Η κατάταξη των κομμάτων υποδηλώνει σαφώς ότι η λαϊκή εντολή δεν είναι να συγκροτηθεί κυβέρνηση της Αριστεράς. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα προϋπέθετε αυτοδυναμία του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., αφού προεκλογικά το μεν Κ.Κ.Ε. απέκλεισε οποιαδήποτε συνεργασία μαζί του η δε ΔΗΜ.ΑΡ. διαφωνούσε με την καταγγελία της δανειακής σύμβασης που αυτός πρότεινε.

Μία μάλλον λογικοφανής ανάγνωση των ποσοστών δείχνει ότι η πλειοψηφία των πολιτών δεν επιθυμεί το σχηματισμό κυβέρνησης καταγγελίας της δανειακής σύμβασης αλλά κυβέρνησης που θα προσπαθήσει να βελτιώσει ορισμένους δυσμενείς όρους του Μνημονίου.

Αυτό φυσικά προϋποθέτει όχι απλώς διερεύνηση των προθέσεων των αντισυμβαλλομένων μας αλλά -ή μάλλον: ιδίως- άσκηση πίεσης προς αυτούς. Δηλαδή διαπραγμάτευση.

Ο αυτοαποκλεισμός του ΣΥΡΙΖΑ από τη συμμετοχή σε μία κυβέρνηση συνεργασίας και η αυτοτοποθέτησή του στην Αξιωματική Αντιπολίτευση, όπως άλλωστε είχε τυπικά το δικαίωμα, “μετακυλύει” την ευθύνη αναζήτησης κυβερνητικής λύσης στα άλλα κόμματα, που δήλωσαν ότι θα προτιμούσαν το σχηματισμό κυβέρνησης με τη συμμετοχή και της συγκεκριμένης πολιτικής δύναμης.

Φυσικά κάθε κόμμα έχει το τυπικό δικαίωμα να εξαρτά τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση συνεργασίας από οποιεσδήποτε προϋποθέσεις επιθυμεί. Και προφανώς ο καθένας θεωρεί λογικές και ορθές τις δικές του απόψεις.

Αν αληθεύει η παραδοχή ότι τα ελληνικά κόμματα δεν διεκδικούν την ιδεολογική ομοιογένεια μεταξύ τους -άλλωστε αυτό θα αποτελούσε παγκόσμια πρωτοτυπία- άλλο τόσο αληθεύει και ότι ο φιλοευρωπαϊκός προσανατολισμός ορισμένων από αυτά δεν συνιστά επαρκές στοιχείο για να εγκαθιδρύσει μεταξύ τους ιδεολογική συγγένεια.

Περαιτέρω, αν γίνει δεκτό πως έχουν και σήμερα νόημα στη χώρα μας όροι όπως ευρωπαϊκή “σοσιαλδημοκρατία”, “Κεντροαριστερά”, “Κεντροδεξιά”, “φιλελεύθερη” και “λαϊκή” “Δεξιά”, δηλαδή ένα ιδεολογικό φάσμα που περιλαμβάνει το “Κέντρο” αλλά και το προσδιορίζει μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, είναι σαφές ότι το πρώτο σε δύναμη έδρες κόμμα (Ν.Δ.) δεν έχει με το τρίτο (ΠΑ.ΣΟ.Κ.) και το τέταρτο (ΔΗΜ.ΑΡ.) την ιδεολογική συγγένεια που φαίνεται να έχουν αυτά τα δύο μεταξύ τους.

Όσο και αν θα φάνταζε ως «φυσικότερη» μία κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ κομμάτων της «κεντροαριστεράς» (ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ΠΑ.ΣΟ.Κ., ΔΗΜ.ΑΡ.), στην πράξη ο προεκλογικός προγραμματικός λόγος τους καθιστά όχι απλώς δυσχερή αλλά εκ προοιμίου αδύνατη τη συνεργασία και των τριών.

Αντίστοιχα, αν καταρχήν ξενίζει μία συνεργασία Ν.Δ., ΠΑ.ΣΟ.Κ. και ΔΗΜ.ΑΡ., αυτό οφείλεται στην έλλειψη «κουλτούρας» συνεργασιών στη χώρα μας για λόγους που ιστορικά σχετίζονται με τη διαμόρφωση του κομματικού μας συστήματος και δεν μπορούν να εκτεθούν εδώ.

Τώρα, εφόσον αποδεχθούν ως αναγκαστική την εξεύρεση κυβερνητικής λύσης, αυτά τα τρία κόμματα καλούνται να συνεννοηθούν και να σχηματίσουν κυβέρνηση την οποία κοινοβουλευτικά θα περιβάλουν με την εμπιστοσύνη τους για να εφαρμόσει την πολιτική που θα συμφωνήσουν μεταξύ τους.

Δεν είναι προφανής η απάντηση στο ερώτημα αν η πολιτική αυτή θα είναι εκείνη που θα εφάρμοζε το καθένα από αυτά, εάν διέθετε αυτοδύναμη πλειοψηφία.

Συνεργασία δεν σημαίνει αλλοίωση της ιδεολογικής φυσιογνωμίας των συμμετεχόντων αλλά συνεισφορά των ιδεολογικών αρχών και αξιών του καθενός στη χάραξη πολιτικής -εφόσον βέβαια κάποιος θεωρεί ότι έχει νόημα και λειτουργικότητα αυτή η συνεισφορά.

Σε μία κυβέρνηση του κόμματος της “κεντροδεξιάς” σχετικής πλειοψηφίας μπορεί να αποβεί εξαιρετικά γόνιμο το “πρόσημο” δύο κομμάτων της κεντροαριστεράς, η συμμετοχή των οποίων θα σχηματίσει αριθμητικά την κυβερνητική πλειοψηφία και -το κυριότερο- θα συνδιαμορφώνει αξιόπιστα την κυβερνητική πολιτική. Δηλαδή η κυβέρνηση θα εξαρτάται από την εμπιστοσύνη τους.

Αντίστροφα, σε μία κυβέρνηση του κομματικού σχηματισμού της “ριζοσπαστικής αριστεράς” (αν υποτεθεί ότι καταλάμβανε την πρώτη θέση) δεν θα ήταν χωρίς σημασία η όποια συνεισφορά του κόμματος της κεντροδεξιάς από κοινού με αυτήν του κόμματος της σοσιαλδημοκρατίας και της “δημοκρατικής αριστεράς”.

Σε κάθε περίπτωση και η κοινοβουλευτική μειοψηφία, ιδίως η αξιωματική αντιπολίτευση, καλείται να διαδραματίσει το ρόλο της με την υπευθυνότητα που επιβάλλει η θεσμική της θέση.

Στάση πολιτικής ευθύνης χαρακτηρίζει ο καθένας τη δική του στάση, όποια κι αν είναι, αφού θα ήταν παράλογο να αυτοχαρακτηρίζεται κάποιος ανεύθυνος.

Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, που θεωρούσε και θεωρεί αδύνατη τη συμμετοχή του σε οποιοδήποτε κυβερνητικό σχήμα, αν αυτό δεν υιοθετεί τις δικές του και μόνο απόψεις. Συμβαίνει και στην περίπτωση της Ν.Δ., του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και της ΔΗΜ.ΑΡ., που θα κληθούν στο δύσκολο «στοίχημα» όχι της συγκυβέρνησης αλλά της σύνθεσης απόψεων και του μετασχηματισμού τους σε κυβερνητική πολιτική.

Μετά τις εκλογές της 6 Μαΐου είχε διατυπωθεί η άποψη ότι επιβάλλεται η συγκρότηση κυβέρνησης με τη συνεργασία και των τεσσάρων, ενώ πριν από τις εκλογές της 17 Ιουνίου είχε διατυπωθεί η άποψη ότι επιβάλλεται πάντως η συμμετοχή και του δεύτερου σε δύναμη ψήφων κόμματος.

Η συνεχιζόμενη άρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να συνεργαστεί με τις άλλες πολιτικές δυνάμεις και η εμμονή των τελευταίων να συγκροτήσουν κυβέρνηση χωρίς αυτόν μπορεί να οδηγήσει και πάλι σε εκλογές.

Στη φάση αυτή είναι θέμα του καθενός να αξιολογήσει πια είναι η πιο συνετή και εθνικά επωφελέστερη λύση.

Το πόσο υπεύθυνο είναι κάποιος να αποποιείται ή να παρέχει τη συμμετοχή του, είναι κάτι που δεν θα κριθεί με όρους του παρόντος συμβατικού χρόνου.

Ο στοιχειώδης σεβασμός προς τους ψηφοφόρους, η πολιτική αξιοπρέπεια και ο σεβασμός στο θεσμικό τους ρόλο επιβάλλουν στα κόμματα να μετασχηματίσουν τον προεκλογικό λόγο τους σε μετεκλογική πράξη και να διαβουλευτούν αξιοποιώντας αν όχι τη διαδικασία των διερευνητικών εντολών οπωσδήποτε τη συνάντηση των αρχηγών τους με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Άμεσα.

Έστω και αν δημιουργούν ερωτηματικά ή σύγχυση ως προς τις προθέσεις, έχουν ένα θετικό στοιχείο : προκαλούν διανοητική κινητικότητα και ιδεολογική εγρήγορση.

