η αγανάκτηση, είναι κατανοητές και ενίοτε δικαιολογημένες (…)”. Ως υπεύθυνος κυβερνήτης, ο κ. Παπαδήμος προειδοποιεί για τις δυσκολίες: “Θέλω να πω (στους) συμπολίτες μας ότι ανώδυνα κανένας δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα από την κρίση. (…) Αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την κατάσταση που βρισκόμαστε (…) απαιτεί(ται) σκληρή, συστηματική και πειθαρχημένη προσπάθεια, με όραμα και συνέπεια…”.

Αυτός ακριβώς είναι ο πυρήνας του προβλήματός μας. Η έξοδος από την κρίση είναι αναπόφευκτα οδυνηρή, μην ακούτε τους ανεύθυνους δημαγωγούς. Αλλά, για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την οδύνη της “θεραπείας”, χρειαζόμαστε εμπνευσμένη προσπάθεια. Ερώτημα: υπάρχει σοβαρός άνθρωπος που να πιστεύει ότι ο Σαμαράς και ο Αβραμόπουλος, ο Μεϊμαράκης και ο Στυλιανίδης από τη μια, ή ο Βενιζέλος και ο Σκανδαλίδης, ο Παπουτσής και η Γεννηματά από την άλλη, θα εμπνεύσουν, θα συνεγείρουν και θα κατευθύνουν με όραμα, στρατηγική και αξιοπιστία τη συλλογική προσπάθεια που απαιτείται;

Η συγκυβέρνηση των κομμάτων της φαυλότητας θα ανακυκλώσει το πρόβλημα: στον βαθμό που θα παρατείνει την πολιτική κρίση (ακόμη κι αν έχουν πλειοψηφία στη νέα Βουλή) θα αυξήσει την πιθανότητα της άτακτης χρεοκοπίας. Εφόσον γνωρίζουμε ότι το πρόβλημά μας είναι πρωτίστως αξιακό–πολιτικό, όσο φέρνουμε στην εξουσία τα κόμματα της φαυλότητας, το αναπαράγουμε. Επιπλέον, θυμώνουμε όλο και περισσότερο με τον συλλογικό μας εαυτό για την ανικανότητά μας να το επιλύσουμε. Η αμφιθυμία σε συνθήκες χρεοκοπίας –ψηφίζουμε αυτούς που σιχαινόμαστε– διαιωνίζει τη στασιμότητα, προκαλεί περισσότερη οργή και οδηγεί, τελικά, στην “αποδόμηση” που απεύχεται ο κ. Παπαδήμος.

Και αν ψηφίζαμε με “ψυχρή λογική”; Αν ήμασταν ρομποτικοί οργανισμοί ή είχαμε υποστεί εγκεφαλική βλάβη σαν τους ασθενείς του ψυχίατρου Ολιβερ Σακς και του νευροεπιστήμονα Αντόνιο Νταμάσιο –αν ήμασταν, δηλαδή, όντα ανίκανα να βιώσουν συναισθήματα–, θα το κάναμε. Αλλά δεν είμαστε. Το να ζητάς σήμερα από τον χειμαζόμενο πολίτη να ψηφίσει με “ψυχρή λογική” δεν είναι μόνο αφελές, είναι και ανήθικο. Οταν σε προσβάλλουν, λέει ο Αριστοτέλης, και παραμένεις απαθής, δεν προδίδεις ανωτερότητα, αλλά ηθική αμβλύνοια· είσαι ανόητος και δουλοπρεπής. Σώφρων άνθρωπος δεν είναι ο απαθής, αλλά αυτός που ξέρει πότε, πώς και με ποιους να θυμώνει.

Οταν αξιολογούμε μια περίπτωση βιασμού ή αυθαίρετης αστυνομικής βίας δεν είναι η λογική που προηγείται (“αυτό είναι λάθος”) και ακολουθεί το συναίσθημα (π.χ. θυμός, ντροπή), αλλά το αντίθετο: το συναίσθημα που βιώνουμε εμπεριέχει αξιολογήσεις, επιδεκτικές περαιτέρω λογικής επεξεργασίας, οι οποίες απο-καλύπτουν τι είναι σημαντικό για μας. Στο μέτρο που ο κόσμος που μας περιβάλλει δεν μας αφήνει ηθικά αδιάφορους, ο ανθρώπινος λόγος είναι εγγενώς “συναισθηματικός”. Οι γνωστικές και οι επιθυμητικές όψεις των κρίσεών μας είναι αξεδιάλυτα δεμένες. Ο ορθός λόγος προϋποθέτει την αρμόζουσα στις περιστάσεις συναισθηματική εμπλοκή με τον κόσμο.

Οχι, δεν πρέπει να ψηφίσουμε με “ψυχρή λογική”, αλλά με έλλογη οργή για την κατάντια της χώρας μας. Ελλογη οργή για τους ιδιοτελείς πολιτικάντηδες των κομμάτων της φαυλότητας που πρόδωσαν τον όρκο τους. Ελλογη οργή και για τον εαυτό μας που αφέθηκε στη σαγήνη των δημαγωγών και απέρριψε την ιδιότητα του πολίτη χάριν αυτής του πελάτη. Η καταψήφιση των κομμάτων του Βουλγαράκη και του Τσοχατζόπουλου θα είναι μια μικρή προσπάθεια ανάκτησης του αυτοσεβασμού μας.

