Ένας πρώτος μύθος που διαδίδεται ευρέως είναι αυτός που λέει ότι η Γερμανία είναι η μεγάλη κερδισμένη του ενιαίου νομίσματος και, ενώ μέσω αυτού ισχυροποίησε την οικονομία της, σήμερα γυρίζει την πλάτη στις χώρες της περιφέρειας και αρνείται να επιδείξει αλληλεγγύη προς αυτές. Οι «βαρύγδουποι» οικονομολογούντες και άλλοι τινες που διαδίδουν τον μύθο αυτόν απλώς παραλείπουν να προσθέσουν ότι, χωρίς την Γερμανία, η ευρωζώνη θα είχε εκραγεί από καιρό τώρα. Γιατί; Διότι τα τρία τελευταία χρόνια η Γερμανία χορήγησε στις προβληματικές χώρες της ευρωζώνης 215 δισεκατ. ευρώ, τόσο σε δάνεια όσο και σε πιστωτικές εγγυήσεις. Και αν στο ποσόν αυτό προσθέσουμε και τις έμμεσες χορηγήσεις μέσω του Target-2, τότε το σύνολο υπερδιπλασιάζεται. Αν η γερμανική οικονομία δεν είχε αυτή την δανειακή ικανότητα, η Ελλάδα θα είχε χρεωκοπήσει ατάκτως από τις αρχές του 2010 και σήμερα θα διατηρούσε το βιοτικό επίπεδο της δεκαετίας του 1960.

Ένας άλλος μύθος υποστηρίζει ότι η Γερμανία δανείζει την Ελλάδα με «τοκογλυφικά» επιτόκια. Κατ’ αρχήν, από την αρχή του αποκλεισμού της από τις αγορές το 2010, αν η Ελλάδα ήθελε να δανειστεί θα έπρεπε να πληρώσει επιτόκιο 10%, που σήμερα πλησιάζει το 40%. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν διανοείται να δανείσει στην χώρα μας ούτε ένα ευρώ για αστείο! Το 2010, λοιπόν, τα επιτόκια του μηχανισμού διάσωσης ήσαν γύρω στο 4%-5%, ήτοι πολύ μικρότερα από αυτά των αγορών, άρα απείχαν πολύ από την έννοια της τοκογλυφίας. Σημειώνουμε επίσης ότι το 2011 δύο χώρες με μεγάλο ποσοστό συμμετοχής στον μηχανισμό στήριξης της Ελλάδος, η Ιταλία και η Ισπανία, δανείζονταν με μέσο επιτόκιο 6% και δάνειζαν την χώρα μας με 2,5%, καταγράφοντας ζημίες σε μία πολύ κρίσιμη περίοδο για την οικονομία τους. Αυτά, όμως, είναι ενοχλητικές λεπτομέρειες για τους «τοκογλυφοφάγους».

Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι, όσοι για λόγους λαϊκισμού κατηγορούν την Γερμανία για έλλειψη αλληλεγγύης, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η κυβέρνηση της Α. Μέρκελ, αντί να χρηματοδοτεί την ευρωπαϊκή περιφέρεια, θα μπορούσε να επενδύει στην αντίστοιχη γερμανική –ιδιαίτερα δε στην ανατολική πλευρά της, η οποία παρουσιάζει και υψηλά ποσοστά ανεργίας. Εξάλλου, σε όσους παρακολουθούν τον γερμανικό Τύπο χωρίς παρωπίδες, είναι γνωστό ότι η χώρα του Γκαίτε αντιμετωπίζει σοβαρότατα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα σε αρκετές περιφέρειές της, οι κάτοικοι των οποίων εξαγριώνονται κάθε φορά που μαθαίνουν ότι κάποια δισεκατομμύρια ευρώ πηγαίνουν στον ευρωπαϊκό νότο αντί να επενδύονται σε κοινωνικού χαρακτήρα υποδομές στην ανατολική Γερμανία για παράδειγμα.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε ότι τα πλεονεκτήματα της γερμανικής επιτυχίας των τελευταίων ετών κατανεμήθηκαν πολύ άνισα από κοινωνικής πλευράς. Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις η οικονομική ανάπτυξη οδήγησε σε κραυγαλέες ανισότητες, τις οποίες κάλυπτε η χαμηλή ανεργία. Όμως, σήμερα, για λόγους ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητος, η ποιότητα των νέων θέσεων εργασίας απέχει αισθητά από την αντίστοιχη που υπήρχε όταν όλοι μιλούσαν με θαυμασμό για τον «ρηνανικό καπιταλισμό». Τα δέκα τελευταία χρόνια το περίφημο γερμανικό κοινωνικό μοντέλο έχει υποβαθμιστεί και για τον απλό Γερμανό πολίτη αυτό το γεγονός οφείλεται στην συμμετοχή της Γερμανίας στην ευρωζώνη και άρα στην ύπαρξη ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος –το οποίο η γερμανική κοινή γνώμη δέχθηκε με πολύ μεγάλη δυσκολία και, ως εκ τούτου, με βαρειά καρδιά.

Κατά συνέπεια, οι επιδείξεις αλληλεγγύης από την Γερμανία προς τις χώρες της περιφέρειας που θεωρούνται σπάταλες και ελάχιστα παραγωγικές έχει υψηλό πολιτικό κόστος, το οποίο τα γερμανικά πολιτικά κόμματα δεν μπορούν να αγνοήσουν. Αυτό σημαίνει ότι η οποιαδήποτε απαγκίστρωση της Γερμανίας από την έννοια της «γερμανικής Ευρώπης» με κατεύθυνση την «ευρωπαϊκή Γερμανία» είναι ένα δύσκολο πολιτικό εγχείρημα που, για να πετύχει, θα πρέπει να υπάρξουν και τα απαραίτητα ανταλλάγματα.

Το ερώτημα, συνεπώς, που τίθεται είναι αυτό της υφής αυτών των ανταλλαγμάτων. Πώς, για παράδειγμα, θα μπορούσε η Γερμανία να δεχθεί μία Ευρωπαϊκή Τραπεζική Εποπτική Αρχή όταν είναι γνωστόν ότι οι τοπικές τράπεζες στα γερμανικά κρατίδια είναι σχεδόν όλες προβληματικές λόγω της κοινωνικής πολιτικής που ακολουθούν μέσω στεγαστικών και εταιρικών δανείων; Πώς θα πεισθεί η Γερμανία να πει ναι στα ευρωομόλογα όταν γνωρίζει ότι οι χώρες της περιφέρειας από το 2002 έως το 2010 δανείζονταν με τα χαμηλότερα δυνατά επιτόκια, χωρίς όμως να πραγματοποιούν μακροπρόθεσμες παραγωγικές επενδύσεις γιατί προτιμούσαν να καταναλώνουν; Αν υποθέσουμε ότι η Γερμανία δέχεται το ευρωομόλογο, ποιος εγγυάται ότι θα το δεχθούν και οι Φινλανδοί, οι Πολωνοί, οι Ολλανδοί, οι Αυστριακοί και ο Σλοβάκοι, που συμμερίζονται την γερμανική ευρωπαϊκή πολιτική;

Όλα τα παραπάνω είναι πολύ σοβαρά και σύνθετα προβλήματα. Και αυτοί που τα εκχυδαΐζουν για ανομολόγητους λόγους σίγουρα επιδιώκουν την διάλυση της Ευρώπης πολύ περισσότερο από κάποιες γερμανικές ακαμψίες.

Στην βάση αυτών των δεδομένων, η Ελλάδα και η σημερινή κυβέρνηση συνεργασίας που ασκεί την εξουσία θα πρέπει και τολμηρές αποφάσεις να πάρουν και βαθειές μεταρρυθμίσεις να πραγματοποιήσουν σε χρόνο μηδέν. Σε κάθε περίπτωση δε, η βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της είναι για την χώρα μας εκ των ων ουκ άνευ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη αποτελεί την απολύτως αναγκαία, αλλά όχι και ικανή συνθήκη για την επάνοδό της στην ομαλότητα, την διεθνή αξιοπιστία, την αξιοπρέπεια και την αυτοδύναμη ανάπτυξη –και θα πρέπει να συνδυαστεί και με την εκ νέου επιβεβαίωση της αποτελεσματικής λειτουργίας των θεσμών και των μηχανισμών της οικονομίας μας εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς.

Η Ελλάδα μπορεί να επιτύχει την ανάκαμψη και την ανάπτυξη της οικονομίας της μόνον αν έχει ενστερνιστεί και εφαρμόζει τους ισχύοντες κανόνες ως πλήρες μέλος της ζώνης του ευρώ. Μόνον έτσι θα αποκατασταθεί και πάλι η ομαλή λειτουργία της οικονομίας και της κοινωνίας της, η ελκυστικότητα της χώρας στον τομέα της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων, η ανταγωνιστική αύξηση των εισοδημάτων των εργαζομένων και των επιχειρήσεων και η ουσιαστική μείωση της ανεργίας και της φτώχειας. Όλα αυτά ήσαν και είναι αναγκαία.

