Τι πρέπει να γίνει, λοιπόν; Μα, φυσικά, μεταξύ άλλων, να αυξηθούν επειγόντως τα δημόσια έσοδα. Πώς; Με διάφορους τρόπους, από τους οποίους ο οικονομικά πλέον αποτελεσματικός και ηθικά ορθός είναι η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Οτι η φοροδιαφυγή συνιστά ένα μείζον πρόβλημα, σε σημείο που έχουμε γίνει διεθνώς καταγέλαστοι, είναι ευρύτατα γνωστό. Πιστοποιείται, επίσης, από πληθώρα μελετών. Ενδεικτικά: σε πρόσφατη μελέτη καθηγητών του Πανεπιστημίου του Σικάγου, η φοροδιαφυγή των ελεύθερων επαγγελματιών το 2009 υπολογίζεται στα 28 δισ. ευρώ. Αν τα εισοδήματα αυτά φορολογούνταν, θα απέφεραν 11,2 δισ. δημόσια έσοδα, αρκετά για να καλύψουν περίπου το 1/3 του δημοσιονομικού ελλείμματος το 2009 ή το μισό του 2008!

Παρόμοια είναι η κατάσταση στην είσπραξη του ΦΠΑ. Η Ελλάδα έχει τη μικρότερη αποδοτικότητα στην είσπραξη ΦΠΑ στην Ε.Ε. και τη δεύτερη μικρότερη στις χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Κομισιόν, η Ελλάδα εισέπραξε μόνο το 37% του οφειλόμενου ΦΠΑ το 2010! Μελέτη του ΟΟΣΑ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «αν η Ελλάδα μπορούσε να εισπράξει τον ΦΠΑ, τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων με την ίδια αποδοτικότητα όπως άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, αυτό θα αύξανε τα φορολογικά της έσοδα κατά περίπου 4,75% του ΑΕΠ ετησίως».

Με αυτά τα δεδομένα, τι πρέπει να κάνουμε; Να ενισχύσουμε, φυσικά, τους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς, τόσο με ανθρώπινους όσο και με υλικούς πόρους. Αυτό που κάνει τη διαφορά, όμως, σε έναν οργανισμό δεν είναι τόσο οι πόροι καθεαυτοί όσο η αξιοποίησή τους. Πώς; Με την άσκηση σύγχρονης επαγγελματικής διοίκησης. Μόνο μια καλά οργανωμένη και επαγγελματικά διοικούμενη δημόσια υπηρεσία μπορεί να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στο έργο της και να παραγάγει αποτελέσματα με διάρκεια.

Συμβαίνει αυτό; Κρίνετε μόνοι σας. Ας πάρουμε το ΣΔΟΕ, τον σημαντικότερο μηχανισμό για τη δίωξη του οικονομικού εγκλήματος και της φοροδιαφυγής. Δείτε πώς διοικείται το ΣΔΟΕ – για την ακρίβεια, πώς επιλέγεται ο εκάστοτε ηγέτης του.

