1. Το τεχνικό μέρος

Το τεχνικό μέρος της ομιλίας περιλαμβάνει τα εξής τρία στοιχεία:

α. τον χρόνο της ομιλίας (πχ. 20΄ της ώρας),

β. το μέγεθος του κειμένου (λχ. 20 σελίδες Α4 σε space 1,5 lines) και

γ. τον ρυθμό εκφοράς του λόγου από τον ομιλούντα.

O χρόνος της ομιλίας συνήθως καθορίζεται από άλλους και όχι από τον ομιλητή. Συνεπώς, ο ομιλητής, το μόνο που μπορεί και πρέπει να κάνει είναι να επιδιώξει έναν optimum (για τον ακροατή) συνδυασμό μεγέθους κειμένου και ρυθμού εκφοράς λόγου.

Συγκεκριμένα:

Ο ακροατής δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μιά ομιλία που εκφέρεται με την ίδια ταχύτητα με την οποία ο ίδιος ο ακροατής θα τη διάβαζε. Διότι, όταν κάποιος διαβάζει και βρίσκει κάτι που δεν το κατάλαβε, έχει την ευχέρεια να σταματήσει και να το ξαναδιαβάσει. Όταν όμως ακούει κάποιον να του μιλάει και δεν προλαβαίνει να “πιάσει” κάτι, δεν μπορεί να διακόψει τον ομιλητή και να του ζητήσει να το επαναλάβει.

Γι’ αυτό ο ομιλητής δεν πρέπει να εκφέρει τον λόγο του με ταχύτητα ανάγνωσης, αλλά με πιό αργό ρυθμό ώστε να προλαβαίνουν τα αυτιά τού ακροατή να στέλνουν στον εγκέφαλό του αυτά που ακούνε από τον ομιλητή.

Το πιό αργά όμως σημαίνει ότι ο ομιλητής χρειάζεται περισσότερο χρόνο ομιλίας από τον καθορισμένο ή, εναλλακτικά, ένα μικρότερο μέγεθος κειμένου. Με δεδομένο δε ότι  ο χρόνος είναι προκαθορισμένος, το μόνο που απομένει να κάνει ο ομιλητής είναι να συμπτύξει το κείμενο της ομιλίας του στα μέτρα του αργού και κατανοητού για τον ακροατή τρόπου εκφοράς λόγου. Χωρίς όμως να παραλείψει τίποτα το ουσιαστικό, πράγμα που δεν είναι δύσκολο να γίνει αλλά χρειάζεται λίγη πρόσθετη προσπάθεια. 

2. Η ανάπτυξη του θέματος

α. Έχει μεγάλη σημασία, ο ακροατής να πληροφορηθεί από την πρώτη στιγμή το περιεχόμενο της ομιλίας. Αυτό θα τον κάνει να φέρει στο μυαλό του ό,τι απόθεμα γνώσεων πιθανόν να έχει για το συγκεκριμμένο θέμα. Κι έτσι να  κατανοήσει ευχερέστερα  αυτά που θα ακούσει εν συνεχεία.

Γι’ αυτό είναι απαραίτητο, ο ομιλητής να κάνει μιά πολύ συνοπτική και ταυτόχρονα πολύ περιεκτική εισαγωγή για το θέμα και τις βασικές πτυχές του (π.χ. η Ιλιάδα αποτελείται από 15.676 στίχους. Απ’ αυτούς οι πρώτοι 7 στίχοι αποτελούν μια πλήρη εισαγωγή για όλα όσα ακολουθούν). Η εισαγωγή αυτή πρέπει να γίνει με απλά λόγια  (με όσο το δυνατόν λιγότερη χρήση επιστημονικής ορολογίας) και να παραπέμπει στα  επιμέρους σημεία  που θα εξετασθούν όταν έλθει η σειρά τους.  

