Πριν από τρία χρόνια, η κρίση έσκασε στα χέρια του Γ. Παπανδρέου. Ήταν αποτέλεσμα, όμως, ολιγωρίας πολλών ετών. Ο Καρακούσης στο tovima.gr μπορεί να διηγηθεί την εθνική αποτυχία κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης σε λίγες παραγράφους. Έγραφε πριν από λίγο καιρό (3.2.2013): “Το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου κέρδισε την εξουσία υποσχόμενος την ‘αλλαγή’ και πολλά άλλα. Η πολιτική αλλαγή όντως επήλθε, έγιναν και κάποια από εκείνα που είχε υποσχεθεί, αλλά τα περισσότερα έμειναν ανεκπλήρωτα ή απεδείχθησαν ατελέσφορα… Η πραγματική αλλαγή επιχειρήθηκε μετά το 1985, όταν η δική του οικονομική πολιτική κατέρρευσε και αποδέχθηκε εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προσέφερε και τη χρηματοδότηση διάσωσης της οικονομίας. Τότε με το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης και Ανάπτυξης όπως το βάφτισε ο Κώστας Σημίτης – υπουργός Εθνικής Οικονομίας του Ανδρέα Παπανδρέου – έγιναν τα πρώτα μεγάλα βήματα απελευθέρωσης και επιχειρήθηκε ο έλεγχος των δημοσίων οικονομικών. Εκείνο το πρόγραμμα ήταν τριετές και στην προμετωπίδα έφερε το σύνθημα ‘Καταναλώνουμε περισσότερα απ’ όσα παράγουμε’.”

Συνεχίζει: “Ο πρώτος χρόνος του προγράμματος που εφάρμοσε ο Κώστας Σημίτης διακρίθηκε από τα σκληρά μέτρα που προέβλεπε και από τις πολλές αντιδράσεις. Ο δεύτερος χρόνος ήταν υποτονικός, αλλά κάτι πήγε να αρχίσει στη ζώνη της ανάπτυξης. Ο τρίτος χρόνος του προγράμματος ήταν αφιερωμένος στη διόρθωση των δημοσίων οικονομικών. Στο τέλος του 1987 κυριάρχησαν οι διαμάχες για τον προϋπολογισμό, τους φόρους και τα έσοδα της φοροδιαφυγής. Ο Σημίτης επέμεινε, ο Τσοβόλας έκανε αντίσταση, ο Κουτσόγιωργας, ο Ακης και οι υπόλοιποι σιγοντάριζαν γιατί δεν άντεχαν την επιτυχία του τότε τσάρου της οικονομίας και έτσι κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού ο Παπανδρέου απέπεμψε τον Σημίτη. Τα πλήθη ικανοποιήθηκαν γιατί έφυγε ο «άκαρδος» υπουργός Εθνικής Οικονομίας, αλλά το 1988 τα σκάνδαλα κυριάρχησαν και τα δημόσια οικονομικά εκτροχιάστηκαν. Στις εκλογές του 1989 ο Παπανδρέου είπε εκείνο το αμίμητο ‘Τσοβόλα δώσ’ τα όλα’ και η εκδίκηση των ελλειμμάτων δεν άργησε να έλθει. Στις αρχές του 1990 το ελληνικό κράτος είχε ξεμείνει από λεφτά και έφθασε να προσφέρει επιτόκιο 27% για να πληρώνει μισθούς και συντάξεις.

Η επόμενη απόπειρα δημοσιονομικής εξυγίανσης από τον Κ. Μητσοτάκη έμεινε επίσης στη μέση για πολιτικούς λόγους. Εκείνη που ανέλαβε ο Αλέκος Παπαδόπουλος το 1994 χάθηκε το 1997 επειδή επικράτησαν υπερφίαλες αντιλήψεις στην τότε ηγέτιδα πολιτική τάξη. Εκτοτε μόνο ατελείς προσπάθειες ανελήφθησαν και έτσι φθάσαμε στο σημερινό χάλι της χρεοκοπίας…”

Σε μία παραπλήσια, δική μας ανάγνωση (που περιλαμβάνει και όσους ηγέτες δεν αναφέρθησαν), τα προηγούμενα μεταφράζονται σε: ελλείμματα, πελατειακό κράτος, μεγαλύτερα ελλείμματα, λαϊκισμό, χαμένες ευκαιρίες, ατολμία, πολιτικό ερασιτεχνισμό.

Για τον ξένο τεχνοκράτη και επιστήμονα, η Ελλάδα αποτελεί μυστήριο. Όταν η υπόθεση εργασίας υποχρεωτικά εντάσσει τη χώρα στην ευρωζώνη, η απελπισία του αναλυτή μεγαλώνει. Στο μυαλό του, τα σενάρια καταστροφής αγγίζουν τη βεβαιότητα. Βέβαια, όσοι νομπελίστες υποσχέθηκαν στους επενδυτές την χρεοκοπία της Ελλάδας έπεσαν έξω. Πρόσφατα, ένας από αυτούς υποχρεώθηκε να παραδεχθεί δημοσίως ότι η εκτίμησή του ήταν λανθασμένη. Ήταν όμως;

Επιστημονικά δεν ήταν καθόλου λάθος γιατί όπως και να το εξετάσουν, τα νούμερα ‘δεν βγαίνουν’. Κι ας επιμένει ο Στουρνάρας ότι εντός του έτους, άντε στις αρχές 2014, θα υπάρχει πρωτογενές πλεόνασμα. Τί σημαίνει όμως αυτό; Τίποτε παραπάνω από το ότι θα σταματήσουμε να δανειζόμαστε για τα προς το ζειν. Μετά ακολουθεί η αναγκαία ραγδαία μείωση του χρέους, που αν δεν επιτευχθεί με νέο κούρεμα, απαιτεί καλπασμό του ΑΕΠ για τα επόμενα δέκα χρόνια.