Κατά καιρούς διατυπώνονται προβληματισμοί για την οργανωτική ανασυγκρότηση των δυνάμεων της εγχώριας σοσιαλδημοκρατίας στο πολιτικό πλαίσιο της ευρύτερης “κεντροαριστεράς”. Ορισμένες ιδεολογικοπολιτικές αναζητήσεις παρουσιάζονται από πρόσωπα χωρίς εισέτι δηλωμένη κομματική ένταξη. Άλλες από πρόσωπα με κυβερνητικό παρελθόν, χωρίς αυτό να είναι εξ ορισμού “ενοχοποιητικό”, αν δεν πρόκειται να προσπάθεια να καλυφθούν “αναδρομικά” αδράνειες, αποσπασματικές παρεμβάσεις ή σιωπές του παρελθόντος από τα ίδια αυτά πρόσωπα.

Οι πρόσφατες σχετικές αναφορές αποτελούν άραγε τακτικισμό και συγκυκριακή αντίδραση στην κινητικότητα που προεκλογικά εμφανίζεται με στόχο τη συνεργασία των δυνάμεων της “κεντροδεξιάς”; Μήπως πρόκειται για κάτι πολιτικά πιο “ειλικρινές” και ιδεολογικά πιο “αυθεντικό”, που σχετίζεται με την απώλεια μεγάλου μέρους της εκλογικής δύναμης του ΠΑ.ΣΟ.Κ.; Επιδιώκεται μήπως έτσι απάντηση στο ερώτημα: “πού είναι η παράταξη”, η οποία γεννήθηκε με το βλέμμα στραμμένο στο δημοκρατικό σοσιαλισμό και έφθασε να εκφράσει μέσα από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. πολλές εκδοχές και της Αριστεράς;

Με άλλα λόγια: γιατί εκδήλωσε άλλη εκλογική προτίμηση τεράστιο τμήμα ψηφοφόρων που μέχρι πριν από δύο χρόνια αισθάνονταν ότι εκπροσωπούνται από το κόμμα αυτό;

Που θεωρούσαν ότι δεν παύει να αποτελεί ζητούμενο (γιατί δεν είναι ποτέ δεδομένο) το κεκτημένο του κοινωνικού κράτους, που στην ευρωπαϊκή του εκδοχή δεν επιδίδεται σε φιλανθρωπίες αλλά έχει το βλέμμα στραμμένο στον άνθρωπο ως μέλος της κοινωνίας, στην οικογένεια και κυρίως στις αδύνατες κοινωνικές ομάδες.

Που σκέπτονταν ότι η άσκηση εξουσίας δεν είναι χωρίς προβλήματα, λάθη και αστοχίες, είδαν όμως και αυτή την παραδοχή να μετατρέπεται σε ανέξοδο άλλοθι.

Που βίωσαν ποιος, πότε αλλά και πόσο πολέμησε τις ανισότητες της αγοράς μέσα στην κοινωνία που οδηγούν οδηγεί στη βία και τον αυταρχισμό, ποιος θέλησε το κράτος βασισμένο στη συμμετοχή ενός πολίτη που δεν ιδιωτεύει, ποιος πρόταξε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε ένα κράτους που δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα.

Που είδαν εισαγωγή θεσμών (μιας ατελούς έστω) διαβούλευσης και άμεσης συμμετοχικής δημοκρατίας, το κόμμα τους να σκοντάφτει σε συντεχνίες που εξέθρεψε η παθογένεια της διακυβέρνησης, δείχνοντας ότι οι καλές προθέσεις είναι επιβλαβείς αν δεν υλοποιούνται.

Που σκέφτηκαν ότι το κόμμα τους βρέθηκε στη δίνη μιας κρίσης, για την οποία οι ευθύνες δεν βαρύνουν μόνο το ίδιο, έδειξε αρχικά μια διαχειριστική αδράνεια και δεν απέφυγε τη λήψη σκληρών και άδικων μέτρων, πιστεύοντας ότι έτσι διαφυλάσσει και όχι ότι καταστρέφει το μέλλον. Που αναλογίστηκαν μήπως οι θυσίες δεν πιάσουν τόπο, αν η δοκιμασία και η κρίση θα είναι διαρκείς και καταστροφικές.

Όσοι προεκλογικά σώπασαν, όσοι επιλεκτικά εκφράστηκαν τώρα για τη μετεκλογική προοπτική του χώρου της “κεντροαριστεράς” ή της σοσιαλδημοκρατίας, να έχουν μήπως στο νου τους το “πλασάρισμα” (αναδιάταξη, τοποθέτηση) προσώπων και ομάδων την επόμενη μέρα; Αυτή είναι μια εύκολη μομφή. Αν αληθεύει, αναφέρεται σε μια μυωπική προσέγγιση.

Όπως μυωπικό είναι να εστιάζει κανείς στο εάν δικαιώθηκε ο προηγούμενος αρχηγός του ΠΑ.ΣΟ.Κ. σε μείζονες πολιτικές επιλογές, αν έκανε στοιχειώδη αυτοκριτική για τις κομματικές και κυβερνητικές επιλογές του. Και ακόμη πιο μυωπικό να θεωρεί κάποιος ότι για να καινοτομήσει αρκεί μόνιμο στοιχείο της ρητορικής του να αποτελεί η καταγγελία των παθογενειών του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος.

Αυτή την ώρα:

* το κόμμα της συντηρητικής (ή επί το πολυσυλλεκτικότερο “Κεντροδεξιάς”) παράταξης, κατά την κυβερνητική θητεία του οποίου κατέστη αδύνατη η στοιχειώδης έστω διαχείριση και ο εντοπισμός της επικινδυνότητας της διεθνούς και ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης του 2007-2008, προηγείται δημοσκοπικά του κόμματος το οποίο ανέλαβε να κυβερνήσει μεσούσης της κρίσης και καθυστέρησε να λάβει δραστικά μέτρα, ώστε να του αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά η ευθύνη για τα αποτελέσματα της κρίσης και στη χώρα μας.

* κυριαρχεί η αντίληψη ότι η οικονομική κρίση ξεκίνησε στην Ελλάδα στα τέλη του 2009 και ότι τότε άρχισαν να καθίστανται εμφανείς οι παθογένειες όχι της κοινωνίας αλλά του (υποτίθεται) ερήμην αυτής διαμορφωμένου πολιτικού και κομματικού συστήματος της μεταπολίτευσης.

* είναι γενικευμένη η επιθυμία αποκήρυξης (ή μήπως και εξορκισμού;) του κακού συλλογικού εαυτού μας, αφού σπεύδουμε ως κοινωνία να αυτοανακηρυχτούμε «αθώοι του αίματος», για να ζητήσουμε «τα ρέστα» απεκδυόμενοι των ευθυνών μας δια της εσπευσμένης δήθεν ριζοσπαστικοποίησης της εκλογικής μας συμπεριφοράς.

* ένας συνασπισμός δυνάμεων της Αριστεράς επιχειρεί να αρθρώσει πολιτικό λόγο με πολυσυλλεκτική στόχευση, όχι για να συνθέσει τις διαφορετικές φωνές εντός του αλλά για να ακυρώσει και να θυσιάσει στον ελκυστικό βωμό του εκλογικού οφέλους το βασικό οργανωτικό του χαρακτηριστικό, να είναι δηλαδή όχι ένα και ενιαίο κόμμα με πολλές τάσεις αλλά συνασπισμός περισσότερων κομμάτων –στρατηγική επιλογή που ίσως εκθέτει κάποιους στην κατηγορία για έλλειψη «αριστερής παιδείας».

Αυτή την ώρα μπορεί πράγματι να τεθεί το ερώτημα εάν οι δυνάμεις που αισθάνονται κοντά στις ιδέες της ευρωπαϊκά προσανατολισμένης “Κεντροαριστεράς” ή σοσιαλδημοκρατίας, πρέπει να αναζητήσουν την εκλογική τους εκπροσώπηση στο ΠΑ.ΣΟ.Κ., που παρά το μικρό τώρα εκλογικό του ποσοστό εξακολουθεί να εκφέρει ένα λόγο με χαρακτηριστικά πολυσυλλεκτικότητας διεκδικώντας τη συμβολή του στη διαμόρφωση μιας βιώσιμης κυβερνητικής πρότασης και λύσης.

Από την Ευρώπη δόθηκε μία απάντηση : Η πρόσκληση του Προέδρου του ΠΑ.ΣΟ.Κ. από το σοσιαλιστή F. Hollande λίγο μετά την εκλογή του τελευταίου ως Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας, η συνάντηση του κ. Βενιζέλου με ομολόγους του της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας στις Βρυξέλλες, τον Πρόεδρο της Ομάδας Προοδευτικής Συμμαχίας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος) και το σοσιαλιστή Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα.

Αυτά ερμηνεύτηκαν ως ισχυρό νεύμα για συνεργασία και συνεννόηση. Και συνιστούν ευκρινή και έντονο πολιτικό συμβολισμό, επειδή μέσα στην πιο δύσκολη προεκλογική περίοδο της μεταπολίτευσης ήλθε η επιβεβαίωση και η ανανέωση των δεσμών του ΠΑ.ΣΟ.Κ. με τη μεγάλη πολιτική “οικογένεια” της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας (στην εγχώρια ιδιόλεκτο: “κεντροαριστεράς”, αν το θέμα είναι ορολογικό). Ένα είδος ιδεολογικής “πιστοποίησης” – θα έλεγαν οι πιο “πραγματιστές”.