Ανακοινώθηκε πρόσφατα ότι ο νέος ειδικός γραμματέας του ΣΔΟΕ είναι ο κ. Στ. Στασινόπουλος. Ποια είναι τα προσόντα του; Μέχρι πρότινος ήταν προϊστάμενος στη ΔΟΥ Μεσσήνης, διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος στον Δήμο Καλαμάτας και, παλαιότερα, επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του κ. Σαμαρά στη Μεσσηνία. Ας πάμε πιο πίσω, για να αποκτήσουμε μια πληρέστερη εικόνα του φαινομένου. Από το 1997, έτος λειτουργίας του ΣΔΟΕ, επικεφαλής του διετέλεσαν, μεταξύ άλλων, οι εξής: ο κ. Γ. Κανελλόπουλος, στέλεχος και υποψήφιος βουλευτής του ΠΑΣΟΚ· ο κ. Δ. Μπατζελής, στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και αδελφός της πρώην υπουργού Κ. Μπατζελή· ο κ. Σπ. Κλαδάς, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Ν.Δ. και προσωπικός φίλος του τότε πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή· ο κ. Γ. Καπελέρης, πρώην πρόεδρος της ΠΑΣΚΕ Οικονομολόγων και πρώην υποψήφιος βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Τι κοινό έχουν όλοι αυτοί; Είναι είτε κομματάνθρωποι είτε «κολλητοί» ισχυρών πολιτικών προσώπων είτε και τα δύο. Σε κάθε περίπτωση, προέρχονται από φατρίες (κομματικές, συνδικαλιστικές, προσωποπαγείς κλίκες ή δίκτυα εντοπιότητας), διαπλέκονται με κομματικές εξουσίες, δεν διαθέτουν πολιτική ανεξαρτησία από την εκάστοτε κυβέρνηση. Κατά συνέπεια, δεν διαθέτουν τη «νομιμοποίηση της διαδικασίας», αφού δεν επελέγησαν με ανοιχτές αξιοκρατικές διαδικασίες.

Γιατί να εμπιστευθούμε τον νέο επικεφαλής του ΣΔΟΕ ότι θα ενεργήσει ανεξάρτητα από τυχόν μεροληπτικές εντολές του πολιτικού προστάτη του, σε ό,τι αφορά λ.χ. την έρευνα χιλίων πολιτικών προσώπων τα οποία ελέγχονται από την υπηρεσία του για πιθανό παράνομο πλουτισμό; Γιατί να πιστέψουμε ότι το ΣΔΟΕ πράγματι ερευνά (από το 2008!) την ανεξακρίβωτη προέλευση των 5,2 εκατομμυρίων ευρώ του εκδότη κ. Θ. Αναστασιάδη, όπως κατήγγειλε στη Βουλή η κ. Μπακογιάννη το 2010; Πώς να πιστέψουμε ότι ο επικεφαλής του ΣΔΟΕ θα θέσει πάνω απ’ όλα το συμφέρον της υπηρεσίας του και όχι αυτό του πολιτικού εντολοδότη του;

Οσο ικανός κι αν είναι ο επικεφαλής του ΣΔΟΕ, στο μέτρο που σημείο αναφοράς του είναι κομματικά κέντρα αποφάσεων, το έργο του θα υπονομεύεται από την έλλειψη εμπιστοσύνης. Ιδού, λοιπόν, το ελλαδικό μετα-πρόβλημα ξανά: η αναπαραγωγή της έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Οσο οι θεσμοί του κράτους στελεχώνονται με κομματοκρατικό τρόπο τόσο το έργο τους θα καθίσταται αντικείμενο κομματικής διαμάχης, άρα θα αμφισβητείται. Θα αποδυναμώνεται, συνεπώς, τόσο η παραγωγή έργου όσο και η εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτό.

Και κάτι τελευταίο. Ο νέος επικεφαλής του ΣΔΟΕ αντικατέστησε έναν αποδεδειγμένα ικανό δημόσιο λειτουργό, τον πρώην αντεισαγγελέα Εφετών κ. Διώτη. Ο κ. Διώτης έχαιρε γενικής εκτίμησης, επέδειξε ζήλο και επιτυχίες στη δουλειά του και, με την εισαγγελική του ιδιότητα, ήταν ο άνθρωπος που συνέβαλε τα μέγιστα στη δίωξη της τρομοκρατίας. Ενας τέτοιος άξιος (και ανεξάρτητος) λειτουργός κρίθηκε ότι έπρεπε να αντικατασταθεί, τη στιγμή που η χώρα απεγνωσμένα αναζητεί έσοδα!