Φυσικά παίρνουμε ρίσκο. Η αβεβαιότητα είναι μεγάλη. Αν δεν αναδεχθούμε όμως τους κινδύνους ασκώντας στοχαστικά το εκλογικό μας δικαίωμα, δεν θα δημιουργήσουμε το καινούργιο. Η δημιουργία προϋποθέτει τη διακινδύνευση. Δίχως “παρέκκλιση” δεν υπάρχει εξέλιξη, δίχως “αταξία” δεν παράγεται νέα τάξη. Βιώνοντας οργισμένα τα αδιέξοδά μας, ωθούμαστε να αναζητήσουμε νέες, αδιανόητες μέχρι σήμερα, έλλογες διεξόδους. “Τα πάθη θεσμίζουν τις πόλεις”, λέει ο Καστοριάδης. Ας μην καταπνίξουμε την οργή μας. Ας της δώσουμε έλλογη, δημιουργική διέξοδο.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 29.4.2012

Οι ελληνικές εκλογές της 6^ης Μαϊου 2012 θα περάσουν στην ιστορία ως οι εκλογές της αποθέωσης του θυμικού. Οι περισσότεροι πολίτες θα ψηφίσουν αυτό που γουστάρουν. Θα είναι πράγματι έτσι; Θα ξεσπάσουν την οργή τους στις κάλπες και τρέχα γύρευε, ή θα μετρήσουν τα κουκιά της συσπείρωσης και θα συνδράμουν κόμματα εξουσίας για να φτάσουμε στη δεξιο-σοσιαλιστική συγκυβέρνηση; Θα ανταμείψουν επαναστάτες χωρίς σχέδιο; Θα δώσουν την ευκαιρία στην Ντόρα και τον κ. Στέφανο να δημιουργήσουν το πρώτο πραγματικά φιλελεύθερο cluster του ελληνικού Κοινοβουλίου; Θα πάνε αριστερά; Μήπως αριστερότερα; Ή σκοπεύουν να προσπεράσουν επιδεικτικά τον Καρατζαφέρη και να “την ρίξουν” δεξιότερα του ΛΑΟΣ γιατί έχουμε έλλειψη από μπόντυγκαρντς;

Προς το παρόν, όπως και να το δεις, ο Μπένι νικά στα σημεία χωρίς να έχει κόμμα να τον ακολουθήσει… επιστολή στον Μπαρόζο (μέχρι κι ο Παπαδήμος ήρθε δεύτερος), μέτρα “κοινωνικής πολιτικής”, ατάκες πολιτικής από νέα, ξεσκονισμένα μυαλά, με στρατηγική taylor-made στην στείρα αυθάδεια του κλειστού πυρήνα της Συγγρού. Εκεί τα πράγματα είναι συγκεχυμένα. Η ανυπαρξία σύγχρονης πολιτικής (ανεξαρτήτως κρίσης), αλλά και ιδεών κατατάσσουν τη ΝΔ χαμηλότερα και από το record low που πέτυχε ο Καραμανλής όταν αποχωρούσε. Και όσο περνάει ο καιρός, η βάση ξεφλουδίζεται. Ο συναισθηματικός που κουβαλούσε ο Καραμανλισμός ξέφτισε μετά τις περικοπές μισθών και συντάξεων και ως γνωστόν, η ιδεολογία και οι θύμησες από την εποχή του θείου δεν τρώγονται.

Από την άλλη πλευρά η τακτική Καμμένου έχει φέρει αποτελέσματα, με τα “ειδικά” μπλογκς να δημοσιεύουν υπαινιγμούς για Ρώσικα συμφέροντα (γιατί όχι και ακριβώς το αντίθετο;), ο Κουβέλης ξεφουσκώνει και είναι σχεδόν έτοιμος να χάσει την αστική του ευγένεια, ενώ οι Τσιπραίοι συνεχίζουν να τσιμπολογούν μετακινήσεις από το λαϊκό (μη ιδεολογικό) πλευρό της ΝΔ, που “τα ‘χει πάρει” με τις περικοπές και τη λιτότητα χωρίς τέλος. Την ίδια στιγμή πιέζουν αριστερότερα για μετεκλογική συνεργασία με στόχο την… κυβέρνηση. Το πείραμα όμως θα είναι τόσο θρίλερ, όσο και οι ορδές μετανάστευσης που θα ακολουθήσουν…

Η παρομοίωση με την Αγρια Δύση παραπέμπει σε ένα άναρχο, υπό διαμόρφωση σκηνικό, στο οποίο η αξία της ζωής ήταν μικρότερη σε σχέση με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο. Την ίδια στιγμή είναι η γη των ευκαιριών, στην οποία όλοι έχουν θέση κάτω από τον ήλιο, αρκεί να δουλέψουν σκληρά, ατομικά και συλλογικά.

Απλώς, οι πρωταγωνιστές της εισαγωγής θα είναι αναλώσιμοι, όπως και οι πρώτοι ανίδεοι πιονέροι.