Στο γεγονός ότι τα ελλείμματα τροφοδοτούν το χρέος συμφωνούν όλοι: αριστεροί και δεξιοί. Οι μόνοι που διαφωνούν είναι οι Ελληνες· αριστεροί και δεξιοί. Στη χώρα μας βρίσκουμε διάφορες έννοιες για να παραμερίζουμε τα προφανή. Ενα από αυτά είναι η “ανάπτυξη”, η οποία ως γνωστόν στην Ελλάδα σημαίνει να παράγουν οι άλλοι τα προϊόντα κι εμείς να τα διακινούμε μεταξύ μας. Ας μην ξεχνάμε ότι την περίοδο 1995-2004, παρά τη μεγάλη ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας το χρέος διογκώθηκε από το 101% του ΑΕΠ το 1995, στο 114% του ΑΕΠ το 2004 (OECD Factbook 2009: Economic, Environmental and Social Statistics). Ειρωνική σημείωση: 8,5 δισ. από τα δανεικά που τρέχουμε και δεν προλαβαίνουμε να καλύψουμε φέτος, είναι ομόλογα του 2002, τότε που η ανάπτυξη έτρεχε με 3,8%. (Το μεγαλύτερο μέρος από τα δανεικά που σκάνε τους επόμενους μήνες, δηλαδή 14,5 δισ., είναι ομόλογα του 2009. Είναι αυτά για τα οποία ο κ. Χρυσοχοΐδης κλαίει που δεν πήραμε περισσότερα).

Σε όλο τον κόσμο, λοιπόν, συμφωνούν ότι για να εξυγιανθεί μια οικονομία πρέπει το κράτος να συμμαζέψει τις δαπάνες και τα έσοδα. Μόνο στην Ελλάδα διάφοροι διακηρύσσουν την οικονομική ομοιοπαθητική: η πληγή του ελλείμματος, που αιμορραγεί ακατάσχετα, θεραπεύεται ανοίγοντας μια μεγαλύτερη πληγή. Και αυτό το βαφτίζουν κεϊνσιανισμό. Μιλώντας τις προάλλες στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης είπε κάτι σωστό για τους όψιμους Κεϊνσιανούς: “Ο Κέινς… φρόντισε να έχει στο βιβλίο του μονές και ζυγές σελίδες. Υπάρχουν, λοιπόν, οι επιλεκτικοί αναγνώστες του Κέινς, οι οποίοι διαβάζουν μόνο τις ζυγές σελίδες. Συγκεκριμένα διάβασαν εκείνα τα κομμάτια που έλεγαν ότι σε συνθήκες ύφεσης προτείνεται η παρέμβαση του κράτους μέσω μιας δημοσιονομικής επεκτατικής πολιτικής, προκειμένου να καταφέρουμε να ανέβει η ζήτηση σε ικανοποιητικά επίπεδα και με αυτόν τον τρόπο να ξεπεραστεί η ύφεση. Εάν, όμως, κάποιος έμπαινε στον κόπο να διαβάσει και τις μονές σελίδες του έργου, θα έβλεπε ότι ο Κέινς συνέχιζε λέγοντας ότι μετά, όταν αποκαθίστανται οι ισορροπίες και η οικονομία επανέρχεται στην ανάπτυξη, τότε η χώρα έχει την υποχρέωση, καθ’ όλο το διάστημα που έχει θετικούς ρυθμούς, να φροντίζει όχι μόνο να μειώνει τα ελλείμματα, αλλά να δημιουργεί πλεονάσματα μέσα από τα οποία θα απορροφούσε όλο το χρέος που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια των ελλειμμάτων”.