Τόσο οι νομπελίστες, όσο και οι εγχώριοι πολιτικολογούντες οικονομολόγοι (Στουρνάρας, Μηλιός, Βαρουφάκης κ.λπ.) θα πρέπει να παραδεχθούν ότι αυτά είναι δύσκολα πράγματα για μία χώρα στην οποία το εκάστοτε κυβερνών κόμμα θεωρεί τους πολίτες (και τα επαγγέλματά τους) ως εκλογικά κοινά και πολιτεύεται ανάλογα με τις ανάγκες του εκλογικού κύκλου. Και βέβαια, αυτή τη φορά η ανάπτυξη δεν θα έρθει με την αύξηση της κατανάλωσης των ιθαγενών. Πάνε αυτά. Οι πιστωτικές κάρτες με τα ληστρικά επιτόκια, και τα εποχικά καταναλωτικά δάνεια που τροφοδοτούσαν την αγορά και τα εύκολα κέρδη των τραπεζών αποτελούν παρελθόν.

Η ανάπτυξη θα προκύψει από σοβαρές και καινοτόμες επενδύσεις, που θα προσελκύσουν ποιοτικούς επισκέπτες (εποχικούς αλλά και σε μόνιμη βάση) και θα παράξουν προϊόντα και υπηρεσίες με στόχο τις αγορές του εξωτερικού. Η προσπάθεια αυτή απαιτεί (τη γνωστή σε όλους μας) ‘αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας’, και προϋποθέτει καινοτομία, πρωτοτυπία, σχέδιο, σοβαρότητα και -βέβαια- επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα.

Αυτά δεν αποτελούν ιδεολογικό ζήτημα. Είναι απλώς ζήτημα αποτελεσματικότητας, προκειμένου η χώρα να είναι σε θέση να εκμεταλλευθεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της, τα οποία -σε μεγάλο βαθμό- είναι ανεξάρτητα της δράσης των Ελλήνων. Τα υπόλοιπα είναι κακής ποιότητας προπαγάνδα, διαφορετικής προέλευσης, είτε λόγω συμφέροντος, είτε λόγω ανάγκης ομαδικής ψυχοθεραπείας εντός κομματικών τειχών, ανάλογα από που το βλέπει ο καθένας.

Η διέξοδος από τον φαύλο κύκλο των ελλειμμάτων, της αποτυχίας και του μέτριου πολιτικού προσωπικού απαιτεί δραστικές λύσεις. Κυρίως απαιτεί μεγάλη μερίδα Ελλήνων πολιτικών να αποφασίσει να θυσιαστεί στο βωμό της διαχείρισης της κρίσης.

Αυτό θα αποτελέσει την αρχή της επίλυσης του ελληνικού προβλήματος.

Πολλοί θα μιλούν για τη “σοφία του εκλογικού αποτελέσματος” και για την “οργή που εξέφρασε ο κόσμος”, χωρίς να κατανοούν το οξύμωρο της “οργισμένης σοφίας”. Οι δημοσιογράφοι-παρουσιαστές των talk-show, μόνιμοι κήνσορες των πάντων και θεράποντες ουδενός, θα ψέγουν τους πολιτικούς των δύο μεγάλων κομμάτων ότι δεν κατάλαβαν νωρίς τις διαθέσεις του κόσμου. Στα αριστερά θα πανηγυρίζουν το προοίμιο της επανάστασης, ενώ θα διατυπώνουν και μια ευχή για “πλατιά σύμπραξη των αντικαπιταλιστικών δυνάμεων ώστε να καρποφορήσει η μεγάλη νίκη του λαού, στις 6 Μαΐου”.

Ο κόσμος δεν θα αλλάξει με κρότο, ούτε καν με λυγμό, που προέβλεψε ο ποιητής. Θα αλλάζει με ψιθύρους, δημοσιεύματα και δηλώσεις. Θα είναι οι Financial Times με τίτλο “Greeks reject EU rescue package”, και κάποιοι άλλοι που θα το πουν πιο αριστερά “Greeks vote against austerity measures”. Αλλά οι καλοθελητές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (που δυστυχώς πληθαίνουν) θα το πουν ωμά, ότι “η Ελλάδα έχει αποφασίσει να τραβήξει τον δρόμο της εκτός ευρωζώνης”. Οι επίσημες δηλώσεις θα είναι πιο συγκαταβατικές: “σεβόμαστε το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά η Ελλάδα ανεξαρτήτως της κυβέρνησης που θα προκύψει θα πρέπει να σεβαστεί τα συμπεφωνηθέντα του δεύτερου μνημονίου”.

Κανείς όμως δεν θα το εννοεί. Όλοι πλέον ξέρουν ότι μέτρα που δεν μπόρεσε να πάρει μια μονοκομματική κυβέρνηση (του Γιώργου Παπανδρέου) ή μια δικομματική (του Λουκά Παπαδήμου) είναι αδύνατον να ψηφιστούν από μια Βουλή με κάθε απόχρωσης καρύδι. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα απλώνονται τα χαρτιά του Σχεδίου Β. Οι παλιές συζητήσεις θα φουντώσουν πίσω από τις κλειστές πόρτες. Οι ευρωπαίοι πολιτικοί ή τεχνοκράτες, που ποτέ δεν είδαν με καλό μάτι την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, θα έχουν ένα επιπλέον επιχείρημα: τη θέληση του ελληνικού λαού.

Εκείνοι που βλέπουν το ευρώ ως ένα δαπανηρό αλλά αναγκαίο όχημα της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, θα έχουν σαφώς πιο αδύναμα επιχειρήματα και θα προβάλουν φόβους κατάρρευσης ολόκληρου του εγχειρήματος. Οι άλλοι όμως θα τους απαντούν ότι το κόστος παραμονής της Ελλάδος στην ευρωζώνη έχει γίνει –πριν από πολύ καιρό, μάλιστα– μεγαλύτερο από το κόστος εξόδου, ενώ κάποιοι τρίτοι θα φέρουν το επιχείρημα ότι η Ισπανία ήδη δανείζεται με 5,75% για να δανείζει την Ελλάδα με 3,5-4,5%.

Η εξελισσόμενη κρίση στην ευρωζώνη δεν θα αποτελεί επιχείρημα υπέρ ημών (“βλέπετε; τα παθαίνουν κι άλλοι”) αλλά θα κάνει πιο επιτακτική μια πρόχειρη λύση για την Ελλάδα, για να ασχοληθούν με τα σοβαρότερα προβλήματα τους. Κάποιοι θα αναφέρουν τον “ηθικό κίνδυνο”: αν η Ελλάδα αποτύχει ατιμώρητα, έρχεται η Ισπανία και η Ιταλία, που ήδη δηλώνουν ότι δεν μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους οποίους είχαν θέσει. Και η αποτυχία της Ισπανίας και της Ιταλίας σημαίνει πολλά λεφτά, που κανείς γερμανός ή ολλανδός φορολογούμενος δεν μπορεί –και φυσικά δεν θέλει– να δώσει.