Οι πολιτικάντηδες δεν θέλουν θεσμικά αντίβαρα, τους είναι ενοχλητικά. Οι ιστορικοί εθισμοί τους είναι τέτοιοι που εμπιστεύονται μόνο τους «κολλητούς» τους, αποδυναμώνοντας έτσι τους θεσμούς και τις αξίες που τους συνέχουν. Δεν αντιλαμβάνονται ότι το σύγχρονο κράτος είναι μια πολύ σύνθετη υπόθεση για να διοικηθεί αποτελεσματικά από παρέες. Παρά τη χρεοκοπία της, η Ελλάδα του 21ου αιώνα δυσκολεύεται να απαλλαγεί από τη μετα-οθωμανική κληρονομιά της…

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 2.9.2012

Ο κ. Πολίτης απευθύνεται προς “όλα τα μέλη του Τμήματος Φιλολογίας (του Πανεπιστημίου Κρήτης), διδάσκοντες, φοιτητές, διοικητικούς”, αλλά αποδέκτες αξίζει να γίνουμε, νομίζω, όλοι. Το περιστατικό που καταγγέλλει είναι το εξής: στις 7 Σεπτεμβρίου, ενώ πήγαινε στο πανεπιστήμιο με σκοπό να εξετάσει για ένα μάθημά του, τον σταμάτησαν κάποιοι φοιτητές και τον ρώτησαν ποιος είναι και πού πάει, πληροφορώντας τον ότι, σύμφωνα με απόφασή τους, δεν θα γίνουν οι προγραμματισμένες για εκείνη τη μέρα εξετάσεις. Ο καθηγητής, σωστά, αρνήθηκε να διαπραγματευθεί με παντελώς αναρμοδίους την είσοδό του στο πανεπιστήμιο. Μα σαν να μην του έφτανε, του ανθρώπου, τέτοια δόση τραμπουκισμού, του τηλεφώνησε σε λίγο μια φοιτήτρια, να του πει ότι θα “του επιτρέψουν να εξετάσει μόνο όσους φοιτητές είναι επί πτυχίω”. Ο κ. Πολίτης, δίκαια οργισμένος, είπε στην (εκτός των άλλων χαρακτηριστικών της) ανάγωγη νεαρή ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να αποφασίζει ποιος θα δώσει εξετάσει και ποιος όχι.

Ενα τέτοιο περιστατικό, αλίμονο, δεν είναι είδηση στη σημερινή Ελλάδα. Το να δίνουν οι φοιτητοπατέρες διαταγές στους καθηγητές τους, και να αποφασίζουν αν θα δώσουν οι συνάδελφοί τους εξετάσεις, είναι δυστυχώς ο κανόνας, και όχι η εξαίρεση, στα εξαθλιωμένα πανεπιστήμιά μας, όπως άλλωστε τόσα παρόμοια στον τόπο μας: να αποφασίζουν οι ταξιτζήδες αν θα πάμε στο αεροδρόμιο, οι τρακτερατζήδες αν θα πάμε εκδρομή, οι συμβασιούχοι αν θα κάνουμε ιατρικές εξετάσεις, κ.λπ. Είδηση είναι η στάση του καθηγητή, η άρνηση να αποδεχθεί την αντικοινωνική παρέμβαση με το συνηθισμένο, κουρασμένο νεοελληνικό “ε, τι να κάνουμε, αυτά είναι τα χάλια μας”, καθώς και η πράξη του να την καταγγείλει.

Στο βιβλίο του “Ρομαντικά Χρόνια, Ιδεολογίες και νοοτροπίες στην Ελλάδα του 1830-1880″ (εκδόσεις Μνήμων), ο Αλέξης Πολίτης αναλύει, μεταξύ άλλων, μια αποκαλυπτική όψη της ελληνικής κοινωνίας στον δέκατο ένατο αιώνα, έναν αιώνα που, όπως λέει, “είναι ο πατέρας μας”. Συγκεκριμένα, διαπιστώνει ότι στο νεαρό ελληνικό κράτος βρίσκουμε δραστηριότητα σε δύο επίπεδα, το πολύ μεγάλο, το εθνικό, και το πολύ μικρό, το ιδιωτικό. Λείπει το μέσο.