Ωστόσο, όπως πολύ σωστά επισημαίνεται στο εβδομαδιαίο δελτίο της Alpha Bank, η ενίσχυση στις εκλογές της 17ης Ιουνίου της δύναμης αντιπροσώπευσης των πολιτικών κομμάτων που αντιτίθενται στην δημοσιονομική προσαρμογή και στις μεταρρυθμίσεις, που είναι απολύτως αναγκαίο προαπαιτούμενο, αποτελεί σαφή ένδειξη των επιπτώσεων στο εκλογικό σώμα των υπέρμετρα επώδυνων μέτρων που έχουν ληφθεί και τα οποία κατανέμονται με ανισομερή και εν πολλοίς μονόπλευρο τρόπο.

Ειδικότερα, η εντυπωσιακή μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα, ιδιαίτερα αυτές που οδηγούν στη εσωτερική υποτίμηση, φαίνεται να επιβάλλονται χωρίς ουσιαστικά καμμία πρόνοια για τον κατά το δυνατόν περιορισμό του κόστους τους στην οικονομία και την κοινωνία και χωρίς εμφανή προσπάθεια για περιορισμό των επιπτώσεών τους στην εμβάθυνση της ύφεσης και στην αλματώδη αύξηση της ανεργίας.

Δεν εφαρμόστηκαν έως τώρα πολιτικές που θα συνέβαλαν στην συγκράτηση της ύφεσης, στην βελτίωση και όχι την συνεχή επιδείνωση του οικονομικού κλίματος στην χώρα, και στην επίσπευση της ανάκαμψης της οικονομίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί, οι εργασίες εκτέλεσης πολλών κρίσιμων επενδυτικών προγραμμάτων έχουν διακοπεί, το συγχρηματοδοτούμενο επενδυτικό πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2007-2013 υποεκτελείται, σημαντικά επενδυτικά προγράμματα συνεργασίας του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα έχουν εγκαταλειφθεί. Η ανάκαμψη αναβάλλεται συνεχώς, από το δεύτερο τρίμηνο του 2011, στο 2012, στο 2013 και τελικά στο 2014 –και κάθε φορά, αντί για την επιδιωκόμενη ανάπτυξη, έχουμε μεγαλύτερη ύφεση. Ολόκληροι κλάδοι της οικονομίας, όπως οι κατασκευές και οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από το κράτος, τίθενται ολοκληρωτικά εκτός λειτουργίας και καταστρέφονται αντί να ανασυγκροτούνται.

Με τα ανωτέρω και με τις ανεδαφικές πρακτικές και πολιτικές επιβολής των μέτρων προσαρμογής, η ελληνική οικονομία οδηγήθηκε σε έναν ανεξέλεγκτο φαύλο κύκλο ύφεσης-καταστροφής του οικονομικού κλίματος-μεγαλύτερης ύφεσης, για να καταλήξει σήμερα σε μία παγίδα αυτοτροφοδοτούμενης πτωτικής πορείας με εξαιρετικά επικίνδυνες επιπτώσεις, ακόμη και στους βασικούς θεσμούς λειτουργίας της οικονομίας. Η ελληνική οικονομία μπορεί τώρα να ξεφύγει από την παγίδα αυτή μόνον με σημαντική και συντονισμένη χρηματοδοτική ώθηση για την ανάκαμψη και την ενίσχυση βασικών κλάδων της οικονομίας, ξεκινώντας από τις επενδύσεις που εξαρτώνται από το κράτος.

Ειδικότερα, απαιτείται η προσέλκυση σημαντικών ξένων επενδυτικών κεφαλαίων, μέσω της υλοποίησης του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων (στους τομείς της ενέργειας, των λιμένων και των περιφερειακών αεροδρομίων, των συνδυασμένων μεταφορών, των περιβαλλοντικών πάρκων, των μεγάλων επενδύσεων στον τουρισμό) και της αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου, καθώς και λόγω της σημαντικής βελτίωσης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας μέσω των δραστικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα στην αγορά εργασίας.

Όλα τα παραπάνω απαιτούν ταχύτατες λήψεις αποφάσεων και αντιγραφειοκρατικές διαδικασίες υλοποίησης των τελευταίων. Απαιτούν, όμως, και την ενεργό συμμετοχή του ελληνικού λαού –τμήμα του οποίου, υπό την πίεση των ιδεοληψιών και των απίθανων διαδικτυακών ψευδών και διαστρεβλώσεων, αδυνατεί να κατανοήσει ποιοι είναι οι φίλοι του και ποιοι οι εχθροί του. Γι αυτό, το φάντασμα της κατάρρευσης θα πλανάται έντονα πάνω από την χώρα για αρκετό καιρό ακόμα…

Πριν από τις δεύτερες εκλογές, οι εγγενείς αδυναμίες της ισπανικής οικονομίας βγήκαν στην επιφάνεια, όπως και οι ελληνικές προ διετίας. Πολλοί πιστεύουν ότι είναι θέμα χρόνου να φτάσει η στιγμή της Ιταλίας. Ετσι, η Ελλάδα, παρά τη δική της παθογένεια, παρά τον πόνο των ανθρώπων της αισθάνθηκε ότι θα μπορούσε επισήμως να απενοχοποιηθεί – να λάβει κάτι σαν τα παλιά συγχωροχάρτια της εποχής του Λούθηρου, καθώς ούτως ή άλλως γνώριζε ότι δεν έφταιγε μόνον εκείνη για τη μεγάλη φουρτούνα που ο Ποσειδώνας προκάλεσε στην Ευρώπη. Την επομένη των εκλογών της 17ης Ιουνίου, ο συντηρητικός γερμανικός Τύπος αναρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν το κόμμα, το οποίο μετείχε στην ελληνική τραγωδία των τελευταίων χρόνων, να μπορούσε τώρα, κερδίζοντας την πρώτη θέση, να αλλάξει το παιγνίδι. Ο κεντροαριστερός γερμανικός Τύπος επέλεξε να αναδείξει τις ουρές στα συσσίτια των πόλεων, επιμερίζοντας με σαφή τρόπο τις ευθύνες που η ίδια η Γερμανία φέρει. Ωστόσο, υπήρξε κι ένας τρίτος πόλος, η επιτομή της κοινής λογικής: Και τώρα τι;

Μέρα με την ημέρα, το περιβάλλον της καγκελαρίου Μέρκελ συνειδητοποιεί ότι οι πραγματικές λύσεις πηγαίνουν πολύ πιο πέρα από όσα η καγκελάριος συζητούσε προ μηνών για την περαιτέρω σύγκλιση της Ε. Ε.: Την ύπαρξη ενός υπουργού Οικονομικών, τη δημιουργία ενιαίου τραπεζικού συστήματος, τον κοινό σχεδιασμό για τη διασφάλιση των καταθέσεων των Ευρωπαίων, αλλά και την ανάπτυξη νέου καταστατικού πολιτικού χάρτη. Εν ολίγοις, το σχέδιο που οι Γερμανοί αποκαλούν πολιτική ένωση και που θα χρειαστεί μια δεκαετία για να πάρει σάρκα και οστά. Ετσι όμως έχουν τα πράγματα; Είναι έτοιμοι οι Γερμανοί πρωτίστως να αποδεχτούν το πλαίσιο μιας αυστηρής πολιτικής ένωσης που θα μεταφράζεται σε λιγότερη κυριαρχία των κρατών και μεγαλύτερη, μεταξύ τους, αλληλεγγύη; Νωρίς για να δοθεί ξεκάθαρη απάντηση, καθώς η έως τώρα τακτική δεν είναι το καλύτερο δείγμα γραφής, παρά το γεγονός ότι, λογικά, η πολιτική ένωση θα αποτελούσε την ασφαλέστερη απάντηση στην παγκόσμια οικονομική κυριαρχία.

