Σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν προσφάτως στο Νταβός της Ελβετίας, αλλά και με βάση τελευταίες εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δια στόματος της γενικής του διευθύντριας κυρίας Κριστίν Λαγκάρντ, στην διάρκεια του 2014 –που από πολλές πλευρές ήδη αναγγέλλεται ως μία ενδιαφέρουσα χρονιά– η Αμερική θα συμβάλει περισσότερο στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη από την Κίνα σε συναλλαγματικές ισοτιμίες της αγοράς. Την ίδια χρονιά, η συμβολή της Ιαπωνίας θα είναι επίσης ανώτερη αυτής της Ινδίας, με την Ευρώπη να διατηρεί, λόγω Γερμανίας, την παγκόσμια εμπορική πρωτοκαθεδρία της. Μία πρωτοκαθεδρία, βέβαια, που κάθε χρόνο ψαλλιδίζεται, με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Ένωση να κατέχει σήμερα το 20% του παγκόσμιου εμπορίου, έναντι 28% στις αρχές του 21ου αιώνα.

Από την πλευρά της, παρά την κρίση που ξέσπασε το 2007 με αφετηρία την φούσκα των τοξικών ενυπόθηκων δανείων, η αμερικανική οικονομία έχει δημιουργήσει 4,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας τα τελευταία δύο χρόνια και θα δημιουργήσει άλλα 2 εκατομμύρια περίπου το 2014. Το φθηνό σχιστολιθικό φυσικό αέριο μειώνει το ενεργειακό κόστος, καθιστώντας την αμερικανική βιομηχανία ανταγωνιστικότερη. Η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ, η οποία συνέχιζε αδιάκοπα να τυπώνει χρήματα τα τελευταία πέντε χρόνια, εγκαινίασε το 2014 με μείωση του ρυθμού εκτυπώσεως –γεγονός που έχει ποικίλες παράπλευρες επιπτώσεις, ήδη ορατές στις αναδυόμενες οικονομίες.

Το περίφημο tapering της Ομοσπονδιακής Τράπεζας προβλέπεται να ενισχύσει τα αμερικανικά επιτόκια και το δολλάριο και άρα να προσελκύσει αδέσμευτα κεφάλαια πίσω στην Αμερική. Αυτή η τάση έχει ήδη εκδηλωθεί και προκαλεί τις γνωστές νομισματικές και συναλλαγματικές αναταραχές και διακυμάνσεις στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, ιδιαίτερα δε στην γειτονική μας Τουρκία. Ήδη από τον Μάϊο του 2013, αλλά με ιδιαίτερη ένταση από την 20η Ιανουαρίου 2014, οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι οικονομίες τους αντιμετωπίζουν σοβαρές εκροές επενδυτικών κεφαλαίων, με άμεση συνέπεια την εκδήλωση υποτιμητικών τάσεων στις συναλλαγματικές ισοτιμίες των νομισμάτων τους.

Η εξέλιξη αυτή θα έπρεπε να είναι αναμενόμενη, δεδομένου ότι την τελευταία δεκαετία οι αναπτυσσόμενες οικονομίες είχαν επωφεληθεί από την υπερβάλλουσα ρευστότητα που δημιουργήθηκε παγκοσμίως από την εξαιρετικά διευκολυντική νομισματική πολιτική των Κεντρικών Τραπεζών των ανεπτυγμένων οικονομιών, ιδιαίτερα της αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας (Fed), για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής και οικονομικής κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, προσέλκυσαν μεγάλες ποσότητες επενδυτικών κεφαλαίων στις οικονομίες τους, ενισχύοντας ουσιαστικά τις αναπτυξιακές τους επιδόσεις. Τώρα, που έχει ήδη αρχίσει η διαδικασία περιορισμού της παγκόσμιας ρευστότητας από την Fed, υπάρχουν τάσεις φυγής κεφαλαίων από πολλές αναδυόμενες αγορές. Έτσι, τις ημέρες αυτές ζούμε για μία ακόμη φορά την ιστορία των επαναλαμβανόμενων συναλλαγματικών και οικονομικών κρίσεων στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες ακολουθούν συνήθως περιόδους υπέρμετρα υψηλών καθαρών εισροών κεφαλαίων από το εξωτερικό, όπως άλλωστε συνέβη και στην Ελλάδα έως το 2009.

Όμως, πέρα από τα τεκταινόμενα στην Αμερική και τον αναπτυσσόμενο κόσμο, στην Ευρώπη της κρίσης τα δημόσια ελλείμματα έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ. Η παραγωγικότητα βελτιώνεται, το μοναδιαίο κόστος εργασίας μειώνεται και τα άλλοτε μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία εξαφανίζονται. Η Βρεταννία μπαίνει και πάλι σε τροχιά ανάπτυξης και η Ιαπωνία υποδέχεται τα Abenomics –ένα αισιόδοξο σχέδιο ανάκαμψης από το όνομα του δημοφιλούς πρωθυπουργού της Shinzo Abe.

Εκτιμάται έτσι από πολλές πλευρές ότι καμμία από αυτές τις πλούσιες οικονομίες δεν θα δεχθεί κάποιο πλήγμα το 2014. Η Αμερική θα σημειώσει μία αξιοπρεπή ανάπτυξη κατά 3%, η Ιαπωνία κατά 2% και η ευρωζώνη κατά 1,2%. Οι περισσότερες αναδυόμενες αγορές θα έχουν καλύτερες επιδόσεις από τις προαναφερθείσες, αλλά το χάσμα της απόδοσης θα μειωθεί. Καθώς η υπερβολική παροχή μετρητών της Κεντρικής Τράπεζας μειώνεται, χρήματα θα εισρεύσουν από πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, φέρνοντας στην επιφάνεια αδυναμίες επισκιασμένες –και αγνοημένες– κατά την διάρκεια των καλών περιόδων. Το φαινόμενο αυτό είναι ήδη ορατό –με χώρες όπως η Αργεντινή, η Τουρκία, η Βραζιλία, η Μαλαισία και η Ρωσία να αντιμετωπίζουν συναλλαγματική και νομισματική κρίση ταυτοχρόνως. Οι υποδομές της Ινδίας παραμένουν δραματικές, οι Βραζιλιάνοι ακόμα δεν επενδύουν αρκετά και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας διευρύνεται και πάλι. Οι φουσκωμένες τράπεζες της Κίνα, γεμάτες με δάνεια που οι εταιρείες θα δυσκολευτούν να αποπληρώσουν, μοιάζουν με αυτές της Ιαπωνίας στην δεκαετία του 1990 και της Αμερικής στη δεκαετία του 2000. Οι «σκιώδεις» τράπεζες της Κίνας μετακίνησαν τρισεκατομμύρια περισσότερα γουάν μεταξύ των επενδυτών και των δανειοληπτών, κυρίως με τρόπους επικίνδυνα αόρατους στις ρυθμιστικές αρχές.