Οπως γράφει: “Δε συναντάμε “μερικά” συμφέροντα, “μερικές” απόψεις, δηλαδή ομάδες που να εκφράζουν ένα μέρος της κοινωνίας”. Και αυτό, επισημαίνει ορθά, είναι καίριο πρόβλημα, που εμποδίζει τη νεαρή μας κοινωνία να προχωρήσει δημιουργικά, να λύσει τα προβλήματά της. Ισως όμως, σκέφτομαι εγώ, η πρώιμη αυτή υστέρηση να κρύβει και το κλειδί σε παθολογίες της λειτουργίας κάποιων οργανωμένων “μερικών” απόψεων, όταν εμφανίστηκαν, αργότερα, ιδεολογικών συνδέσμων, σωματείων ή συνδικάτων. Γιατί τέτοιες μερικότητες σίγουρα έπαιξαν μεγάλο ρόλο στον εικοστό αιώνα -κι όχι πάντα για καλό- με προεξάρχουσες δύο που επηρέασαν καθοριστικά την Ιστορία μας: τις στρατιωτικές οργανώσεις και το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Κι ίσως το πρόβλημα της σωστής λειτουργίας της “μερικότητας” πάει ώς σήμερα, σε μια μεταδικτατορική Ελλάδα που είναι με κάποια έννοια “η κοινωνία των οργανωμένων μειοψηφιών”, με κυρίαρχες ανάμεσά τους τα πολιτικά κόμματα, όχι τόσο γιατί είναι τα ίδια οργανωμένες μειοψηφίες -αυτό είναι στη φύση τους, στο κάτω κάτω- αλλά γιατί άγονται και φέρονται από μικρότερες μειοψηφίες, συντεχνιακές ή τοπικές, που πλέον τα καθοδηγούν.

Οι συχνά αδιαπραγμάτευτα ιδιοτελείς, κοινωνικά ναρκισσιστικές, οργανωμένες μειοψηφίες, διαδραματίζουν ολέθριο ρόλο στη ζωή μας. Ο συνδυασμός της ανηλεούς δράσης τους με την απουσία του υγιούς αντισταθμίσματος, δηλαδή θετικών πολιτικών οραμάτων, υποστηριγμένων με την πράξη, λειτουργικού κράτους και εύρυθμων θεσμών, είναι ο χημικός τύπος της κρίσης που πλήττει τώρα τον τόπο, οδηγώντας μας με ξέφρενο ρυθμό, και ελαχιστότατες πια πιθανότητες αποτροπής, στην καταστροφή.

Ομως υπάρχουν και τα καλά νέα. Στον αδιάκοπο πόλεμο των οργανωμένων μειοψηφιών που αποφασίζουν πριν από μας, για μας, όπως αυτών όπου ανήκουν οι φοιτητοπατέρες που “κάνουν πόρτα” στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ορίζοντας ποιος θα δώσει εξετάσεις, και ποιος όχι, η αντίδραση του κ. Πολίτη, μικρή και ξεκάθαρη, μας δείχνει το μόνο αντίδοτο.

Με την απλή, αλλά δημόσια καταγγελία του αίσχους, ο καθηγητής διασώζει την τιμή αμέτρητων συναδέλφων του που έχουν πέσει τόσα χρόνια σε κατάσταση κατατονικής αποχαύνωσης, και δίνει το άλλο παράδειγμα που χρειάζεται η πανεπιστημιακή κοινότητα, το καλό αντι-παράδειγμα στις ελεεινότητες κάποιων πρυτάνεων και στην απραξία των πολλών, διδασκόντων, φοιτητών και διοικητικών (αλλά και γονέων, και φορολογουμένων, που πληρώνουμε για τα μαύρα χάλια αυτής της Παιδείας), που τόσα χρόνια παρατηρούμε βουβοί την καταστροφή των πανεπιστημίων από μερικούς ασυνείδητους καθηγητές, που ενεργούν με μόνο οδηγό προσωπικά, παρεΐστικα και κομματικά συμφέροντα, και κάποιους θρασείς νεοσσούς κομματάρχες, που αρχίζουν την καριέρα τους στη δημόσια ζωή στο φυσικό πλέον φυτώριο της σάπιας πολιτικής μας τάξης, τις πανάθλιες φοιτητικές νεολαίες.

