«Θυμήθηκα κάποιο πρωί, που είχα πετύχει σ’ ένα πεύκο ένα κουκούλι πεταλούδας, τη στιγμή που έσκαζε το τσόφλι κι ετοιμάζουνταν η μέσα ψυχή να προβάλει.

Περίμενα, περίμενα, αργούσε, κι εγώ βιαζούμουν. Έσκυψα τότε απάνω της κι άρχισα να τη ζεσταίνω με την ανάσα μου. Τη ζέσταινα ανυπόμονα, και το θάμα άρχισε να ξετυλίγεται μπροστά μου, με γοργό παρά φύση ρυθμό. Το τσόφλι άνοιξε όλο, η πεταλούδα πρόβαλε. Μα ποτέ δεν θα ξεχάσω τη φρίκη μου, τα φτερά της έμεναν σγουρά, αξεδίπλωτα, όλο της το κορμάκι έτρεμε και μάχουνταν να τα ξετυλίξει, μα δεν μπορούσε. Μάχουμουν κι εγώ με την ανάσα μου να τη βοηθήσω. Του κάκου. Είχε ανάγκη από υπομονετικό ωρίμασμα και ξετύλιγμα μέσα στον ήλιο, και τώρα πια ήταν αργά. Η πνοή μου είχε ζορίσει την πεταλούδα να ξεπροβάλει πριν της ώρας, ζαρωμένη κι εφταμηνίτικη. Βγήκε αμέστωτη, κουνήθηκε απελπισμένη, και σε λίγο πέθανε στην απαλάμη μου.

Το πουπουλένιο κουφάρι αυτό της πεταλούδας θαρρώ πως είναι το μεγαλύτερο βάρος, που έχω στη συνείδηση μου. Και να σήμερα κατάλαβα βαθιά: είναι θανάσιμο αμάρτημα να βιάζεις τους αιώνιους νόμους. Έχεις χρέος ν’ ακολουθάς τον αθάνατο ρυθμό μ’ εμπιστοσύνη.

Κούρνιασα σ’ ένα βράχο ν’ αφομοιώσω ήσυχα τον πρωτοχρονιάτικο ετούτον στοχασμό. Α! να μπορούσα, έλεγα, τον καινούριο ετούτον χρόνο, να ρύθμιζα έτσι, χωρίς υστερικές ανυπομονησίες, τη ζωή μου! Η μικρή ετούτη πεταλουδίτσα, που σκότωσα γιατί παραβιάστηκα να την αναστήσω, ας ήταν να πετούσε πάντα μπροστά μου και να μου δείχνει το δρόμο! Κι έτσι μια πεταλούδα, που πρόωρα πέθανε, να βοηθήσει μιαν αδερφή της, μιαν ανθρώπινη ψυχή, να μη βιάζεται και να προφτάσει να ξετυλίξει μ’ αργό ρυθμό της φτερούγες.»

Δε χορταίνω να το διαβάζω τούτο το μικρό κείμενο. Το βαθύ νόημα που μεταφέρει δεν θα μπορούσε να ειπωθεί πιο περιεκτικά. Μιλάει ταυτόχρονα στην καρδιά και στο νου και κάτι τέτοιο είναι γνώρισμα μόνο των μεγάλων δημιουργών.

Αυτό που θα ήθελα να αναρωτηθούμε, είναι πώς βιάζουμε, όλοι εμείς οι απλοί άνθρωποι, τον αιώνιο ρυθμό του κόσμου μέσα στην κάθε μας μέρα; Στη δουλειά μας, στην οικογένειά μας, στις σχέσεις μας, στα παιδιά μας.

To χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι οι μεγάλες ταχύτητες. Γρήγορα αυτοκίνητα, γρήγορο φαγητό, γρήγορο σεξ, γρήγορα οτιδήποτε! Σημασία έχει πια μόνο ο στόχος. Να φτάσουμε! Η πορεία προς της Ιθάκη, που είναι το πιο σημαντικό, δεν μας απασχολεί. Κλασικό σύμπτωμα ναρκισσισμού. Μήπως όμως κι ολόκληρη η κοινωνία μας δεν είναι ναρκισσιστική; Αυτό που μετράει πια είναι η ποσότητα (για την ποιότητα ούτε λόγος). Η εικόνα… Πόσο επιτυχημένος είσαι; Πόσα βγάζεις;

Σκεφτείτε τα παιδιά μας. Βιαζόμαστε να μεγαλώσουν. Συχνά τους απαγορεύουμε την παιδικότητα. Και συνεχώς τα φορτώνουμε με γνώσεις – αλλά όχι με αληθινές εμπειρίες. Πολλές ξένες γλώσσες, αθλήματα, χορός, δραστηριότητες. Δραστηριότητες… Πολύ της μόδας αυτή η λέξη ε; Τη Δευτέρα γαλλικά και μπαλέτο, την Τρίτη στίβο και φλάουτο, κ.λ.π. Και την Κυριακή; Α! θα πάμε στην Πάρνηθα για πικ-νικ, τέσσερις ωρίτσες είναι εντάξει. Αρκετή φύση πήραμε, πίσω τώρα.