Στον Guardian και στον Monde θα γράφονται πύρινα άρθρα για τις βλαβερές συνέπειες της λιτότητας που οδηγεί τους ψηφοφόρους να ψηφίζουν ναζιστές και λαϊκιστές, αλλά αυτοί που μετράνε τα λεφτά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα σηκώσουν αδιάφορα τους ώμους. Το ‘χουν εξάλλου ξαναζήσει με τον Βίκτορα Ορμπάν στην Ουγγαρία. Ο λαϊκιστής δεξιός πρωθυπουργός εκλέχτηκε με το σύνθημα της αποδέσμευσης από το ΔΝΤ. Όταν κατήγγειλε τη συμφωνία χειροκροτήθηκε από όλους τους εγχώριους «αντιστασιακούς». Εν τω μεταξύ, όμως, ο Ορμπάν άλλαξε το σύνταγμα προς το αντιδημοκρατικότερο και τον περασμένο Δεκέμβριο, δύο χρόνια μετά το νταηλίκι, επέστρεψε στην “κηδεμονία” του ΔΝΤ, με την οικονομία σε χειρότερη κατάσταση απ’ ό,τι την ανέλαβε. Σίγουρα κάποιοι απ’ όσους διαμορφώνουν τις αποφάσεις στην Ευρώπη θα αντιτείνουν χαιρέκακα: “αν η Ελλάδα ακολουθήσει τα χνάρια της Ουγγαρίας, θα την καταδικάσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως έκανε με τον Βίκτορα Ορμπάν. Τώρα, όμως, έχουμε σοβαρότερα πράγματα να ανησυχούμε. Δείτε τα spreads της Γαλλίας που ανεβαίνουν…”.

Κι ενώ στα πρωινάδικα θα ανατέμνουν τις αιχμές του “x” αποτυχόντος πολιτευτή κατά της ηγεσίας του κόμματός του, η συζήτηση εκτός Ελλάδος θα φουντώνει από τις δηλώσεις εγχώριων και εξωχώριων λαϊκιστών. Ακροαριστεροί ο πρώτοι, θα ισχυρίζονται “δεν χρωστάμε δεν πληρώνουμε”, ακροδεξιοί οι δεύτεροι θα τείνουν τον δείκτη του χεριού τους στον κρόταφό τους: “τι σας λέγαμε εμείς; αυτοί θέλουν να φάνε τα λεφτά των φορολογουμένων μας”.

Βέβαια, σε ένα χαοτικό σκηνικό όπως είναι η πολιτική και η οικονομία, πολλά άλλα θα συμβούν. Δεν ξέρουμε, π.χ., πώς θα επηρεάσει η διαφαινόμενη νίκη Ολάντ στις γαλλικές εκλογές. Όχι μόνο εμάς, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. Μπορεί να ενισχύσει τα πολιτικά επιχειρήματα των νεοκεϋνσιανών, αλλά μπορεί και να βάλει σε μεγάλη δοκιμασία τον γαλλογερμανικό άξονα. Σίγουρα θα αυξήσει το κόστος χρήματος που δανείζεται η ευρωζώνη. Προεκλογικά, οι οίκοι αξιολόγησης είχαν προειδοποιήσει τη Γαλλία ότι στην περίπτωση εκλογής του Φρανσουά Ολάντ στην προεδρία θα υποβαθμίσουν τη γαλλική οικονομία, εξ αιτίας των δηλώσεων του σοσιαλιστή υποψηφίου για μη αποδοχή του νέου δημοσιονομικού συμφώνου. Κάποιοι από το μαύρο μπλοκ της θυγατέρας του Λεπέν θα αρχίσουν τους λογαριασμούς· με πόσο δανείζεται η Γαλλία και πόσο δανείζει τους αδύναμους κρίκους της ευρωζώνης.

Τον Μάρτιο του 2010, κουβέντιαζα με έναν στοχαστικό γέροντα, πρώην στέλεχος μεγάλης ΔΕΚΟ. Ήταν οι πρώτες μέρες της άνοιξης και οι τελευταίες της αμέριμνης αλλά πλασματικής ευημερίας. Γύρω μας, αγόρια και κοριτσόπουλα έπιναν τον (πανάκριβο) φρέντο τους, έπαιζαν με τα εισαγόμενα κινητά τους και τιτίβιζαν για τα θέματα της νιότης τους. “Ξέρεις ποιο είναι το χειρότερο;”, μου είπε. “Αυτά τα παιδιά όχι μόνο θα πληρώσουν χωρίς να φταίνε, αλλά κυρίως δεν μπορούν να φανταστούν τι τα περιμένει”.

Δεν έδωσα σημασία, διότι δεν είχα καταλάβει ότι στην πολιτική και στην οικονομία τα πράγματα δεν γίνονται μονομιάς, όπως διαβάζουμε στα βιβλία ιστορίας. Στη ζωή και στην πολιτική, το ένα μικρό πράγμα φέρνει τ’ άλλο και οι μεγάλες καμπές στην ιστορία μόνο εκ των υστέρων διακρίνονται.

Αυτή είναι και η τελευταία μου ελπίδα, ότι δηλαδή το παραπάνω -πρόδρομο- σενάριο θα αποδειχθεί στο μέλλον μια απλή απόπειρα σκοτεινής κι άχρηστης περιγραφής μιας λογοτεχνικής δυστοπίας.

Δημοσιεύτηκε στο Books’ Journal τεύχος Μαϊου.

Σε όλες τις έρευνες των διαθέσεων της κοινής γνώμης συνεχίζουν να καταγράφονται υψηλά ποσοστά αδιευκρίνιστης ψήφου μεταξύ 20% και 25%.

Γεγονός που εμποδίζει την προσέγγιση με ακρίβεια της εκλογικής δύναμης των κομμάτων.

Ωστόσο, κάποιες βασικές τάσεις, όσο παρακινδυνευμένες και αν είναι, μπορούν να καταγραφούν.