Σε κάθε τομέα της κοινής μας ζωής, ας μιμηθούμε το καλό παράδειγμα του Αλέξη Πολίτη: να καταγγέλλουμε κάθε πράξη αντικοινωνικής βίας, της κάθε αντιδημοκρατικής μειοψηφίας. Ετσι κάνουν οι καλοί πολίτες.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 11.9.2011

Κι αν φαντάζομαι λάθος, και δεν θέλουμε όλοι να το πράξουμε, θα αναγκαστούμε να το κάνουμε. Θα είναι ο δρόμος της Ευρώπης, η πορεία προς την αξιοπρέπεια. Και κάτι άλλο: η απόφαση αυτή θα είναι απόφαση που πρέπει να πάρουμε τώρα, καταμεσής της κρίσης, την οποία καλούμαστε να μετατρέψουμε σε πορεία ωρίμανσης της πολιτικής ζωής, της οικονομίας, των ευρύτερων κοινωνικών δομών, των ατομικών συναλλαγών, της συμπεριφοράς μας.

Το τέλος εποχής είναι ορατό σε όλους, παρόλο που συγκεκριμένες ομάδες (κυρίως κομματικού) πληθυσμού, για δικούς τους λόγους, αντιστέκονται. Προασπίζονται το “δικαίωμά” τους στην αναξιοπρέπεια, την παρανομία, την απόλαυση της ύπαρξής τους εις βάρος των συνανθρώπων τους.

Αυτά τελείωσαν, όχι γιατί αποφασίσαμε να αλλάξουμε. Τελείωσαν γιατί το προηγούμενο μοντέλο μάς οδήγησε στο χείλος της καταστροφής. Εκεί μας βρήκαν οι αγορές και ποντάρισαν στην πτώση μας.

Είναι τέλος εποχής για πολλές από τις παραμέτρους του χθές…

- Τον παλαιοκομματισμό και τις πελατειακές προτεραιότητες – όχι γιατί το πολιτικό σύστημα θα πάρει σημαντικές πρωτοβουλίες, αλλά διότι, εντέλει, θα αναγκαστεί να ακολουθήσει τους πολίτες, που πλέον, έχουν αντιληφθεί ότι το κόμμα – εργοδότης έχει τελειώσει.

- Το βουλευτιλίκι ως σημαία ευκαιρίας αποτυχημένων επαγγελματιών ή ανεπάγγελτων γόνων, που θεωρούν την έδρα και τους ψηφοφόρους κληρονομικό δικαίωμα. Το ποσοστό που συνθέτουν οι ψηφοφόροι – πυρήνας είναι πλέον μικρό για να “σηκώσει” φυντάνια, που μόνο τους προσόν θα είναι ή “σύσταση” του γονέα (νυν ή πρώην) βουλευτή.

- Το μαύρο χρήμα που συνδέθηκε με την πολιτική και έρεε, χρηματοδοτώντας “πολιτικά γραμμάτια εισπρακτέα”, για τον απλούστατο λόγο ότι, πλέον, δεν περισσεύει, αλλά το σημαντικότερο, δεν διακρίνονται και οι προϋποθέσεις να ξαναπαραχθεί στο εγγύς μέλλον.

