Acquainted to farewells, she gave me appointment at the Hotel Grande Bretagne’s Winter Garden. In there, to the stained glass that adorns the ceiling, to the intricate marble floor, and the creams and gold that surrounded us, any expression of sorrow would mean nothing more than a child’s cry against the canvas of times past.

Everything seemed so simple: the way in which her father visited my grandfather in 1940; on the path of his ancestors, who travelled towards Vienna as herbs’ bearers, Vikos doctors they used to call them. The way in which both our grandfathers ended up in the same Austrian-Hungarian hospital in Pardubice, that back in 1916 was called Pardubitz. The way in which my own father played on her father’s lap, and the Greek became his Godfather in 1928. Finally, the afternoon in which we exchanged phone numbers over a common interest; and we both froze, in disbelief, at the sound of our surnames. To recognize the past in a stranger’s face is nothing less than to find lost family.

“I go home… to the herbs of Pindos”, she finally told me. I felt relief, “I shall not lose her, yet.” I thought.

“To the village, out of Athens’ madness!” I toasted in a dash.

Then, the fresh-brewed coffee, and warm pastries; the overall feeling of refined turn-of-the-century elegance induced us to whisper, lulled us into silence.

She smiled, fully recognizing my feelings but uttering none; her eyes suddenly watery, she lowered the gaze.

“We could be in a scene from 1900.” She joked over a sip of tea. Did she know he had been a guest at the hotel, Bernardo Bertolucci? Had she staged everything, as wise people do?

In there the abrasive quality of our times subdued for a moment, allies the soft hum of hushed words, the light steps, the sparkle of crystal glasses, the tender touch of damask napkins. The toilsome knowledge that Loredana is almost bankrupt softened as well. An historian, who turned into an antiquarian bookseller, she became aware it was time to change her life radically, once again, some months ago.

“I’d better before I start to look into the wheelie bins for food like others do!” she joked.

I failed, found nothing to say. Lost in the glossy mass of hair that can hardly be bent into a knot; on those lips sipping at life aggressively, on those lowered lustrous lashes that hid her amber iris, I remained mute. Then, eyes pointed into mine: “It is a better life if you know who you are, and act upon it”, she stated with a brave smile.

She is not the only one who acted upon it. I farewelled several people in the last few months; they all abandoned the city for a quality of life hard to find in Athens. Among them there is a director of photography that decided to move away, deep into the hills of Peloponnese, and now teaches children how film’s language works, the rest of his needs are covered by the crop his land produces. There is a film director who a few years ago arrived from the States, settled in Athens and worked in the flourishing advertisement market. Last month he moved to northern Greece:

“I want my children to know what seasons look like, what fresh fruits taste like, what real water is.” Determined, he set up an organic production of grapes with some winemakers, and never uttered a word on the lack of work that pushed him out of Athens.

As it happened, we spent the whole day together, Loredana and I. In the night, tipsy from the wine she insisted I drank, I let my memory go to our last day in Trieste. This time I was the one leaving, and she wanted to see me: a blue velvet hat well set on her flowing hair, an attitude like no others, she escorted me around town to see I find what I needed. We walked in a Christmas frenzy of lights and jingle bells; laughed all the way through on my attempts to understand the many languages she speaks, but mostly loved the snow. As we were about to part, thick powdered flakes started to fall, and that image of us did not fade. Back then, as now, times where changing and we had to move on.

As I returned to my flat, stepping on the cobblestones of Ermou street, I wished more people had the courage to move, to change, to react to the blows life strike us with.

“We belong to an economy of scales. We naturally understand the advantages one obtains due to change…Do not look at parliaments, look at the people already on the move. They are the force of life.” She smiled and throw at me.

She seemed so right, like a caravan lady who fears nothing; who belongs to the people able to do what is needed, as her family did when business brought them to Vienna. I can not but admire her determination, her dignity, and grace.

As for me, I shall visit her. We shall walk the gorge on the path of her family, drink the tea she picks personally, and tell stories.