Κατά τους Φαϊνάνσιαλ Τάϊμς, στη Νότιο Αφρική, στην Τουρκία και στην Ρωσία, όπως και στην Αργεντινή, οι κάθετες πτώσεις των νομισμάτων των τελευταίων ετών έχουν προκαλέσει σοκ στο λιανεμπόριο, καθώς οι τιμές των εισαγόμενων αγαθών ανεβαίνουν και ο κόσμος κόβει τις δαπάνες. Ακολουθώντας την Αργεντινή, οι κάτοικοι πολλών αναδυομένων αγορών προφυλάσσονται για την προοπτική αύξησης του εγχώριου πληθωρισμού και της υποτίμησης μετατρέποντας αποταμιεύσεις σε δολλάρια. Η μεγαλύτερη ρωσική εφημερίδα, η Komsomolskaya Pravda, συμβούλευσε τους αναγνώστες της να μετατρέψουν το 30%-40% των αποταμιεύσεών τους σε δολλάρια και ευρώ.

Σχετικό πρόβλημα είναι και οι αυξήσεις στα επιτόκια –που πρέπει να γίνουν για να πολεμηθεί ο πληθωρισμός και να στηριχθούν τα νομίσματα– θα πλήξουν τις χρεωμένες επιχειρήσεις, αναστέλλοντας τα επενδυτικά τους σχέδια. Το σοκ της ζήτησης για την μεταποίηση της Αργεντινής, τονίζει η Nomura, θα επηρεάσει τους Βραζιλιάνους προμηθευτές, αφαιρώντας 0,2% από το προβλεπόμενο φετινό ΑΕΠ της Βραζιλίας.

Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, ακόμη και ο Νουριέλ Ρουμπίνι –ο οικονομολόγος που προβλέπει κρίσεις και υφέσεις– δεν παύει τον τελευταίο καιρό να υπογραμμίζει  ότι, με αφετηρία τις οικονομίες της Αμερικής και της Ιαπωνίας, η Δύση επανέρχεται στο διεθνές οικονομικό προσκήνιο, ως πηγή καλών νέων.

Πάντοτε συνδύαζε δύο κόσμους σε ένα ταξίδι, που σχεδίαζε βήμα βήμα, στροφή τη στροφή. Είχε δύο μητέρες –τη φυσική και τη θετή–, από την Κίνα βρέθηκε το 1984 στις ΗΠΑ, ενώ από την κινεζική λογοτεχνία στράφηκε στους υπολογιστές, τους οποίους μελέτησε στα Πανεπιστήμια της Καλιφόρνιας και του Ιλινόις. Συμμετείχε στην ομάδα των σκαπανέων στο Εθνικό Κέντρο Υπερυπολογιστικών Εφαρμογών στο Ιλινόις, η οποία στις αρχές της δεκαετίας του ’90 επινόησε την πρωτοποριακή μηχανή αναζήτησης στο Διαδίκτυο ονόματι Mosaic, προπομπός των Netscape και Internet Explorer. «Στη ζωή και στις επιχειρήσεις δεν έχει ενδιαφέρον να ανέβεις στην κορυφή του βουνού, γιατί η απόσταση που διανύεις είναι μικρή», συμπληρώνει. «Ωραίο είναι να βρίσκεσαι σε διαφορετικά σημεία του βουνού και να έχεις διαφορετικές οπτικές γωνίες, να αποδεχθείς ότι η πορεία έχει τα πάνω της και τα κάτω της».

Μπαμπού

Μία από τις πολύτιμες αρετές που η Πινγκ Φου έμαθε από τους γονείς της, ήταν να ακολουθεί την κίνηση του μπαμπού.

Το μπαμπού λυγίζει στον άνεμο, δεν σπάει, προσαρμόζεται και ορθώνεται ξανά (ανάλογος είναι και ο τίτλος της αυτοβιογραφίας της, για την οποία δέχθηκε δριμεία κριτική ειδικά από την Κίνα). «Μία ακόμα σημαντική δεξιότητα που ανέπτυξα, ήταν η αυτοδιδασκαλία. Δεν πήγα σε κανονικό σχολείο, δεν είχα δασκάλα να λύνω τις απορίες μου. Επρεπε να δίνω εγώ απαντήσεις, να αναπτύξω κριτική σκέψη και φιλέρευνο πνεύμα. Αυτό με βοήθησε αργότερα στην εταιρεία μου. Ως διευθύνουσα σύμβουλος είσαι μόνη, κανείς δεν σε χτυπά φιλικά στην πλάτη, είσαι αντιμέτωπη με το άγνωστο και φοβάσαι. Πρέπει να λάβεις αποφάσεις, να βρεις λύσεις, αλλά και να μετριάσεις τον αντίκτυπο μιας εσφαλμένης απόφασης».

Το 1997 συνίδρυσε με τον τότε σύζυγό της την Geomagic και ανέλαβε επικεφαλής της έως το 1999. Οι δραστηριότητές της αφορούσαν την ανάπτυξη λογισμικού τρισδιάστατης εκτύπωσης, με στόχο την προσαρμοσμένη ανά πελάτη παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών με τη χρήση τρισδιάστατων εκτυπωτών. Σημειωτέον πως η τρισδιάστατη εκτύπωση επινοήθηκε το 1993 από τον ιδρυτή της 3D Systems. Χρειάστηκαν, ωστόσο, 20 χρόνια για να εφαρμοστεί στην πράξη. «Η τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης ανήκει στις επαναστατικές καινοτομίες, που αλλάζουν εκ βάθρων τη ζωή των ανθρώπων και τους κάνουν παραγωγικότερους. Με ενδιαφέρει η τεχνολογία όχι ως αυτοσκοπός, αλλά το να γίνει προσβάσιμη, γρήγορη και κοινό απόκτημα», επισημαίνει η 55χρονη Πινγκ Φου.

«Ξεκινώντας, τώρα, μια εταιρεία, έχεις διάφορα προβλήματα. Μπορεί να είναι οικονομικής φύσεως ή μπορεί να σχετίζονται με το ότι έχεις προσλάβει για να τη διευθύνουν έξυπνους ανθρώπους και έμπειρους στις επιχειρήσεις γενικά αλλά χωρίς γνώση στις νεοφυείς ειδικότερα», εξομολογείται. Η Geomagic είχε φθάσει στα πρόθυρα της χρεοκοπίας το 2001, όταν η Πινγκ Φου ανέλαβε και πάλι τα ηνία της. Επένδυσε τα δικά της κεφάλαια σε αυτήν, εργάστηκε χωρίς αμοιβή για να πληρώνει τους υπαλλήλους της και αποκατέστησε την κερδοφορία της, προτού την πουλήσει φέτος τον Φεβρουάριο στην 3D Systems και ενταχθεί στο διοικητικό δυναμικό της.