Η αναγκαιότητα ανάληψης πρωτοβουλιών ουσίας και όχι εντυπώσεων σε οργανωτικό επίπεδο έχει επίσημα εξαγγελθεί. Άλλωστε η συζήτηση για τα οργανωτικά κάθε κομματικού φορέα, δηλαδή για τη λειτουργία του, είναι προϋπόθεση για την επιβίωση και την ύπαρξή του. Αρκεί, όμως, όχι οι μετέχοντες να πείθουν ότι είναι ειλικρινείς, αλλά να υπάρχουν μετέχοντες και ενδιαφερόμενοι.

Το μήνυμα των ευρωπαίων σοσιαλιστών προς το ΠΑ.ΣΟ.Κ. αφορά και την ιδεολογική του ταυτότητα. Είναι το μήνυμα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας για ενότητα και δυναμική του χώρου ως στοιχείου αναγκαίου για να συμβάλει σε πρόταση και λύση διακυβέρνησης.

Το μήνυμα είναι πολύ ηχηρό για να αγνοηθεί ή για να χαρακτηριστεί συγκυριακό. Η διαδικασία των διερευνητικών εντολών και των διαβουλεύσεων για το σχηματισμό κυβέρνησης θα κινηθεί και μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου.

Στην περίπτωση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. η παραπάνω δήλωση είναι απολύτως συνεπής με όσα ο επικεφαλής του υποστήριξε στις συναντήσεις των πολιτικών αρχηγών με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά τη διαδικασία των διερευνητικών εντολών μετά τις εκλογές της 6ης Μαΐου.

Στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές κρίνονται οι πολιτικές προτάσεις, όμως δεν θα ήταν χωρίς σημασία να θυμηθεί κανείς τη στάση που οι πολιτικές δυνάμεις επέδειξαν κατά τη θεσμικά κρίσιμη στιγμή ανάθεσης και χειρισμού των διερευνητικών εντολών και των διαβουλεύσεων των πολιτικών αρχηγών μεταξύ τους και με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα Πρακτικά των συζητήσεων που δημοσιοποίησε η Προεδρία της Δημοκρατίας.

Τότε, λοιπόν, δηλαδή πριν από ένα μήνα, η Ν.Δ., το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και η ΔΗΜ.ΑΡ. έθεσαν ως αναγκαία προϋπόθεση για το σχηματισμό της οποιασδήποτε κυβέρνησης τη συμμετοχή του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σ’ αυτήν. Εναλλακτικά προτάθηκε να σχηματίσει κυβέρνηση ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. με τη ΔΗΜ.ΑΡ. και να δοθεί ψήφος εμπιστοσύνης από τους λοιπούς ή αυτοί να απέχουν από τη σχετική ψηφοφορία (“στάση ανοχής”).

Η στάση ανοχής είχε ως αναφορά τη διάταξη του άρθρου 84 § 6 εδάφιο πρώτο του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία η πρόταση εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση γίνεται δεκτή εφόσον εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, η οποία όμως δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τα 2/5 του όλου αριθμού των βουλευτών.

Η ανάγκη συμμετοχής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σε κυβέρνηση και η παροχή θετικής ψήφου εμπιστοσύνης σε αυτήν θεμελιωνόταν στη δεύτερη θέση που είχε καταλάβει στην κατανομή των ψήφων και στην αντίστοιχη πολιτική ευθύνη που -κατά την άποψη των προτεινόντων- του αναλογούσε.

Όμως ο επικεφαλής του όχι μόνο απέκλεισε οποιαδήποτε συμμετοχή σε κυβέρνηση μαζί με τη Ν.Δ. και το ΠΑ.ΣΟ.Κ., αλλά αρνήθηκε τη συμμετοχή ή την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης σε οποιαδήποτε κυβέρνηση, επειδή, όπως δήλωσε, δεν είχε ο ίδιος κατορθώσει να επιβάλει στους λοιπούς τη δική του (πάντως μειοψηφική) πολιτική θέση, δηλαδή την ακύρωση της ισχύουσας δανειακής σύμβασης και την εκ του μηδενός απόπειρα κατάρτισης νέας με καλύτερους όρους.

Όσο για την ανοχή (προς την όποια κυβέρνηση) με αποχή από τη σχετική ψηφοφορία, διατύπωσε επιφύλαξη ως προς τη συνταγματική ορθότητα μιας τέτοιας διαδικασίας (που πάντως προβλέπει το άρθρο 84 του Συντάγματος).

Εν πάσει περιπτώσει, προέτρεψε να σχηματίσουν κυβέρνηση τα υπόλοιπα κόμματα, καθώς διέθεταν αθροιστικά τον απαιτούμενο αριθμό εδρών, δηλώνοντας ότι αυτός θα επέλεγε το ρόλο της αντιπολίτευσης.

Είναι χαρακτηριστικό και πρέπει ίσως να καταγραφεί, ότι παρόμοια άποψη για τη (μη) συνεργασία στο πλαίσιο των διερευνητικών εντολών και των σχετικών διαβουλεύσεων εξέφρασε και η επικεφαλής του Κ.Κ.Ε. Κατά τη συνάντησή της με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας υποστήριξε ότι δεν θα είχε νόημα να κρατήσει τη διερευνητική εντολή, που θα της ανατίθετο εάν υποτεθεί πως το κόμμα της κατείχε την τρίτη θέση, αφού θεωρεί εκ των προτέρων αδύνατο οι λοιποί να υιοθετούσαν το πρόγραμμα του Κ.Κ.Ε. – προϋπόθεση που προφανώς η ίδια θεωρεί απολύτως αναγκαία για να έχει νόημα μία διερευνητική εντολή, όπως ακριβώς και ο επικεφαλής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.

Δεν είναι σαφές εάν η αιτία της στάσης αυτής ανάγεται στο βαθμό και την ποιότητα της αριστερής κουλτούρας που διαθέτει καθένας από τους δύο ηγέτες –είναι άλλοι αρμοδιότεροι του γράφοντος για να το κρίνουν και γι’ αυτό προϋποτίθεται και ο ορισμός των σχετικών μεθοδολογικών κατηγοριών και ιδεολογικών παραδοχών.

Πάντως αυτή είναι η περί συνεργασιών αντίληψη δύο εκδοχών της Αριστεράς στη χώρα μας και -λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων σφυγμομετρήσεων- αποτελεί μία ισχυρή και ασφαλή ένδειξη για τον τρόπο με τον οποίο ο επικεφαλής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. θα χειριστεί και τη διερευνητική εντολή που θα του ανατεθεί μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου.

Όταν θα χρειαστεί να γίνει υπεύθυνη σύνθεση απόψεων για να δοθεί κυβερνητική λύση.

Όταν θα χρειαστεί να σχηματιστεί μία κοινοβουλευτική πλειοψηφία που πολιτικά να ενσωματώνει θέσεις και της (όποιας) μειοψηφίας, ώστε το κυβερνητικό σχήμα να έχει και διάρκεια και την ευρύτερη δυνατή κοινωνική νομιμοποίηση.

Ως γνωστόν, στις βουλευτικές εκλογές καταγράφεται ο συσχετισμός των κοινωνικών δυνάμεων τη στιγμή διεξαγωγής της εκλογικής διαδικασίας και έτσι προκύπτει η σύνθεση της Βουλής, που μέχρι την επόμενη διάλυσή της έχει το τεκμήριο της αντιπροσωπευτικότητας, δηλαδή τεκμαίρεται πως (εξακολουθεί να) αποτυπώνει τη βούληση του εκλογικού σώματος.

Αυτή είναι η τυπική νομιμοποίηση της Βουλής, επομένως και της κυβέρνησης στην οποία η Βουλή θα παρέχει την εμπιστοσύνη της. Από τη στιγμή αυτή, όμως, η κυβέρνηση καλείται να εφαρμόσει πολιτικές και έτσι ξεκινά η δοκιμασία στη σχέση της με την κοινωνία, που είναι διαρκής και έχει διακυμάνσεις και μπορεί να μεταβάλει συνεχώς το συσχετισμό των δυνάμεων που υπήρχε κατά τη διεξαγωγή των εκλογών. Έτσι γίνεται πάντα.

Μπροστά μας όμως είναι τώρα η αφετηρία της επόμενης φάσης: οι εκλογές και το αποτέλεσμά τους, η διαδικασία των διερευνητικών εντολών και η προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης που θα έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής.

Θα υπάρξει και τότε από ορισμένους εμμονή στην άποψη ότι η συνεργασία προϋποθέτει μονομερή επιβολή απόψεων;

Θα απέχουν και τότε από οποιαδήποτε συνεργασία οι εκπρόσωποι εκείνης της μερίδας της Αριστεράς που φαίνεται πως διαθέτει μία εκλογική επιρροή μεγαλύτερη από άλλες αριστερές δυνάμεις;

Θα στερήσουν και τότε από την κυβέρνηση τη δυνατότητα να ενσωματώσει τις περισσότερες δυνατές απόψεις ενόψει της εθνικής κρίσης;

Θα προσέλθουν και πάλι με την αλαζονεία που δίνει η αύξηση των ποσοστών;

Ποια εκδοχή της Αριστεράς επιφυλάσσει για τον εαυτό της το μονοπώλιο του καταγγελτικού και μόνο λόγου;

Και αλήθεια: ποιος εκφράζει στη χώρα μας την Κεντροαριστερά, τη σοσιαλδημοκρατία, που μπορεί να αποτελέσει ένα καταλύτη σε τέτοιες συμπεριφορές;

Στο ερώτημα αυτό, που έχει ιδεολογικό και οργανωτικό χαρακτήρα, θα επανέλθουμε.