Σύμφωνα με αυτές, η Νέα Δημοκρατία του κ. Σαμαρά παρά την πίεση που δέχεται από τα δεξιά της και τη δυσκολία εισροής ψηφοφόρων από τα αριστερά της, είναι και θα είναι, κατά τα φαινόμενα, και το βράδυ της Κυριακής πρώτο κόμμα.

Τα ακριβή ποσοστά της δεν μπορούν να εκτιμηθούν. Ολοι οι ερευνητές λένε ότι έχει οροφή το 30% και κατώφλι το 24%.

Αντιστοίχως, το ΠαΣοΚ, παρ’ ότι πολλοί το θεωρούν ξοφλημένο και στην τρίτη θέση, βάσει κυρίως δημοσκοπικών ευρημάτων στο λεκανοπέδιο της Αττικής, φαίνεται ότι έχει περιθώρια να υπερβεί το 20%. Οι ερευνητές ως οροφή θέτουν το 24% και ως κατώφλι το 19%. Δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που εκτιμούν ότι ο κ. Βενιζέλος έχει μεγαλύτερες δυνατότητες βελτίωσης της θέσης του εξαιτίας του γεγονότος ότι σημαντικό ποσοστό των αναποφάσιστων προέρχεται από τον κύκλο των ψηφοφόρων του ΠαΣοΚ.

Επιπλέον, σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κερδίσει τις εντυπώσεις στον χώρο της Αριστεράς. Το όραμα ή καλύτερα το όνειρο μιας αριστερής διακυβέρνησης, που ο κ. Τσίπρας προπαγανδίζει, παρά τα πολλά επικριτικά σχόλια που συγκέντρωσε, φαίνεται να συγκινεί τον κόσμο της Αριστεράς και βρίσκει υποστηρικτές, έστω κι αν δεν είναι επαρκώς υπερασπίσιμο.

Ολα τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καβαλήσει το κύμα και φαίνεται να κέρδισε έδαφος έναντι των ανταγωνιστών του. Σύμφωνα με όλα τα δημοσκοπικά ευρήματα διεκδικεί με αξιώσεις πια τη θέση του τρίτου κόμματος και πιθανότατα θα εκτοπίσει το ΚΚΕ από αυτή. Επιπροσθέτως αφαιρεί δυναμική από την ΔΗΜΑΡ του κ. Κουβέλη και “ρουφάει” ψήφους από την αριστερίστικη ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που έδειξε να προσελκύει κυρίως νεότερους αριστερούς ψηφοφόρους.

Από εκεί και πέρα, οι “Ανεξάρτητοι Έλληνες” του κ. Καμμένου δείχνουν να “ξεφουσκώνουν”. Κάτι που φαίνεται να συμβαίνει και με την “Χρυσή Αυγή”, η οποία τις τελευταίες ημέρες πιέζεται πολλαπλώς. Επίσης μάχη δίνει για να μπει στη Βουλή ο ΛΑΟΣ του κ. Καρατζαφέρη, ενώ η προσπάθεια της Δημοκρατικής Συμμαχίας της κυρίας Μπακογιάννη μοιάζει να δυσκολεύει από την παρουσία της Δράσης του κ. Στ. Μάνου. Οι Οικολόγοι – Πράσινοι επίσης κινούνται χωρίς κεντρικό πρόσωπο. Εκεί φαίνεται ότι οι εσωτερικές έριδες απέκλεισαν διακεκριμένες οικολογικές δυνάμεις με αποτέλεσμα το κόμμα των πρασίνων να μοιάζει περισσότερο με αριστερή σέχτα, παρά με ανοιχτό οικολογικό κόμμα.

Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να δεσμευθεί για το εκλογικό αποτέλεσμα. Η εκλογή παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα παραμένει βουβή. Σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης παραμένει αναποφάσιστη, σε σύγχυση. Το μετράει από εδώ, το μετράει από εκεί, παραμένει συντηρητική, θέλει σχετική ασφάλεια, δεν ρισκάρει να τα χάσει όλα και γι’ αυτό αποφεύγει τις πολλές εκδηλώσεις.

Η αλήθεια είναι ότι όλα θα κριθούν τις τελευταίες μέρες και πολλά μάλλον πάνω από την κάλπη. Οπότε Κυριακή κοντή γιορτή.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 2.5.2012

Θέλετε αποδείξεις; Κοιτάξτε γύρω σας! Πάνω από εκατό τροπολογίες υπέβαλαν πρόσφατα πολλοί βουλευτές μας, σχεδόν όλες σε άσχετα νομοσχέδια, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούν την εξυπηρέτηση επιμέρους οργανωμένων συμφερόντων. Η Ελλάδα μπορεί να ψυχορραγεί, αλλά οι πολιτικοί δεν αποβάλλουν τις συνήθειές τους – κάνουν τα πάντα για τους “πελάτες” τους. Η “επανεκκίνηση”, βλέπετε, δεν αλλάζει απαραίτητα το σύστημα, επιβεβαιώνει τη λειτουργία του!

Η σκανδαλώδης χρηματοδότηση των κομμάτων συνεχίζεται, ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν χρήματα! Τα κρατικοποιημένα κόμματα του κ. Ευάγγελου Βενιζέλου και του κ. Αντώνη Σαμαρά νομοθετούν ό,τι τα συμφέρει. Πρακτικώς είναι χρεοκοπημένα, δεν πληρώνουν τους υπαλλήλους τους, σπατάλησαν την κρατική χρηματοδότηση και, έχοντας ξεμείνει από χρήματα, τι κάνουν; Ελέγχοντας τη Βουλή, νομοθετούν την κρατική χρηματοδότησή τους! Προσπαθούν να ξεφύγουν από την πίεση των δανειστών τους (των κρατικών τραπεζών!), νομοθετώντας ξεδιάντροπα υπέρ των συμφερόντων τους. Κάνουν, δηλαδή, αυτό που έκαναν πάντα!