Καθίστε να σκεφτώ ένα ακόμη παράδειγμα… Λοιπόν, φανταστείτε το μπαμπά που πηγαίνει το δεκάχρονο υιό του να μάθει καράτε. Όσο ο μικρός προπονείται ο πατέρας περιμένει απ’ έξω πίνοντας φραπέ και διαβάζοντας εφημερίδα. Όταν το μάθημα τελειώσει, παίρνει το παιδί σα σίφουνας και τρέχουν να προλάβουν το υπόλοιπο πρόγραμμα της μέρας. Τι νομίζεται πως θα συμβεί; Ο πιτσιρίκος θέλει απλά να γίνει σαν το μπαμπά του. Το καράτε του είναι ξένο. Ανυπομονεί να μεγαλώσει ώστε να μπορεί κι αυτός να πίνει φραπέ χαζεύοντας τις αθλητικές εφημερίδες. Μόνο αν ο πατέρας μπει στο ντότζο και προπονηθούν μαζί, μπορεί να εμφυσήσει στο παιδί του αληθινή αγάπη για το άθλημα.

Η ποιότητα δυστυχώς δεν συνάδει με την ποσότητα. Η αυξημένη ταχύτητα δράσης αποστερεί τη ζωή μας από το βάθος της εμπειρίας. Κάποιες φορές που κάνω ορειβασία, παρατηρώ τους υπόλοιπους ορειβάτες. Οι περισσότεροι προχωρούν όσο πιο γρήγορα μπορούν. Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι να φτάσουν στην κορυφή. Ίσως και να τραβήξουν μια φωτογραφία από την κορυφογραμμή, να την έχουν τρόπαιο στην επιστροφή. Θέλουν να γυμνάσουν τους μυς τους, να κάψουν θερμίδες και μετά να κάτσουν για ένα γερό τσιμπούσι στην ταβέρνα της περιοχής. Πόσοι από αυτούς όμως θα ασχοληθούν με ένα μικρό αγριολούλουδο στη σχισμάδα του βράχου; Το πολύ – πολύ να το φωτογραφήσουν (η εικόνα πάλι). Το μικρό λουλούδι όμως, έχει περισσότερα να προσφέρει. Μπορούμε να σκύψουμε και να παρατηρήσουμε με το πάσο μας τους ιριδισμούς των χρωμάτων του στην πρωινή δροσιά. Μπορούμε να το μυρίζουμε με τις ώρες. Να ξαπλώσουμε δίπλα του και να δούμε τον ουρανό από τη δική του γωνία. Τότε όμως δε θα φτάσουμε ποτέ στην κορυφή… Θα χάσουμε τον «πολύτιμο» στόχο! Θα έχουμε βέβαια κερδίσει μια βαθιά και αυθεντική εμπειρία. Αλλά που χρόνος για τέτοια;

Η πρόοδος της υγιεινής, της ιατρικής και της φαρμακολογίας με τα τόσα εμβόλια, αντισηπτικά, αντιβιοτικά και αντι-ιικά σκευάσματα έχουν περιορίσει την αιτία θανάτου από λοιμώξεις. Έτσι οι πολίτες των σύγχρονων κοινωνιών έχουν πια τη δυνατότητα να ζήσουν πολλά-πολλά χρόνια και να ανακαλύψουν άλλους ωραίους τρόπους για … να πεθάνουν.

Ο τρόπος ζωής άλλαξε με τις νέες τεχνολογίες. Η ανέχεια έδωσε τη θέση της στις ανέσεις, η πείνα στην αφθονία τροφής, οι κακουχίες στην καλοζωία. Είναι κακό αυτό; Όχι, αν τηρείται το πληκτικά επαναλαμβανόμενο, πλην κλασικά επίκαιρο, ρητό “μέτρον άριστον”. Ξεπεράσαμε το μέτρο λοιπόν. Ιδού μερικά παραδείγματα α-μετρο-έπειας:

- οι μηχανές μπορούν να μας μεταφέρουν παντού, γρήγορα και ξεκούραστα. Σύμφωνοι, αλλά ας κάνουμε τον κόπο να πάμε στον φούρνο με τα πόδια και στον 1^ο όροφο με την σκάλα.