Τούτο σημαίνει ότι, πρωτίστως το ΠΑΣΟΚ και δευτερευόντως η ΝΔ, μέσα σε τριάντα χρόνια δημιούργησαν έναν κρατικοδίαιτο πληθυσμό τον οποίο τροφοδοτούσαν με δανεικά και που σήμερα αποτελεί για την χώρα και το μέλλον των παιδιών της ένα πολυπλόκαμο και κυριολεκτικά αδίστακτο τέρας. Πρόκειται για μία ακίνητη και σε μεγάλο βαθμό διεφθαρμένη γραφειοκρατία ολοκληρωτικού τύπου, η οποία όχι μόνον είναι αδιάβροχη σε αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, αλλά και εξαιρετικά επιθετική κάθε φορά που κρίνει ότι διακυβεύονται τα προνόμιά της. Αυτή η γραφειοκρατία, με ηγέτες δήθεν συνδικαλιστές, όχι μόνον παρεμπόδισε και ακύρωσε τις περισσότερες προσπάθειες παραγωγικής βελτιώσεως και εξελίξεως της οικονομίας, αλά επεδόθη και σε μία πρωτοφανή κατασπατάληση δημοσίου πλούτου, εμποδίζοντας κάθε πρωτοβουλία εξορθολογισμού του Δημοσίου.

Από ποσοτικής πλευράς, την περίοδο 1984-2009 έχουμε καταγράψει ακυρώσεις 1.260 επενδυτικών σχεδίων, συνολικής αξίας 21 δισεκατ. δολλαρίων περίπου, μέσω των οποίων θα είχαν δημιουργηθεί και 100.000 θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), αυτή η πληθωρική γραφειοκρατία απορροφούσε 7% παραπάνω από το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας μας σε σύγκριση με άλλες χώρες μέλη του Οργανισμού –ποσοστό που σωρευτικά αντιστοιχεί σε 220 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 1982-2009. Αν στο ποσό αυτό προστεθούν εκβιαστικές απεργίες, κλοπές, σπατάλες, καταχρήσεις και άλλα τινα, τότε μπορούμε άνετα να μιλήσουμε για μία “μεγάλη ληστεία”, ύψους 500 δισεκατ. ευρώ, ήτοι δύο φορές το σημερινό ΑΕΠ της χώρας.

Με το ξέσπασμα της κρίσης, η ελληνική γραφειοκρατία είδε να περιορίζονται αμοιβές και συντάξεις των μελών της, πλην όμως ουδείς δημόσιος υπάλληλος απελύθη. Αντιθέτως, σημαντικό μέρος από τις δανειακές ενέσεις που δέχεται η χώρα απορροφάται από την γραφειοκρατία, η οποία δεν διστάζει να απεργεί για ψύλλου πήδημα εις βάρος της υπόλοιπης κοινωνίας.

Στην αντίπερα όχθη, ο ιδιωτικός τομέας της εργασίας και των επιχειρήσεων πληρώνει βαρύτατο τίμημα στον βωμό της κρίσης. Τα δύο τελευταία χρόνια, βοηθούντων και των “ομάδων εφόδου” της κομμουνιστικής αριστεράς, πάνω από 700.000 εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα είναι άνευ εργασίας και περί τις 200.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν κλείσει. Από την άλλη, υγιείς ιδιωτικές επιχειρήσεις κλονίζονται και η πρώτη βιομηχανία της χώρας, ο τουρισμός, παραπαίει. Εν ολίγοις, η ιδιωτική οικονομία απειλείται και αυτή με κατάρρευση και το μέλλον της κυριολεκτικά κρέμεται από μία κλωστή.

Όλα αυτά αποτελούν βούτυρο στην φρυγανιά αδίστακτων πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες, μέσα από την αντιμνημονιακή ρητορική τους, επιχειρούν μία μεγάλη απάτη. Ερήμην της πραγματικότητος, προσπαθούν να προσεταιρισθούν τους εγκάθετους του πελατειακού πολιτικού συστήματος, ήτοι τους βολεμένους του δημοσίου τομέα –που στην ουσία είναι και η πηγή της κρίσης δημοσίου χρέους που πλήττει την Ελλάδα. Χωρίς ίχνος αιδούς, τούς υπόσχονται “μαγικές λύσεις”, που είναι το ισοδύναμο τού “λεφτά υπάρχουν” του κ. Γιώργου Α. Παπανδρέου. Προτείνουν αναδιαπραγματεύσεις του μνημονίου και άλλα παρόμοια, χωρίς να εξηγούν πού θα βρεθούν τα χρήματα για να χρηματοδοτηθούν τα ελλείμματα του Δημοσίου –τα οποία, βέβαια, θα πάρουν την ανηφόρα αν αντιστραφούν οι πολιτικές του μνημονίου. Αποκρύπτουν, επίσης, το γεγονός ότι ήδη, λόγω της ακυβερνησίας, τα ελλείμματα αυτά μεγαλώνουν, με δεδομένες τις καθυστερήσεις στην είσπραξη φορολογικών εσόδων και το πάγωμα των αποκρατικοποιήσεων.

Οι νέοι αυτοί πολιτικοί αγύρτες κάνουν πως δεν βλέπουν την φυγή των καταθέσεων από τις τράπεζες και προσποιούνται πως δεν γνωρίζουν ότι καμμία ανάπτυξη δεν θα μπορέσει να υπάρξει στην Ελλάδα με χρεοκοπημένο τον τραπεζικό τομέα –ο οποίος μόνον αν αρχίσουν να επανακάμπτουν οι καταθέσεις θα μπορέσει να σταθεί στα πόδια του και να παίξει αναπτυξιακό ρόλο. Ας σημειωθεί δε ότι τα 18 δισεκατ. ευρώ κεφάλαια που δίδονται στις τράπεζες προέρχονται από την περίφημη δανειακή σύμβαση που ορισμένοι θέλουν να επαναδιαπραγματευθούν, ενώ ταυτοχρόνως μάς λένε ότι λεφτά υπάρχουν για ανάπτυξη της οικονομίας ακόμη και αν καταγγείλουμε το μνημόνιο. Πρόκειται για ψεύδος ολκής, το οποίο στις σημερινές συνθήκες προσλαμβάνει εγκληματικό χαρακτήρα. Η χώρα αντιμετωπίζει κολοσσιαίο πρόβλημα ρευστότητας και αν οι καταθέσεις στις τράπεζες πέσουν κάτω από τα 150 δισεκατ. ευρώ, την στιγμή που οι οφειλές προς αυτές ξεπερνούν τα 250 δισεκατ. ευρώ, η κατάσταση θα γίνει μη αναστρέψιμη.

Ποιος θα καταβάλει, τότε, το κόστος της μεγάλης πολιτικής απάτης;

Σε όλες τις έρευνες των διαθέσεων της κοινής γνώμης συνεχίζουν να καταγράφονται υψηλά ποσοστά αδιευκρίνιστης ψήφου μεταξύ 20% και 25%.

Γεγονός που εμποδίζει την προσέγγιση με ακρίβεια της εκλογικής δύναμης των κομμάτων.

Ωστόσο, κάποιες βασικές τάσεις, όσο παρακινδυνευμένες και αν είναι, μπορούν να καταγραφούν.

Σύμφωνα με αυτές, η Νέα Δημοκρατία του κ. Σαμαρά παρά την πίεση που δέχεται από τα δεξιά της και τη δυσκολία εισροής ψηφοφόρων από τα αριστερά της, είναι και θα είναι, κατά τα φαινόμενα, και το βράδυ της Κυριακής πρώτο κόμμα.

Τα ακριβή ποσοστά της δεν μπορούν να εκτιμηθούν. Ολοι οι ερευνητές λένε ότι έχει οροφή το 30% και κατώφλι το 24%.

Αντιστοίχως, το ΠαΣοΚ, παρ’ ότι πολλοί το θεωρούν ξοφλημένο και στην τρίτη θέση, βάσει κυρίως δημοσκοπικών ευρημάτων στο λεκανοπέδιο της Αττικής, φαίνεται ότι έχει περιθώρια να υπερβεί το 20%. Οι ερευνητές ως οροφή θέτουν το 24% και ως κατώφλι το 19%. Δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που εκτιμούν ότι ο κ. Βενιζέλος έχει μεγαλύτερες δυνατότητες βελτίωσης της θέσης του εξαιτίας του γεγονότος ότι σημαντικό ποσοστό των αναποφάσιστων προέρχεται από τον κύκλο των ψηφοφόρων του ΠαΣοΚ.