Ο υπουργός Παιδείας Γ. Μπαμπινιώτης αναστέλλει την εφαρμογή της κρισιμότερης διάταξης του νόμου Διαμαντοπούλου για τα πανεπιστήμια – τη σύνδεση της χρηματοδότησης με την εκλογή των Συμβουλίων Διοίκησης. Τα οργανωμένα συμφέροντα, υπό την ιδιοτελή καθοδήγηση λιλιπούτειων δήθεν πρυτάνεων, επιχαίρουν. Φυσικά, όσοι παρακολουθούμε τον δημόσιο βίο του κ. Μπαμπινιώτη ουδόλως εκπλησσόμεθα. Οι άνθρωποι του “συστήματος” υπάρχουν για να το προστατεύουν, όχι να το αλλάζουν. Δεν είναι ο ίδιος άνθρωπος που πολέμησε λυσσαλέα τον νόμο Γιαννάκου;

Ολοι παίζουν τον ιστορικό ρόλο που έμαθαν να παίζουν: τα οργανωμένα συμφέροντα να ανθίστανται, συχνά βίαια και αντιδημοκρατικά, στην αλλαγή, οι δε υποτίθεται διαχειριστές της αλλαγής, τύπου Μπαμπινιώτη, να ενδίδουν στις πιέσεις τους. Η ενδοτικότητα ενθαρρύνει φυσικά τις αντιδραστικές δυνάμεις και ακυρώνει τις μεταρρυθμίσεις. Αλλά αυτό ποσώς ενδιαφέρει τους Μπαμπινιώτηδες! Δεν θα είναι για πάντα υπουργοί! Εχοντας συλλέξει ακόμα έναν τίτλο, θα βάλουν πλώρη για μια θέση σε κάποιο επόμενο Ιδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.

Οσοι θέλουν να δουν την Ελλάδα να μετασχηματίζεται σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, είναι προτιμότερο να μη μιλάνε για “επανεκκίνηση”. Αυτό το λεξιλόγιο μόνο μιντιακές ανάγκες εξυπηρετεί, αποπροσανατολίζει. Υιοθετεί, με μηχανιστικό τρόπο, τη γλώσσα της αλλαγής για να μην αλλάξει τίποτα! Πολιτικάντηδες, διανοούμενοι του “συστήματος” και οργανωμένα συμφέροντα μετέχουν σε μια φαύλη συμπαιγνία δήθεν μεταρρυθμίσεων, ακριβώς για να αποτρέψουν τις μεταρρυθμίσεις!

Εκεί που υπόκεινται στον διεθνή οικονομικό έλεγχο των δανειστών μας, τα περιθώρια του πολιτικού συστήματος είναι περιορισμένα. Οι ελεγκτές της τρόικας είναι το μόνο όργανο στο οποίο οι πολιτικάντηδες υποχρεούνται να λογοδοτούν. Αφού προσάρμοσαν τη δημοκρατία στα πελατειακά-κομματοκρατικά κριτήριά τους, δεν νιώθουν την υποχρέωση να λογοδοτήσουν στο Κοινοβούλιο, ούτε αισθάνονται το Σύνταγμα και τις άγραφες αξίες που διέπουν τον δημόσιο βίο σε μια δημοκρατία ως αμετακίνητα σημεία αναφοράς. Το κύριο σημείο αναφοράς που γνωρίζουν είναι το ίδιον (κομματικό, συντεχνιακό, προσωπικό) συμφέρον. Μόνο η τρόικα τους καθιστά υπόλογους για τις επιδόσεις τους.

Οι “εξωτερικοί περιορισμοί” των διεθνών δανειακών συμβάσεων πιέζουν για ριζικές αλλαγές. Οπου αυτοί οι περιορισμοί ατονούν ή απουσιάζουν, η φυσική τάση του “συστήματος” είναι η αδράνεια – η διαιώνιση των ιστορικών εθισμών της φαυλότητας. Ρουσφέτια, εξυπηρέτηση επιμέρους συμφερόντων, αυτοεξυπηρετική χρήση του νόμου, ενδοτικότητα στην ανομία χάριν της επίπλαστης συστημικής “ηρεμίας”.

Συμπέρασμα: Οσοι λαχταρούμε η Ελλάδα να γίνει μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα πρέπει να έχουμε το κουράγιο να προεκτείνουμε τον συλλογισμό μας στα άκρα: αν αφεθεί στις εγχώριες δυνάμεις και μόνον, η χώρα δεν θα αλλάξει ουσιωδώς. Η ιστορικά εμπεδωμένη θεσμική φαυλότητα θα τείνει να επικρατήσει. Η χώρα θα αλλάξει, στο μέτρο που η επιτήρηση των δανειστών μας είναι εκτεταμένη και αποτελεσματική. Δεν μας τιμά, φυσικά, κάτι τέτοιο, αλλά αν μας ενδιέφερε στ’ αλήθεια, όχι προσχηματικά, η αξιοπρέπεια, θα είχαμε κάνει διαφορετικές επιλογές. Οχι “επανεκκίνηση” λοιπόν, επιτήρηση! Τρόικα, περισσότερη τρόικα!

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 10.4.2012

Η χώρα κρέμονταν όντως από μια κλωστή και έμοιαζε παραδομένη στις διαθέσεις των ξένων. Η απειλή εξόδου από το ευρώ είχε διατυπωθεί, η κοινωνία ήταν ανάστατη, τα κόμματα παρακολουθούσαν φοβισμένα την επερχόμενη κοινωνική αναταραχή και μέσα στην ανησυχία τους αμφισβητούσαν τους πάντες και τα πάντα.

Στη βάση αυτού του κλίματος κόμματα εγκατέλειψαν την προσπάθεια, άλλα κλονίσθηκαν και πρόσωπα της πολιτικής διαφοροποιήθηκαν, παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους ή άλλαξαν στρατόπεδο. Ορισμένοι μάλιστα έφθασαν στο σημείο να αμφισβητούν τον πρωθυπουργό, να τον κατηγορούν ότι δήθεν δεν διαπραγματεύεται, ότι δεν έχει σχέδιο και ότι δεν είναι αρκούντως πολιτικός.

Τα γεγονότα ωστόσο, όσα ακολούθησαν κι όσα θα ακολουθήσουν στο προσεχές διάστημα, φανέρωσαν και φανερώνουν ότι ο αθόρυβος και αντιεπικοινωνιακός κ. Παπαδήμος και σχέδιο είχε και διαπραγμάτευση ισχυρή έκανε όλο το προηγούμενο διάστημα.