Δύσκολη αρχή

Η Πινγκ Φου έζησε στο πετσί της την Πολιτιστική Επανάσταση. Την απομάκρυναν βίαια από τους γονείς της στην τρυφερή ηλικία των 8 ετών. Μεγάλωσε σε πανεπιστημιακή εστία, χωρίς κανονική τροφή και εκπαίδευση. Στα 10 της υπέστη ομαδικό βιασμό. Οταν επαναλειτούργησαν τα πανεπιστήμια μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’70, μελετούσε ασταμάτητα για να καλύψει τα κενά και να σπουδάσει κινεζική λογοτεχνία. Στην πτυχιακή της εργασία ασχολήθηκε με τη θανάτωση θηλυκών εμβρύων στην Κίνα. Συνελήφθη και της ζητήθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Φθάνοντας στις ΗΠΑ, ήξερε τρεις αγγλικές λέξεις. Δεν ήταν δυνατόν να σπουδάσει λογοτεχνία, όπως ήθελε. Προσανατολίστηκε στη «γλώσσα» των Η/Υ. Το 2005 ανακηρύχθηκε επιχειρηματίας της χρονιάς από το περιοδικό Ιnc. Μagazine. Συμμετέχει σε φορείς για την προώθηση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας και την ανάδειξη του ρόλου των γυναικών στις θετικές επιστήμες. «Η τεχνολογία, ως επάγγελμα και ως ερευνητικό πεδίο, ταιριάζει στις γυναίκες και οι γυναίκες μπορούν να την αναγάγουν σε κοινό αγαθό», τονίζει η Πινγκ Φου.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 5 Οκτ. 2013.

Κατά τον Ντάνι Ρόντρικ, η οικουμένη βρίσκεται αντιμέτωπη με το εξής τρίπτυχο: δημοκρατία, εθνική κυριαρχία και οικονομική παγκοσμιοποίηση. Και τα τρία είναι αδύνατον να συνυπάρξουν σε ένα ιδεολόγημα. Αν θέλουμε να προωθήσουμε την παγκοσμιοποίηση, θα πρέπει να εγκαταλείψουμε το έθνος – κράτος. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε και να εμβαθύνουμε τη δημοκρατία, θα πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στο έθνος – κράτος και τη διεθνή οικονομική ολοκλήρωση. Τέλος, αν επιθυμούμε να διατηρήσουμε την εθνική κυριαρχία, θα πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στην εμβάθυνση της δημοκρατίας και την παγκοσμιοποίηση, της οποίας τα θεμέλια, παρά την αλματώδη ευημερία στις αναπτυσσόμενες χώρες, παραμένουν σαθρά.

Το εγχείρημα της Ε. Ε. αποτελεί παράδειγμα των δυσκολιών να συνδυαστούν και οι τρεις παραπάνω επιδιώξεις. Για την επίτευξή τους θα πρέπει να υποχωρήσει η εθνική κυριαρχία των εταίρων. Την άποψή του αυτή ο Ρόντρικ τη διατύπωσε και στην Αθήνα, τον Μάιο του 2011. Το ζήτημα όμως φαίνεται ότι απασχολεί και μη οικονομολόγους. Κυρίως δε διανοητές, όπως ο γνωστός Γάλλος Αντρέ Γκλουκσμάν. Μιλώντας στο γερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ», ο Γκλουκσμάν παραπέμπει στον Σωκράτη όταν λέει ότι ουδείς διαπράττει λάθη ηθελημένα, που σημαίνει ότι άσχημα πράγματα συμβαίνουν όταν δεν υπάρχει ισχυρή βούληση. Η εύρεση λύσεων στη σημερινή κρίση δεν θα προέλθει από κάποιο υπερφυσικό ον, λέει ο Γκλουκσμάν. Αυτή τη στιγμή όμως το Raison d’etre της Ευρώπης έχει χαθεί και αν τα ευρωπαϊκά κράτη δεν ενωθούν και δεν εμφανιστούν ως ενιαίο και μοναδικό μέτωπο, θα παρακμάσουν. Η παγκοσμιοποίηση οδηγεί σε παγκόσμιο χάος και η παγκόσμια αστυνομική δύναμη (οι ΗΠΑ) δεν υφίσταται πλέον όπως την ξέραμε. Ο καθένας παίζει το δικό του παιγνίδι.

Μια καινούργια αφήγηση, λοιπόν. ΄Η μάλλον καλύτερα μια καινούργια ιστορία που θα πρέπει να γραφτεί από τις πολιτικές και οικονομικές ηγεσίες, με έμφαση στην Ευρώπη. Γραφιάδες ευφυείς, ευέλικτοι που θα γνωρίζουν το «μάρκετινγκ» και τη «λογοτεχνία». Τους αρχαίους φιλοσόφους, τους διανοητές των προηγούμενων αιώνων και τους σύγχρονους γκουρού της οικονομίας ή της φιλοσοφίας. Κανείς δεν περισσεύει, αρκεί αυτό το πλέγμα να γίνει πρώτον κατανοητό και δεύτερον να ισχυροποιηθεί. Να αναδειχθεί σε πυρήνα εξέλιξης. Ο Τσέχοφ συμβούλευε τους επίδοξους συγγραφείς να κάνουν το εξής πριν ξεκινήσουν: «Πάρτε μια πένα που δεν θα είναι σκουριασμένη και με ευανάγνωστα γράμματα, όχι ορνιθοσκαλίσματα, γράψτε καλύτερα μόνον από τη μια πλευρά του χαρτιού. Αφήστε τη φαντασία σας να καλπάσει, συγκρατήστε όμως το χέρι σας. Μην το αφήνετε να κυνηγάει τις πολλές αράδες. Οσο πιο συνοπτικά γράφετε τόσο περισσότερο και συχνότερα θα εκδίδετε τα βιβλία σας. Ο, τι γράφετε, να το υπογράφετε. Και να θυμάστε ότι όσα κράνη και αν φοράτε για να προστατευτείτε από το κοινό, το επώνυμο και η διεύθυνσή σας πρέπει να είναι γνωστά στον εκδοτικό οίκο, σε περίπτωση που ο εκδότης θελήσει να σας στείλει πρωτοχρονιάτικη κάρτα». Μας αφορούν όλα αυτά; Αν και πολύ θεωρητικά και μακράν της καθημερινής μας έγνοιας, ναι, μας αφορούν. Οφείλουμε να είμαστε τμήμα της νέας αφήγησης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 2.9.2012.

Ολες οι υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης -Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία- αλλά και η Γαλλία υιοθετούν μέτρα αναθέρμανσης της ανταγωνιστικότητας και μειώνουν το εργατικό κόστος, αποβλέποντας να παράξουν προϊόντα εξαγώγιμα στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή αγορά. Ανάλογες πρωτοβουλίες για να τονώσει την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής οικονομίας έλαβε και ο Μπαράκ Ομπάμα. Με τη σειρά τους, χώρες με πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών, όπως η Γερμανία, θα πρέπει να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία στον συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη – κάτι ανάλογο είχε επισημάνει ήδη από πολύ νωρίς η Κριστίν Λαγκάρντ, ούσα ακόμη υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, προξενώντας τη δυσφορία του Βερολίνου.