Επιπλέον, σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κερδίσει τις εντυπώσεις στον χώρο της Αριστεράς. Το όραμα ή καλύτερα το όνειρο μιας αριστερής διακυβέρνησης, που ο κ. Τσίπρας προπαγανδίζει, παρά τα πολλά επικριτικά σχόλια που συγκέντρωσε, φαίνεται να συγκινεί τον κόσμο της Αριστεράς και βρίσκει υποστηρικτές, έστω κι αν δεν είναι επαρκώς υπερασπίσιμο.

Ολα τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καβαλήσει το κύμα και φαίνεται να κέρδισε έδαφος έναντι των ανταγωνιστών του. Σύμφωνα με όλα τα δημοσκοπικά ευρήματα διεκδικεί με αξιώσεις πια τη θέση του τρίτου κόμματος και πιθανότατα θα εκτοπίσει το ΚΚΕ από αυτή. Επιπροσθέτως αφαιρεί δυναμική από την ΔΗΜΑΡ του κ. Κουβέλη και “ρουφάει” ψήφους από την αριστερίστικη ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που έδειξε να προσελκύει κυρίως νεότερους αριστερούς ψηφοφόρους.

Από εκεί και πέρα, οι “Ανεξάρτητοι Έλληνες” του κ. Καμμένου δείχνουν να “ξεφουσκώνουν”. Κάτι που φαίνεται να συμβαίνει και με την “Χρυσή Αυγή”, η οποία τις τελευταίες ημέρες πιέζεται πολλαπλώς. Επίσης μάχη δίνει για να μπει στη Βουλή ο ΛΑΟΣ του κ. Καρατζαφέρη, ενώ η προσπάθεια της Δημοκρατικής Συμμαχίας της κυρίας Μπακογιάννη μοιάζει να δυσκολεύει από την παρουσία της Δράσης του κ. Στ. Μάνου. Οι Οικολόγοι – Πράσινοι επίσης κινούνται χωρίς κεντρικό πρόσωπο. Εκεί φαίνεται ότι οι εσωτερικές έριδες απέκλεισαν διακεκριμένες οικολογικές δυνάμεις με αποτέλεσμα το κόμμα των πρασίνων να μοιάζει περισσότερο με αριστερή σέχτα, παρά με ανοιχτό οικολογικό κόμμα.

Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να δεσμευθεί για το εκλογικό αποτέλεσμα. Η εκλογή παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα παραμένει βουβή. Σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης παραμένει αναποφάσιστη, σε σύγχυση. Το μετράει από εδώ, το μετράει από εκεί, παραμένει συντηρητική, θέλει σχετική ασφάλεια, δεν ρισκάρει να τα χάσει όλα και γι’ αυτό αποφεύγει τις πολλές εκδηλώσεις.

Η αλήθεια είναι ότι όλα θα κριθούν τις τελευταίες μέρες και πολλά μάλλον πάνω από την κάλπη. Οπότε Κυριακή κοντή γιορτή.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 2.5.2012

Οσο οι εκλογές πλησιάζουν, τόσο τα διλήμματα εντείνονται: “Αυτοδυναμία ή ακυβερνησία” δηλώνει ο Σαμαράς, “ευρώ ή δραχμή;” ρωτάει πονηρά ο Βενιζέλος. Πληθαίνουν και τα μετεκλογικά “σενάρια χάους”. Οι τεχνικοί της εξουσίας πασχίζουν να μετατρέψουν την αγωνία μας για το μέλλον της χώρας σε ανασφάλεια και φόβο.

Μερικοί αξιόλογοι αρθρογράφοι καλούν να ψηφίσουμε με “ψυχρή λογική”, να αποφύγουμε την τιμωρητική ψήφο. Ορθολογικά σκεπτόμενοι, λένε, πρέπει να βάλουμε πάνω απ’ όλα το συμφέρον της χώρας, αντί απλώς να εκφράσουμε συναισθήματα θυμού. Αν η “ψυχρή λογική” υποδεικνύει ότι, σε τελική ανάλυση, το συμφέρον της χώρας υπηρετείται ψηφίζοντας ένα από τα κόμματα της φαυλότητας, ας είναι. Δεν είναι επιθυμητό, είναι όμως το μικρότερο κακό.

Και οι μεν και οι δε, παρά τα διαφορετικά κίνητρά τους, καταλήγουν σε εσφαλμένο συμπέρασμα. Οι μεν πολιτικάντηδες προκαλούν ιδιοτελώς το αίσθημα του φόβου στους πολίτες, οι δε ρασιοναλιστές αρθρογράφοι εμμένουν σε μια απλοϊκή αντίθεση λογικής και συναισθήματος. Και οι δύο παραβλέπουν ότι, στις σημερινές συνθήκες, το μείζον δίλημμα δεν είναι “ευρώ ή δραχμή;”, αλλά ένα άλλο, δυσκολότερο στον χειρισμό του (καθότι, από λογικής απόψεως, αυτο-αναφορικό) δίλημμα: “πολιτική αναγέννηση ή αποσύνθεση;”.

Στο πρόσφατο διάγγελμα του πρωθυπουργού κ. Παπαδήμου αναδεικνύεται εμμέσως το μέγεθος του προβλήματος. “Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσον μιας δύσκολης διαδρομής”, είπε. “Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος είναι βαρύ. Η κόπωση, η δυσαρέσκεια, σε ορισμένες περιπτώσεις και η αγανάκτηση, είναι κατανοητές και ενίοτε δικαιολογημένες (…)”. Ως υπεύθυνος κυβερνήτης, ο κ. Παπαδήμος προειδοποιεί για τις δυσκολίες: “Θέλω να πω (στους) συμπολίτες μας ότι ανώδυνα κανένας δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα από την κρίση. (…) Αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την κατάσταση που βρισκόμαστε (…) απαιτεί(ται) σκληρή, συστηματική και πειθαρχημένη προσπάθεια, με όραμα και συνέπεια…”.

Αυτός ακριβώς είναι ο πυρήνας του προβλήματός μας. Η έξοδος από την κρίση είναι αναπόφευκτα οδυνηρή, μην ακούτε τους ανεύθυνους δημαγωγούς. Αλλά, για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την οδύνη της “θεραπείας”, χρειαζόμαστε εμπνευσμένη προσπάθεια. Ερώτημα: υπάρχει σοβαρός άνθρωπος που να πιστεύει ότι ο Σαμαράς και ο Αβραμόπουλος, ο Μεϊμαράκης και ο Στυλιανίδης από τη μια, ή ο Βενιζέλος και ο Σκανδαλίδης, ο Παπουτσής και η Γεννηματά από την άλλη, θα εμπνεύσουν, θα συνεγείρουν και θα κατευθύνουν με όραμα, στρατηγική και αξιοπιστία τη συλλογική προσπάθεια που απαιτείται;

Η συγκυβέρνηση των κομμάτων της φαυλότητας θα ανακυκλώσει το πρόβλημα: στον βαθμό που θα παρατείνει την πολιτική κρίση (ακόμη κι αν έχουν πλειοψηφία στη νέα Βουλή) θα αυξήσει την πιθανότητα της άτακτης χρεοκοπίας. Εφόσον γνωρίζουμε ότι το πρόβλημά μας είναι πρωτίστως αξιακό–πολιτικό, όσο φέρνουμε στην εξουσία τα κόμματα της φαυλότητας, το αναπαράγουμε. Επιπλέον, θυμώνουμε όλο και περισσότερο με τον συλλογικό μας εαυτό για την ανικανότητά μας να το επιλύσουμε. Η αμφιθυμία σε συνθήκες χρεοκοπίας –ψηφίζουμε αυτούς που σιχαινόμαστε– διαιωνίζει τη στασιμότητα, προκαλεί περισσότερη οργή και οδηγεί, τελικά, στην “αποδόμηση” που απεύχεται ο κ. Παπαδήμος.

Και αν ψηφίζαμε με “ψυχρή λογική”; Αν ήμασταν ρομποτικοί οργανισμοί ή είχαμε υποστεί εγκεφαλική βλάβη σαν τους ασθενείς του ψυχίατρου Ολιβερ Σακς και του νευροεπιστήμονα Αντόνιο Νταμάσιο –αν ήμασταν, δηλαδή, όντα ανίκανα να βιώσουν συναισθήματα–, θα το κάναμε. Αλλά δεν είμαστε. Το να ζητάς σήμερα από τον χειμαζόμενο πολίτη να ψηφίσει με “ψυχρή λογική” δεν είναι μόνο αφελές, είναι και ανήθικο. Οταν σε προσβάλλουν, λέει ο Αριστοτέλης, και παραμένεις απαθής, δεν προδίδεις ανωτερότητα, αλλά ηθική αμβλύνοια· είσαι ανόητος και δουλοπρεπής. Σώφρων άνθρωπος δεν είναι ο απαθής, αλλά αυτός που ξέρει πότε, πώς και με ποιους να θυμώνει.

Οταν αξιολογούμε μια περίπτωση βιασμού ή αυθαίρετης αστυνομικής βίας δεν είναι η λογική που προηγείται (“αυτό είναι λάθος”) και ακολουθεί το συναίσθημα (π.χ. θυμός, ντροπή), αλλά το αντίθετο: το συναίσθημα που βιώνουμε εμπεριέχει αξιολογήσεις, επιδεκτικές περαιτέρω λογικής επεξεργασίας, οι οποίες απο-καλύπτουν τι είναι σημαντικό για μας. Στο μέτρο που ο κόσμος που μας περιβάλλει δεν μας αφήνει ηθικά αδιάφορους, ο ανθρώπινος λόγος είναι εγγενώς “συναισθηματικός”. Οι γνωστικές και οι επιθυμητικές όψεις των κρίσεών μας είναι αξεδιάλυτα δεμένες. Ο ορθός λόγος προϋποθέτει την αρμόζουσα στις περιστάσεις συναισθηματική εμπλοκή με τον κόσμο.