Στη σύνοδο κορυφής τα πράγματα πήγαν κατ’ ευχήν, η συμφωνία έκλεισε, η επικύρωσή της θα γίνει προσεχώς, η συμμετοχή των ιδιωτών στη ρύθμιση των ελληνικών χρεών προχωρεί παρά τα πολλά αντίθετα δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου και το κλίμα μπορεί να πει κανείς ότι σταδιακά βελτιώνεται.

Το γεγονός μάλιστα ότι οι ευρωπαίοι, πέραν των περιοριστικών πολιτικών, συζητούν πλέον τόσο για την ελληνική ανάπτυξη, όσο και για κοινωνική συνοχή, μαρτυρά ότι ο σκληρά εργαζόμενος πρωθυπουργός όχι μόνο διαπραγματεύεται, αλλά ταυτόχρονα οργανώνει, κινητοποιεί και πείθει την Ευρώπη για την ελληνική προσπάθεια και τις ελληνικές ανάγκες.

Κακά τα ψέματα, όλο και περισσότεροι αποδέχονται ότι ο κ. Παπαδήμος είναι ο κατάλληλος άνθρωπος, στην κατάλληλη θέση, τη στιγμή που πρέπει.

Δεν κοροϊδεύει κανένα, λέει την αλήθεια στον λαό, μιλάει λίγο, αλλά δουλεύει ακούραστα, χωρίς επιφυλάξεις και ενδοιασμούς, διαμορφώνει με επιμέλεια επιχειρήματα και θέσεις και το σημαντικότερο έχει την ικανότητα να προωθεί τα ελληνικά συμφέροντα κατά τρόπο αποτελεσματικό στην Ευρώπη και στον κόσμο ολόκληρο.

Και επειδή η επίλυση του ελληνικού προβλήματος δεν είναι υπόθεση ορισμένων εβδομάδων, αλλά θα χρειασθούν αρκετοί ακόμη μήνες επίπονης και οργανωμένης προσπάθειας, ίσως θα ήταν σκόπιμο να παραταθεί ο βίος αυτής της κυβέρνησης, με μόνο σκοπό την εμπέδωση της σταθερότητας και την απομάκρυνση των πολλών ακόμη κινδύνων που απειλούν την ελληνική οικονομία.

Τα δύο κόμματα εξουσίας που συμμετέχουν στην κυβέρνηση θα μπορούσαν να παρατείνουν τον βίο της, τουλάχιστον ως το προσεχές φθινόπωρο και να δώσουν τον χρόνο και την ευκαιρία στον κ. Παπαδήμο να παραδώσει μια πιο οργανωμένη και περισσότερο αποτελεσματική διοίκηση.

Δημοσιεύθηκε, tovima.gr, 2.3.2012

Φυσικά ξυπνήσαμε πολύ γρήγορα. Ο Μανώλης φώναζε στην τηλεόραση και το θέαμα ήταν αποκρουστικό… Την κλείσαμε γρήγορα και αλλάξαμε θέμα. Μετά το ξανασκεφτήκαμε. Η συγκυρία στη χώρα μας είναι δραματική, αλλά και μοναδική από πολλές πλευρές. Αυτό που χρειάζεται είναι ψυχραιμία και καθαρή σκέψη.

Πέρσι κάποια στιγμή ο Στέφανος Μάνος είχε πει ότι πρέπει να απολυθούν δημόσιοι υπάλληλοι. Αντιλαμβάνεστε τι είχε συμβεί στα blogs. Σήμερα το λέει ο Ρέππας. Έτσι απλά, αλλάζουν τα πράγματα στην Ελλάδα. Από τον νεο-φιλελευθερισμό, στο σκληρό ΠΑΣΟΚ.

Τα πράγματα αλλάζουν, και όσα αντιστέκονται, αλλάζουν κι εκείνα μετά από λίγο καιρό.

Όσον αφορά τον πολιτικό λόγο, χάλια μαύρα. Η εποχή τον συνθέτει από μόνη της. Τα υπόλοιπα φαντάζουν γραφικά, προϊόν του κομματισμού του παρελθόντος.

Στη συνείδηση των πολιτών, τα παλιά κόμματα είναι πολιτικά νεκρά. Δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Δείτε τις δημοσκοπήσεις και θυμηθείτε και τον Λούλη. Σε κάθε περίπτωση, η πτώση Καραμανλή, εκτός από voter’s apathy, προκάλεσε και την πτώση του παλαιοκομματισμού. Στη νοοτροπία και στους τρόπους δράσης.

Ασχέτως αν μερικοί δείχνουν να μην το αντιλαμβάνονται. Cherchez la femme s’il vous plait.

Αλήθεια Νο 1: Εισπράττουμε περί τα 40 δισεκατ. ευρώ τον χρόνο και ξοδεύουμε περί τα 60 δισεκατ. ευρώ. Κατ’ αναλογίαν, είναι σαν να βγάζω 1.000 ευρώ τον μήνα και να χαλάω 1.500

Αλήθεια Νο 2: Χρωστάμε περί τα 360 δισεκατ. ευρώ, με έσοδα 40 δισεκατ. ευρώ. Κατ’ αναλογίαν, είναι σαν να βγάζω 12.000 ευρώ τον χρόνο και να χρωστάω 108.000

Αλήθεια Νο 3: Μόνον οι ετήσιοι τόκοι για τα δάνεια που έχουμε ήδη πάρει (και φάει, εννοείται) είναι χοντρικά 20 δισεκατ. Κατ’ αναλογίαν, είναι σαν να βγάζω 1.000 ευρώ τον μήνα και για τόκους στεγαστικού δανείου (χωρίς το κεφάλαιο) να δίνω περί τα 500 ευρώ.

Αλήθεια Νο 4: Για να λειτουργούμε κανονικά ως χώρα, πρέπει κάθε μήνα να βρίσκουμε τα κάτωθι ποσά: 1,20 δισεκατ. ευρώ, που είναι τα –παραπάνω– έξοδά μας (έλλειμμα)· 2,20 δισεκατ., που είναι οι τόκοι των δανείων· 3,40 δισεκατ. που είναι χοντρικά το κεφάλαιο των δανείων· Σύνολο, 80 δισεκατ. ευρώ. τον χρόνο. Αναλογικά, είναι σαν να βγάζω 12.000 ευρώ τον χρόνο και για να διατηρούμαι στην ζωή (και εκτός φυλακής) να πρέπει να βρίσκω ακόμη 24.000 ευρώ σε ετήσια βάση.