β. Όταν η ομιλία αναφέρεται σε θέματα πρωτοποριακά, η χρησιμοποίηση από τον ομιλητή αγνώστων εξειδικευμένων όρων χωρίς εξήγηση του περιεχομένου τους, είναι δυνατόν να δημιουργήσει κενά στον ακροατή και να τον κάνει να χάσει το ενδιαφέρον του για τη συνέχεια.

Γι’ αυτό θα πρέπει ο ομιλητής να μή βασίζεται στην υπόθεση ότι οι ακροατές γνωρίζουν όσα γνωρίζει αυτός και να φροντίζει να είναι περισσότερο κατανοητός. Εκτός, βέβαια, όταν απευθύνεται σε συναδέλφους του που έχουν τις ίδιες γνώσεις μ’ αυτόν.

-Πως ανάβουν φωτιά θεέ μου;

-Και τι το θέλεις να το μάθεις αυτό άνθρωπέ μου; Τι σου χρειάζεται η φωτιά; Κάνει τόση ζέστη όση να μην κρυώνεις κι αν πεινάσεις για φαγητό, δεν έχεις παρά να απλώσεις το χέρι σου. Ως και παστιτσόδενδρα υπάρχουν! Για να μην αναφέρω ότι ακόμα και τα πουλιά γεννούν φρεσκοτηγανισμένα αυγά μάτια!

-Ναι δεν λέω, αλλά… πλήττω αφάνταστα.

-Δεν έχεις δουλειά δεν έχεις κόπους, δεν έχεις κίνδυνο… Δεν πεινάς, δεν πονάς…

-Θεέ μου, τι πλήξη!

-Καλά λοιπόν, αφού είναι έτσι θα αλλάξουμε σκηνικό και σενάριο.

Έτσι είπε ο θεός, σηκώθηκε από τον χρυσό θρόνο του, μάζεψε με αξιοπρέπεια την λευκή μακριά γενειάδα του και πέταξε ψηλά στον ουρανό.

Την θέση του πήρε ένας αυτοκράτορας, κακός και άγριος.

Το πρώτο πράγμα που διέταξε ήταν να φτιάξουν έναν καινούργιο μαρμάρινο σκληρό λευκό θρόνο. Κάθισε στητός και διοικούσε την απέραντη χώρα. Κήρυξε γενική επιστράτευση και αμέσως μετά κήρυξε πόλεμο. Όταν τέλειωσε ο πόλεμος νικηφόρα, ξανακήρυξε πόλεμο και έτσι περνούσε ο καιρός.

Μια μέρα παρουσιάστηκε μπροστά του μια γυναίκα και του ζήτησε ειρήνη.

-Αμάν πια βασιλέα μου! Αμάν! Φτάνουν πια οι πόλεμοι!

-Πως τολμάς και διαμαρτύρεσαι; Νικάμε τους εχθρούς μας παντού, πλουτίζει και μεγαλώνει η χώρα μας! Πιάσαμε τόσους σκλάβους, που κάνουν όλες τις δουλειές κι εσείς κάθεστε απ’ το πρωί ως το βράδυ.

-Ναι δεν λέω, αλλά… πλήττω αφάνταστα.

-Δεν έχεις δουλειά δεν έχεις κόπους, δεν έχεις κίνδυνο… Δεν πεινάς, δεν πονάς…

-Άρχοντά μου, τι πλήξη!

-Καλά λοιπόν, αφού είναι έτσι θα αλλάξουμε σκηνικό και σενάριο.

Έτσι είπε ο αυτοκράτορας, σηκώθηκε από τον μαρμάρινο θρόνο του, έστριψε με αξιοπρέπεια το μαύρο μουστάκι του, επιβιβάστηκε στην υπέροχη άμαξά του και έφυγε για πάντα.

Την θέση του πήρε ένας πρωθυπουργός πολυσπουδαγμένος.