Οχι, δεν πρέπει να ψηφίσουμε με “ψυχρή λογική”, αλλά με έλλογη οργή για την κατάντια της χώρας μας. Ελλογη οργή για τους ιδιοτελείς πολιτικάντηδες των κομμάτων της φαυλότητας που πρόδωσαν τον όρκο τους. Ελλογη οργή και για τον εαυτό μας που αφέθηκε στη σαγήνη των δημαγωγών και απέρριψε την ιδιότητα του πολίτη χάριν αυτής του πελάτη. Η καταψήφιση των κομμάτων του Βουλγαράκη και του Τσοχατζόπουλου θα είναι μια μικρή προσπάθεια ανάκτησης του αυτοσεβασμού μας.

Φυσικά παίρνουμε ρίσκο. Η αβεβαιότητα είναι μεγάλη. Αν δεν αναδεχθούμε όμως τους κινδύνους ασκώντας στοχαστικά το εκλογικό μας δικαίωμα, δεν θα δημιουργήσουμε το καινούργιο. Η δημιουργία προϋποθέτει τη διακινδύνευση. Δίχως “παρέκκλιση” δεν υπάρχει εξέλιξη, δίχως “αταξία” δεν παράγεται νέα τάξη. Βιώνοντας οργισμένα τα αδιέξοδά μας, ωθούμαστε να αναζητήσουμε νέες, αδιανόητες μέχρι σήμερα, έλλογες διεξόδους. “Τα πάθη θεσμίζουν τις πόλεις”, λέει ο Καστοριάδης. Ας μην καταπνίξουμε την οργή μας. Ας της δώσουμε έλλογη, δημιουργική διέξοδο.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 29.4.2012

Οι ελληνικές εκλογές της 6^ης Μαϊου 2012 θα περάσουν στην ιστορία ως οι εκλογές της αποθέωσης του θυμικού. Οι περισσότεροι πολίτες θα ψηφίσουν αυτό που γουστάρουν. Θα είναι πράγματι έτσι; Θα ξεσπάσουν την οργή τους στις κάλπες και τρέχα γύρευε, ή θα μετρήσουν τα κουκιά της συσπείρωσης και θα συνδράμουν κόμματα εξουσίας για να φτάσουμε στη δεξιο-σοσιαλιστική συγκυβέρνηση; Θα ανταμείψουν επαναστάτες χωρίς σχέδιο; Θα δώσουν την ευκαιρία στην Ντόρα και τον κ. Στέφανο να δημιουργήσουν το πρώτο πραγματικά φιλελεύθερο cluster του ελληνικού Κοινοβουλίου; Θα πάνε αριστερά; Μήπως αριστερότερα; Ή σκοπεύουν να προσπεράσουν επιδεικτικά τον Καρατζαφέρη και να “την ρίξουν” δεξιότερα του ΛΑΟΣ γιατί έχουμε έλλειψη από μπόντυγκαρντς;

Προς το παρόν, όπως και να το δεις, ο Μπένι νικά στα σημεία χωρίς να έχει κόμμα να τον ακολουθήσει… επιστολή στον Μπαρόζο (μέχρι κι ο Παπαδήμος ήρθε δεύτερος), μέτρα “κοινωνικής πολιτικής”, ατάκες πολιτικής από νέα, ξεσκονισμένα μυαλά, με στρατηγική taylor-made στην στείρα αυθάδεια του κλειστού πυρήνα της Συγγρού. Εκεί τα πράγματα είναι συγκεχυμένα. Η ανυπαρξία σύγχρονης πολιτικής (ανεξαρτήτως κρίσης), αλλά και ιδεών κατατάσσουν τη ΝΔ χαμηλότερα και από το record low που πέτυχε ο Καραμανλής όταν αποχωρούσε. Και όσο περνάει ο καιρός, η βάση ξεφλουδίζεται. Ο συναισθηματικός που κουβαλούσε ο Καραμανλισμός ξέφτισε μετά τις περικοπές μισθών και συντάξεων και ως γνωστόν, η ιδεολογία και οι θύμησες από την εποχή του θείου δεν τρώγονται.

Από την άλλη πλευρά η τακτική Καμμένου έχει φέρει αποτελέσματα, με τα “ειδικά” μπλογκς να δημοσιεύουν υπαινιγμούς για Ρώσικα συμφέροντα (γιατί όχι και ακριβώς το αντίθετο;), ο Κουβέλης ξεφουσκώνει και είναι σχεδόν έτοιμος να χάσει την αστική του ευγένεια, ενώ οι Τσιπραίοι συνεχίζουν να τσιμπολογούν μετακινήσεις από το λαϊκό (μη ιδεολογικό) πλευρό της ΝΔ, που “τα ‘χει πάρει” με τις περικοπές και τη λιτότητα χωρίς τέλος. Την ίδια στιγμή πιέζουν αριστερότερα για μετεκλογική συνεργασία με στόχο την… κυβέρνηση. Το πείραμα όμως θα είναι τόσο θρίλερ, όσο και οι ορδές μετανάστευσης που θα ακολουθήσουν…

Η παρομοίωση με την Αγρια Δύση παραπέμπει σε ένα άναρχο, υπό διαμόρφωση σκηνικό, στο οποίο η αξία της ζωής ήταν μικρότερη σε σχέση με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο. Την ίδια στιγμή είναι η γη των ευκαιριών, στην οποία όλοι έχουν θέση κάτω από τον ήλιο, αρκεί να δουλέψουν σκληρά, ατομικά και συλλογικά.

Απλώς, οι πρωταγωνιστές της εισαγωγής θα είναι αναλώσιμοι, όπως και οι πρώτοι ανίδεοι πιονέροι.

Ο πολίτης που διαφωνεί ριζικά με την τωρινή θέση των δύο κομμάτων, διαλέγει κάποιο με διαφορετική, κι ετούτες οι επιλογές, στο σύνολό τους, είναι που καταγράφονται ως άνοδος των άκρων, Αριστεράς και Δεξιάς. Ομως η πλειοψηφία της παραδοσιακής πελατείας των δύο κομμάτων ανήκει στο τεράστιο ποσοστό των ερωτωμένων –σίγουρα πάνω από 30%, και ίσως περισσότερο από 50%– που σήμερα είτε δεν απαντά, είτε δηλώνει ότι δεν ξέρει ή δεν θα ψηφίσει κανένα κόμμα. Για να ξανακερδίσουν αυτούς τους ψηφοφόρους, η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξουν στρατηγική και, το κυριότερο, μυαλά: να κάνουν δηλαδή λιγότερα, και όχι περισσότερα από όσα τους έφτασαν στην τωρινή τους κατάντια. Ή, αλλιώς, θα πρέπει να θυμηθούν περισσότερο το πρώτο, αντί το δεύτερο συνθετικό των αυτοπροσδιορισμών τους, ως “κεντροδεξιάς” και “κεντροαριστεράς”: το Κέντρο. Γιατί αυτό ακριβώς τα διαφοροποιεί από τη λαϊκίστικη Δεξιά και τη μηδενιστική Αριστερά, αυτό τα έκανε έως πρόσφατα εκπροσώπους του 80% των Ελλήνων.

Κάποια από όσα πρέπει να κάνουν Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ είναι κοινά. Το πρώτο είναι να ευθυγραμμίσουν τη ρητορική τους με την πραγματικότητα, σημερινή, αλλά και μετεκλογική. Ο κεντρώος πολίτης είναι ρεαλιστής, όχι ουτοπιστής, και ακόμη περισσότερο σε περίοδο κρίσης: όποιον σήμερα δεν λέει την αλήθεια τον χαρακτηρίζει, απλώς, ψεύτη. Το δεύτερο είναι να δείξουν ότι κατανοούν την αιτία της απόρριψής τους και μεταμελούνται. Ο μόνος τρόπος να το κάνουν αυτό προεκλογικά, με έργα –με λόγια μόνο δεν πείθουν– είναι οι επιλογές συμμαχιών και προσώπων. Πρέπει όσο γίνεται να ξεκόψουν από φορείς ή στελέχη ταυτισμένα με τραγικές αποτυχίες και να επιλέξουν άλλα, καινούργια. Ως ανανέωση, βέβαια, δεν νοείται η προαγωγή σε υποψηφίους της επόμενης κλάσης της κομματικής νεολαίας, όπως έως τώρα, αλλά η συμπόρευση με υγιείς συλλογικότητες, ή πρόσωπα που το ήθος και η ιστορία τους υπηρετεί ένα νέο υπόδειγμα, σε επαγγελματικούς (όχι συντεχνιακούς) χώρους και τοπικές κοινωνίες.

Από εκεί και πέρα, υπάρχουν οι αλλαγές που βασίζονται στις ιδιαίτερες παθολογίες του κάθε κόμματος.