- οι “οθόνες” μας διασκεδάζουν. Σύμφωνοι, αλλά ας κλωτσήσουμε και μια μπάλα, ας κάνουμε και λίγο ποδήλατο.

- οι τροφές είναι διαολεμένα νόστιμες, σχετικά φτηνές και μπορούμε να τις βρούμε έτοιμες εκεί (στην ταβέρνα) ή εδώ (να μας τις φέρουν στο σπίτι). Σύμφωνοι, αλλά να μπαίνουμε που και που και στην κουζίνα, και ας μην ξεχνάμε τα εποχιακά λαχανικά και φρούτα της φύσης.

- το τσιγαράκι έχει στυλ, βοηθάει το φλερτ, και είναι μια υπέροχη “αντίσταση κατά της αρχής”. Σύμφωνοι, αλλά μήπως πρέπει κάποτε να καταλάβουμε ότι “τους πληρώνουμε” για να μας δηλητηριάζουν;

Οι συνέπειες για την υγεία είναι παχυσαρκία, υπερχοληστερολαιμία, καρδιοαγγειακά νοσήματα.

Άλλος τομέας όπου ο άνθρωπος προκαλεί “την μήνι των θεών” είναι ο υπερκαταναλωτισμός. Θεωρείται πρόοδος να διαθέτουμε πολλά και φτηνά καταναλωτικά προϊόντα από κάθε σημείο της γης. Όμως αυτό έχει σημαντικές συνέπειες για την υγεία που δεν τις σκεφτόμαστε την ώρα που γεμίζουμε την νιοστή πλαστική σακούλα με άλλο ένα μπιχλιμπίδι, παιχνίδι ή ρούχο, που θα έρθει να προστεθεί στο παραφορτωμένο με αγαθά (αγαθά είπατε;) σπίτι μας.

Οι τρεις αιτίες λοιπόν είναι: η ανάγκη για καταναλωτικά προϊόντα “πολλά”, “φτηνά”, “από κάθε σημείο της γης”. Για να παραχθεί μεγάλη ποσότητα και για να έρθουν από μακριά χρειάζεται πολλή ενέργεια και για να είναι φτηνά χρειάζεται “βρώμικη ενέργεια”. Αλλά και μετά τη χρήση θα απαιτηθεί κι άλλη ενέργεια για να καταστραφούν/ανακυκλωθούν ή απλώς θα προστεθούν στη “σαβούρα” του πλανήτη.

Ποιές είναι οι συνέπειες για την υγεία; Επιστημονικές μελέτες συνδέουν την εμφάνιση καρκίνου με συγκεκριμένα βιομηχανικά προϊόντα και παραπροϊόντα. Τα γνωστότερα είναι: βαρέα μέταλλα, PCB, διαλύτες, βαφές, διοξίνες, ραδιενεργά απόβλητα, που είτε περιέχονται στα προϊόντα, είτε απελευθερώνονται στο περιβάλλον, ηθελημένα, από αμέλεια, ή μετά από ατύχημα κατά την διαδικασία, παραγωγής-χρήσης-απόσυρσης του προϊόντος. Άλλη, λιγότερο γνωστή από τον καρκίνο επίπτωση είναι η μιμητική-ορμονική δράση ουσιών (PCB, BPA) στον οργανισμό (πχ ξενο-οιστρογόνα), με αποτέλεσμα αλλοιώσεις στην αναπαραγωγική δραστηριότητα, δηλαδή στειρότητα, μεταλλάξεις κλπ.

Η υπερκαταναλωτική μανία λοιπόν προάγει την μόλυνση σε κάθε μορφή της, με έμμεσες αλλά σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία.

Μειωμένη κινητική δραστηριότητα + αυξημένη και κακής ποιότητας διατροφή + κάπνισμα αυξάνουν την παχυσαρκία, την υπερχοληστερολαιμία και τα καρδιοαγγειακά νοσήματα. Κάπνισμα + περιβαλλοντική μόλυνση αυξάνουν την εμφάνιση πολλών μορφών καρκίνου.

Ο σύγχρονος “homo sapios” δεν πεθαίνει πια από πείνα, ούτε από λοιμώξεις, όπως ο προϊστορικός homo sapiens. Αυτοκτονεί αργά-αργά με τις υπερβολές του.