Το πρώτο πράγμα που ζήτησε ήταν να αλλάξουν την διακόσμηση και παρήγγειλε έναν ακριβό βελούδινο καναπέ. Κάθισε προσεκτικά για να μην τσαλακώσει το σκούρο κουστούμι του και φώναξε τους υπουργούς. Τους συνέστησε να οργανώσουν ένα σύγχρονο κράτος.

Μια μέρα παρουσιάστηκε μπροστά του ένα παιδί.

-Κύριε! Κύριε! Έχω ένα παράπονο.

-Αν δεν μπορείς να το διατυπώσεις με ηλεκτρονικό μήνυμα πέστο τώρα προφορικά.

-Αν και δεν είμαι ορφανό, δεν βλέπω ποτέ τους γονείς μου, οι οποίοι αν και δεν είναι διαζευγμένοι δεν συναντιούνται ποτέ.

-Αχάριστο παιδί. Οργάνωσα ένα μοντέρνο πλούσιο κράτος με βιομηχανίες, τράπεζες, μάλτι μίντια, ΜΜΜ και ΜΜΕ και αυτό είχες να μου πεις; Έχεις τηλεόραση και ηλεκτρονικά παιχνίδια, διαδραστικούς πίνακες και ρομποτικές μηχανές για τα πάντα, και παραπονιέσαι;

-Ναι δεν λέω, αλλά… πλήττω αφάνταστα.

-Δεν έχεις δουλειά δεν έχεις κόπους, δεν έχεις κίνδυνο… Δεν πεινάς, δεν πονάς…

-Κύριέ μου, τι πλήξη!

-Καλά λοιπόν, αφού είναι έτσι θα αλλάξουμε σκηνικό και σενάριο.

Έτσι είπε ο πρωθυπουργός, σηκώθηκε από τον βελούδινο καναπέ του, έβγαλε τα γυαλιά του και τα τοποθέτησε με προσοχή στον χαρτοφύλακά του και έφυγε με την πρώτη αεροπορική πτήση για την Ζουαζηλάνδη.

Την θέση του πήρε μια σοφή κουκουβάγια. Διάλεξε ένα μέτριο οριζόντιο κλαδί τζιτζιφιάς και κάθισε επάνω.

Το πρώτο πράγμα που έκανε μόλις ανέλαβε την εξουσία ήταν να παρακαλέσει όλα τα ζώα να συγκεντρωθούν. Μετά από συζήτηση, τοποθετήθηκαν τα κατάλληλα ζώα στις κατάλληλες διοικητικές θέσεις και ο τόπος άρχισε να ανθίζει και να προοδεύει.

Μια μέρα παρουσιάστηκε μπροστά στα ζώα ένας γέρος με ολόλευκη γενειάδα και ευγενικό παρουσιαστικό.

-Φίλοι μου, έχω μια απορία. Γιατί το πιο προικισμένο ζώο της γης απέτυχε στον ευγενή προορισμό του;

-Θεέ μου τι ερώτηση είναι αυτή; Μα είναι προφανές, απάντησαν τα ζώα με μια συγχρονισμένη φωνή, που, αν και βγήκε από χιλιάδες στόματα χιλιάδων διαφορετικών ειδών, ακούστηκε αρμονική.

-Είναι τόσο απλό όσο και περίπλοκο. Όταν έφτιαξες τον άνθρωπο τον έκανες κατ’ εικόνα και ομοίωση. Σωστά;

-Σωστά

-Και ποιό ήταν το πρότυπό σου;

-Εγώ.

-Σωστά. Έτσι λοιπόν έφτιαξες πολλούς μικρούς θεούς. Αμέτρητους ανθρωποθεούς. Μην στεναχωριέσαι όμως, η εξέλιξη των ειδών και των πολιτικών συστημάτων έφερε την λύση του προβλήματος.

Και πράγματι, από τότε όλοι έζησαν καλά κι εμείς, οι άνθρωποι, καλύτερα.

Προδημοσίευση από υπό έκδοση Συλλογή Διηγημάτων του Οδυσσέα Ξένου.