Η Ελλάδα αμέλησε. Ετσι πληρώνει αυτό δεν έκανε την περίοδο της υψηλής -έστω με πήλινα πόδια- ανάπτυξης, 1996-2007. Δεν μείωσε το χρέος ώστε τώρα να έχει το περιθώριο για επεκτατικές πολιτικές ή έστω να χρηματοδοτήσει ένα ευπρεπές κοινωνικό κράτος για όσους πλήττονται. Αυτό ήταν το “μοιραίο λάθος” της οικονομίας που διέπραξε και ο κ. Σημίτης. Δεν ήταν το Μνημόνιο ή η “ρήτρα ύφεσης”, όπως είπε ο ίδιος στο Βερολίνο. Διότι και τα δύο δεν εξαρτώνται μόνο από μας. Εξαρτώνται κυρίως από εκείνους που δίνουν τα λεφτά.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 29.1.2012

Οι λόγοι είναι απλοί. Ο αγγλοσαξωνικός κόσμος ήταν και είναι αντίθετος προς το ευρώ και την ευρωζώνη γιατί η ύπαρξή τους σημαίνει αργά ή γρήγορα περισσότερη Ευρώπη, ισχυρότερη γερμανική οικονομία και μεγαλύτερο ανταγωνισμό. Οι δε κεϋνσιανοί οικονομολόγοι ενοχλούνται πολύ που η ευρωζώνη επιδιώκει μία πιο κοινή δημοσιονομική διαχείριση, η οποία συνεπάγεται μεταφορές εθνικής κυριαρχίας και περικοπές στην κατασπατάληση δημοσίων πόρων, μέσω του πληθωρισμού ή με την έκδοση νέου χρήματος. Γι αυτό και οικονομολόγοι όπως ο Αμερικανός νομπελίστας Πωλ Κρούγκμαν πνέουν μένεα κατά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ): θεωρούν ότι επιβάλλει δημοσιονομικούς κανόνες πειθαρχίας που δημιουργούν ύφεση και αυξάνουν την ανεργία. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι αυτοί δείχνουν να αγνοούν ότι, υπό συνθήκες υπερχρέωσης και χωρίς δημοσιονομική πειθαρχία, η ευρωζώνη καλείται να διαλυθεί. Εξάλλου, στις σημερινές συνθήκες χρηματοοικονομικής κρίσης, αν δεν υπήρχε η ευρωζώνη το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα είχε πιθανότατα καταρρεύσει υπό την πίεση αλλεπάλληλων ανταγωνιστικών νομισματικών υποτιμήσεων.

Τούτου λεχθέντος, η ευρωζώνη ειδικά καλείται όχι μόνον να αντιμετωπίσει αλλά και να ξεπεράσει το θανάσιμο λάθος που διέπραξε δεχόμενη ως μέλος της την Ελλάδα. Στους ευρωπαϊκούς κύκλους ήταν γνωστή από το 1986 η απαράδεκτη κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και υπήρχαν πολυάριθμες εκθέσεις στα συρτάρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα, με εξαίρεση την τριετία 1990-1993 και την περίοδο 1997-1999, αφ’ ενός, απείχε αισθητά από τα κριτήρια του Μάαστριχτ και, αφ’ ετέρου, ήταν απρόθυμη να πραγματοποιήσει οποιαδήποτε εξυγιαντική της οικονομίας της μεταρρύθμιση. Αυτό το τραγικό λάθος οι υπεύθυνοι της ευρωζώνης το συνειδητοποίησαν στις πραγματικές του διαστάσεις όταν ο πρωθυπουργός κ. Γ. Α. Παπανδρέου απεφάσισε να διεθνοποιήσει το ελληνικό πρόβλημα, υπονομεύοντας ταυτοχρόνως και την ευρωζώνη.

Μία ευρωζώνη που και αυτή είχε υψηλά δημόσια χρέη, καθώς και ουσιαστικές θεσμικές αμέλειες ως προς την λειτουργία της –ιδιαίτερα δε σε περιόδους κρίσης. Έτσι, η διεθνοποίηση της ελληνικής ασθένειας πυροδότησε αλυσσιδωτές αντιδράσεις των αγορών, οι οποίες κορυφώνονταν στο μέτρο που η Ελλάδα, με οριζόντια μέτρα λιτότητος που έπλητταν την ιδιωτική οικονομία, αδυνατούσε να προχωρήσει σε ριζικές περικοπές των δημοσίων δαπανών, αλλά και την αξιοποίηση σημαντικών ενεργητικών της στοιχείων τα οποία σήμερα τελούν υπό συνεχή απαξίωση.