Ανακεφαλαίωση: α) Είμαι ένας εργαζόμενος που βγάζω 1.000 ευρώ τον μήνα, β) Οι προσωπικές μου ανάγκες είναι περίπου 1.500 ευρώ τον μήνα, γ) Τα δάνειά μου ανέρχονται σε 1.500 ευρώ τον μήνα, δ) Μού λείπουν, δηλαδή, 2.000 ευρώ τον μήνα και χρωστάω ακόμη 108.000 ευρώ. Με βλέπετε να κρατάω το σπίτι μου για πολύ καιρό ακόμα; Με έσοδα 1.000 και έξοδα 3.000 ευρώ τον μήνα, η μόνη επιλογή μου ήταν να καλύπτω το διχίλιαρο με νέο δανεισμό. Μέχρι τώρα οι τράπεζες με κάλυπταν. Από εδώ και πέρα σταματάει η χρηματοδότηση, οπότε ας εξετάσουμε τις επιλογές που έχω ως εργαζόμενος, οι οποίες είναι βασικά τέσσερις:

Επιλογή Νο 1: Να βρω δεύτερη και τρίτη δουλειά, αυξάνοντας έτσι τα έσοδά μου (ανάπτυξη)

Επιλογή Νο 2: Να περικόψω τις ανάγκες μου και να μειώσω τα έξοδά μου (περικοπές)

Επιλογή Νο 3: Να διαπραγματευτώ με την τράπεζα το δάνειό μου με επέκταση και μείωση των δόσεων (αναδιάρθρωση)

Επιλογή Νο 4: Να πουλήσω κομμάτι της περιουσίας μου για να ξεχρεώσω μέρος του δανείου μου (ιδιωτικοποιήσεις).

Βασικά μπορώ να χρησιμοποιήσω από μία έως και τέσσερις επιλογές –όσο περισσότερες, τόσο γρηγορότερα θα ξεμπλέξω απ’ όλα αυτά. Σε αυτό το σημείο αξίζει να δούμε τις συμβουλές των κομμάτων στον εργαζόμενο της ιστορίας μας: ΠΑΣΟΚ: Ο εργαζόμενος δεν χρειάζεται να βρει δεύτερη δουλειά, πρέπει να περικόψει 100 ευρώ από τα έξοδά του και να αναδιαρθρώσει το χρέος του. Δυστυχώς, μάλλον θα αναγκαστεί να πουλήσει και κάτι. ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Ο εργαζόμενος χρειάζεται και δεύτερη δουλειά ως ημιαπασχόληση, αναδιάρθρωση χρέους και πώληση περιουσίας, χωρίς καμμία περικοπή εξόδων. ΑΡΙΣΤΕΡΑ: Ο εργαζόμενος πρέπει να δουλεύει λιγότερο στην πρώτη δουλειά που έχει, να αυξήσει τα έξοδά του, να μην πουλήσει τίποτα και να φεσώσει την τράπεζα (Με τον τρόπο αυτόν η Παπαρήγα, ο Τσίπρας και ο Λαφαζάνης έχουν την εντύπωση ότι θα πάρουν την ρεβάνς τους από την ιστορία…).

Μια που έρχονται εκλογές, πολύ σύντομα μάλλον, ας απαντήσουμε μερικές ερωτήσεις που όλοι έχουν και θα κληθούν να απαντήσουν στις κάλπες. Εξάλλου, είναι τα πράγματα που θα ακούμε όλη μέρα στα κανάλια:

Ερώτηση Νο 1: Τί είναι επιτέλους αυτό το ΑΕΠ και γιατί παίζει τόσο σημαντικό ρόλο; Έχει καμμία σχέση με τα έσοδα; Απάντηση: Το ΑΕΠ είναι στην ουσία ο τζίρος που κάνει η οικονομία σε έναν χρόνο. Τα έσοδα είναι τα καθαρή κέρδη που μένουν από τον τζίρο αυτό. Σύμφωνα με την ΕΕ, η Ελλάδα μαζεύει λιγότερα έσοδα σε ποσοστό 6% του ΑΕΠ σε σχέση με το μέσον όρο της ΕΕ, δηλαδή περίπου 14 δισεκατ. ευρώ. Γι αυτό μιλάνε όλοι για διαλυμένο φοροεισπρακτικό μηχανισμό, γι αυτό οι ξένοι “τα έχουν πάρει” μαζί μας.

Ερώτηση Νο 2: Θα πέσουν οι φόροι αν στην κυβέρνηση βγει ο Σαμαράς ή κάποια άλλη συγκυβέρνηση; Απάντηση: Όχι, κυρίως γιατί θα το απαιτήσουν οι ξένοι. Θα πουν, μαζέψτε πρώτα τα 14 δισεκατ. που είπαμε παραπάνω και μετά το συζητάμε. Στην καλύτερη περίπτωση, θα υπογραφεί ένα μνημόνιο που μακροπρόθεσμα και υπό προϋποθέσεις θα ρίχνει τον ΦΠΑ και τους υπόλοιπους φόρους (σε 2-3 χρόνια και αν μαζευτούν έσοδα). Με την λύση αυτή, πάντως, συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό και ο Αντ. Σαμαράς, αλλά όχι κάποιοι άλλοι μέσα στην ΝΔ που “ονειρεύονται” μιαν Ελλάδα εκτός Ευρώπης.

Ερώτηση Νο 3: Υπάρχει περίπτωση με οποιαδήποτε κυβέρνηση να βγούμε από το μνημόνιο; Απάντηση: Ναι, αν η κυβέρνηση αυτή έχει αποφασίσει να καταργήσει την κοινοβουλευτική δημοκρατία, να απομονωθεί από τις διεθνείς αγορές και να επιστρέψει στην δραχμή με ισοτιμία 1 ευρώ = 1.100 δραχμές.