Η Ν.Δ. πρέπει πάνω από όλα να δείξει ότι μπορεί και θέλει να κάνει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η παραμονή μας στην Ευρώπη. Ας μην ξεχνάμε ότι οι μόνοι βουλευτές της που ψήφισαν και τις δύο δανειακές συμβάσεις είναι οι κ. Μάκης Βορίδης και Αδωνις Γεωργιάδης. Οι υπόλοιποι δεν γίνεται φυσικά να σβήσουν το παρελθόν τους, αλλά θα πρέπει να εξηγήσουν σε τι πραγματικά πιστεύουν, στο “Ζάππειο 2″ ή στο “Μνημόνιο 2″. Οι αριθμοί το λένε καθαρά: η μαζική αποχώρηση των κεντρώων, που έριξε τη Ν.Δ. από το 40–τόσο τοις εκατό, στο 20–τόσο, οφείλεται στη διετή λαϊκίστικη αντιπολίτευση στον δύσκολο δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Για να πείσουν ότι μπήκαν σ’ αυτόν, δεν αρκεί ένα απλό “είπα–ξείπα”. Η Ν.Δ. οφείλει να εξηγήσει πώς θα υλοποιήσει όσα πρόσφατα ψήφισε, που πάει να πει, πολύ συγκεκριμένα, με ποιους είναι διατεθειμένη να συγκρουστεί για να τα πετύχει. Αν δεν πείσει τους κεντρώους ότι πιστεύει πραγματικά αυτά που λέει φέτος (όχι πέρυσι), τους έχασε οριστικά.

Στο ΠΑΣΟΚ, ας κοιτάξουν τις δημοσκοπήσεις της τελευταίας διετίας. Θα δουν ότι η μεγάλη πτώση τους δεν ήταν όταν επέλεξαν, την άνοιξη του 2010, τον δρόμο της Ευρώπης, αλλά όταν φάνηκε πια ότι δεν τον υπηρετούν. Το κόμμα δεν συνετρίβη επειδή πήρε μέτρα, αλλά επειδή πήρε τα λάθος μέτρα, δηλαδή επειδή, δεσμευμένο από αγκυλώσεις του παρελθόντος, δεν έκανε αυτά που έπρεπε αλλά, τάχα ως ισοδύναμα, τα αντίθετα: αντί να ελέγξει τη φοροδιαφυγή, φορολόγησε ολοένα και περισσότερο όσους πλήρωναν φόρους· αντί να εξορθολογίσει το Δημόσιο, επέβαλε οριζόντια μέτρα λιτότητας, τιμωρώντας τους αξιότερους και πλήττοντας τους αδύναμους· αντί να συγκρουσθεί με τη δικτατορία των συντεχνιών, το κύριο στήριγμα της φαύλης κομματοκρατίας, τις ανέχτηκε και τις κανάκεψε, ζημιώνοντας το δημόσιο συμφέρον· αντί να πολεμήσει τη γραφειοκρατία, συνέτριψε την ιδιωτική πρωτοβουλία· αντί να πατάξει τη διαφθορά, ψήφισε νόμους που δεν τηρούνται. Το 10–τόσο τοις εκατό, που δίνουν τώρα στο ΠΑΣΟΚ οι δημοσκοπήσεις, είναι μισθός αυτής της ασυνέπειας. Πότε, επιτέλους, θα το δουν στην Ιπποκράτους;

Μακάρι να μπορούσε ένα νέο κόμμα να εκπροσωπήσει αξιότερα τους κεντρώους. Οπως φαίνεται όμως τώρα η κατάσταση, οι περισσότεροι επιλέγουν την άρνηση: αποχή, λευκό, άκυρο, ή, συνειδητά, ένα κόμμα που δεν θα μπει στη Βουλή. Η άμιλλα Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ να κερδίσουν μερίδα του Κέντρου μόνο ευγενής μπορεί να είναι, αφού, για να το πετύχουν, πρέπει να ξεπεράσουν τις διαφορές τους –τα “δεξιά” ή “αριστερά” στοιχεία της ιδεολογίας τους, τα οποία άλλωστε έχουν κι οι ίδιοι ξεχάσει ποια είναι– και να τονίσουν την πίστη τους στον χώρο του μέσου, όπου ζουν, εργάζονται κι ελπίζουν οι περισσότεροι πολίτες. Αυτό, παραδόξως, θα ωφελήσει και τα δύο κόμματα, γιατί ο ρεαλιστικός στόχος τους δεν πρέπει να είναι να κερδίσουν νέους ψηφοφόρους, αλλά να διατηρήσουν παλιούς, που δικαίως νιώθουν προδομένοι.

Οπως σε κάθε μεγάλη μάχη, ο έλεγχος του Κέντρου θα κρίνει κι εδώ την έκβαση.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 11.3.2012

Όμως, παρά τον άτεχνο και σχεδόν απελπισμένο τρόπο που ψηφοθηρεί ο κ. Χρυσοχοΐδης, πρέπει να δεχθούμε ότι η δημαγωγία και ο λαϊκισμός είναι αναπόφευκτα υποπροϊόντα της δημοκρατίας. Πού να εξηγεί τώρα κάθε υποψήφιος στη δημοσιοϋπαλληλική μάζα, που είναι ο βασικός πυρήνας του ΠΑΣΟΚ, ότι στην καταστροφή φτάσαμε διότι ο ίδιος και οι συνάδελφοί του όλων των κομμάτων ξόδευαν στα προ του Μνημονίου χρόνια περισσότερα απ’ όσα άντεχε το κράτος; Πώς να διατυπώσει τον συλλογισμό ότι η ελληνική οικονομία είναι μια κρατική φούσκα, που έσκασε μόλις σταμάτησαν τα δανεικά; Κατ’ αρχήν, αυτό προϋποθέτει να τα καταλαβαίνει ο ίδιος, κάτι που είναι ακατόρθωτο όταν έχεις ανδρωθεί πολιτικά σκορπώντας λεφτά. Είναι πιο εύκολο να αναπαράγεις κουβέντες του καφενείου ότι έπρεπε να δανειστούμε προ του Μνημονίου περισσότερα για να αποφύγουμε το Μνημόνιο. Λες και οι αγορές περίμεναν κάποιον καπάτσο, σαν τον κ. Χρυσοχοΐδη, για να θαμπωθούν και να μας δώσουν όσα λεφτά τραβάει η όρεξή του. Tο βασικό χαρακτηριστικό του ηγέτη όμως είναι να ηγείται και όχι να χαϊδεύει τα αυτιά όσων αυτός και το σινάφι του διόρισε. Είναι να χαράζει νέους δρόμους, που μπορεί να είναι δύσβατοι, αντί να κλαυθμυρίζει στα κανάλια. Είναι να κάνει κάτι καινούργιο, αντί να αναμασά τα παλαιά.

Από τα παλιά, σε ένα πράγμα έχει δίκιο. Μιλώντας στην εκπομπή “Νέοι Φάκελοι” (19.12.2011) για την πρώτη περίοδο της διακυβέρνησης Παπανδρέου είπε: “Εμείς, όχι απλώς καθυστερήσαμε, αλλά νομίζω κάναμε και κάποια χειρότερα πράγματα. Χαρίζαμε επιδόματα από λεφτά που δεν είχαμε και συζητούσαμε αν οι αυξήσεις θα είναι κάτω από 2.000 ευρώ… δεν είχαμε καμιά απολύτως πολιτική προετοιμασία, δεν είχαμε καμία ιδεολογική ωριμότητα και τελικώς δεν είχαμε και καμία δυνατότητα να διαχειριστούμε ένα πράγμα που έσκασε στο κεφάλι μας εκείνη τη στιγμή. Αυτή είναι όμως η αξία της πολιτικής. Να μπορεί να διαχειρίζεται τα πράγματα την ώρα που έρχεσαι και αναλαμβάνεις την ευθύνη”.

Δεν αναλαμβάνει, λοιπόν, την ευθύνη να κλείσει κανέναν οργανισμό από τους δεκάδες που λιμνάζουν στο οργανόγραμμα του υπουργείου του; Οχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί σε δύο χρόνια θα τρέχει πάλι στα κανάλια να γκρινιάζει ότι η νυν κυβέρνηση δεν είχε “καμία απολύτως πολιτική προετοιμασία, καμία ιδεολογική ωριμότητα και τελικώς καμία διαχειριστική δυνατότητα” να μειώσει ένα κράτος που και φέτος θα ξοδέψει εκτός τόκων δέκα δισ. περισσότερα απ’ όσα θα εισπράξει.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 22.12.2011

Ωστόσο, ειδικά στην χώρα μας, υπάρχει μία άλλη, και πραγματική, διάσταση “επαχθούς χρέους” την οποίαν ουδείς τολμά να αναφέρει και, ακόμη περισσότερο, να αναδείξει. Γι αυτό, στο παρόν σημείωμα θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μία μερική διάσταση αυτού του “επαχθούς χρέους” προβάλλοντας στοιχεία που με πολύ κόπο αναζητήσαμε και καταγράψαμε.