Έτσι, με αφετηρία τον ελληνικό ιό, η ευρωζώνη μπήκε και αυτή με την σειρά της σε συνολική κρίση, την οποία σε πρώτη φάση αντιμετώπισε σπασμωδικά και με παραδοσιακά εργαλεία που για την ώρα δεν πείθουν τις αγορές. Με άλλα λόγια, όπως πολύ σωστά τονίζει ένας γκουρού των αγορών όπως ο Τζωρτζ Σόρος, η Ευρώπη δεν πείθει ότι πραγματικά θέλει να προχωρήσει και προς την οικονομική της ένωση, πέρα από την νομισματική. Κατά συνέπεια, αρκετοί είναι αυτοί που ποντάρουν στην διάσπαση της ευρωζώνης, ή ακόμα και στην διάλυσή της. Συνεπώς, οι όποιες ευρωπαϊκές αποφάσεις, όσο θετικές και αν είναι, θα αντιμετωπίζονται με καχυποψία.

Μία άλλη παράμετρος της καχυποψίας αυτής είναι η εκτίμηση ότι, παρά το “κούρεμα” του ελληνικού χρέους, η ελληνική οικονομία δεν θα αποφύγει τελικά την ανεξέλεγκτη χρεοκοπία. Οι περισσότερες εκτιμήσεις ξένων οίκων και αναλυτών, με βάση τα όσα συμβαίνουν στην χώρα μας αλλά και την διαλυμένη παραγωγική υποδομή της οικονομίας μας, δεν πείθονται ότι η Ελλάδα θα μπορέσει μέχρι το 2020 να γνωρίσει επίπεδα ανάπτυξης τέτοια ώστε να έχει πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα και προοπτικές για να επανέλθει στις διεθνείς αγορές.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αποφάσεις της 26^ης Οκτωβρίου κρίνονται πολύ πιο θετικές –με εξαίρεση, όπως ήδη αναφέραμε, τον αγγλοσαξωνικό Τύπο. Έγκυρες πηγές μας στην βελγική πρωτεύουσα υπογραμμίζουν ότι ναι μεν η συμφωνία έχει κάποια κενά σε μακροπρόθεσμη βάση, πλην όμως τα τελευταία δεν αναιρούν ένα σημαντικό γεγονός: αυτό της θέλησης Γαλλίας και Γερμανίας να προχωρήσει η Ευρώπη έως το 2015 στην αναθεώρηση των Συνθηκών, στην δημιουργία μιας ευρωπαϊκής δημοσιονομικής αρχής και στην δημιουργία μιας νέας αναπτυξιακής ευρωπαϊκής τράπεζας. Όπως πολύ σωστά, κατά την γνώμη μας, παρατήρησε ο κ. Φραγκλίνος Πισάρ, διεθυντής της Μπάρκλαιης Χρηματιστήριο, «η συμφωνία των πρώτων πρωινών ωρών της 27^ης Οκτωβρίου δεν δίνει λύση στο ευρωπαϊκό πρόβλημα δημοσίου χρέους, αλλά αποτελεί επαρκή εγγύηση για τις αγορές ότι η Ευρώπη έχει την θέληση και τις δυνατότητες να συνεχίσει την οικοδόμησή της».

Είναι δε σαφές ότι το γεγονός αυτό δεν είναι της αρεσκείας των νοσταλγών μιας Ευρώπης που θα ξεφύγει από την εθνικιστική μισαλλοδοξία και τις καταστροφές που αυτή μπορεί να επιφέρει.

Κατά τα φαινόμενα το κούρεμα που αποφασίζεται στις Βρυξέλλες θα κινείται μεταξύ 45% και 55%, θα οδηγεί τις τράπεζες κατευθείαν στην πόρτα του ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, τους περίπου 500.000 μικρούς και μεγάλους μετόχους στην απαξία, την περιουσία των ασφαλιστικών ταμείων στα Τάρταρα και τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας σε συνεχείς επάλληλους φαύλους κύκλους που θα οδηγήσουν σε άπειρα λουκέτα και χιλιάδες εργαζόμενους στην ανεργία.

Κακά τα ψέματα, το προηγούμενο ελληνικό οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό οικοδόμημα θα εισαχθεί μετά τη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών σε τροχιά “ελεγχόμενης” κατάρρευσης, με την ελπίδα ότι σχεδόν ταυτόχρονα θα ξεκινήσει η ανοικοδόμησή του.