Η πρόοδος της υγιεινής, της ιατρικής και της φαρμακολογίας με τα τόσα εμβόλια, αντισηπτικά, αντιβιοτικά και αντι-ιικά σκευάσματα έχουν περιορίσει την αιτία θανάτου από λοιμώξεις. Έτσι οι πολίτες των σύγχρονων κοινωνιών έχουν πια τη δυνατότητα να ζήσουν πολλά-πολλά χρόνια και να ανακαλύψουν άλλους ωραίους τρόπους για … να πεθάνουν.

Ο τρόπος ζωής άλλαξε με τις νέες τεχνολογίες. Η ανέχεια έδωσε τη θέση της στις ανέσεις, η πείνα στην αφθονία τροφής, οι κακουχίες στην καλοζωία. Είναι κακό αυτό; Όχι, αν τηρείται το πληκτικά επαναλαμβανόμενο, πλην κλασικά επίκαιρο, ρητό “μέτρον άριστον”. Ξεπεράσαμε το μέτρο λοιπόν. Ιδού μερικά παραδείγματα α-μετρο-έπειας:

- οι μηχανές μπορούν να μας μεταφέρουν παντού, γρήγορα και ξεκούραστα. Σύμφωνοι, αλλά ας κάνουμε τον κόπο να πάμε στον φούρνο με τα πόδια και στον 1^ο όροφο με την σκάλα.

- οι “οθόνες” μας διασκεδάζουν. Σύμφωνοι, αλλά ας κλωτσήσουμε και μια μπάλα, ας κάνουμε και λίγο ποδήλατο.

- οι τροφές είναι διαολεμένα νόστιμες, σχετικά φτηνές και μπορούμε να τις βρούμε έτοιμες εκεί (στην ταβέρνα) ή εδώ (να μας τις φέρουν στο σπίτι). Σύμφωνοι, αλλά να μπαίνουμε που και που και στην κουζίνα, και ας μην ξεχνάμε τα εποχιακά λαχανικά και φρούτα της φύσης.

- το τσιγαράκι έχει στυλ, βοηθάει το φλερτ, και είναι μια υπέροχη “αντίσταση κατά της αρχής”. Σύμφωνοι, αλλά μήπως πρέπει κάποτε να καταλάβουμε ότι “τους πληρώνουμε” για να μας δηλητηριάζουν;

Οι συνέπειες για την υγεία είναι παχυσαρκία, υπερχοληστερολαιμία, καρδιοαγγειακά νοσήματα.

Άλλος τομέας όπου ο άνθρωπος προκαλεί “την μήνι των θεών” είναι ο υπερκαταναλωτισμός. Θεωρείται πρόοδος να διαθέτουμε πολλά και φτηνά καταναλωτικά προϊόντα από κάθε σημείο της γης. Όμως αυτό έχει σημαντικές συνέπειες για την υγεία που δεν τις σκεφτόμαστε την ώρα που γεμίζουμε την νιοστή πλαστική σακούλα με άλλο ένα μπιχλιμπίδι, παιχνίδι ή ρούχο, που θα έρθει να προστεθεί στο παραφορτωμένο με αγαθά (αγαθά είπατε;) σπίτι μας.

Οι τρεις αιτίες λοιπόν είναι: η ανάγκη για καταναλωτικά προϊόντα “πολλά”, “φτηνά”, “από κάθε σημείο της γης”. Για να παραχθεί μεγάλη ποσότητα και για να έρθουν από μακριά χρειάζεται πολλή ενέργεια και για να είναι φτηνά χρειάζεται “βρώμικη ενέργεια”. Αλλά και μετά τη χρήση θα απαιτηθεί κι άλλη ενέργεια για να καταστραφούν/ανακυκλωθούν ή απλώς θα προστεθούν στη “σαβούρα” του πλανήτη.