Ορισμένοι εσφαλμένα πιστεύουν ότι το πρόβλημα λύνεται, εφόσον όλοι ενστερνιστούν το μοντέλο της Γερμανίας με τις ισχυρές εξαγωγές και το υψηλό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών, όπως παρατηρεί ο Τέτζβαν Πέτινγκερ, αρθρογράφος στο Economic Review. Οι ζωηρές γερμανικές εξαγωγές έχουν ως “παράπλευρη απώλεια” το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, προσθέτει. Μια αναθεώρηση της αξίας του εμπορίου εντός Ε.Ε. θα συνέβαλλε στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής περιφέρειας, αλλά αυτό είναι σχεδόν αδύνατο λόγω του ευρώ.

Το ευρώ, βέβαια, στήριξε σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της Γερμανίας. Ηταν φθηνό νόμισμα, οπότε ο ευρωπαϊκός Νότος κατανάλωνε με ευκολία τα γερμανικά προϊόντα στις παλιές καλές εποχές. Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία η χώρα αναπροσάρμοσε τη δύσκαμπτη αγορά εργασίας της και αναθεώρησε το δαπανηρό προνοιακό της σύστημα, βελτιστοποιώντας την ανταγωνιστικότητά της. Ακόμα και αν η Eurostat δείχνει πως Ελληνες και Πορτογάλοι εργάζονται περισσότερες ώρες από τους Γερμανούς συναδέλφους τους, 42, 38 και 35 ώρες την εβδομάδα αντίστοιχα, σε παραγωγικότητα υστερούν. Πέραν των χαμηλών αμοιβών, η παραγωγικότητα, η καινοτομία, το ευνοϊκό περιβάλλον για την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, η εκπαίδευση είναι μεταξύ άλλων συνιστώσες της ανταγωνιστικότητας. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μόντι προωθεί μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης νέων επιχειρήσεων και απελευθερώνει τα κλειστά επαγγέλματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος μειώνει τον φορολογικό συντελεστή των επιχειρήσεων, καταργώντας ταυτόχρονα τις φοροαπαλλαγές τους, ώστε να παραμένουν τα έσοδά τους εντός ΗΠΑ και να επανεπενδύονται στην οικονομία.

Οι New York Times εκτιμούν πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εκμεταλλεύονται την κρίση -όπως είχε κάνει στο παρελθόν η Γερμανία- για να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες ή να καταστήσουν πιο ευέλικτη την απασχόληση. “Κατά μία έννοια, οι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι της Ευρώπης είναι περίπου οι ίδιοι όπως και πριν από την κρίση”, παρατηρεί ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς. “Είναι όμως σαφές ότι άστοχες πολιτικές επιλογές και λάθη της αγοράς δεν επιτρέπουν στην Ευρώπη να αξιοποιήσει τους πόρους της με το να μην επενδύει σε ανθρώπους, κεφάλαια ή σε τεχνολογία, ούτως ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική έναντι της Ασίας”.

Με μια αρχαιοπρεπέστατη αναδρομή ο Στέφεν Κινγκ, ανώτατος οικονομολόγος της HSBC, παρομοιάζει το γεωκεντρικό σύστημα του φιλοσόφου – αστρονόμου Κλαύδιου Πτολεμαίου με το υπάρχον τοπίο στην Ευρωζώνη. Σε σχόλιό του στους FT, επισημαίνει πως κατά τον Πτολεμαίο, η Γη βρισκόταν στο κέντρο του σύμπαντος και όλα τα άλλα ουράνια σώματα περιστρέφονταν γύρω από αυτήν. Στην αντίστοιχη θέση τοποθετείται σήμερα η Γερμανία. Το “πτολεμαϊκό σύστημα” του κοινού νομίσματος προβλέπει υψηλές αποδόσεις για τα ομόλογα της περιφέρειας και χαμηλές για τη Γερμανία και άλλες χώρες στον πυρήνα της Ευρωζώνης, παρατηρεί ο Στέφεν Κινγκ. Οσοι, όμως, ωφελούνται από τη συστημική αδυναμία του ευρώ, και η Γερμανία είναι το πρώτιστο παράδειγμα -με το χαμηλό κόστος δανεισμού- επιλέγουν να μη μιλούν γι’ αυτό, αλλά για το δυνητικό κόστος διάσωσης των άλλων χωρών. Εν τέλει, το “πτολεμαϊκό σύστημα” καταδικάζει την περιφέρεια σε μια ζωή χαμηλής οικονομικής δραστηριότητας και χαμηλού πληθωρισμού ή ακόμα και αποπληθωρισμού, καθιστώντας δυσχερή την αποπληρωμή των χρεών. Το εν λόγω μοντέλο, όπως συστήνει ο κ. Κινγκ, πρέπει να αντικατασταθεί και όχι μόνο λόγω Ελλάδας, αλλά λόγω ανάγκης προσαρμογής όσων τελούν σε θέση οικονομικής ισχύος. Η Γερμανία θα πρέπει να ενθαρρύνει την εγχώρια ζήτηση, να επιτρέψει την πραγματική της ισοτιμία στο ευρώ να ανέλθει, εμφανιζόμενη ανεκτικότερη στον πληθωρισμό και να διασφαλίσει ότι το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της θα διοχετεύεται όχι σε άχρηστα πακέτα σωτηρίας αλλά σε εργοστάσια στη νότια Ευρώπη.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.2.2012

Σύμφωνα με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ πρόκειται για την όγδοη μεγαλύτερη χρεοκοπία επιχείρησης με βάση το ενεργητικό της στη χώρα και τη μεγαλύτερη μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μετά τη Lehman Brothers το 2008. Ωστόσο, αν και οι επιπτώσεις θα είναι δριμείες για τους 2.870 εργαζομένους της MF Global, ο ευρύτερος αντίκτυπος θα είναι πολύ μικρότερος από εκείνον της Lehman. Λόγου χάριν, όταν στις αρχές της εβδομάδας ο Τζον Κορζάιν ζήτησε την υπαγωγή της εταιρείας του σε καθεστώς προστασίας έναντι των πιστωτών της, η εφημερίδα Financial Times επισήμανε πως προκλήθηκε αναταραχή στο χρηματιστήριο εμπορευμάτων του Σικάγου

Η MF Global ήταν ο μεγαλύτερος εκκαθαριστής στην αγορά αυτή, αλλά, όπως τονίζει η εφημερίδα, είναι περιορισμένες οι ενδείξεις προβλημάτων ρευστότητας. Είχε ενεργητικό 41 δισ. δολαρίων και οφειλές 39,7 δισ. δολαρίων. Η MF Global θεωρείται το πρώτο θύμα στο έδαφος των ΗΠΑ εξαιτίας της μεγάλης της έκθεσης σε ομόλογα του Βελγίου, της Ιρλανδίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας – φημολογείται ότι διατηρούσε και ελληνικά ομόλογα, αν και η ίδια το διαψεύδει.

Ενόσω η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη επιδεινωνόταν, αναλυτές και επενδυτές έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Τζον Κορζάιν είχε ο ίδιος στοιχηματίσει στα προαναφερθέντα ομόλογα κεφάλαια 6,3 δισ. δολαρίων το τελευταίο τρίμηνο. Μέχρι πριν από μία εβδομάδα διατεινόταν ότι, παρά τις πρωτοφανείς ζημίες του δευτέρου τριμήνου του οικονομικού 2011-2012 ύψους 186 εκατ. δολ. και την έκθεση στο ευρωπαϊκό χρέος, θα κατορθώσει να κλείσει θετικά το τρέχον έτος.