Η Ευρώπη διανύει περίοδο ζυμώσεων, όπου ακόμη και ο ανεπαίσθητος θόρυβος που κάνουν οι σαύρες τις νύχτες πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Τα δεδομένα αλλάζουν με καταιγιστικούς ρυθμούς κι ας έχουμε την αίσθηση του βηματισμού της χελώνας. Οι εκλογές που διεξήχθησαν σε Γαλλία και Ελλάδα θέτουν άλλες, πολύ πιο ουσιαστικές παραμέτρους στη συζήτηση για το ευρωπαϊκό μέλλον. Προτάσσουν τον άνθρωπο απέναντι στους αριθμούς και στα οικονομικά μεγέθη. Μπορεί να γίνουμε μάρτυρες σπουδαίων εκπλήξεων: Υπό τον φόβο μιας πιθανής περαιτέρω ύφεσης, σε μία από τις επόμενες συνόδους κορυφής οι Ευρωπαίοι ηγέτες να αναλάβουν πρωτοβουλίες άμβλυνσης της διαρκούς λιτότητας, όχι απλώς προσθέτοντας τον όρο ανάπτυξη ως σαντιγί πάνω από το πενιχρό γλυκό μας, αλλά ως συστατικό στοιχείο της επόμενης ευρωπαϊκής φάσης. Σε περίπτωση εμμονών, εγωισμών και ολιγωρίας, οι Ευρωπαίοι θα συνειδητοποιήσουν ξαφνικά ότι αφήνουν πίσω τους το παλάτι του Οδυσσέα, όπου εντός αλωνίζουν οι μνηστήρες της Πηνελόπης. (Στην περίπτωσή μας, οι αγορές.) Ομως, η λιτότητα, η λύπη και η θλίψη δεν μπορεί να γίνουν συστατικά της ενεργού ζωής του πολίτη που η Ιστορία τον θέλει να έχει δώσει αγώνες για να απαλλαγεί από ασχήμιες προηγούμενων αιώνων. Καταφεύγοντας στη γλώσσα της τέχνης, θα έλεγα πως αυτές οι καταστάσεις θυμίζουν πίνακα του Πικάσο («Repas Frugal» – Λιτό γεύμα) που μαζί με παρεμφερές έργο του Βαν Γκογκ («Chagrin» – Θλίψη, φωτ.) επρόκειτο να δημοπρατηθούν στις 20 Ιουνίου στον οίκο Κρίστις στο Λονδίνο. Πίνακες που πωλούνται ακριβά, για να θυμίζουν στον σύγχρονο άνθρωπο την πορεία της Ιστορίας.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 24.6.2012

Έτσι, σε μία χώρα 11 εκατομμυρίων κατοίκων η οποία χρωστά 360 δισεκατ. ευρώ, βοηθήθηκε με άλλα 230 δισεκατ. ευρώ και τής χαρίστηκαν 110 δισεκατ. ευρώ, σημαντικό μέρος του πληθυσμού της υβρίζει τους δανειστές και συμπαραστάτες, ζητώντας και τα ρέστα. Αυτό συμβαίνει δε την ώρα που τα 360 δισεκατ. ευρώ βοήθεια προς την Ελλάδα των 11 εκατομμυρίων αντιπροσωπεύουν δέκα φορές την δυτική βοήθεια προς 700 εκατομμύρια πεινασμένους της Αφρικής! Αυτή είναι μία θλιβερή και οδυνηρή για τους πεινασμένους πραγματικότητα, την οποία βεβαίως οι όμορφες “προοδευτικές” ψυχές στην Ελλάδα προσποιούνται ότι αγνοούν. Αυτή είναι η κατάντια τους.

Κατά τα λοιπά, όπως πολύ σωστά επισημαίνεται στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank, η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους –παρά τις Κασσάνδρες– συνιστά μία εξαιρετική εξέλιξη για το ελληνικό Δημόσιο, αλλά όχι για τους μετόχους των ελληνικών τραπεζών οι οποίοι, χωρίς οι ίδιοι να φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη, καλούνται να επωμισθούν ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Θα πρέπει δε να υπογραμμισθεί ιδιαιτέρως ότι βασική αιτία των ζημιών αυτών ήταν η τοποθέτηση, εκ μέρους των τραπεζών, μέρους της ιδιωτικής αποταμίευσης που διαχειρίζονται σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου ή σε δάνεια δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου, όπως επέβαλλαν οι κανόνες χρηστής διαχείρισης –σύμφωνα με τους οποίους τα κρατικά ομόλογα και οι κρατικές εγγυήσεις αξιολογούνται ως επενδύσεις μηδενικού κινδύνου.

Από την άλλη πλευρά, οι υβρίζοντες τους δανειστές μας θα πρέπει να πληροφορηθούν ότι σε αυτή την κρίσιμη για την χώρα μας συγκυρία, οι φορολογούμενοι άλλων κρατών μελών της ευρωζώνης αναλαμβάνουν μεγάλα βάρη για να βοηθηθεί η Ελλάδα. Η αλληλεγγύη αυτή εκφράζεται με την διαγραφή μέρους του χρέους, κατά 110 δισεκατ. ευρώ, την επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής κατά 11 έως 30 έτη, την δεκαετή περίοδο χάριτος στην πληρωμή χρεολυσίων, τα χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού στα διακρατικά δάνεια (μείωση του περιθωρίου σε 150 μονάδες βάσης, από 200 και 300 μονάδες βάσης μέχρι σήμερα), μείωση του επιτοκίου στα νέα ελληνικά ομόλογα κάτω από το επιτόκιο της αγοράς, στο 2% μέχρι το 2015 και 3% από το 2015 έως το 2020, την μεταφορά κερδών που σχετίζονται με την διακράτηση ελληνικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος, καθώς, βεβαίως, και την παροχή πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας σημαντικού ύψους για να καλυφθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα του ελληνικού κράτους τα επόμενα χρόνια, μέχρι να ορθοποδήσει η χώρα.

Οποιαδήποτε άλλη μικρόψυχη θεώρηση των πραγμάτων δεν συνάδει με την κρισιμότητα της κατάστασης στην οποία βρισκόμαστε, ενώ η τήρηση των όρων που συνοδεύουν το 2^ο ΠΧΣ είναι έτσι κι αλλιώς αναγκαία για την ανόρθωση της οικονομίας της χώρας μας. Είμαστε οι αποδέκτες των ωφελειών από την μεγαλύτερη αναδιάρθρωση δημοσίου χρέους που έχει γίνει ποτέ. Δεν πρέπει να λησμονούμε μία “μικρή λεπτομέρεια”: Δεν μάς χρωστάει κανένας τίποτα. Εμείς χρωστάμε.

Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι, πέρα από την απλόχερη οικονομική βοήθεια, με την απόφαση της 21^ης Φεβρουαρίου 2012 δίδεται στην Ελλάδα η δυνατότητα να επιταχύνει ως συγκροτημένη πολιτεία και ως πλήρως μέλος της ευρωζώνης την εφαρμογή του προγράμματός της για δημοσιονομική προσαρμογή, με καταπολέμηση της σπατάλης, της διαφθοράς και της ανεξέλεγκτης φοροδιαφυγής, καθώς και για εκ βάθρων διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να υπάρξει ουσιαστική, εις βάθος και μόνιμη βελτίωση του θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου λειτουργίας της οικονομίας της.

Σαφώς δε η πρόοδος στους ανωτέρω τομείς είναι αναγκαία για να επανέλθει η χώρα μας σε δυναμική πραγματική οικονομική ανάπτυξη και σε αύξηση των εγχώριων εισοδημάτων και να εξασφαλίσει την οριστική έξοδό της από την κρίση –με παραγωγική εργασία (αντί για βόλεμα στο Δημόσιο), με καλύτερη οργάνωση και επιχειρηματικότητα (αντί για κυνήγι επιδοτήσεων, νομοθετημένων από το κράτος κλειστών επαγγελμάτων και υποχρεωτικών ποσοστών κέρδους, μη ανταγωνιστικών κρατικών προμηθειών, κ.α.), και με την εκμετάλλευση των σημαντικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας. Επίσης, αποτρέπεται οριστικά η διολίσθηση της Ελλάδας σε μία κατάσταση ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας, δηλαδή σε μία κατάσταση εκ βάθρων διασάλευσης κάθε βασικού  θεσμού λειτουργίας της κοινωνίας και της οικονομίας της χώρας, εξόδου από το ευρώ και καταποντισμού της αγοραστικής αξίας των εισοδημάτων και των αποταμιεύσεων, κυρίως των εργαζομένων και των συνταξιούχων, και εκμετάλλευσης των οικονομικών, επιχειρηματικών και γενικότερων δυσκολιών των ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Σημειώνεται ότι οι όροι που συνοδεύουν το πρόγραμμα και περιλαμβάνονται στο νέο Μνημόνιο Συνεννόησης είναι εν πολλοίς αυτονόητες ρυθμίσεις που αντιμετωπίζουν με αποτελεσματικότητα τις αγκυλώσεις και δυσλειτουργίες και επιτρέπουν την βιωσιμότητα ανακάμψεως της ελληνικής οικονομίας μόλις διαμορφωθούν συνθήκες αυτοδυνάμου αναπτύξεως. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Μνημόνιο αποτελεί βεβαίως αναγκαία, αλλά όχι και ικανή συνθήκη για να βγει η χώρα το ταχύτερο δυνατόν από την κρίση, την ύφεση και την μιζέρια. Απαιτούνται πρωτοβουλίες αναπτυξιακού περιεχομένου, που στην παρούσα συγκυρία εστιάζονται σε δύο τομείς: επενδύσεις και χρηματοδότηση.

Στις επενδύσεις μπορούν να συνεισφέρουν οι ιδιωτικοποιήσεις, με παράλληλη δημοπράτηση μεγάλων επενδυτικών έργων στο επίπεδο της λιμενικής οικονομίας, της ενέργειας και του τουρισμού. Αν την ίδια στιγμή αξιοποιηθούν και τα 14 δισεκατ. ευρώ των ευρωπαϊκών Ταμείων για έργα υποδομών, είναι πολύ πιθανόν η Ελλάδα να προσελκύσει και ξένες άμεσες επενδύσεις.