Ποιές είναι οι συνέπειες για την υγεία; Επιστημονικές μελέτες συνδέουν την εμφάνιση καρκίνου με συγκεκριμένα βιομηχανικά προϊόντα και παραπροϊόντα. Τα γνωστότερα είναι: βαρέα μέταλλα, PCB, διαλύτες, βαφές, διοξίνες, ραδιενεργά απόβλητα, που είτε περιέχονται στα προϊόντα, είτε απελευθερώνονται στο περιβάλλον, ηθελημένα, από αμέλεια, ή μετά από ατύχημα κατά την διαδικασία, παραγωγής-χρήσης-απόσυρσης του προϊόντος. Άλλη, λιγότερο γνωστή από τον καρκίνο επίπτωση είναι η μιμητική-ορμονική δράση ουσιών (PCB, BPA) στον οργανισμό (πχ ξενο-οιστρογόνα), με αποτέλεσμα αλλοιώσεις στην αναπαραγωγική δραστηριότητα, δηλαδή στειρότητα, μεταλλάξεις κλπ.

Η υπερκαταναλωτική μανία λοιπόν προάγει την μόλυνση σε κάθε μορφή της, με έμμεσες αλλά σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία.

Μειωμένη κινητική δραστηριότητα + αυξημένη και κακής ποιότητας διατροφή + κάπνισμα αυξάνουν την παχυσαρκία, την υπερχοληστερολαιμία και τα καρδιοαγγειακά νοσήματα. Κάπνισμα + περιβαλλοντική μόλυνση αυξάνουν την εμφάνιση πολλών μορφών καρκίνου.

Ο σύγχρονος “homo sapios” δεν πεθαίνει πια από πείνα, ούτε από λοιμώξεις, όπως ο προϊστορικός homo sapiens. Αυτοκτονεί αργά-αργά με τις υπερβολές του.

Εδώ και λίγα χρόνια, όμως, έρευνες αμερικανών και βορειο-ευρωπαίων επιδημιολόγων απέδειξαν ότι οι παλιοί, φτωχοί αυτοί Έλληνες ήσαν μακροβιότεροι και υγιέστεροι. Οι επιστημονικές μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπεύθυνες ήσαν οι διατροφικές συνήθειες, ιδιαίτερα των νησιωτικών περιοχών. Έτσι παίρνοντας από την Ελλάδα τη διατροφή κι από την Αίγυπτο τους φαραωνικούς τάφους “έχτισαν” την πυραμίδα της σωστής διατροφής. Στη στενή κορυφή βρίσκονται τα τρόφιμα που πρέπει να τρώμε σπάνια και σε μικρές ποσότητες και στη φαρδιά βάση αυτά που είναι υγιεινά και πρέπει να τρώμε συχνά και σε μεγαλύτερες ποσότητες. Στην 1^η κατηγορία ανήκει το κρέας τετράποδων, τα γλυκά, τα αυγά & τα ζυμαρικά, που καλό είναι να τρώμε το πολύ 1-2 φορές/εβδομάδα. Ακολουθούν το κρέας των δίποδων (εννοώ τα πουλερικά όχι τους ανθρώπους), οι ξηροί καρποί, οι ελιές και τα όσπρια που μπορούμε να τρώμε 3 φορές/εβδομάδα, καθώς και τα ψάρια, που θα έπρεπε να τρώμε 4 φορές/εβδομάδα. Τα γαλακτοκομικά και το ελαιόλαδο επιτρέπονται σε καθημερινή βάση, ενώ τα φρούτα και λαχανικά επιβάλλονται σε κάθε γεύμα. Τέλος το ψωμί πρέπει να είναι πανταχού παρόν.