Ο Τζον Κορζάιν, ο οποίος ανέλαβε το πηδάλιο της MF Global στις αρχές του 2010, είχε στόχο να τη μεταμορφώσει σε μικρή Goldman Sachs – ανάλογα “οράματα” για τις δικές τους εταιρείες είχαν και άλλοι πρώην υψηλόβαθμοι της Goldman Sachs, όταν ανεξαρτητοποιήθηκαν από αυτήν. Ο κ. Κορζάιν, ο οποίος διετέλεσε γερουσιαστής, κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ και ήταν αποδοτικός στην εξεύρεση κεφαλαίων για την προεκλογική εκστρατεία του νυν Αμερικανού προέδρου, υπηρέτησε την Goldman Sachs επί 25 χρόνια. Εκεί οικοδόμησε έναν σθεναρό βραχίονα επενδυτικής τραπεζικής σε αμερικανικά ομόλογα. Η συνταγή αυτή, όμως, δεν απέδωσε στη MF Global. Στις αρχές Νοεμβρίου, οι οίκοι αξιολόγησης Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch την υποβάθμισαν στην κατηγορία των “σκουπιδιών” εξαιτίας της υπερβολικής της έκθεσης σε ευρωπαϊκά ομόλογα, τα οποία χρηματοδότησε με εκτεταμένο δανεισμό.

Οι μετοχές της καταβαραθρώθηκαν και ο Τζον Κορζάιν αναζήτησε αγοραστή. Αποτάθηκε σε σχεδόν όλες τις χρηματιστηριακές εταιρείες της Γουόλ Στριτ, προσβλέποντας στο ότι, εάν καταφέρει να πουλήσει περιουσιακά στοιχεία της, ίσως κατορθώσει να διασώσει την εταιρεία του. Το βράδυ της περασμένης Κυριακής υπέγραφε συμφωνία με την επίσης χρηματιστηριακή Interactive Brokers. Αυτή όμως δεν τελεσφόρησε, καθώς τα στελέχη της τελευταίας εντόπισαν διαφυγόντα κεφάλαια από τους λογαριασμούς πελατών της MF Global.

Τα όσα έλειπαν ανέρχονται σε 633 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημες πηγές. Οι αρμόδιες ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ διεξάγουν εξονυχιστική έρευνα, ώστε να διαπιστώσουν αν η MF Global χρησιμοποίησε τα κεφάλαια αυτά, που ανήκουν σε ιδιώτες πελάτες της, προκειμένου να αποφύγει την πτώχευση. Η εταιρεία παραδέχθηκε ότι χρησιμοποίησε κεφάλαια της πελατείας της, χωρίς να έχει γίνει ακόμα γνωστός ο προορισμός τους. Ο Κρεγκ Ντόνοϊ, επικεφαλής του CME Group, το οποίο διαχειρίζεται το χρηματιστήριο εμπορευμάτων του Σικάγου, επισήμανε πως με την τακτική της αυτή η χρηματιστηριακή εταιρεία παραβίασε τους κανόνες. Σύμφωνα με το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι επενδυτικές/χρηματιστηριακές εταιρείες οφείλουν να διατηρούν τα χρήματα των πελατών τους σε ξεχωριστό λογαριασμό, ούτως ώστε να είναι ευκολότερη η αποζημίωση των τελευταίων σε περίπτωση χρεοκοπίας.

Αξίζει να αναφερθεί ότι μεταξύ των πελατών της συγκαταλέγονται και πολλοί Ελληνες, οι οποίοι είχαν τοποθετήσεις στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Πλέον, η ΜF Global ενδέχεται να αντιμετωπίσει κατηγορίες και κυρώσεις για κατάχρηση. Εντούτοις, ο ίδιος ο Τζον Κορζάιν ίσως φανεί τυχερός. Εάν η εταιρεία βρει αγοραστή και δεν κλείσει, πιθανώς να αποκομίσει από τις τοποθετήσεις του περί τα 12 εκατ. δολάρια. Αρκεί, βέβαια, να μην αποδειχθεί ότι έχει αναμειχθεί σε αξιόποινες πράξεις…

Ο Τζον Κορζάιν, ο οποίος μεταξύ άλλων είχε δει το όνομά του να αναφέρεται ως εκείνο του διαδόχου του Τίμοθι Γκάιτνερ για το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, αποχώρησε βιαίως από τη θέση του πρώτου τη τάξει εταίρου της Goldman Sachs το 1999. Το “πραξικόπημα” διοργανώθηκε από υψηλόβαθμα στελέχη, μεταξύ των οποίων και ο Χένρι Πόλσον, ο μετέπειτα υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ. Αργότερα μέσα στη δεκαετία που ακολούθησε, υπέστη μία ακόμα ήττα. Aποπειράθηκε να επανεκλεγεί κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ για δεύτερη φορά, αλλά εις μάτην. Οι ψηφοφόροι τον είχαν αρχικά επιλέξει, πιστεύοντας πως με την εμπειρία του στα τραπεζικά θα μπορούσε να “νοικοκυρέψει” και τα οικονομικά της πολιτείας.

Ως αποτέλεσμα, επέστρεψε από την πολιτική πίσω στη Γουόλ Στριτ. Ανέλαβε τη MF Global, επιδιώκοντας να εφαρμόσει το μοντέλο της Goldman Sachs και να αποκαταστήσει τη φήμη του. Οπως επισημαίνουν όμως αναλυτές στο Bloomberg, το μοντέλο αυτό δύσκολα αντιγράφεται. Μάλιστα, αρκετοί πρώην άνθρωποι της Goldman απέτυχαν όταν αυτονομήθηκαν και δημιούργησαν τους δικούς τους οίκους ή διοίκησαν άλλους. Ο πρώην γενικός οικονομικός διευθυντής της, λόγου χάριν, Τζον Τέιν, ανέλαβε τη Merrill Lynch. Λόγω ογκωδών ζημιών εκδιώχθηκε, ενώ η εταιρεία ετέθη τελικά προς πώληση στο ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Ο Τζον Κορζάιν, τώρα, είχε μέχρι τέλους επενδύσει πολλά στα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης. Ηδη τον Σεπτέμβριο οι αρμόδιες ομοσπονδιακές αρχές τον είχαν προειδοποιήσει για υπερτιμολόγησή τους. Ο πρώην κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ “στοιχημάτισε πως η Ε.Ε. θα έσπευδε να διασώσει τις προβληματικές χώρες και θα απέτρεπε την πτώχευση”, όπως τόνισε στους NYT ο Αζάμ Αχμεντ. Ο χρόνος αποδείχθηκε όμως εχθρός του. Προτού δει τη διάσωση, οι αναλυτές υποβάθμισαν τη μετοχή της εταιρείας του, κλονίζοντας την επενδυτική εμπιστοσύνη και “εξαφανίζοντας” εκατομμύρια δολάρια κεφαλαιοποίησης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 4.11.2011

Ο πρώην υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ Τζον Μακέιν ζήτησε την επέμβαση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στο πλαίσιο σχεδίου ψηφίσματος, το οποίο θα υιοθετηθεί από το συμβούλιο του ΟΗΕ. “Ο τερματισμός των επιχειρήσεων στη Λιβυή βοηθά προς αυτή την κατεύθυνση”, δήλωσε ο ίδιος πριν από λίγες ημέρες στο πρακτορείο Reuters.