Όμως, ταυτοχρόνως, τονίζει το Δελτίο της Alpha Bank, είναι απαραίτητη και η επανεκκίνηση της τραπεζικής χρηματοδότησης, για να μπορέσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις (και τα νοικοκυριά) να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι δυνατό να γίνει με παρεμβάσεις στην λειτουργική και διοικητική αυτοδυναμία των τραπεζών για να διοχετεύσουν ρευστότητα στην αγορά, ανεξαρτήτως τήρησης ή μη των κανόνων χρηστής ανάληψης πιστωτικών κινδύνων. Δεν είναι οι τράπεζες αυτές που εμποδίζουν σήμερα τα προγράμματα του αναπτυξιακού νόμου ή του ΕΣΠΑ, ενώ και η ανακεφαλαιοποίησή τους δεν πρόκειται από μόνη της να αλλάξει το επίπεδο ρευστότητος στην αγορά. Αυτό που απαιτείται πρωτίστως είναι η επανάκαμψη των τραπεζικών καταθέσεων στο τραπεζικό σύστημα και η αναθεώρηση των ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων για την αναπλήρωση των κεφαλαίων σε μία περίοδο που πάρα πολλές ευρωπαϊκές τράπεζες θα προχωρήσουν σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.

Με άλλα λόγια, η βελτίωση της ρευστότητος και η καταπολέμηση της ανεργίας προϋποθέτουν άμεση αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, από την οποία τα δύο τελευταία χρόνια διέρρευσαν πάνω από 65 δισεκατ. ευρώ καταθέσεις. Διέρρευσε, δηλαδή, μία σημαντική δύναμη πυρός, η οποία μπορεί να επανασυσταθεί.

Ολες οι υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης -Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία- αλλά και η Γαλλία υιοθετούν μέτρα αναθέρμανσης της ανταγωνιστικότητας και μειώνουν το εργατικό κόστος, αποβλέποντας να παράξουν προϊόντα εξαγώγιμα στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή αγορά. Ανάλογες πρωτοβουλίες για να τονώσει την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής οικονομίας έλαβε και ο Μπαράκ Ομπάμα. Με τη σειρά τους, χώρες με πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών, όπως η Γερμανία, θα πρέπει να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία στον συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη – κάτι ανάλογο είχε επισημάνει ήδη από πολύ νωρίς η Κριστίν Λαγκάρντ, ούσα ακόμη υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, προξενώντας τη δυσφορία του Βερολίνου.

Ορισμένοι εσφαλμένα πιστεύουν ότι το πρόβλημα λύνεται, εφόσον όλοι ενστερνιστούν το μοντέλο της Γερμανίας με τις ισχυρές εξαγωγές και το υψηλό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών, όπως παρατηρεί ο Τέτζβαν Πέτινγκερ, αρθρογράφος στο Economic Review. Οι ζωηρές γερμανικές εξαγωγές έχουν ως “παράπλευρη απώλεια” το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, προσθέτει. Μια αναθεώρηση της αξίας του εμπορίου εντός Ε.Ε. θα συνέβαλλε στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής περιφέρειας, αλλά αυτό είναι σχεδόν αδύνατο λόγω του ευρώ.

Το ευρώ, βέβαια, στήριξε σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της Γερμανίας. Ηταν φθηνό νόμισμα, οπότε ο ευρωπαϊκός Νότος κατανάλωνε με ευκολία τα γερμανικά προϊόντα στις παλιές καλές εποχές. Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία η χώρα αναπροσάρμοσε τη δύσκαμπτη αγορά εργασίας της και αναθεώρησε το δαπανηρό προνοιακό της σύστημα, βελτιστοποιώντας την ανταγωνιστικότητά της. Ακόμα και αν η Eurostat δείχνει πως Ελληνες και Πορτογάλοι εργάζονται περισσότερες ώρες από τους Γερμανούς συναδέλφους τους, 42, 38 και 35 ώρες την εβδομάδα αντίστοιχα, σε παραγωγικότητα υστερούν. Πέραν των χαμηλών αμοιβών, η παραγωγικότητα, η καινοτομία, το ευνοϊκό περιβάλλον για την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, η εκπαίδευση είναι μεταξύ άλλων συνιστώσες της ανταγωνιστικότητας. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μόντι προωθεί μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης νέων επιχειρήσεων και απελευθερώνει τα κλειστά επαγγέλματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος μειώνει τον φορολογικό συντελεστή των επιχειρήσεων, καταργώντας ταυτόχρονα τις φοροαπαλλαγές τους, ώστε να παραμένουν τα έσοδά τους εντός ΗΠΑ και να επανεπενδύονται στην οικονομία.

Οι New York Times εκτιμούν πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εκμεταλλεύονται την κρίση -όπως είχε κάνει στο παρελθόν η Γερμανία- για να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες ή να καταστήσουν πιο ευέλικτη την απασχόληση. “Κατά μία έννοια, οι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι της Ευρώπης είναι περίπου οι ίδιοι όπως και πριν από την κρίση”, παρατηρεί ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς. “Είναι όμως σαφές ότι άστοχες πολιτικές επιλογές και λάθη της αγοράς δεν επιτρέπουν στην Ευρώπη να αξιοποιήσει τους πόρους της με το να μην επενδύει σε ανθρώπους, κεφάλαια ή σε τεχνολογία, ούτως ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική έναντι της Ασίας”.

Με μια αρχαιοπρεπέστατη αναδρομή ο Στέφεν Κινγκ, ανώτατος οικονομολόγος της HSBC, παρομοιάζει το γεωκεντρικό σύστημα του φιλοσόφου – αστρονόμου Κλαύδιου Πτολεμαίου με το υπάρχον τοπίο στην Ευρωζώνη. Σε σχόλιό του στους FT, επισημαίνει πως κατά τον Πτολεμαίο, η Γη βρισκόταν στο κέντρο του σύμπαντος και όλα τα άλλα ουράνια σώματα περιστρέφονταν γύρω από αυτήν. Στην αντίστοιχη θέση τοποθετείται σήμερα η Γερμανία. Το “πτολεμαϊκό σύστημα” του κοινού νομίσματος προβλέπει υψηλές αποδόσεις για τα ομόλογα της περιφέρειας και χαμηλές για τη Γερμανία και άλλες χώρες στον πυρήνα της Ευρωζώνης, παρατηρεί ο Στέφεν Κινγκ. Οσοι, όμως, ωφελούνται από τη συστημική αδυναμία του ευρώ, και η Γερμανία είναι το πρώτιστο παράδειγμα -με το χαμηλό κόστος δανεισμού- επιλέγουν να μη μιλούν γι’ αυτό, αλλά για το δυνητικό κόστος διάσωσης των άλλων χωρών. Εν τέλει, το “πτολεμαϊκό σύστημα” καταδικάζει την περιφέρεια σε μια ζωή χαμηλής οικονομικής δραστηριότητας και χαμηλού πληθωρισμού ή ακόμα και αποπληθωρισμού, καθιστώντας δυσχερή την αποπληρωμή των χρεών. Το εν λόγω μοντέλο, όπως συστήνει ο κ. Κινγκ, πρέπει να αντικατασταθεί και όχι μόνο λόγω Ελλάδας, αλλά λόγω ανάγκης προσαρμογής όσων τελούν σε θέση οικονομικής ισχύος. Η Γερμανία θα πρέπει να ενθαρρύνει την εγχώρια ζήτηση, να επιτρέψει την πραγματική της ισοτιμία στο ευρώ να ανέλθει, εμφανιζόμενη ανεκτικότερη στον πληθωρισμό και να διασφαλίσει ότι το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της θα διοχετεύεται όχι σε άχρηστα πακέτα σωτηρίας αλλά σε εργοστάσια στη νότια Ευρώπη.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.2.2012

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν πίστευε ότι η ετοιμότητα του πνεύματος είναι το εκχύλισμά του. Το να αντιληφθείς τι ακριβώς συμβαίνει σε μια συγκεκριμένη στιγμή είναι πιο αποφασιστικό από το να γνωρίζεις από πριν τα πλέον μακρινά γεγονότα. Γι’ αυτό ας μείνουμε στο παρόν. Να δούμε τις εξελίξεις ως ευκαιρία να στήσουμε εξαρχής το σαραβαλιασμένο κράτος. Να προετοιμαστούμε για την επώδυνη εφαρμογή των μέτρων, για τα πισωγυρίσματα μέσα από πιθανές πολιτικές παρασπονδίες (είναι πολλά τα λεφτά). Να δούμε, όμως, και τις αντοχές μας σε συνθήκες απροσδόκητης πίεσης. Ολες αυτές τις μέρες έχουν γραφτεί εκατοντάδες απόψεις για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας. Ετσι επιλέγω να σταθώ στα ευρήματα των τελευταίων δημοσκοπήσεων, που θέλουν τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων να επιμένουν ευρωπαϊκά. Οι Ελληνες, σε πείσμα όλων των διεθνών και ντόπιων καταστροφολόγων, επιλέγουν το ευρώ, άρα και την Ευρώπη. Αδημονούν άραγε για την ασφάλεια που τους παρέχει η συμμετοχή τους σε μια δυνατή ομάδα; Προτιμούν τον Ολυμπιακό από τον Παναιτωλικό, ας πούμε, ή απλώς στέκονται στο χρώμα του χρήματος;