Ωστόσο οι κυβερνώντες μοιάζουν ακόμη και τούτη την υστάτη ώρα να μην μπορούν να αντιληφθούν το βάρος της κατάστασης και των συνεπειών της κρίσης. Αφού έχασαν χρόνο και έπαιξαν στην κυριολεξία με τις τύχες της χώρας συνεχίζουν να ζουν με τις ψευδαισθήσεις τους, επιμένουν να υπερασπίζονται οικογενειακά κεκτημένα, δεν αντιλαμβάνονται ότι προδίδονται από τις επιλογές τους, από την ίδια ζωή τους, από τον μύθο που υποτίθεται τους συνόδευε.

Αν είχαν ελάχιστη σχέση με την ποίηση θα μπορούσαν να αναλογισθούν και να παρηγορηθούν σιγοτραγουδώντας “πήραμε τη ζωή μας λάθος κι αλλάξαμε ζωή”. Αλλά πού τέτοιες ευαισθησίες από εξουσιομανείς…

Δημοσιεύθηκε TOVIMA.gr, 26.10.2011

Εντούτοις, οι αγορές εξαιτίας της κρίσης πλέον δείχνουν πολύ λιγότερη επιείκεια, οπότε και το 50% δεν θεωρείται πιθανό.

Με μια πραγματική ισοτιμία δραχμής-ευρώ 120% ασθενέστερη από την ισχύουσα, το ευρώ θα ενδυναμωθεί 2,2 φορές συγκριτικά με την αρχική ισοτιμία ευρώ/δραχμής (περίπου 750 δραχμές προς 1 ευρώ). Αυτό το ποσοστό δεν θεωρείται ούτε παράλογο ούτε υπερβολικό, εφόσον θα αντιμετωπίσει άμεσα τα βάρη της χώρας. Επίσης, μπορεί να θεωρηθεί απλώς σημείο εκκίνησης, εάν μία επιτάχυνση του πληθωρισμού εξαλείψει τα αρχικά οφέλη. Ο κ. Χαρτ επικαλείται την πρόσφατη εμπειρία. Στη Βραζιλία το 1999 η αποδέσμευση του ρεάλ από το δολάριο προκάλεσε αρχικά υποτίμηση 78%, κυρίως λόγω ενός περιβάλλοντος με υποτονική εγχώρια ζήτηση και μειωμένες πληθωριστικές πιέσεις. H περιορισμένη κινητικότητα στη χρηματαγορά σήμαινε πως η οικονομική προσαρμογή της χώρας αποδείχθηκε εξαιρετικά παρατεταμένη. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών χρειάστηκε ένα χρόνο για να ισοσκελιστεί και δύο χρόνια για να εμφανίσει το ανώτατο πλεόνασμά του.

Στη Βραζιλία στα επόμενα τέσσερα χρόνια και καθ’ οδόν προς την εκλογή του τότε προέδρου της χώρας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, το ρεάλ εξασθένησε κατά 230% συνολικά το εν λόγω διάστημα. Αντίστοιχες εμπειρίες στις αναδυόμενες οικονομίες με την αποδέσμευση του εθνικού τους νομίσματος από την 1/1 ισοτιμία προς ένα διεθνές ισχυρό νόμισμα, φανερώνουν πως τυπικά τέτοιες κινήσεις χρειάζονται ένα έως τρία τρίμηνα να αποδώσουν. Κατά το ίδρυμα Roubini Global Economics, η υποτίμηση του εκάστοτε νομίσματος δεν ήταν κάτω του 100%, συνήθως άγγιζε το 300% και δυνητικά μπορούσε να φθάσει έως και το 600%.