- Για την ασάφεια των οικονομικών συναλλαγών, το χαρτομάνι και τις καθυστερήσεις που προκαλούσε η συσσώρευση χάρτινων φακέλων, αλλά και το μπαξίσι, που τοποθετούσε κάποιον φάκελο, πάνω από τους υπόλοιπους…

- Για την κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα, που στηρίζει την ανάπτυξή της στη γνωριμία της με το Κράτος.

Είναι τέλος εποχής…

- Για την ανεξέλεγκτη βία και την ανέξοδη παρότρυνση πολιτικών στελεχών σε μηδενιστικές συμπεριφορές.

- Για τον λάθος επαγγελματισμό στην πολιτική και τον πολιτικό λόγο.

- Για τα ελληνικού τύπου Media και τις τακτικές μικροσυμφερόντων.

- Για τις πολιτικές πωλήσεις ελπίδας, σε ανυποψίαστους ψηφοφόρους. Το είδος αυτό δεν υπάρχει πια.

- Για τα χιλιάδες άδεια γραφεία του δημοσίου, όπου το μόνο σημάδι ανθρώπινης παρουσίας ήταν το κυκλικό σημάδι του φραπέ… το υπόλοιπο είναι πάντα άδειο… ως σημάδι της… απόλυτης διεκπαιρέωσης.

- Για τις ουρές, τους μεσάζοντες, τους “ειδικούς επί του φακέλου”, οι οποίοι θα καταργηθούν από τη ψηφιοποίηση και το διαδίκτυο.

- Για τους ταξιτζήδες που κάποτε “επέλεγαν” την κούρσα, με τσαμπουκά και ανωτερότητα.

- Για τους οδηγούς λεωφορείων και – δυστυχώς – τού Μετρό, οι οποίοι χειρίζονται βαρειά οχήματα, με το κινητό κολλημένο στο αυτί. Οι πρώτοι δε, καπνίζοντας…

- Για τους λογής “καταφερτζήδες”, που διακρίνονταν στη “διαχείριση” του συστήματος, του Κράτους, των υπηρεσιών.

Κλπ., κλπ.

Με λίγα λόγια, είναι τέλος εποχής για την παλιά μας νοοτροπία, που μάς οδήγησε στη σημερινή κατάσταση, στο σημερινό αδιέξοδο. Είναι τέλος εποχής για τα “περίπου”, τα “θα δούμε”, τα “δε βαριέσαι”…

Και βέβαια, το τέλος αυτό, είναι η αρχή της πραγματικής ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Αν το θελήσουμε…

Σε όλα τα μεταπολιτευτικά χρόνια, τα κόλπα ήταν δεδομένα. Η κυριαρχία του κομματισμού, οι πελατειακές σχέσεις, το κράτος-λάφυρο, όπως λέει και ο σημερινός πρωθυπουργός, κατακρίνοντας την πολιτική των ελλειμμάτων, που εγκαινίασε ο αείμνηστος πατέρας του. Έκτοτε, ο κρατικός μηχανισμός χρησίμευσε κυρίως για την ασυλοποίηση του εργατικού δυναμικού της χώρας. Σήμερα, που η Ελλάδα έχει κοπεί στο πιο απλό μάθημα της λογιστικής, δηλαδή τον ισοσκελισμό εσόδων-εξόδων, το Κράτος δεν έχει πια να δώσει τίποτα. Οι βρύσες στέρεψαν. Πλέον πουλάει τα κτήματα, για να πληρώσει τα χρέη.

Οι πολιτικοί βλέπουν το πεδίο της κυριαρχίας τους να μειώνεται. Τα “μέσα εξαγοράς συνειδήσεων” δεν υπάρχουν πλέον. Πόσο χρήσιμος μπορεί να είναι ένας βουλευτής όταν εφαρμόζεται ο νόμος, ισότιμα για όλους; Με το ελληνικό σκεπτικό, της πελατειακής σχέσης, δεν έχει την παραμικρή χρησιμότητα. Και είναι τόσοι πολλοί… Αν υπολογίσουμε τον αριθμό των βουλευτών με τους παρατρεχάμενους, τις τοπικές ομάδες του καθενός, τα κομματικά “επιτελεία”, τους υπαλλήλους της Βουλής, που υπηρετούν τους “Εθνοπατέρες”, τότε ο κόσμος της πολιτικής αποτελείται από ιδιαίτερα μεγάλη ομάδα ανθρώπων με αυξημένη διείσδυση στον κοινωνικό ιστό, και βέβαια, από θέση ισχύος.