Την παραμονή της απόφασης του Eurogroup, ο ευρωπαϊκός Τύπος πλημμύρισε από Ελλάδα, θετικά και αρνητικά. Ηταν πολλοί οι αρθρογράφοι, οι οποίοι σημείωναν ότι η Ευρώπη οφείλει να βοηθήσει την Ελλάδα, όχι μόνο γιατί ο πληθυσμός της υποφέρει, αλλά γιατί αυτή η σωτηρία βοηθάει «εμάς τους Ευρωπαίους». Μια σωτηρία – αλληλεγγύη, η οποία ως συνέχεια της μεταπολεμικής γαλλογερμανικής συμφιλίωσης θα συμβάλει στο να πάψει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα να είναι απλώς μια αναφορά ανάμεσα σε τυπικά γραμμένα κείμενα. Ούτως ή άλλως, η αλληλεγγύη είναι η έκφραση της πολιτικής και κοινωνικής συνοχής. Ας θυμηθούμε τι συνέβη, π.χ., με την ένωση των δύο γερμανικών κρατών. Πόσα χρήματα διατέθηκαν από τη δεκαετία του ’90 ώς τις μέρες μας. Αυτή η αλληλεγγύη είναι η μοναδική δύναμη που θα οδηγήσει στη δημιουργία της πολιτικά ενωμένης Ευρώπης. Δεν πρόκειται για ευσεβείς πόθους. Προβλέπεται στη συνθήκη της Λισσαβώνας. Σωστά, λοιπόν, γράφεται ότι το νόμισμα της Ευρώπης δεν είναι το ευρώ, αλλά η δημοκρατία και τα δικαιώματα του ατόμου που οδηγούν και επιβάλλουν την αλληλεγγύη. Μέχρι να αποδειχθεί κάτι άλλο στην πράξη.

Ξεφυλλίζοντας κείμενα του Τοκβίλ, στάθηκα στην αναφορά του στην ελευθερία, όπως την έβλεπαν οι αρχαίοι Ελληνες. Εγραφε ότι για να επιστρέφουμε σ’ αυτήν την ελευθερία θα πρέπει να υποχωρήσει ο ατομικισμός και να υπάρξει αντίσταση στον κρατισμό. Xαρακτήριζε σκουριά των κοινωνιών τον ατομικό εγωισμό και πρότεινε ως αντίδοτο το συνεταιρίζεσθαι. Οι Ελληνες έχουμε ευθύνη για τη σκουριά της κοινωνίας μας. Ο ατομισμός, τα μικροσυμφέροντά μας δεν άφησαν περιθώρια για αντίδοτο. Η κρίση στο κράτος και τον πολίτη, όμως, δεν ήρθε ως τιμωρία. Ηρθε ως προειδοποίηση του σώματος που έχει πρόβλημα, ανεβάζει πυρετό, που μας λέει “τρέξτε στον γιατρό”. Αλλά εμείς δείχνουμε να εμπιστευόμαστε τα κοινά έμπλαστρα. Δεν ξέρω αν το σώμα θα συνεχίσει να στέλνει μηνύματα. Πιθανώς ναι. Πιθανώς όχι. Σε περίπτωση υπερίσχυσης του όχι, το κεφάλαιο που λέγεται κοινωνική ζωή, ζωή της πολιτείας, θα έχει κλείσει οριστικά, με τη σκουριά να έχει διαβρώσει τα πάντα. Κι έτσι, δεν θα υπάρχει χρόνος για τη δημοκρατία, την αλληλεγγύη και το νοιάξιμο για τα δικαιώματα του ατόμου, ως μέλους της κοινωνικής ομάδας.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.2.2012

Βεβαίως, όταν χτυπούν τα πρώτα κύματα των αγορών ορθώνεις φράγματα με ό,τι μπορείς να βρεις γύρω σου. Οι μισθοί και οι συντάξεις που χρηματοδοτεί ο ανοικονόμητος κρατικός κορβανάς είναι η πιο πρόχειρη λύση στην οποία κατέφυγαν όλοι· Ιρλανδοί, Πορτογάλοι, Ιταλοί, Ισπανοί και λοιποί. Το θέμα είναι ότι σαν χτυπήσει το τσουνάμι και τα πρόχειρα φράγματα των περικοπών δεν αντέξουν, το να επιμένεις σε περικοπές είναι τσάμπα κόπος, τσάμπα κτίρια και τσάμπα συμψηφισμοί για ντουβάρια και ζωές. Χρειάζονται άλλου τύπου πολιτικές για να πάρει μπρος η οικονομία. Αυτές που δύο χρόνια τώρα τις κλωθογυρνάμε και δεν θέλουμε να τις εφαρμόσουμε. Κι αυτό γιατί τέτοιες πολιτικές έχουν άμεσο εκλογικό κόστος σε όσους υπουργεύουν. Οι οριζόντιες περικοπές πλήττουν εκτός από δικαίους και άδικους τη χώρα, την κυβέρνηση, το κόμμα. Αλλά μέσα στον κακό χαμό οι υπουργεύοντες μπορεί να τη σκαπουλάρουν. Μετράνε τα κουκιά των συντεχνιών που δεν θίγουν και ασχέτως με την πορεία του κόμματός τους αυτοί θα είναι πάλι στη Βουλή. Μια περίπτωση τέτοιου υπουργεύοντος είναι ο κ. Μάκης Βορίδης. Ρητορεύει (οικονομικώς) ως φιλελεύθερος, αλλά δεν μένει ασυγκίνητος από τις 25.000 οικογένειες των ψηφοφόρων ταξιτζήδων της Αττικής. Γι’ αυτό σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο -όπως τουλάχιστον το πρωτοπαρουσίασε ο πρόεδρος των ταξιτζήδων κ. Θύμιος Λυμοπερόπουλος- εφηύρε τα περιβαλλοντικά κριτήρια, τα οποία -τι έκπληξη!- ταιριάζουν απόλυτα με τον αριθμό των ταξί που έχει σήμερα η Αθήνα.

Ο ομόλογός του στο ΠΑΣΟΚ (σε ρητορικό μεταρρυθμισμό, για να μην παρεξηγούμαστε) είναι ο κ. Ανδρέας Λοβέρδος. Αυτός ολημερίς ανοίγει το επάγγελμα του φαρμακοποιού και το βράδυ κάποιος βγάζει υπουργικές αποφάσεις και το ξανακλείνει. Η απελευθέρωση κατέληξε σε μια ανούσια διαμάχη για το ωράριο που την πληρώνουν γυναικόπαιδα. Η κ. Νίνα Κεφαλά από την Καρδίτσα, που εφάρμοσε τον νόμο και άνοιξε το φαρμακείο τρία απογεύματα, καλείται να πληρώσει πρόστιμο 80.000 ευρώ. Το πρόστιμο επιδικάστηκε από το πειθαρχικό συμβούλιο στο οποίο μετείχε ο πρόεδρος του οικείου Φαρμακευτικού Συλλόγου, ο οποίος ξεκίνησε τις διώξεις. Ενάγων και δικαστής ένα πράγμα, δηλαδή, για να αντιληφθούν όλοι την ισχύ την συντεχνιών που διαφεντεύουν τη χώρα.

Το ’χουμε ξαναγράψει. Αν δεν απελευθερωθεί η οικονομία σε δύο χρόνια θα είμαστε στο ίδιο έργο θεατές: περικοπές, εμπρησμοί, δάκρυα και συμψηφισμοί. Μέχρι να γίνουμε πραγματικά Βουλγαρία. Αν προκάνουμε δηλαδή, διότι οι γείτονες προχωρούν ταχύτατα στην απελευθέρωση της οικονομίας τους και σε λίγο θα παρακαλάμε να γίνουμε Βουλγαρία.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 22.2.2012

“Τα μέσα ενημέρωσης αποτελούν ασφαλώς ισχυρή εξουσία (τη λεγόμενη τέταρτη) σε κάθε χώρα και η συμπεριφορά τους ενσταλάζει στο κοινό τους κοινωνικές αξίες, νοοτροπίες και συμπεριφορές που διαμορφώνουν καταλυτικά την κοινωνική και πολιτική ζωή. Παντού στον κόσμο, τα Μέσα έχουν σχεδόν αναπόφευκτες αδυναμίες. Η συνεισφορά τους όμως στην σημερινή ελληνική καταστροφή ξεπερνά τα συνήθη μέτρα και τις ευθύνες που θα τους καταλογίζονταν σε οποιαδήποτε άλλη δημοκρατική χώρα.

“Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. Ποιες είναι οι κύριες ελληνικές ιδιαιτερότητες του χώρου των ΜΜΕ; Η πιο σημαντική ίσως είναι η εξόχως προνομιακή θέση και μεταχείριση που είχαν επί δεκαετίες από το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Φθηνό χαρτί, υποχρεωτικές δημοσιεύσεις ισολογισμών, επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων τους εις βάρος τρίτων, δάνεια χωρίς τήρηση των τραπεζικών κριτηρίων, νόμιμη δυνατότητα “μαύρων” αφορολόγητων δαπανών, κ.α. Επιπλέον, ιδιαίτερη μεταχείριση προνομιούχων εργαζομένων σε αυτά, με ηγεμονικούς μισθούς και μεγάλη πολιτική επιρροή, κατά κανόνα “αγωνιστών” και “αντιιμπεριαλιστών” με πολλαπλές θέσεις σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, δημιουργία πλήθους αργομισθιών στα κρατικά και κρατικοδίαιτα ΜΜΕ (κρατική τηλεόραση και ραδιόφωνα, δημοτικά ραδιόφωνα, κομματικά ραδιόφωνα που χρηματοδοτούνταν μέσω των τεράστιων κομματικών επιχορηγήσεων και των θαλασσοδανείων των κομμάτων, κλπ.), έως δε και την διάθεση δωρεάν αστυνομικής προστασίας. Και φυσικά στον χώρο δεσπόζει το μέγα και διαρκές σκάνδαλο που ονομάζεται Κρατική Ραδιοτηλεόραση.

“Όλα αυτά όμως δεν έφταναν. Διότι η ανθρώπινη φύση έχει ισχυρή και τη βουλιμική πλευρά της. Στο τρίγωνο επιχειρηματίες-κομματικό κράτος-ΜΜΕ (αφεντικά και επιφανή “στελέχη”) κυκλοφόρησε και πολύ σκοτεινό και μαύρο χρήμα, που αφορούσε είτε την προώθηση πολιτικών προσώπων, είτε (κυρίως) τη δημοσιοποίηση ή αποσιώπηση υποθέσεων διαφθοράς (ανάλογα με τα συμφέροντα του κινούντος τα νήματα) –με το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του μαύρου αυτού χρήματος να καταλήγει, βεβαίως, ως αμοιβή για την αποσιώπηση μάλλον παρά για τη δημοσιοποίηση. Δεν είναι τυχαίο ότι η συγκάλυψη όλων των μεγάλων υποθέσεων διαφθοράς που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας έγινε και με την ανοχή των ισχυρών ΜΜΕ, οι σχέσεις των οποίων με τα κυκλώματα αυτά ουδέποτε έχουν διερευνηθεί σε βάθος από κανέναν.

“Τέλος, για λόγους πληρότητας δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχνούμε μια παλαιότερη πηγή χρηματισμού: την “ένδοξη” εποχή του Χρηματιστηρίου, όταν δημοσιογραφικώς προωθούνταν επιχειρηματικές φενάκες (τα περιβόητα “σαπάκια”) για να αποσπαστούν χρήματα των –εξίσου βουλιμικών– “παικτών” που αναζητούσαν εύκολους τρόπους ακαριαίου και χωρίς κόπο πλουτισμού. Υπήρξε μάλιστα ολόκληρη “σχολή” εντύπων που προπαγάνδιζαν την κοινωνία της υπερκατανάλωσης και της πολυτελούς διαβίωσης, απευθυνόμενα κυρίως σε κομματικούς αξιωματούχους, σε λογής τυχοδιώκτες και σε πρόσκαιρα νεόπλουτους του Χρηματιστηρίου.

“Μια τρίτη ενδιαφέρουσα πλευρά των ελληνικών ΜΜΕ είναι ότι το χρήμα το οποίο έβγαινε από όλες αυτές τις δραστηριότητες δεν κρυβόταν, όπως ο βήχας και ο έρωτας. Οι μεγαλοπαράγοντες του χώρου, με τα θηριώδη “άσπρα” (της τάξεως των πολλών δεκάδων, σε ορισμένες περιπτώσεις και εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ τον μήνα) και τα κολλαριστά “μαύρα” χρήματα, δεν έκαναν μόνον κάθε είδους μπίζνα ζούσαν επιπροσθέτως και βίο προκλητικά πολυτελή. Σπίτια φαντασμαγορικά, πολυτελή αυτοκίνητα, διακοπές στα ακριβότερα μέρη του κόσμου, ζωή χαρισάμενη, την ώρα που προπαγάνδιζαν είτε την ηθική αξία της ισότητας και του σοσιαλισμού (οι περισσότεροι), είτε τις παραδοσιακές εθνικές αξίες της πτωχής πλην τιμίας Ελλάδος (η άλλη πλευρά).

“Με τα δεδομένα αυτά δεν είναι περίεργο ότι, στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η ποιότητα της δημοσιογραφίας στην χώρα μας απαξιώθηκε και υποβαθμίστηκε σε εξοργιστικό βαθμό. Ανεπίτρεπτη προχειρότητα, ακόμη και ρεπορτάζ ανύπαρκτων γεγονότων σε μεγάλες και “έγκυρες” εφημερίδες, έμειναν χωρίς καμμία κύρωση. Ταυτόχρονα, στον δημοσιογραφικό λόγο (ιδίως τον ραδιοτηλεοπτικό), παρεισέφρησε μία βάναυση και ξύλινη γλώσσα που είχε ως βασικά χαρακτηριστικά τον χονδροειδή λαϊκισμό, τον εύκολο εντυπωσιασμό, την αναζήτηση και έξαψη των κατωτέρων ενστίκτων του κοινού, παράλληλα με την ανάδειξη των “προσωπικοτήτων” που θα ανταποκρίνονταν στις προδιαγραφές αυτές. Δεν είναι τυχαίο ότι χρεοκοπήσαμε δαπανώντας και σπαταλώντας αμύθητα ποσά, την ίδια ώρα που σε όλα τα κανάλια οι προϋπολογισμοί και απολογισμοί της καταστροφικής σπατάλης εμφανίζονταν δήθεν ως προϋπολογισμοί και απολογισμοί “λιτότητας”.

“Πού βρισκόμαστε σήμερα; Καθώς το ελληνικό δράμα πλησιάζει στην κορύφωσή του και η ασωτία και ο μεγαλεπήβολος επιχειρηματικός παραγοντισμός έχουν εξανεμίσει τα νόμιμα και άνομα κέρδη δεκαετιών, το σύστημα που κυριάρχησε όλα αυτά τα χρόνια καταρρέει. Με τα περισσότερα θύματα βέβαια να προέρχονται από την μεγάλη μάζα όσων δεν είχαν μερίδιο συμμετοχής στο “πάρτι”, όπως συμβαίνει άλλωστε και στην ευρύτατη κοινωνία, στην οποία απευθύνεται ο σπίλος “μαζί τα φάγαμε”. Τα απομεινάρια του συστήματος προσπαθούν με νύχια και με δόντια να επιβιώσουν χρησιμοποιώντας όλες τις παλιές μεθόδους που καλά γνωρίζουν και προωθώντας έναν δημόσιο λόγο που ενθαρρύνει τον πιο ακραίο λαϊκισμό. Αυτό δε με την ελπίδα να συμπορευθούν με το λαϊκό αίσθημα και να προωθήσουν στην εξουσία πιόνια που θα τους επιτρέψουν να επιβιώσουν οι ίδιοι (την ώρα που η χώρα καταστρέφεται), πραγματοποιώντας την τελευταία λεηλασία τους κατά της Ελλάδας.

“Η ζωή όμως πορεύεται με τη δική της νομοτέλεια. Τα σχέδιά τους αποδεικνύονται και ατελή και ατελέσφορα. Είναι οι προσπάθειές τους, των συφοριασμένων, σαν των Τρώων: καταδικασμένες. Η κρίση κινείται με ρυθμούς μανιώδεις και ανεξέλεγκτους, σε δρόμους απρόβλεπτους κα ανεξερεύνητους, απαξιώντας και καταβροχθίζοντας τους γεννήτορές της, εκτός από τον χώρο του πολιτικού συστήματος εξουσίας, και εκείνους στον χώρο των ΜΜΕ”.

Το ερώτημα, όμως, που τίθεται είναι μήπως οι πρωτεργάτες της κατάρρευσης, πριν καταποντισθούν οι ίδιοι, προλάβουν να γκρεμίσουν ό,τι απομένει και από τα ερείπια…

“Η δεινή κατάστασις στην οποία έχει περιέλθει η ελληνική οικονομία είναι αποτέλεσμα του λαϊκισμού. Το ότι δεν έχει κατορθώσει να απεμπλακεί από την κατάσταση αυτή ώστε να εισέλθει σε πορεία ανάπτυξης, είναι και αυτό αποτέλεσμα του λαϊκισμού. Η δε αδυναμία να ληφθούν έστω και τώρα τα μέτρα εκείνα που είναι απαραίτητα για να ανακάμψει η οικονομία, είναι και αυτή προϊόν του λαϊκισμού. Ο λαϊκισμός έχει καθηλώσει τα πάντα στον τόπο μας και δεν αφήνει τίποτα να προχωρήσει.