Σας θυμίζει τίποτα; Όχι! Δεν σας θυμίζει, ή στους μεγαλύτερους κάτι θυμίζει από την παλιά φτωχή Ελλάδα. Όπως κάποιος ηλικιωμένος καρδιακός ασθενής, που μετά από πολύωρη εξήγηση της διαίτης του, γύρισε και μου είπε: “Δηλαδή γιατρέ κατοχικά φαγητά θα τρώω τώρα;”

Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες είμαστε πραγματικοί Ευρωπαίοι. Μαγειρεύουμε λιγότερο γιατί βαριόμαστε, τρώμε πολύ συχνά σε ταβέρνα νόστιμο κρέας και τηγανητούς μεζέδες. Δεν προτιμάμε τα λαχανικά γιατί είναι άνοστα. Δεν συμπαθούμε τα όσπρια γιατί προξενούν φούσκωμα και αέρια (τα οποία ως γνωστόν είναι αντικοινωνικά). Βαριόμαστε να φάμε ψάρια γιατί έχουν πολλά κόκκαλα, και φρούτα γιατί πρέπει να τα ξεφλουδίσουμε. Δεν τρώμε πολύ ψωμί γιατί όλοι λένε πως παχαίνει (!). Τρώμε όμως πολλά γλυκά γιατί είναι άριστα αντικαταθλιπτικά (ειδικά τα σοκολατούχα).

Και μήπως δεν είναι αλήθεια; Αλήθεια είναι. Όλο το παιχνίδι όμως παίζεται στη συχνότητα και στη ποσότητα. Η γευστική απόλαυση δεν μπορεί να είναι η ρουτίνα αλλά “η ευχάριστη εξαίρεση”. Το γρήγορο (fast) – σκουπιδο (junk) – φαγητό (food) δεν πρέπει να είναι η καθημερινή λύση, αλλά “η αναπόφευκτη εξαίρεση”. Αυτά ως προς την ποσότητα και την συχνότητα. Γιατί αν αρχίσουμε να μιλάμε για την ποιότητα θα μας πιάσει κατάθλιψη (και θα το ρίξουμε στα γλυκά!).

- Το ψωμί το κατ’ ευφημισμό “χωριάτικο” είναι κάτασπρο και πανάλαφρο. Αλήθεια, που πήγε το πίτουρο και οι φυτικές ίνες;

- Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι “εκτός εποχής” και μεγαλώνουν σε θερμοκήπια εν ριπή οφθαλμού. Αλήθεια, γιατί να απαιτούμε ντομάτα το χειμώνα & μπρόκολο το καλοκαίρι;

- Τα αυγά έχουν άλλη σύσταση, πιο επιβαρημένη σε χοληστερίνη και οι γεννήτορές τους μεγαλώνουν «ακίνητες» σε κλουβιά καναρινιού μέσα σε λίγες μέρες. Αλήθεια, που πήγαν οι αλάνες;

Αν αυτό δεν είναι διαστροφή της φύσης και του ανθρώπου τότε τι είναι; Και τώρα ήρθε η σειρά του Ίλιτς Βλαντιμήρ Λένιν να αναφωνήσει: “Τί να κάνουμε;” (Que faire?)

- Να θυμόμαστε την αξία του “εξαιρετικού” ( = εξαίρεση) και να ζούμε με εγκράτεια την καθημερινότητά μας.

- Να τηρούμε όσο γίνεται την “πυραμίδα” Μεσογειακής Διατροφής.

- Να προκρίνουμε τα βιολογικά προϊόντα, που είναι ακριβότερα.

Σε ένα επίπεδο πιο προχωρημένο:

- Να καλλιεργούμε σε ζαρντινιέρες ή γλάστρες μερικά πανεύκολα λαχανικά: σπανάκι, μαρούλια, μπρόκολο τον χειμώνα, πιπεριές, μελιτζάνες το καλοκαίρι (αφορά τους “διαμερισματοποιημένους”).

Σε ένα ακόμα πιο υψηλό επίπεδο:

- Να μετατρέψουμε τον μικρό μας ανθόκηπο σε λαχανόκηπο (αφορά τους “μεζονετούχους”)

Μερικές φορές δεν είναι κακό να κάνεις μια «στροφή» προς το παρελθόν. Η διαστροφή του σύγχρονου Ευρωπαίου δεν απέχει τελικά τόσο πολύ από την υγιεινή διατροφή του παλιού φτωχού Έλληνα. Μόνο κατά ένα “σίγμα”…