Η ισχνή επικράτηση του Μπερσάνι αλλά κυρίως η εντυπωσιακή αφενός επάνοδος του Μπερλουσκόνι σε υψηλά εκλογικά επίπεδα και αφετέρου η εντυπωσιακή ανάδειξη του κόμματος των πέντε αστέρων του Πέπε Γκρίλο σε τρίτο κόμμα είναι έκδηλα της ψήφου διαμαρτυρίας. Η Ιταλία είναι ακόμη μια χώρα, που εισέρχεται στο άτυπο γκρούπ των χωρών της Ένωσης που δυσκολεύονται να σχηματίσουν αυτοδύναμη και συμπαγή κυβέρνηση, γεγονός που έχει ισχυρό αντίκτυπο προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις αποφάσεις που εκρέουν από αυτούς.

Σε ειδικότερο πλαίσιο ανάλυσης, σε πολιτικό επίπεδο, η δημοσκοπική και εκλογική άνοδος των Μπερλουσκόνι και Γκρίλο, δύο δηλαδή ηγετών που έθεσαν ξεκάθαρα εν αμφιβόλω την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, είναι ξεκάθαρο σημάδι διαμαρτυρικής ψήφου. Παρά τις όποιες αναλύσεις κάνουν λόγο για ραγδαία επέκταση του ευρωσκεπτικισμού στην Ευρώπη, στο παράδειγμα της Ιταλίας κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Η στήριξη των πολιτών στα κόμματα των Μπερλουσκόνι και Γκρίλο δεν αποτελεί επ ουδενί σημάδι δομικού ευρωσκεπτικισμού, όπως αυτός παρατηρείται στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά ενός ευρωσκεπτικισμού διαμαρτυρίας κατά της λιτότητας. Η Ιταλία, είναι η χώρα που περνά πιο δυνατά από όλες τις υπόλοιπες, το μήνυμα ότι η πολιτική της λιτότητας και της δημοσιονομικής πειθαρχίας πρέπει επιτέλους να δώσει την θέση της σε μια άλλη αναπτυξιακή δέσμη πολιτικών η οποία μάλιστα οφείλει να εκρέει από το ανώτατο αποφασιστικό όργανο της Ένωσης, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Μένοντας στα πολιτικά, έκδηλη της ψήφου διαμαρτυρίας είναι η χαμηλή εκλογική επίδοση του πρώην τεχνοκράτη πρωθυπουργού Μάριο Μόντι, του οποίου το νεοσυσταθέν πολιτικό κόμμα κατάφερε να συγκεντρώσει λιγότερο από 10% των ψήφων. Η ουσιαστική «απομάκρυνση» του Μόντι από μία πιθανή κυβέρνηση συνεργασίας, έχει και αυτή με την σειρά της συνέπειες για την Ένωση και την πορεία της. Το άλλοτε δίδυμο Μόντι-Ντράγκι, που αποτελούσε το τελευταίο διάστημα έναν πυλώνα και ένα αντίβαρο των μέτρων λιτότητας εντός ευρωζώνης, δυστυχώς καταρρέει. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως ήταν πεποίθηση των δύο Ιταλών η παρέμβαση της ΕΚΤ για παρέμβαση στη δευτερογενή αγορά ομολόγων των κρατών μελών που χειμάζονται από την κρίση χρέους, μια απόφαση που συζητήθηκε έντονα και θεωρήθηκε ως η αρχή του τέλους της κρίσης στην Ευρωζώνη.

Κλείνοντας, σε οικονομικό επίπεδο, από την πρώτη κιόλας ημέρα μετά τις ιταλικές εκλογές, έγινε φανερή η δυσαρέσκεια των αγορών σχετικά με το αποτέλεσμα, αφού αυξήθηκαν τα spreads στις διεθνείς αγορές δανεισμού, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τόσο την δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας όσο και της Ισπανίας, αλλά και της Πορτογαλίας που μόλις πριν από λίγες εβδομάδες ξαναβγήκε στις αγορές.