Εάν οι αγορές απαιτήσουν από την Ελλάδα να μειωθούν οι καθαρές οφειλές του Δημοσίου προς τρίτους ύψους 220 δισ. ευρώ μέσα σε δύο χρόνια κατά το ήμισυ (υπόθεση λογική, εάν σκεφθεί κανείς ότι το “κούρεμα” αναμένεται κατ’ ελάχιστον στο 50%), αυτό απαιτεί πλεόνασμα. Συγκεκριμένα, επεξηγεί ο διευθυντής συναλλαγματικής στρατηγικής του ιδρύματος, Μάικλ Χαρτ, θα απαιτηθεί στροφή σε πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ύψους 55 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση. Διευκολύνοντας τον συλλογισμό και θεωρώντας αμετάβλητες τις λοιπές παραμέτρους, αυτή η στροφή υπαγορεύει την ισοτιμία της δραχμής στο 120% κατ’ ελάχιστο. Ο λόγος, όπως εξηγεί, τέλος, ο κ. Χαρτ, είναι ο εξής: Στην πραγματικότητα μετά την απελευθέρωση της ισοτιμίας, ο πληθωρισμός επιταχύνεται σημαντικά, ενώ η αρχική υποτίμηση ακυρώνεται και διευρύνεται. Ακολουθεί -ακόμα και σε συνθήκες ύφεσης- μία αλληλοτροφοδοτούμενη άνοδος τιμών και μισθών. Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από το πόσο χρόνο θα χρειαστεί η κυβέρνηση ή η κεντρική τράπεζα να ανακόψει την πορεία με συγκεκριμένα μέτρα.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 1.10.2011

Στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο και στη Φραγκφούρτη μιλάνε για τεχνικές αναθεωρήσεις των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής υπό το πρίσμα των νέων συνθηκών και παραπέμπουν σε μεγαλύτερη επιμήκυνση του ελληνικού χρέους και μικρότερο επιτόκιο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι αξιολογούνται διάφορα σενάρια τα οποία κατατείνουν σε “κούρεμα” του ελληνικού χρέους από 30% έως και 50%. Και αυτό γιατί οι Γερμανοί έχουν πεισθεί ότι χωρίς δυναμικότερη επέμβαση δεν εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους.

Ωστόσο, δεν έχει διευκρινισθεί πώς μια πιο δυναμική αντιμετώπιση του ελληνικού χρέους δεν θα προκαλέσει επικίνδυνες παρενέργειες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλο το ευρωσύστημα. Ηδη, εν όψει αυτών των προοπτικών, οι αγορές αντέδρασαν άσχημα, προεξοφλώντας προβλήματα στις ευρωπαϊκές τράπεζες και πολύ περισσότερα στις ελληνικές.

Οι αγορές δείχνουν ότι θα αντιμετωπίσουν ως πτώχευση μια πιο δυναμική αντιμετώπιση του ελληνικού χρέους και επιπλέον δηλώνουν εμπράκτως, με την πίεση που άσκησαν στις μετοχές των ευρωπαϊκών τραπεζών, ότι θεωρούν δεδομένη τη διάχυση της κρίσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η οποία, σημειωτέον, δεν έχει ακόμη τα εργαλεία να την αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Υπάρχει, με άλλα λόγια, ο κίνδυνος στο μέσον αυτής της διαδικασίας να προεξοφληθεί η ελληνική πτώχευση και να υπάρξουν εδώ γεγονότα ανεξέλεγκτα. Τίποτε, λοιπόν, δεν εγγυάται ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν ομαλά για μας. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν καθημερινά διαπιστώνεται ότι η κυβέρνηση δεν έχει τις δυνάμεις, ούτε την αξιοπιστία να επιδράσει στις εξελίξεις. Οι εκκλήσεις του κ. Βενιζέλου είναι ενδεικτικές της έντασης και του προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα. Δεν είναι απίθανο το προσεχές διάστημα τα πράγματα να μην εξελιχθούν ομαλά για τη χώρα. Πράγμα που απαιτεί πρόνοιες εκ των προτέρων. Το κεκαλυμμένο σήμερα πολιτικό πρόβλημα μπορεί να αναδειχθεί και να βιώσουμε καταστάσεις επικίνδυνες.

Γι’ αυτό, και επειδή κανείς δεν μπορεί να παίζει με τη χώρα, είναι κρίσιμο να αναπτυχθούν το ταχύτερο πολιτικές πρωτοβουλίες, ικανές να διαμορφώσουν έγκαιρα περιβάλλον εθνικής συνεννόησης. Οι στιγμές είναι ιστορικές και δεν χωρούν αναστολές και αναβολές. Ο κ. Παπανδρέου οφείλει να αναλάβει δράση προς αυτή την κατεύθυνση με όποιο τίμημα.

Οι περιστάσεις είναι εθνικές, απαιτούν τολμηρές αποφάσεις και επιλογές που θα ξεφεύγουν από την πεπατημένη. Η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη για όλα και η ηγεσία της είναι υποχρεωμένη να κάνει τα πάντα προκειμένου να την θωρακίσει κατά το δυνατόν.