Ερώτηση Νο 4: Πρέπει να πιστέψω κάποιον πολιτικό που θα μού υποσχεθεί αυξήσεις (συντάξεων κλπ) πριν τις εκλογές; Απάντηση: Όχι, συνεχίζουμε να τρώμε 20 δισεκατ. περισσότερα από αυτά που βγάζουμε κάθε χρόνο. Η επόμενη αύξηση γενικώς θα έρθει όταν το ποσό αυτό μηδενιστεί και γίνουμε ανεξάρτητοι (υπολογίστε σε τουλάχιστον 6-8 χρόνια).

Ερώτηση Νο 5: Τί πρεπει να κάνουμε για να σωθούμε; Απάντηση: Έχει απαντηθεί στο δεύτερο μέρος. Το σημαντικότερο είναι να διαλυθεί ο κομματισμός και αυτό είναι το δυσκολότερο. Κυρίως γιατί δεν το θέλει ο απλός πολίτης. Οι περισσότεροι είναι ταγμένοι σε κόμματα και αυτό δύσκολα αλλάζει. Το πελατειακό πολιτικό σύστημα είναι πανίσχυρο ακόμα και προσπαθεί με νύχια και με δόντια να κρατηθεί.

Απομένει έτσι ένα τελευταίο ερώτημα: πώς θα τα καταφέρει; Η απάντηση είναι εξόχως δύσκολη, γιατί όλα εξαρτώνται από το ποσοστό εθνικής ευθύνης που έχουν οι κορυφαίοι πολιτικοί μας. Αν είναι αρκετά μεγάλο, πιθανότατα από τον Απρίλιο και μετά ίσως αρκετοί συμπατριώτες μας θα αρχίσουν να χαμογελούν. Αν όχι, θα γίνουμε οι περιθωριακοί της Ευρώπης, κάτι σαν την τσιγγάνικη συνοικία έξω από την πόλη. Η ζωή αυτών που “προνόησαν” τα τελευταία 30 χρόνια θα σωθεί, οι υπόλοιποι θα αργοπεθαίνουν. Μεγάλο μέρος, κυρίως των νέων, θα φύγει από την χώρα. Μαζί τους και η πολιτική τάξη που μάς έφερε εδώ, εξ αιτίας της οργής των ανθρώπων που κατά τα άλλα την στήριξαν 35 χρόνια…

Το πρώτο και ξεχασμένο πρόβλημα είναι αυτό της φύσης των κομμάτων. Αποτελούν συνασπισμούς πολιτών που έχουν στόχο τη διαμόρφωση της κοινωνίας κατά πώς αυτοί θεωρούν καλύτερα. Συνεπώς, και εκ του καταστατικού τους, τα ίδια τα μέλη πρέπει να επωμίζονται το μεγαλύτερο κόστος οργάνωσής τους. Ο κρατικός προϋπολογισμός συμβάλλει για να μην αλωθούν τα κόμματα από μεγάλα συμφέροντα. Στην Ελλάδα της κρατικής δίαιτας τα κόμματα χρηματοδοτούνται σχεδόν αποκλειστικά από τον προϋπολογισμό, και γι’ αυτό δεν γίνονται καλύτερα. Δεν έχουν κανένα κίνητρο να πείσουν και να προσελκύσουν μέλη· χρόνος μπαίνει, χρόνος βγαίνει, έχουν μια χοντρή επιταγή από τους φορολογουμένους στα ταμεία τους. Και δεν φτάνει μόνο αυτό: Βάζουν ενέχυρο τις μελλοντικές εισπράξεις για να παίρνουν δάνεια από τις τράπεζες. Παλιότερα από την Αγροτική και τώρα από την Αττικής.

Αυτό μας φέρνει στο δεύτερο πρόβλημα, που αφορά τις εγγυήσεις. Πώς μπορούμε να ξέρουμε ότι τα κόμματα αυτά θα υπάρχουν σε δύο ή πέντε χρόνια για να αποπληρώσουν τα δανεικά που παίρνουν; Σε μια περίοδο γενικευμένων ανακατατάξεων μπορεί να διαλυθούν, να διασπαστούν, να αναγεννηθούν με άλλο καταστατικό ή ακόμη και να μην είναι στις πρώτες θέσεις και συνεπώς να μην έχουν τα θηριώδη ποσά της επιχορήγησης που σήμερα τους δίνονται. Πώς εξασφαλίζονται οι τράπεζες ότι θα πάρουν τα λεφτά τους πίσω; ΄Η απλώς και αυτή η χασούρα θα γυρίσει στα συνήθη υποζύγια, δηλαδή σ’ εμάς τους φορολογουμένους;

Τρίτο πρόβλημα: υποτίθεται ότι οι Ελληνες φορολογούμενοι έδωσαν πέρυσι 52,7 εκατομμύρια ευρώ στα κόμματα της Βουλής για να μην είναι αυτά υποχείρια συμφερόντων. Ομως, ο βασικός μέτοχος της Τράπεζας Αττικής (41,96%) είναι το Ταμείο Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Εργων (ΤΣΜΕΔΕ). Πώς εξασφαλίζεται η αμεροληψία του κράτους απέναντι στον βασικό μέτοχο των δανειστών των δύο μεγαλύτερων κομμάτων; Γιατί να μην υποθέσουμε ότι η απελευθέρωση του επαγγέλματος των μηχανικών, π.χ., δεν προχωρεί επειδή το ταμείο τους “λαδώνει” διά του δανεισμού τα κόμματα; Σ’ αυτή την κοινωνία τα “μεγάλα συμφέροντα” που επηρεάζουν την πολιτική δεν απαρτίζονται μόνο από κάποιους μαικήνες του πλούτου. Υπάρχουν και συνασπισμένα συμφέροντα που συνεταιρικώς υποχρεώνουν όλους εμάς να πληρώνουμε τα μαλλιά της κεφαλής μας -π.χ. για μια οικοδομική άδεια- έτσι ώστε τα ταμεία αυτής της επαγγελματικής τάξης να έχουν τόσα λεφτά ώστε να μπορούν να δανείζουν και τα κόμματα.

Δεν ισχυριζόμαστε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, αλλά ποιος μπορεί να πιστοποιήσει ότι έχουν αλλιώς; Και γιατί η δανειοδότηση από μια τράπεζα που υπάρχει ένας μεγαλομέτοχος είναι ύποπτη, ενώ δεν τρέχει τίποτε για τη δανειοδότηση από μια τράπεζα που ανήκει σε μια συντεχνία; Υπάρχουν απαντήσεις;

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 18.11.2011