Συνοψίζοντας, είναι φανερή η τροχοπέδη που οι ιταλικές εκλογές έθεσαν στην διαδικασία της ολοκλήρωσης της Ένωσης σε όλα τα επίπεδα. Την εποχή όπου εκκολάπτεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο η τραπεζική εποπτεία και το banking union και ενώ έχουν τεθεί επί τάπητος σχέδια πολιτικής ολοκλήρωσης όπως αυτό του κ. Ρομπέι στη σύνοδο κορυφής του Ιανουαρίου, η Ιταλία έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα προς τους Ευρωπαίους εταίρους της : Η Τρίτη ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης ψήφισε με γνώμονα την αγανάκτηση. Είναι στο χέρι των ηγετών των κρατών μελών της Έ.Ε για την μορφή με την οποία θα εκλάβουν το εν λόγω μήνυμα. Η Ιταλία λοιπόν αποδεικνύεται ως ένας ισχυρός παράγοντας για την διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αφού τα εκλογικά της αποτελέσματα φαίνεται πως επηρεάζουν καταλυτικά την διαδικασία ολοκλήρωσης. Αναμένεται να δούμε εάν αυτό θα γίνει με θετικό η αρνητικό αντίκτυπο.

Είναι χρήσιμο να γνωρίζει κανείς ότι το κόμμα των Χριστιανοκοινωνιστών (CSU), κύριος σύμμαχος της κ. Μέρκελ, έχασε την απόλυτη πλειοψηφία στη βαυαρική Βουλή το 2008, για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο. Δεν είναι καθόλου λίγο και μπορεί να αποβεί καθοριστικό στις ομοσπονδιακές εκλογές, που θα γίνουν το φθινόπωρο του 2013. Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι σε λίγους μήνες, θέματα όπως η επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού προγράμματος, εφ’ όσον απαιτούν αποφάσεις των Γερμανών πολιτικών, θα ανακατεύονται τόσο πολύ με τα εσωτερικά πολιτικά πράγματα της Γερμανίας, που πολύ καλά θα κάνουμε να το αποφύγουμε.

Δυσκολίες θα υπάρχουν και στη Γαλλία. Ο νέος πρόεδρος συνεχίζει συστηματικά την προετοιμασία για να πείσει τις αγορές κεφαλαίου ότι η χώρα του δεν θα κινδυνεύσει να μη μπορεί να πληρώσει τα δάνειά της και ότι θα ισορροπήσει μεταξύ λιτότητας και ευημερίας. Δεν θα έχει, όμως, καμία διάθεση να ακούσει με συμπόνια ότι η χώρα μας χρειάζεται νέα βοήθεια για να τα καταφέρει με τις «τρομερές δυσκολίες» μας.

Ισπανία και Ιταλία, που συγκαταλέγονται μεταξύ των κρατών που συνεισφέρουν πολύ στα δανειακά κεφάλαια για τη διάσωση της Ελλάδας, βουλιάζουν σταδιακά στη λιτότητα και την αγωνία με τα χρέη τους και το τραπεζικό τους σύστημα. Είναι φανερό ότι δεν θέλουν να ακούσουν ούτε κουβέντα για νέα σοβαρά προβλήματα στην Ελλάδα, ειδικά αν πρόκειται για προβλήματα που λύνονται με μεγαλύτερα δάνεια.

Οι τέσσερις αυτές χώρες βάζουν το 60% των κεφαλαίων που συγκρατούν την Ελλάδα στο ευρώ και επιτρέπουν στον κρατικό μας προϋπολογισμό τη σταδιακή προσαρμογή του. Τους πληρώνουμε ένα επιτόκιο κοντά στο 3%. Οι εκτιμήσεις του Διεθνούς Ταμείου για τη διεθνή οικονομία δείχνουν και νέα συγκράτηση της δραστηριότητας. Επιβεβαιώνουν ότι το 2013 θα είναι δυσκολότερο, για όλους. Κυρίως για τους φορολογουμένους και τους ανέργους αυτών των κρατών. Ας το έχουμε κατά νουν για τον αέρα με τον οποίο θα διατυπώσουμε τις «εθνικές απαιτήσεις» από τους δανειστές μας. Είναι πολύ πιθανόν να είναι, οι δικοί τους λαοί, πιο θυμωμένοι ακόμη και από εμάς.

Δημοσιεύθηκε skai.gr, 19.7.2012