Επισημαίνουμε, έτσι, ότι από το 1979 έως και το 2010 έγιναν στην Ελλάδα 5.280 γενικές και κλαδικές απεργίες, σε ποσοστό 96% του δημοσίου τομέα, με αποτέλεσμα να χαθούν 1.385 ημέρες εργασίας. Σε σημερινά ευρώ, το κόστος αυτών των εργασίμων ημερών, που είναι 45 τον χρόνο, αντιστοιχεί σε 135 δισεκατ. ευρώ, ήτοι στο 39% του συνολικού δημοσίου χρέους της χώρας ή στο 55% των χρεών των ασφαλιστικών ταμείων. Σημειώνουμε ότι οι απεργούντες ναι μεν δεν προσήλθαν στην εργασία τους, πλην όμως εισέπραξαν το σχετικό ημερήσιο κόστος της τελευταίας –και το συνολικό αυτό ποσόν είναι αδύνατον να υπολογισθεί. Σίγουρα, όμως, σωρευτικά αντιπροσωπεύει κάποια δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες απεργίες –ο αριθμός των οποίων είναι τριπλάσιος του αντιστοίχου κοινοτικού μέσου όρου πριν την μεγάλη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (ΕΕ)– είχαν εκβιαστικό χαρακτήρα και κατέληξαν στην απόσπαση απίθανων προνομίων. Τα τελευταία –όπως, για παράδειγμα, τα δωρεάν ταξίδια με την Ολυμπιακή Αεροπορία όλων των μελών των οικογενειών των εργαζομένων(;) στην εταιρεία, στην πρώτη θέση– επιβάρυναν, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το κόστος παραγωγής της ελληνικής οικονομίας κατά 4% του ΑΕΠ περίπου. Έτσι, σωρευτικά τα τριάντα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία επιβαρύνθηκε με άλλα 140 δισεκατ. ευρώ, χάνοντας ταυτοχρόνως και σημαντικό μέρος από την ανταγωνιστικότητά της. Στην απώλεια αυτή θα πρέπει να προστεθεί και η κατά 2% σωρευτική επιβάρυνση του ΑΕΠ από τα κλειστά επαγγέλματα, η οποία επίσης υπολογίζεται σε άλλα 120 δισεκατ. ευρώ.

Επίσης, από το 1993, μετά την πτώση της κυβερνήσεως Κων. Μητσοτάκη, έως και το 2009, προσελήφθησαν στην ευρύτερο δημόσιο τομέα περί τα 600.000 άτομα, με αποτέλεσμα το κόστος του δημοσίου τομέα να επιβαρυνθεί με το απίστευτο ποσόν των 500 δισεκατ. ευρώ –κόστος το οποίο ξεπέρασε κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες το αντίστοιχο μέσο της ΕΕ των 15 χωρών μελών. Το ποσοστό αυτό σήμερα αντιπροσωπεύει 11 δισεκατ. ευρώ ετησίως και είναι η βασική αιτία της δημιουργίας δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ακόμα χειρότερα, επιβαρύνει και την εξυπηρέτηση του δημόσιου δανεισμού σε επίπεδα που είναι δύσκολο να υπολογισθούν.

Στις παραπάνω απίστευτες επιβαρύνσεις θα πρέπει να προσθέσουμε και την χορήγηση στην Ελλάδα 180.000 συντάξεων με μηδενική ανταπόδοση, οι οποίες σε μία εικοσαετία επιβάρυναν το υπερχρεωμένο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας με 24 δισεκατ. ευρώ, στα οποία θα πρέπει να προστεθούν και κάποια δισεκατομμύρια εφ’ άπαξ.

Την περίοδο 1990-2009 καταγράψαμε επίσης για την Αθήνα 180 δήθεν φοιτητικές διαδηλώσεις, οι οποίες κατέληξαν σε καταστροφές δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας και σε λεηλασίες πανεπιστημιακών ιδρυμάτων ανυπολογίστου αξίας. Την εικοσαετία αυτή, οι καταστροφές που προκλήθηκαν μόνον στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο υπολογίζονται στα 30 εκατ. ευρώ σωρευτικά, συμπεριλαμβανομένων και των κλοπών επιστημονικού υλικού. Από κοινωνικής δε πλευράς, οι βάρβαρες αυτές εκδηλώσεις οδήγησαν σε απώλειες δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας στο κέντρο της Αθήνας και στο κλείσιμο περίπου 10.000 εμπορικών και άλλων επιχειρήσεων.

Αποκαλυπτικά επίσης στοιχεία για το μέγεθος της μεγάλης ληστείας μπορεί να εντοπίσει κανείς σε ένα θαυμάσιο βιβλίο του αείμνηστου Νίκου Θέμελη, υπουργού Εσωτερικών στην Οικουμενική Κυβέρνηση Ζολώτα το 1990, με τίτλο “Τον Βίο Τετελεύτηκα”. Στο βιβλίο αυτό, ο συγγραφέας, που ήταν και πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, περιγράφει τις απίστευτες εμπειρίες του. Σε οποιαδήποτε δημοκρατική και ευνομούμενη χώρα, το βιβλίο αυτό θα είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων και εισαγγελικών επεμβάσεων. Εν Ελλάδι πέρασε απαρατήρητο. Ο λόγος απλός και ευκόλως κατανοητός: ο συγγραφέας περιγράφει όργια καταχρήσεων και σπαταλών στην δημόσια διοίκηση και αναφέρει σοβαρότατες ατασθαλίες σε δήμους και κοινότητες. Ατασθαλίες που, συνολικά, ξεπερνούσαν τα 20 δισεκατ. δραχμές την εποχή εκείνη…

Το ποσόν αυτό, βέβαια, ανεβαίνει σε αστρονομικά ύψη αν διαβάσει κανείς τις εκθέσεις του Λ. Ρακιντζή, Επιθεωρητού Δημοσίας Διοικήσεως, ο οποίος, στην γνωστή έκθεσή του, περιγράφει τα σημεία και τέρατα που συμβαίνουν στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στις πολεοδομίες, στα Ελληνικά Ταχυδρομεία και γενικά σε δημόσιους οργανισμούς. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το κόστος της διαφθοράς στην ελληνική δημόσια διοίκηση αντιπροσωπεύει περί το 2% του Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ) της χώρας, ήτοι, με τα σημερινά δεδομένα, ένα ποσόν της τάξεως των 5 δισεκατ. ευρώ. Έτσι, σε επίπεδο τριακονταετίας, φθάνουμε αισίως τα 120 δισεκατ. ευρώ.

Είναι, λοιπόν, ηλίου φαεινότερον ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι όντως “επαχθές”, όχι όμως για τους λόγους που επικαλούνται κάποιοι νομικοί που, ως φαίνεται, τώρα ανακαλύπτουν τον τροχό της διαφθοράς και της γραφειοκρατικής ασυδοσίας. Το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι το γνήσιο προϊόν της καταληστεύσεως του δημοσίου πλούτου από συντεχνίες, συνεταιρισμούς, συνδικαλιστικά σωματεία, δημόσιες επιχειρήσεις και κρατικοδίαιτους επιχειρηματίες. Όλος αυτός ο εσμός της ελληνικής, σοβιετικού τύπου, κλεπτοκρατίας δίνει σήμερα τον υπέρ πάντων αγώνα για να καταρρεύσει η χώρα. Είναι η μόνη ελπίδα τους. Διότι, μία ελληνική κατάρρευση θα αφήσει άθικτους όλους τους μηχανισμούς της διαφθοράς και θα ενισχύσει τις εξουσίες των συντεχνιών.

Για παράδειγμα, επιχειρηματίες που τροφοδοτούν τις διάφορες φιλολογίες περί επιστροφής στην δραχμή, είναι ξεκάθαρο τί επιδιώκουν. Έχοντας τεράστια χρέη στο εσωτερικό και γερές καταθέσεις στο εξωτερικό, σε περίπτωση που η Ελλάδα επιστρέψει στην δραχμή νομίζουν ότι θα εξοφλήσουν τα χρέη τους σε υποτιμημένες δραχμές, εισάγοντας υπερτιμημένα ευρώ. Θα συμβεί, δηλαδή, ό,τι συνέβη στην πάλαι ποτε Σοβιετική Ένωση, στην οποίαν οι ολιγάρχες της νομενκλατούρας αγόρασαν σχεδόν τα πάντα με υπερτιμημένα έναντι του ρουβλίου δολλάρια που είχαν φυγαδεύσει στο εξωτερικό την περίοδο του κομμουνιστικού καθεστώτος. Με το χρήμα αυτό οι ολιγάρχες, όχι μόνον απέκτησαν αμύθητες περιουσίες, αλλά εγκατέστησαν και τις δικές τους πολιτικές εξουσίες. Έτσι, η σημερινή Ρωσία ελέγχεται από τους ολιγάρχες του χρήματος και αυτούς που αποτελούν το πολιτικό τους σκέλος.

Αυτό το μοντέλο “οραματίζονται” κάποιοι και για την Ελλάδα, γι’ αυτό και επιδιώκουν με κάθε μέσον να την αποκόψουν από την Ευρώπη. Δηλαδή, πέρα από την μεγάλη ληστεία, οι κύκλοι αυτοί επιχειρούν σήμερα και μία πολιτικο-θεσμική ανατροπή. Το θέμα είναι τεράστιο και οι διάφορες πτυχές του θα αναδεικνύονται όλο και πιο αδρά όσο κυλά ο χρόνος. Και το ερώτημα είναι: Τί μέλλει γενέσθαι στην μετά την μεγάλη ληστεία Ελλάδα;