Ωστόσο, μέχρι τώρα κάτι τέτοιο δεν δείχνει εφικτό, αλλά ούτε υπάρχουν δυνάμεις πρόθυμες να το επιδιώξουν. Απόδειξη αποτελεί το -σπάνιο- διπλό βέτο Ρωσίας και Κίνας στο σχέδιο απόφασης του Συμβούλιου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο καταδίκαζε τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών από το Συριακό καθεστώς.

Οι διαμαρτυρίες στη Λιβύη και στη Συρία είχαν από την αρχή, λίγο πολύ, τον ίδιο χαρακτήρα: μαζικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης, με αίτημα την παραίτηση του ηγέτη. Οι ηγέτες  και των δύο χωρών απάντησαν με παρόμοιους τρόπους: χρήση βίας, που οδήγησε σε αιματηρή καταστολή των αμάχων. Αλλά, αργότερα, οι διαμαρτυρίες στις δυο χώρες ακολούθησαν διαφορετική πορεία. Το αποτέλεσμα ήταν ο Μουαμάρ Καντάφι να έχει ανατραπεί (και εκτελεστεί) και τον ΟΗΕ να έχει αναγνωρίσει το Μεταβατικό Εθνικό Συμβούλιο στη Λιβύη, ενώ, αντίθετα, ο Άσαντ να εξακολουθεί να διατηρεί τη θέση και τη δύναμή του. Βέβαια, η δυναμική της εσωτερικής πολιτικής της Συρίας και της ευρύτερης περιοχής είναι αρκετά ιδιόμορφη και διαφέρει από την Λιβύη. Και στην περίπτωση αυτή υπήρξαν διαφωνίες σχετικά με την φύση των ψηφισμάτων κατά της Λιβύης, αλλά η Κίνα και η Ρωσία ουδέποτε στάθηκαν εμπόδιο στην εντολή των Ηνωμένων Εθνών. Αντίθετα επέλεξαν να απέχουν όπως η Βραζιλία, η Νότια Αφρική και η Ινδία.

Η Λιβύη παραπέμφθηκε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, αλλά ο δισταγμός είναι προφανής για την Συρία. Ο αραβικός σύνδεσμος είχε ζητήσει από τη διεθνή κοινότητα να θεσπίσει «no fly zone» πάνω από τη Λιβύη, ενώ έχει εκφράσει την αντίθεσή του, με οποιαδήποτε χρήση βίας κατά της Συρίας.

Από το άλλο μέρος, η Τουρκία σκληραίνει τη στάση της σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, αλλά εξακολουθεί να μην εφαρμόζει τις κυρώσεις στον οικονομικό τομέα κατά της Συρίας,  καθώς προφανώς θα έχει αρνητικές συνέπειες και για την τουρκική οικονομία. Αν και από τουρκικής πλευράς συνεχίζεται η διατύπωση σκληρών εκφράσεων προς το καθεστώς της Συρίας, αυτές δεν δυσκολεύουν ιδιαίτερα τα μέλη της Συριακής κυβέρνησης. Η μόνη “μη φιλική” πράξη στην οποία προέβησαν οι Τούρκοι ήταν η άδεια εγκατάστασης της ηγεσίας της επανάστασης σε τουρκικό έδαφος. Πιο ανατολικά, το Ιράν από την αρχή έχει απορρίψει μονολεκτικά τις όποιες κυρώσεις.

Πού οφείλονται οι διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων Συρίας και Λιβύης; Σύμφωνα με αναλυτές, παρόλο που η Συρία αποτελεί μόνιμη πηγή ανησυχίας για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους προτιμάται το καθεστώς του Άσαντ. Η οικογένεια του Άσαντ έχει καθιερωθεί ως πιο κοσμοπολίτικη και μετριοπαθής, ενώ μια πιο φονταμενταλιστική και συντηρητική κυβέρνηση στη Συρία, θα ήταν σίγουρα λιγότερο βολική για το Ισραήλ. Τα σύνορα Συρίας-Ισραήλ παρέμειναν σχετικά ειρηνικά κατά την περίοδο διακυβέρνησης Άσαντ. Ακόμη, η οικογένεια του Άσαντ είναι Αλλαουίτες (αίρεση των σιιτών), που είναι ένας λόγος για τον οποίο το Ιράν αποτελεί σταθερή περιφερειακή σύμμαχο του Άσαντ από την επανάσταση του 1979. Κατά συνέπεια η ανατροπή του Άσαντ θα ήταν τεράστιο πλήγμα για το Ιρανικό καθεστώς. Τόσο το Ιράν όσο και η Συρία έχουν καλές σχέσεις με τη Χεζμπολλά στο Λίβανο. Το Ιράν αντιλαμβάνεται τον ρόλο του ως «ηγέτη» της σιιτικής περιοχής, φιλοδοξώντας να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο.  Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση πιθανόν να αποσταθεροποιήσει την περιοχή και να επηρεάσει τις γειτονικές χώρες Ιράκ, Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία.

Επιπλέον, η αντιπολίτευση στη Λιβύη έσπευσε να οργανώσει ισχυρή δομημένη ένοπλη αντίσταση, η οποία ενισχύθηκε από τους βομβαρδισμούς των δυνάμεων του ΝΑΤΟ και τις στρατιωτικές συμβουλές του, ενώ οι δυνάμεις αντίστασης στη Συρία είναι ακόμα διχασμένες. Μέχρι τώρα, οι διαμαρτυρίες τους είναι ειρηνικές, ενώ κυριαρχούν οι διαφωνίες για το αν, τελικά, θα πρέπει να εξοπλίσουν την επανάσταση. Από το άλλο μέρος, στους αντάρτες της Λιβύης είχαν προσχωρήσει στρατιωτικοί, μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, υπουργοί και άλλοι, ενώ στη Συρία ο Άσαντ κατάφερε να κρατήσει στον έλεγχό του τις ένοπλες δυνάμεις, δρώντας με ταχύτητα κατά των διαδηλωτών. Ακόμη, η Συριακή διασπορά, που έχει διαμορφώσει το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο της χώρας πλήττεται από εσωτερικές διαφωνίες.

Ο Καντάφι έχασε το μεγαλύτερο μέρος των υποστηρικτών του, με εξαίρεση μια φυλετική ομάδα με την οποία είχαν μακροχρόνιες σχέσεις. Ο Άσαντ όμως έχει ακόμα πολλούς υποστηρικτές, μεταξύ αυτών και επιχειρηματίες στη Δαμασκό. Δεν υπάρχουν αποστάτες από τις δυνάμεις ασφαλείας του. Οι Συριακές ένοπλες δυνάμεις του κατά κύριο λόγο στελεχώνονται από Αλλαουίτες (7% του πληθυσμού, που στην πλειονότητά του είναι Σουνίτες). Η προοπτική πτώσης του καθεστώτος Άσαντ φοβίζει τους Αλλαουίτες που θεωρούν βέβαιο ότι θα αφανιστούν.