Δημοσιεύθηκε TOVIMA.gr, 5.10.2011

Kάτι πολύ ενδιαφέρον: “εκτός όμως εάν διαπιστώσουμε ότι υπάρχουνε κάποιες καινούργιες συνθήκες που δεν τις είχαμε τον Ιούνιο-Ιούλιο”. Σημειώνει δηλαδή ότι υπάρχει έδαφος για διαφορετικές αποφάσεις από εκείνες που ελήφθησαν την 22α Ιουλίου, εφόσον οι καταστάσεις που είχαμε έχουν διαφοροποιηθεί από αυτές που έχουμε τώρα ή που θα έχουμε τις επόμενες εβδομάδες.

Ο κ. Σόιμπλε, λέει: “Βλέπω να μαζεύονται σύννεφα στον ουρανό και είναι άνω κάτω η κατάσταση και βλέπω και τις τράπεζες εδώ στην Ευρώπη να έχουνε δυσκολίες. Άρα εάν τα πράγματα γίνουν μπάχαλο σε ολόκληρη την Ευρώπη ίσως τότε να είναι προτιμότερο να πάμε σε μια μεγαλύτερη ρύθμιση και για την Ελλάδα.”

Πρόκειται για το περίφημο Σχέδιο Β το οποίο λέγαμε σε όσους μας κάνουν την τιμή να μας παρακολουθούν ότι είναι σχέδιο Γερμανίας με την ανοχή – και την σύμφωνη γνώμη πλέον – των Γάλλων. Άρα δεν υπάρχει περίπτωση αυτό να το συζητήσουν και εκνευρίζονται πάρα πολύ όταν ακούνε στην Αθήνα διαφόρους, πόσω μάλλον τον υπ. των Οικονομικών να λεει ότι έχει και πληροφορίες για τα σχέδιά τους.

Υπάρχει όμως ένα μπαράζ διαψεύσεων του σεναρίου που παρουσιάσαμε, ως σενάριο πάντως, ήδη στις αρχές της εβδομάδας. Η διάψευση του Πρωθυπουργού πώς πρέπει να ερμηνευθεί; Ο κ. Παπανδρέου διαψεύδει σενάρια τα οποία αποδίδονται και στον κ. Βενιζέλο. Και επειδή για μέρες πολλές δεν μιλούσε ο Παπανδρέου νομίζω ότι “πήρε πίσω το αίμα του” απέναντι στον κ. Βενιζέλο.

Ο Παπανδρέου ήταν αυτός που είχε μιλήσει με την Μέρκελ και τον Σαρκοζί, είναι αυτός που είπε “εγγυώμαι ότι θα μείνουμε στο ευρώ”. Αυτό ήταν το αντάλλαγμα γιατί οι άλλοι φοβούνται μη κάνουμε καμιά βλακεία και την κοπανίσουμε και επομένως εδώ υπάρχει ένα εσωτερικό παιχνίδι στο ΠΑΣΟΚ.

Επιμένει επίσης στο αρχικό σενάριο. Αν πάει καλά το μικρό κούρεμα θα συνεχίσουμε, αφού έτσι συνεχίζεται και η βοήθεια προς την Ελλάδα. Εάν δεν παει καλά δηλαδή δεν προσέλθουν όλοι ή υπάρξουν λόγοι που αναφέρονται σε ανώτερη βία – το μπάχαλο που λέμε με τις τράπεζες – τότε ενδεχομένως θα πάμε προς το μεγαλύτερο κούρεμα. Εκεί όμως δεν είναι εξασφαλισμένη η συνέχιση της βοήθειας, για αυτό λέγαμε ότι από εκεί και πέρα θα είμαστε μόνοι μας. Ενδεχομένως αυτά να γίνουν κοντά μέχρι τα Χριστούγεννα ενδεχομένως να μεσολαβήσει ένα διάστημα και να πάμε μέχρι το Πάσχα. Σε κάθε περίπτωση είναι ένα θέμα το οποίο είναι των επομένων εβδομάδων, κρισιμότατο.

Δημοσιεύθηκε στο skai.gr, 26.9.2011