Όλοι αυτοί μαζί, κάθε φορά που η πολιτική βάλλεται, υπερασπίζονται το “μετερίζι” με την ίδια ζέση που ο εκάστοτε αρχι-συνδικαλιστής της ΔΕΗ απειλεί να κατεβάσει τον διακόπτη της ηλεκτροδότησης. Το σκεπτικό είναι το ίδιο. Οι αντιδράσεις είναι προϊόν αλληλεγγύης που αναπτύσσεται μεταξύ ανθρώπων, που βλέπουν το νόημα και την απήχηση της ύπαρξής τους στους πολίτες να εξαντλείται.

Η υπεράσπιση του επαγγέλματος του πολιτικού και η συνδικαλιστική προσέγγιση της εξουσίας αποτελούν καίρια προβλήματα για μία κοινωνία, η οποία, ύστερα από πολλές περιπέτειες στη νεότερη ιστορία της, και εν μέσω της σημαντικότερης κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, αναζητά τον δρόμο προς τα εμπρός. Το πρόβλημα εντείνεται όταν, η μάχη για τη διατήρηση της θέσης εξουσίας δίδεται από – κατά τα άλλα – άεργους συμπολίτες μας, οι οποίοι, εκτός από την εξουσία – αν τους δοθεί η ευκαιρία – δείχνουν απλώς να κυνηγούν τον μεγαλύτερο δημόσιο μισθό σήμερα, και τη μεγαλύτερη σύνταξη αργότερα. Αυτό είναι ακόμη πιο έντονο στους πολιτικούς που έχει «περάσει η σειρά τους» και φαντάζουν σαν απηρχαιωμένες φιγούρες, μπροστά τις εξελίξεις που τρέχουν.

Πλησιάστε μία παρέα νέων ανθρώπων που συζητούν σοβαρά και ρωτήστε τους τι σημαίνει πολιτική. Θα διακόψουν την – κατ’ ουσίαν – “πολιτική συζήτηση” που θα έχουν,  και θα σας πουν ότι δεν ασχολούνται με αυτά. Ιδιαίτερα με τα πρόσωπα που τα εκφράζουν… Η εποχή που αυτοί οι νέοι θα απορροφηθούν αργότερα από το σύστημα, ακολουθώντας τους κατεστημένους κανόνες του, εις βάρος των ιδεών τους, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ο ψηφιακός ακτιβισμός και η απελευθερωτική δύναμη των ψηφιακών μέσων και του διαδικτύου έχει φροντίσει γι’ αυτό. Με την καλή έννοια.

Από την πλευρά τους οι – νέοι σε ηλικία – πολιτικοί έχουν μία και μόνη ευκαιρία, η οποία εξαρτάται από δύο δράσεις και μία πλατφόρμα: πρώτον, την ικανότητά τους να συνομιλούν με τους νέους (εγχείρημα ολοένα και πιο δύσκολο) και δεύτερον, την ενασχόληση με τους πολίτες της περιοχής τους, σε προσωπικό-συμβουλευτικό επίπεδο, μακρυά από τα κατεστημένα μέσα ενημέρωσης. Τέλος, η προσωπική μεταφορά αυτών των εμπειριών στο διαδίκτυο θα εξασφαλίσει και τη δημοσιότητα, αλλά με τη μετριοπάθεια (και το ουσιαστικό αποτέλεσμα) που απαιτεί η εποχή.