Τέλος, η Λιβύη κατατάσσεται πολύ υψηλότερα στη παραγωγή πετρελαίου από την Συρία. Οι εξαγωγές πετρελαίου αντιστοιχούν σε πάνω από 60% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, ποσοστό το οποίο μειώνεται λόγω των τεχνολογικών περιορισμών και της εξάντλησης πόρων. Έτσι το διεθνές ενδιαφέρον για την Συρία είναι περισσότερο πολιτικό παρά οικονομικό. Εκεί οφείλεται και η απροθυμία της Δύσης για ανατροπή του Άσαντ, με την αντιπολίτευση να υπολείπεται σε συναίνεση, ηγεσία και στρατηγική.

Επιμέλεια: J.J.

Η ζωή σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά φαίνεται ότι αποτελεί οικονομική σανίδα σωτηρίας για πολλούς κατοίκους των ΗΠΑ. Παρά τη μεγάλη πτώση των εισοδημάτων τους, το ποσοστό της φτώχειας μεταξύ των ανθρώπων που έχουν επιλέξει τη συγκατοίκηση είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι στα άλλα νοικοκυριά – 11,5% έναντι 14,6% το 2009, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Pew Research Center.

Επιπλέον, σύμφωνα με την έρευνα, τα πιθανά οφέλη της συγκατοίκησης είναι πολύ περισσότερα στις ομάδες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη Μεγάλη Ύφεση (Great Recession). Το ποσοστό φτώχειας μεταξύ των ανέργων που ζουν σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά το 2009 ήταν 17,5%, έναντι 30,3% για εκείνους που ζουν σε άλλα νοικοκυριά. Μέλη άλλων οικονομικά ευάλωτων ομάδων – όπως ενήλικοι νεαρής ηλικίας, ισπανόφωνοι και μαύροι – που έχουν επιλέξει τη συγκατοίκηση αντιμετωπίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά φτώχειας από τις αντίστοιχες ομάδες άλλων νοικοκυιρών.

Το 2009, 11,9 εκατ. νοικοκυριά, από 113,6 εκατομμύρια συνολικά νοικοκυριά στις ΗΠΑ, φιλοξενούσαν μέλη πολλών γενεών. Η πλειονότητα (6,9 εκατομμύρια), αποτελούνταν από δύο γενιές ενηλίκων (π.χ. νοικοκυριά με επικεφαλής έναν ενήλικα ή ενήλικο τέκνο με ένα γονέα. Περίπου 4,2 εκατ. νοικοκυριά περιελάμβαναν τρεις ή περισσότερες γενιές. Τέλος, περίπου 857.000 νοικοκυριά αποτελούνταν από δύο απομακρυσμένες γενιές – παππούς/γιαγιά και εγγόνι.

Ο αριθμός των Αμερικανών που ζουν σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά έχει αυξηθεί από το 1980, σύμφωνα με την έρευνα του Pew Research. Οι δημογραφικές εξελίξεις, η καθυστέρηση στη σύναψη γάμων και το κύμα μετανάστευσης έχουν προκαλέσει σταθερή αύξηση του μεγέθους τους κατά περίπου 2% κάθε χρόνο κατά την περίοδο 1980 – 2006.

Στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης (σύμφωνα με τους Αμερικανούς αναλυτές), το ποσοστό του πληθυσμού των πολυ-γενεακών νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 4,9 εκατ., ή 10,5%, από το 2007 έως το 2009. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο συνολικός πληθυσμός αυξήθηκε μόλις 1,8%. Ως αποτέλεσμα, η ομάδα πληθυσμού που ζει σε πολυ-γενεακά νοκοκυριά αυξήθηκε σε 16,7% το 2009, από 15,4% το 2007. Κύρια αιτία είναι ανεργία. Πάνω από 25% των ανέργων το 2009 είχαν επιλέξει τη συγκατοίκηση – 15.7% έκαναν το ίδιο, ενώ εργάζονταν.

Για την ώρα, όμως, η σύλληψη του Ντ. Στρως-Καν (DSK για τους Γάλλους) και η εναντίον του απαγγελία κατηγορίας στηρίζονται στην καταγγελία μιας 32χρονης καμαριέρας, αγνώστων –επισήμως– λοιπών στοιχείων. Είναι δε πολύ πιθανόν η φτωχή, σε σύγκριση με τον πάμπλουτο DSK, αυτή καμαριέρα να είναι το θύμα μιας ειδεχθούς πράξεως η οποία ωστόσο μένει να τεκμηριωθεί και να αποδειχθεί. Όπως επίσης μένουν να γίνουν γνωστές και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε η απόπειρα βιασμού.

Έως ότου όλα τα παραπάνω γίνουν γνωστά και διελευκανθούν, ώστε να υπάρξει δικαστική απόφαση, για τον Ντ. Στρως-Καν ισχύει το τεκμήριο της αθωότητος, όπως αυτό έχει ορισθεί στην Διακήρυξη περί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων την οποία έχει υιοθετήσει και ο ΟΗΕ.

Στο σημείο αυτό, όμως, τίθεται ένα ερώτημα. Μετά την διαδικασία προφυλάκισης, που παρακολουθήσαμε live από την τηλεόραση και τον τρόπο προβολής της σε παγκόσμιο επίπεδο, το τεκμήριο της αθωότητος υπάρχει ακόμη; Το ερώτημα που θέτουμε δεν αφορά στην ισονομία και στην ίση αντιμετώπιση και μεταχείριση –που σαφώς πρέπει να είναι ίδιες για τον DSK και για έναν έγχρωμο του Χάρλεμ. Το ερώτημά μας έγκειται στο αν, μετά μία προφυλάκιση-θέαμα σε μία από τις αγριότερες φυλακές των ΗΠΑ, μπορεί κανείς να ομιλεί για τεκμήριο αθωότητος;

Κατά τα λοιπά, ο υπογράφων χαιρετίζει ιδιαιτέρως το γεγονός ότι στις ΗΠΑ, σε αντίθεση με την Ευρώπη και κυρίως την Ελλάδα, η ατιμωρησία δεν ισχύει για τους ισχυρούς.

From the east coast to the west coast men and women agitated, protested and demonstrated for these rights. They understood the power in numbers and unity and therefore pushed for union representation demanding the right to organize and bargain collectively. There were some courageous individuals who risked beatings, jail and even death in their campaign to organize workers. People like Eugene Debs, Mother Jones, Bill Hayward. Then these individuals were fighting corrupted politicians and the “Robber Barons”, some of the most influential and wealthy industrialists of the 19^th and early 20^th centuries. These industrialists gained much of their wealth through the exploitation of their workers.