“Σήμερα οι διάφοροι λαϊκιστές αρέσκονται να αποδίδουν ευθύνες στους πολιτικούς και στις κυβερνήσεις του παρελθόντος, που δεν είχαν το θάρρος να αψηφίσουν το πολιτικό κόστος και να λάβουν τα μέτρα που έπρεπε, ώστε να αποφευχθή η υπερχρέωση της χώρας που οδήγησε στην πτώχευση. Όμως την ίδια στιγμή, με την στάση τους παρεμποδίζουν την λήψη των μέτρων που απαιτούνται για να εξέλθη ο τόπος από την παρούσα κρίση. Αυτή είναι η αποθέωση και εν τέλει ο θρίαμβος του λαϊκισμού. Είναι τόσο αδίστακτοι οι λαϊκιστές, ώστε επιρρίπτουν ευθύνες για όσα δεν έγιναν, αλλά παράλληλα παρεμποδίζουν οι ίδιοι την πραγματοποίησή τους τώρα.

“Ίσως το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ασφαλιστικό. Την άνοιξη του 2001, ο τότε υπουργός Εργασίας κ. Τάσος Γιαννίτσης εισηγήθηκε σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση του Ασφαλιστικού. Ήταν γνωστό ότι το ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας δεν θα ήταν βιώσιμο στο μέλλον, αν δεν ελαμβάνοντο κάποια ριζικά μέτρα. Αυτά τα μέτρα λοιπόν πρότεινε τότε ο υπουργός. Αλλά οι λαϊκιστές ξεσηκώθηκαν. Τα ΜΜΕ ωρύοντο, οι συνδικαλιστές άρχισαν τις απεργίες, οι δε πολιτικοί συντάχθηκαν με το γενικότερο κλίμα. Τα στελέχη του κυβερνώντος ΠΑΣΟΚ απείλησαν τον τότε Πρωθυπουργό κ. Σημίτη με ανατροπή. Εκείνος πήρε πίσω τις προτάσεις Γιαννίτση, στην συνέχεια αντικατέστησε τον υπουργό και έτσι η επίλυση του Ασφαλιστικού ενεγράφη στις ελληνικές καλένδες.

“Η μετέπειτα Κυβέρνησις Καραμανλή δεν επέδειξε θάρρος να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ριζικά, παρά μόνον με ημίμετρα. Έτσι το πρόβλημα έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις. Το ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας οδηγήθηκαν με μαθηματική νομοτέλεια προς την πτώχευση. Όπως ακριβώς και το ελληνικό Δημόσιο. Οι δαπάνες του συστήματος ήταν αισθητά υψηλότερες από τα αντίστοιχα έσοδά του. Επομένως μοιραίως θα έφθανε η στιγμή της αλήθειας. Σήμερα όλοι οι πολίτες έχουν αντιληφθή ότι το ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα έχει χρεωκοπήσει”.

Το ίδιο συμβαίνει και με την χώρα. Και αυτή είναι πτωχευμένη και, αν στέκει ακόμη στα πόδια της, αυτό οφείλεται στην απλόχερη βοήθεια των εταίρων μας –τους οποίους οι ντόπιοι καραγκιόζηδες-λαϊκιστές αποκαλούν “στρατό κατοχής”. Πλην όμως, τα δισεκατομμύρια ευρώ που μάς δίνουν τα παίρνουν. Οι ίδιοι καραγκιόζηδες ασκούν κριτική στο μνημόνιο και την τρόϊκα, κρύβοντας –οι γελοίοι– εκκωφαντικές αλήθειες. Όπως, για παράδειγμα, ότι η χώρα βρισκόταν σε ύφεση 20 μήνες πριν την υπογραφή του μνημονίου και την έλευση της τρόϊκας στην Ελλάδα.

“Η ελληνικού τύπου ανάπτυξη”, έγραφε ο Πάσχος Μανδραβέλης στην Καθημερινή, “είχε πεθάνει πολύ πριν από τον Μάϊο του 2010 που ψηφίστηκε και άρχισε να εφαρμόζεται –όπως, τέλος πάντων, εφαρμόζεται– το Μνημόνιο. Το 2008 είχαμε ύφεση -0,6% και το 2009 -2%. Αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες για τους οικονομολόγους των τηλεκαφενείων. Όπως θα έλεγε και ο Βλαδίμηρος Λένιν, ένα ψέμα ειπωμένο πολλές φορές γίνεται αλήθεια. Η νέα αλήθεια, λοιπόν, ειπωμένη πολλές φορές από τα κανάλια, είναι ότι το Μνημόνιο έφερε την ύφεση και όχι ότι η ύφεση (μαζί με την κακοδιαχείριση των προηγούμενων χρόνων) έφερε το Μνημόνιο. Φυσικά, για να πούμε και του τηλεστάρ το δίκιο, αν ο κρατικός προϋπολογισμός του 2010 μπορούσε να αντλήσει τα 32,622 δισεκατομμύρια του 2009 σε δανεικά, σίγουρα η ύφεση θα ήταν πιο ρηχή. Το 2010 τα δάνεια της κεντρικής (μόνον) κυβέρνησης ήταν 23,386 δισεκατ. ευρώ. Τα 9 δισεκατ. περίπου των δανεικών που έλειψαν από την οικονομία το 2010 θα μπορούσαν να κυκλοφορήσουν μεταξύ Μυκόνου, Αράχωβας, Ντα Κάπο και άλλων παραγωγικών προορισμών, έτσι ώστε να είμαστε “αναπτυγμένοι”, δηλαδή η ύφεση να πάει 3,4% (δεδομένου ότι με την “κεϋνσιανή” πολιτική των δανεικών η ύφεση μεταξύ 2008 και 2009 βάθυνε μόνον 1,4%).

“Υπάρχει όμως ένα μυστικό για την χρονιά της “ανάπτυξης”, που ήταν το σωτήριο προ Μνημονίου έτος 2009. Τα 21,5 δισεκατ. από τα 32,6 που δανειστήκαμε τότε, πρέπει να τα πληρώσουμε φέτος. Στις 20 Μαρτίου 2012 λήγουν δύο ομόλογα τριετούς διάρκειας που συνήφθησαν τις ονειρεμένες εποχές. Ένα των 7 δισεκατ. που δανειστήκαμε στις 17/2/2099 και μία επανέκδοση στις 5/5/2009 με ανεξόφλητο υπόλοιπο 14,433 δισεκατ. Τότε βέβαια που ήμασταν “αναπτυγμένοι” (έστω με ύφεση 2%), δεν μάς ένοιαζε. Ποιος ζει, ποιος πεθαίνει μέχρι το 2012, όπως λέει ένα κλασσικό νεοελληνικό ρητό. Ζήσαμε, όμως, και τώρα τρέχει ο κ. Παπαδήμος όχι μόνον να “κουρέψει” το χρέος, αλλά και να εξηγήσει γιατί οι υπουργοί μας θα χρειαστούν και άλλα δανεικά για να φέρουν την “ανάπτυξη”. Το χειρότερο δε είναι ότι θα ζήσουν τα παιδιά μας, στα οποία εκτός από τον διάστικτο με μοβ, μπεζ και κανελί αυθαίρετα φυσικό μας πλούτο, θα κληροδοτήσουμε (“κουρεμένο”) χρέος 120% του ΑΕΠ –με την προϋπόθεση ότι θα κάνουμε όσα πρέπει να κάνουμε. Αλλά σήμερα πάλι ξαναλέμε: ποιος ζει ποιος πεθαίνει μέχρι το 2020. Δεν κλαίγονται σήμερα τόσοι και τόσοι στα κανάλια γιατί το 2009 δεν δανειστήκαμε τα διπλά και τριπλά, ώστε να έχουμε φέτος να πληρώνουμε καμμιά 60αριά δισεκατ. επιπλέον σε τοκοχρεολύσια;”.

Είναι σαφές ότι η χώρα τελεί υπό την απεχθή δικτατορία μιας σπείρας πολιτικών, δημοσιογράφων και αδίστακτων επιχειρηματιών, οι οποίοι, μετά την ληστεία των δεκαετιών που πέρασαν, “ονειρεύονται” κάτι καινούργιο. Θέλουν να αρπάξουν ό,τι απομένει στους αφελείς που τους ψήφισαν και συνεχίζουν να ακούν τις μπουρδολογίες τους. Αυτή η σπείρα συνιστά την πανώλη του λαϊκισμού στην Ελλάδα. Είναι η φοβερότερη απειλή για την χώρα. Ας τους απομονώσουμε, λοιπόν. Η πανώλη είναι εξοντωτική ασθένεια. Είναι όλεθρος.

Η φωτό από πίνακα του Hieronymus Bosch.

Παρά τις πιέσεις αυτές, η τελευταία δημοπρασία ισπανικών ομολόγων οδήγησε σε μείωση και όχι σε αύξηση του κόστους δανεισμού της χώρας, όπως έχει συμβεί σε άλλες περιπτώσεις παρόμοιες, με τις αγορές να καταλαμβάνονται από πανικό. Οι επενδυτές αγνόησαν την υποβάθμιση, ίσως γιατί είχαν προετοιμαστεί για ακόμα χειρότερες εξελίξεις. Η Μαδρίτη στις αρχές της εβδομάδας διέθεσε στην αγορά τραπεζογραμμάτια 12μηνης και 18μηνης διάρκειας με απόδοση 2,15% και 2,49% αντίστοιχα, όταν την τελευταία φορά, τον Δεκέμβριο του 2011, για ανάλογες αξίες είχε επιτόκιο 4,09% και 4,25%.

Λιτότητα

Θετικά για τον κατευνασμό των αγορών μπορεί να λειτούργησαν και οι δηλώσεις της επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, ότι θα επιδιώξει να εξασφαλίσει αυξημένα κεφάλαια 500 δισ. δολαρίων, ώστε να αντιμετωπιστεί η ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Συν τοις άλλοις, ενδεχομένως επενδυτές και αναλυτές να πείστηκαν από την αποφασιστικότητα του Ισπανού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι και του υπουργού Οικονομικών, Λουίς ντε Γκουίντος. Αμφότεροι συναγωνίζονται στο πεδίο αυτό τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Μόντι.

Με ταχύ ρυθμό, ο κ. Ντε Γκουίντος διαπίστωσε τη χειρότερη από την αναμενόμενη δημοσιονομική κατάσταση και έσπευσε να προλάβει τις αγορές. Κατά την απελθούσα σοσιαλιστική κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροδρίγο Θαπατέρο, το έλλειμμα θα διαμορφωνόταν φέτος στο 6% του ΑΕΠ, όταν είχε εκτιναχθεί έως και σε επίπεδα ρεκόρ άνω του 11% το 2009. Ο Λουίς ντε Γκουίντος προβλέπει ότι τελικώς θα υπερβεί το 8% του ΑΕΠ, λόγω της υστέρησης των εσόδων σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης και περιφερειών, καθώς και ασφαλιστικών ταμείων.

Ηδη έχει ανακοινώσει δύο δέσμες μέτρων λιτότητας για εξοικονόμηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ. Συνολικά απαιτείται “μαχαίρι” 35 δισ. ευρώ το 2012 στην Ισπανία, ώστε να μειωθεί το έλλειμμα στο 4,4% του ΑΕΠ και στο 3% το 2013. “Οφείλαμε να προηγηθούμε των εξελίξεων”, δήλωσε, ανακοινώνοντας τα περί αυξημένου ελλείμματος. “Την ευθύνη για την υπέρβαση στις δημόσιες δαπάνες και την υστέρηση στα έσοδα φέρουν η κεντρική κυβέρνηση και οι επιμέρους των αυτόνομων περιφερειών. Oσο δυσάρεστα κι αν είναι τα επιπλέον μέτρα, ήταν αναγκαία, εφόσον αναθεωρήσαμε επί τα χείρω το έλλειμμα”, πρόσθεσε.

Η νέα κυβέρνηση Ραχόι, όπως επεξήγησε ο υπουργός Οικονομικών, έχει μια πολύ επιθετική ατζέντα μεταρρυθμίσεων και περικοπών για τους επόμενους μήνες. Προς επίρρωσιν των λεγομένων του, η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Σοράγια Σάενθ ντε Σανταμαρία, διευκρίνισε πως τα τρέχοντα μέτρα λιτότητας είναι απλώς τα πρώτα από μια σωρεία άλλων, τα οποία θα συνοδεύονται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και την ανταγωνιστικότητα με στόχο την ανάπτυξη. Μείζον θέμα για πολλούς αναλυτές είναι το κατά πόσον, με τόσο σκληρή λιτότητα, μπορεί να ενεργοποιηθεί ο αναπτυξιακός μηχανισμός της ισπανικής οικονομίας και να δημιουργήσει τις πολυπόθητες θέσεις εργασίας – η ανεργία στη χώρα φθάνει το 23%.

Στα μέτρα του Λουίς ντε Γκουίντος περιλαμβάνονται φορολογικές αυξήσεις, πάγωμα των μισθών στο Δημόσιο, όπως και των προσλήψεων πλην εκείνων στις ένοπλες δυνάμεις. Ειδικότερα, προβλέπεται αύξηση φορολογικών συντελεστών στα υψηλά κλιμάκια τα επόμενα δύο χρόνια, νέα φορολόγηση ακινήτων και μείωση της χρηματοδότησης των αυτόνομων περιφερειών. Πολλές ήδη είναι υπερχρεωμένες και δεν έχουν καμία πρόσβαση πλέον στις αγορές. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με έσοδα κάτω των 5 εκατ. ευρώ θα ενισχυθούν με ευνοϊκή φορολογία, ενώ ο τραπεζικός κλάδος θα υποστεί σαρωτικές αλλαγές με συγχωνεύσεις και εξαγορές. Κατά τις εκτιμήσεις του υπουργού Οικονομικών, πάντως, οι ισπανικές τράπεζες θα χρειαστούν 50 δισ. ευρώ, ώστε να καλύψουν τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησής τους. Το ποσόν είναι αρκετά υψηλότερο από ό, τι είχε αρχικά διαρρεύσει στον Τύπο, και ο Λουίς ντε Γκουίντος απέκλεισε το ενδεχόμενο κρατικής βοήθειας προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Αξίζει να αναφερθεί, τέλος, ότι στην καρδιά του τραπεζικού κλάδου της Ισπανίας βρίσκεται μια μεγάλη «φούσκα», που σχετίζεται με τον χώρο των ακινήτων. Το ήμισυ των δανείων των 338 δισ. ευρώ, που αποτελούν την έκθεση των τραπεζών στον κατασκευαστικό κλάδο, θεωρούνται “προβληματικά”, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας.

Ο τεχνοκράτης

Ο Λουίς ντε Γκουίντος δεν είναι τυχαία επιλογή. Το βιογραφικό του τον κατατάσσει στην ομάδα των “τεχνοκρατών-σωτήρων” της Ευρωζώνης. Πρώτη φορά ανέλαβε πολιτικό αξίωμα επί της πρωθυπουργίας του κεντροδεξιού Χοσέ Μαρία Αθνάρ, ο οποίος του ανέθεσε τη θέση του υφυπουργού Οικονομικών τη διετία 2002 – 2004. Τη διετία 2006 – 2008 ανέλαβε την προεδρία της αμερικανικής τράπεζας Lehman Brothers για την Ισπανία και την Πορτογαλία. Μετά τη διάλυσή της μετακινείται στην PriceWaterhouseCoopers.

Το χρίσμα του υπουργού Οικονομικών τον βρήκε διευθυντή της Εμπορικής Σχολής του πανεπιστημίου Instituto Empresa, ενός από τα πιο γνωστά ιδιωτικά πανεπιστήμια της χώρας. Πέραν τούτου, διατηρεί επίσης θέση στο διοικητικό συμβούλιο του ομίλου της Endesa, ο οποίος δραστηριοποιείται στον κλάδο της ενέργειας. Ο Λουίς ντε Γκουίντος θα κληθεί να αντιμετωπίσει τα μείζονα προβλήματα της ισπανικής οικονομίας μαζί με έναν παλαιό του γνώριμο από την κυβέρνηση Αθνάρ. Πρόκειται για τον Κριστόμπαλ Μοντόρο, ο οποίος τοποθετήθηκε στο υπουργείο Προϋπολογισμού. Ο κ. Μοντόρο ήταν από τους πρωταγωνιστές της ένταξης της Ισπανίας στην Ευρωζώνη, εφόσον είχε αναλάβει θέσεις-κλειδιά την περίοδο 1996-2004.

Βέβαια, αυτή η εκτεταμένη συμμετοχή τους στις πρόσφατες κυβερνήσεις της χώρας αποτυπώνει και το μερίδιο των ευθυνών τους για την εμφάνιση και όξυνση των προβλημάτων, που πρέπει να επιλύσουν. Επί των ημερών τους διογκώθηκαν τα τραπεζικά δάνεια, που χρηματοδότησαν τη “φούσκα” των ακινήτων, ο χρηματοπιστωτικός κλάδος είχε υδροκεφαλική ανάπτυξη και ο δημόσιος δανεισμός εκτινάχθηκε. Σήμερα πρέπει να εξορθολογήσουν το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης και των αυτόνομων περιφερειών, αλλά και να απαντήσουν αποτελεσματικά στην εκτράχυνση της ανεργίας και την επιδείνωση της ύφεσης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 21.1.2012