Beginning in the early 1900’s the United States saw an increase in unions and union membership in both public and private sectors.  However, according to the Bureau of Labor Statistics, private sector unionization peaked in 1958 at 30% and has continued to fall to where it is today which is below 12%. The story is different for the public sector where there has been small but steady increases in union membership until 2010 when union membership dropped from 37.4% to 36.2%.

The Bureau of Labor Statistics explains the drop in part by, the economic crisis resulting in lay-offs and plant closings, particularly in areas with strong union membership like, manufacturing, construction, education and government.

Barry T. Hirsch, a labor economist at Georgia State University, said that companies have grown more ideologically opposed to unions and are more aggressive about resisting organizing drives. This resistance is based in part on the fact that workers in unionized companies have better benefits and higher wages, which of course will decrease profits. Jack Welch, former CEO of General Electric back in the 1990s said “Why am I paying $25.00 an hour for an American worker, when I can hire a well educated, Indian worker in India, that speaks perfect English, for only $3.00 an hour!”  He went on to say, “if I could, I would build all of my factories on barges.  That way, I could move them to wherever there was the cheapest available labor.”

I believe that one reason the middle class in America grew was due in large part to the growth of unions and the accompanying increases in wage and benefits resulting in worker security and safety.

The current attacks on unions are related to the two “Ps” profits and politics. The two work in concert. Historically, unions have been strong supporters of the Democratic Party.  They have been major financial contributors to Democratic candidates and during elections are renowned for being able to put troops on the ground to get out the vote. This union power is something the Republican Party wants to destroy and after the mid-term elections of 2010 it became a goal and the state of Wisconsin became the launching pad. The move did not go as planned and has set off a firestorm of resistance and angry. The eventual outcome is uncertain, but battle line has been drawn. Unions and workers are united in fighting to protect their rights and are striking back at the people geared toward their destruction.

Το σύστημα λειτουργεί ως εξής: Με σκοπό να ξεπεράσει την ύφεση, το αμερικανικό Δημόσιο έριξε κάποια δισεκατομμύρια δολλάρια στην οικονομία, τα οποία δεν είχε. Τα δισεκατομμύρια αυτά το κράτος χρειάστηκε να τα δανειστεί. Όμως, οι συνήθεις δανειστές του (Κινέζοι, Ιάπωνες, κ.α.) δεν θέλουν πλέον να αγοράσουν αυτά τα δάνεια. Από τα τελευταία, ένα μέρος απορροφήθηκε από τα αμερικανικά νοικοκυριά και κατευθύνθηκε προς την αποταμίευση –η οποία πριν λίγα χρόνια ήταν μηδενική στις ΗΠΑ. Όμως, το 2010 αυτή η αποταμίευση δεν ήταν αρκετή. Έτσι η Fed έδωσε δάνεια στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών –που σημαίνει ότι τα χρήματα έβγαιναν από την μια τσέπη του ίδιου ενδύματος για να μπουν στην άλλη.

Προσφάτως, όμως, έγινε γνωστό ότι η Fed ξεπέρασε την Κίνα στην παρακράτηση αμερικανικού χρέους, γεγονός που θα παίξει σημαντικό ρόλο το 2011, διότι, απλούστατα, τα επιτόκια θα ανεβαίνουν. Συνεπώς, η Fed, στα 1.100 δισεκατ. δολλάρια κρατικών δανείων που κατέχει, θα χάνει χρήμα κάθε μέρα. Έτσι, στον βαθμό που θα συνεχίσει την πολιτική της “ποσοτικής χαλάρωσης”, δύσκολα θα μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες δανεισμού του υπουργείου Οικονομίας. Εκτός και αν τα επιτόκια αρχίσουν να πέφτουν, ώστε να συγκαλύπτεται το επικίνδυνο παιχνίδι.

Όμως, κάτι παρόμοιο είναι δύσκολο γιατί ένα μέρος της “ποσοτικής χαλάρωσης” κατευθύνεται στις πρώτες ύλες και στα είδη διατροφής, με αποτέλεσμα οι τιμές τους να ανεβαίνουν. Την ίδια ώρα, υπό την πίεση της κερδοσκοπίας, τα ενεργητικά ανεβαίνουν και αυτά, οι τράπεζες επιστρέφουν στις παλιές τους συνήθειες και τα επιτόκια σκαρφαλώνουν –αργά, αλλά σταθερά. Αρκεί ωστόσο η άνοδος αυτή να επιταχυνθεί και τότε …τύφλα να’ χει η πυραμίδα του Μάντοφ. Είναι λοιπόν γεγονός ότι οι ισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία εξαρτώνται από μία τρίχα.

Η κρίση της αμερικανικής οικονομίας, πέρα από βαθειά, φαίνεται να είναι και μακρά. Μέχρι σήμερα, για να αντισταθμιστεί η πτώση στην κατανάλωση και την δυνατότητα δανεισμού, η κυβέρνηση και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχουν διαθέσει συνολικά 16 τρισεκατ. δολλάρια, συμπεριλαμβανομένων δανείων και εγγυήσεων για επιχειρήσεις. Όπως έχει σημειωθεί από πολλούς, η Fed μετατράπηκε από “δανειστής εσχάτης ανάγκης” σε “δανειστή ανάγκης” για σημαντική μερίδα της οικονομίας. Σε κάποιες περιπτώσεις, η Fed μπορεί πλέον να θεωρείται “αγοραστής εσχάτης ανάγκης”.

Όμως, παρά την τεράστια έγχυση χρημάτων από την κυβέρνηση Ομπάμα, ώστε να κινητοποιηθεί η οικονομία (με αποτέλεσμα να διασωθούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας), η ανεργία βρίσκεται στο χειρότερο σημείο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε κάθε μέτρηση που χρησιμοποιείται. Σήμερα, η Αμερική χρειάζεται να δημιουργήσει τουλάχιστον 12 εκατομμύρια θέσεις εργασίας για να πετύχει κάτι που να μοιάζει σε μία επιστροφή στην πλήρη απασχόληση.

Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν ως προς το πόσο μεγάλο πρόκειται να είναι το χάσμα στην υποκείμενη ζήτηση. Ο πρόεδρος Ομπάμα είπε τον Ιανουάριο 2010: “Η οικονομία μας θα μπορούσε να χάσει 1 τρισεκατομμύριο δολλάρια σε σχέση με το πλήρες δυναμικό της”. Τώρα, όμως, ως αποτέλεσμα της πρόσφατης δήλωσης του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσσου ότι “η οικονομική παραγωγή κατά τα επόμενα δύο χρόνια θα βρίσκεται κατά μέσον όρο 6,8% κάτω από το δυναμικό της”, έχει βεβαιωθεί ένα κενό 2 τρισεκατ. δολλαρίων σε ένα διάστημα δύο ετών. Ένα κενό που στην ουσία αποτελεί ωρολογιακή βόμβα για την παγκόσμια οικονομία και η ύπαρξη του οποίου σαφώς επηρεάζει και τις πολιτικο-οικονομικές εξελίξεις και στην Ευρωζώνη –εξ ού και τα ερωτήματα για τις δυνατότητες αντοχής της τελευταίας στην κρίσιμη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα.