Επίσης, η Ελλάδα πάντα εκπροσωπείτο από 19-20 ευρωβουλευτές στις δύο μεγάλες ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίες από το 1979 που έγιναν οι πρώτες ευρωεκλογές και μετά ποτέ δεν έχουν πέσει αθροιστικά κάτω από το 60% του συνόλου των μελών του Κοινοβουλίου. Αν δε στο ποσοστό αυτό προστεθούν και οι Φιλελεύθεροι, τότε το σύνολο ξεπερνά το 70%. Στην τελευταία Ευρωβουλή, από τους 22 Έλληνες ευρωβουλευτές, οι 17 ήσαν ενταγμένοι στις πιο πάνω πολιτικές ομάδες, γεγονός που έδινε και ιδιαίτερο ειδικό βάρος στην ελληνική ευρωκοινοβουλευτική παρουσία –προς όφελος, βέβαια, της χώρας και της συμμετοχής της σε κρίσιμες λήψεις αποφάσεων.

Ως φαίνεται, όμως, αυτά είναι ήσσονος σημασίας θέματα. Πάμπολλοι Νεοέλληνες και Ευρωπαίοι αδυνατούν να καταλάβουν ότι πολύ σοβαρές λύσεις σε καθημερινά τους θέματα είναι πλέον ευρωπαϊκές και πρέπει να δίνονται σε παγκόσμιο περιβάλλον, το οποίο γρήγορα μεταβάλλεται. Επίσης, ελάχιστα γνωστό έγινε στην χώρα μας και όχι μόνον το γεγονός ότι η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα ευρωπαϊκά και διεθνή πράγματα έχει αποκτήσει μεγάλο βάρος, το οποίο πλέον συνεχώς θα ενισχύεται. Συγκεκριμένα, το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα λειτουργεί πλέον πλήρως στην βάση της Συνθήκης της Λισαβόνας, το πιο πρόσφατο θεσμικό βήμα της ΕΕ προς την κατεύθυνση της ομοσπονδιοποίησης. Με τις νέες αρμοδιότητές της, η Ευρωβουλή αποκτά μεγαλύτερη εξουσία και η σύνθεσή της θα βαρύνει περισσότερο στην χάραξη των ευρωπαϊκών πολιτικών –η ψήφος, συνεπώς, είχε μεγαλύτερη σημασία όσο ποτέ μέχρι σήμερα.

Η πρώτη και πιο κεντρική αλλαγή αφορά την καρδιά της εκτελεστικής εξουσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ηγεσία της θα καθοριστεί βάσει της κατανομής δυνάμεων στην Ευρωβουλή –δηλαδή, οι έδρες των ευρωπαϊκών πολιτικών ομάδων στην Ευρωβουλή θα κρίνουν ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος της Κομισιόν. Για να γίνει σαφέστερο: Μέχρι τώρα, οι ψηφοφόροι της Ευρώπης είχαν «διαμεσολαβητικό» ρόλο στο ποιος θα ήταν ο πρόεδρος της Επιτροπής, καθώς την απόφαση λάμβαναν οι κυβερνήσεις. Τώρα, ψηφίζοντας το κόμμα της εκάστοτε ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου, οι ψηφοφόροι συναποφασίζουν –μαζί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τις κυβερνήσεις των «28»– ποιον θέλουν για πρόεδρο της Επιτροπής. Γι αυτό και τα κόμματα είχαν ήδη παρουσιάσει τους υποψηφίους τους για την θέση.

Με τον διορισμό της επόμενης ηγεσίας της Επιτροπής, ο ενισχυμένος ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου συνεχίζεται σε σχεδόν όλο το φάσμα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Πλέον, ο νομοθετικός του ρόλος εξισώνεται πλήρως στους περισσότερους τομείς με εκείνον του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο μοντέλο της συναπόφασης. Από τα λίγα πεδία που δεν εμπίπτουν εντελώς στις νέες αρμοδιότητες του Ευρωκοινοβουλίου είναι η Εξωτερική Πολιτική, για την οποία αρμόδιος είναι ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ (σήμερα η Κάθριν Άστον), ο οποίος, ωστόσο, αφού επιλεγεί με την σύμφωνη γνώμη του Ευρωκοινοβουλίου, λογοδοτεί στο Σώμα. Τα πεδία στα οποία έχει πλέον λόγο η Ευρωβουλή καλύπτουν πάνω από 70 τομείς λήψεως αποφάσεων, από τα προσωπικά δεδομένα (όπως φάνηκε με την πρόσφατη απόρριψη της συμφωνίας για το SWIFT), μέχρι και την πρόταση για αλλαγή των Συνθηκών. Μεγάλο μέρος της Συνθήκης της Λισαβόνας εξαντλείται στην προσθήκη της πρότασης «και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο» δίπλα στο «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» για το ποιος αποφασίζει.

Στο πλαίσιο αυτό, στους κόλπους του Ευρωκοινοβουλίου λειτουργούν διάφορες επιτροπές, με κορυφαίες αυτές της Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής, Περιβάλλοντος, Ασφάλειας των Τροφίμων και Δημόσιας Υγείας, Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας, Απασχολήσεως και Κοινωνικών Υποθέσεων, κ.α. Οι εργασίες των επιτροπών αυτών είναι σήμερα ιδιαίτερα σημαντικές διότι, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί την νομοθετική πρωτοβουλία στην ΕΕ, το Ευρωκοινοβούλιο μπορεί να την πιέσει θεσμικά να προχωρήσει σε νομοθετικές προτάσεις με τις ανάλογες επιπτώσεις και στις εθνικές πολιτικές των χωρών μελών.

Επιπροσθέτως, θα πρέπει να τονιστεί πως σε ό,τι αφορά στην πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, η Ευρωβουλή έχει πλέον πλήρεις αρμοδιότητες στην εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ, όπως φάνηκε και στις διαβουλεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της επόμενης επταετίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται πλέον οι χορηγήσεις για την αγροτική πολιτική και τις εξωτερικές συμφωνίες –αν δε αυτό φαίνεται δευτερεύον, ας σημειωθεί ότι μέχρι προηγουμένως ξεπερνούσαν το 40% του προϋπολογισμού, αλλά έξαιρούνταν από τις αρμοδιότητες του Ευρωκοινοβουλίου.

Πολύ φοβούμεθα, ωστόσο, ότι στο νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –όπου οι τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές οικογένειες θα καλύπτουν περί το 65% της συνθέσεώς του– η Ελλάδα θα είναι αυτή τη φορά εξαιρετικά αποδυναμωμένη. Ακόμα χειρότερα, σε μία δύσκολη εποχή, όπου η χώρα θα έχει ανάγκη την στήριξη της Ευρώπης, η ευρωκοινοβουλευτική της εκπροσώπηση θα δίνει την αίσθηση ότι κάθε άλλο παρά κοντά στην Ευρώπη βρίσκεται. Και, αν όλα αυτά εκτιμάται ότι αποδίδουν το μέγεθος της λαϊκής πολιτικής σοφίας, τότε αίσθησή μας είναι ότι οι πλέον αρμόδιοι να αποφανθούν επί του θέματος είναι οι ψυχοπαθολόγοι. Όμως, έως ότου δώσουν την απάντησή τους, η χώρα μόνον οριακή παρουσία και συμμετοχή θα έχει στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι –και αυτό κάθε άλλο παρά θετικό είναι στις σημερινές διεθνείς συγκυρίες.

Τρία γράμματα κρύβουν τις προθέσεις της Ευρώπης. Είναι τα ΠΧΠ ή CFP εις την γαλλικήν. Πρόκειται για το Πολυετές Χρηματοοικονομικό Πλαίσιο, το οποίο κατετέθη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα αρμόδια θεσμικά όργανα και αφορά το οικονομικό μέλλον της Ευρώπης το λιγότερο έως το 2020. Στην πρότασή της αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραθέτει αριθμούς και εκτιμήσεις και στην ουσία καλεί τους ηγέτες των 27 χωρών μελών να αποφασίσουν ποια οικονομική Ευρώπη θέλουν και σε ποια πολιτικο-οικονομικά πλαίσια. Με άλλα λόγια, οι 27 ηγέτες καλούνται να προσδιορίσουν ποιες θα είναι οι δημοσιονομικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (ΕΕ) από το 2014 έως το 2020. Η πρόσκληση αυτή ισχύει, βεβαίως, και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο ρόλος του οποίου είναι καθοριστικός στην εκτέλεση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Από την άποψη αυτή, λοιπόν, η κατάσταση στην ΕΕ είναι πολιτικά θερμή. Ήδη, από τον περασμένο Δεκέμβριο, η Μεγάλη Βρεταννία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία, με κοινή τους επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητούν το πάγωμα των κοινοτικών δαπανών από το 2014 έως το 2020. “Οι ευρωπαϊκές δημόσιες δαπάνες δεν μπορούν να πηγαίνουν προς τα πάνω την ώρα που οι χώρες μέλη ακολουθούν περιοριστικές δημοσιονομικές πολιτικές σε εθνικό επίπεδο, με σκοπό την καταπολέμηση ελλειμμάτων που προκαλεί η κρίση…”, τονίζεται στην επιστολή.

Ως φαίνεται, όμως, η εκδοχή αυτή δεν βρίσκει σύμφωνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο πιστεύει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να έχει μεγάλες φιλοδοξίες χωρίς να διαθέτει και τα απαραίτητα οικονομικά μέσα. Όπως υποστηρίζει ο Ισπανός ευρωβουλευτής Σαλβαδόρ Γκαριγκα, εισηγητής του κοινοτικού προϋπολογισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη –κυρίως στους τομείς της έρευνας, της καινοτομίας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της απασχολήσεως– δεν αντιμετωπίζονται με τα σημερινά μέσα που διαθέτει ο κοινοτικός προϋπολογισμός. Επιπροσθέτως, αν η ΕΕ θέλει να αναβαθμίσει και την γεωπολιτική της παρουσία, τότε έχει ανάγκη από μία αντάξια του στόχου αυτού διπλωματική υπηρεσία, με τον ανάλογο προϋπολογισμό.

Από την άλλη πλευρά, οι χώρες της Ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης πιέζουν για περισσότερες διαρθρωτικές και αναπτυξιακές ενισχύσεις, ενώ η Γαλλία δεν επιθυμεί καμμιάν απολύτως μείωση των γεωργικών επιδοτήσεων.

Από αυτά που προηγούνται, γίνεται αντιληπτό ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μία συνολική κρίση που ξεπερνά κατά πολύ την ελληνική περίπτωση. Ίσως, η ελληνική χρεοκοπία –της οποίας θα πρέπει να δούμε έως πότε θα αναβάλλεται η επισημοποίηση– στην ουσία πυροδότησε την από ετών κρίση της Ευρώπης, η οποία, όλο και περισσότερο, έχει πλέον και πολιτικό χαρακτήρα. Διότι το πραγματικό ερώτημα για την σημερινή ΕΕ, η οποία το 2013 θα δεχθεί στους κόλπους της και την Κροατία, είναι αυτό της πολιτικής της διακυβερνήσεως στον 21^ο αιώνα. Διακυβέρνηση η οποία καλείται να αναπτυχθεί μέσα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, αλλά και υπό την πίεση τεράστιων μεταβολών στην παγκόσμια οικονομία.

Πιεζόμενη από τις προκλήσεις αυτές, η ευρωζώνη παλεύει για την επιβίωση. Αναμετριέται με τις παραλείψεις της περιόδου 1994-2010, οι οποίες θα μπορούσαν να αποβούν μοιραίες. Συνεπώς, πέρα από τα όποια πυροσβεστικά μέτρα έχουν ληφθεί έως σήμερα από τους εταίρους μας στην ευρωζώνη, είναι σαφές ότι η επιβίωση της τελευταίας περνά μέσα από την εμβάθυνση. Δηλαδή, την ανάδειξη μιας πολύ πιο συνεκτικής ευρωζώνης, στην οποίαν είναι πολύ πιθανό να μην συμμετέχουν όλες οι χώρες που την είχαν συγκροτήσει το 1999.

Στο πλαίσιο αυτό, εκ των πραγμάτων γίνεται αναγκαία η ονομαστική αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού, σε συνδυασμό με τους στόχους του σχεδιαζόμενου μονίμου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθεροποιήσεως –που αντικαθιστά την παρούσα Ευρωπαϊκή Διευκόλυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητος (EFSF). Έτσι, στην ΕΕ έχουν δρομολογηθεί ουσιαστικές αλλαγές σε ζητήματα οικονομικής διακυβερνήσεως, μέσω των οποίων θα ενδυναμωθούν και οι μηχανισμοί εποπτείας. Μπορεί, λοιπόν, να εγκαταλείφθηκε οριστικά η αρχή της μη διασώσεως που περιείχαν οι Συνθήκες από την εποχή του Μάαστριχτ, πλην όμως, για τα σοβιετικού τύπου κράτη μέλη της ΕΕ, η “γενναιοδωρία επί πιστώσει” τελείωσε.

Τί σημαίνουν όλα αυτά; Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από ότι, στον δρόμο της προς το μέλλον, η ΕΕ θα πορευθεί με σώματα που είναι φιλικά προς αυτήν και όχι με εχθρούς που υπονομεύουν την υπόστασή της. Συνεπώς, στα έτη που έρχονται, η Ελλάς θα κληθεί να επιλέξει αν θα πορευθεί με την Ευρώπη ή αν θα θελήσει να γίνει επαρχία ενός νέο-οθωμανικού ή ρωσικού, ενδεχομένως, μορφώματος. Το ερώτημα φαντάζει προκλητικό; Ωστόσο δεν είναι, αν καταγράψει κανείς τί λέγεται και τί γράφεται κυρίως στο διαδίκτυο.

Χάρη λοιπόν στην τριαντάχρονη εμπειρία του στον χώρο αυτόν, ο υπογράφων, από την 9^η Μαΐου (Ημέρα της Ευρώπης) έως την 12^η Μαΐου, μπόρεσε να ανταλλάξει απόψεις με τρεις αρχηγούς πολιτικών ομάδων στο ΕΚ, αρκετούς Έλληνες και λοιπούς Ευρωπαίους ευρωβουλευτές, με δύο Επιτρόπους και με αρκετούς συναδέλφους, μεγάλων κυρίως εφημερίδων. Κύριο δε θέμα των σχετικών συζητήσεων ήταην το γνωστό άρθρο στον ιστότοπο του γερμανικού περιοδικού “Ντερ Σπήγκελ”, η γνωστή “μυστική” συνάντηση του Λουξεμβούργου και οι ελληνικές προοπτικές στην ευρωζώνη.

Βασική διαπίστωση από όλες τις παραπάνω επαφές είναι ότι το συνολικό κλίμα είναι πολύ βαρύ για την Ελλάδα. Ακόμα χειρότερα, αρχίζει να επικρατεί βαριεστιμάρα. Μία επικίνδυνη βαριεστιμάρα που είναι ενδεικτική τού ότι, αν αύριο η Ελλάδα επιλέξει αυτό που θέλουν οι εσωτερικοί της εχθροί, δηλαδή την έξοδό της από την ευρωζώνη, πολλοί στην Ευρώπη θα πουν “ουφ, επιτέλους έφυγαν”.

“Άντε να εξηγήσουμε στους ψηφοφόρους μας ότι στην Ελλάδα, που έχει χρέος 340 δισεκ. ευρώ, ήτοι 30.900 ευρώ ανά Έλληνα, δίνουμε 110 δισεκατ. ευρώ πληρωτέα σε επτά χρόνια με επιτόκιο 4% (την στιγμή που τα spreads είναι 7%), τής ζητάμε να αξιοποιήσει κάποια ενεργητικά στοιχεία της και να περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες της και η απάντηση που παίρνουμε είναι …περιμένετε”. Αυτά μάς είπε Γερμανός σοσιαλδημοκράτης ευρωβουλευτής, που δηλώνει και φίλος του πρωθυπουργού Γ. Α. Παπανδρέου.

Από την πλευρά του, ο Ελληνογερμανός ευρωβουλευτής του Γερμανικού Φιλελεύθερου Κόμματος Γιώργος Χατζημαρκάκης μάς είπε ότι, αν στην Ελλάδα δεν καταπολεμηθεί δραστικά η τερατώδης γραφειοκρατία και η διεθνώς πλέον γνωστή διαφθορά της, οι επενδύσεις και η ανάπτυξη θα παραμένουν όροι για κενές περιεχομένου εξαγγελίες. “Η κατάσταση είναι απερίγραπτη”, λέει ο Ελληνογερμανός ευρωβουλευτής, που είναι επίσης πρόεδρος του Ελληνο-Γερμανικού Επιχειρηματικού Συνδέσμου στην Κολωνία. Συνεπώς, τα όσα επισημαίνει είναι προϊόν εμπειριών του, που όντως είναι διδακτικές.

Παρά την στήριξή του προς την Ελλάδα, ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, επικεφαλής της Ομάδας των Οικολόγων στο ΕΚ, μάς τόνισε ότι “πρέπει και ο ελληνικός λαός να βάλει το χέρι του για να βγείτε από την κρίση. Ευρωπαϊκή επίδειξη αλληλεγγύης χωρίς και την ανάλογη λαϊκή στήριξη και στην Ελλάδα, είναι δώρον άδωρον. Οι θυσίες θέλουν και προσπάθειες”, λέει ο περίφημος “Κόκκινος Ντάνυ” του Μάη ’68 με ένα αινιγματικό χαμόγελο που υποδηλώνει πολλά.

Υποδηλώνει, ίσως, αυτά που μάς είπε ένας Σλοβάκος ευρωβουλευτής και πρώην δημοσιογράφος, μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος: “Στην χώρα μου απορούμε πώς γίνεται και εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν προβλήματα, κάνουν θυσίες και βιώνουν μια σοβαρή κρίση, να κατεβαίνουν κάθε τρεις και λίγο σε απεργίες και πορείες. Από ένα ανεπισήμως πτωχευμένο κράτος, τί άραγε διεκδικούν;”. Όταν όμως επισημάναμε στον συνομιλητή μας ότι οι απεργούντες είναι δημόσιοι υπάλληλοι με μόνιμη εργασία στο Δημόσιο που ίσως και να πληρώνονται την ημέρα της απεργίας, η απάντησή του ήταν: ‘Α, κατάλαβα. Ίσως γι αυτό η κυβέρνησή μας αρνήθηκε να συνεισφέρει στο πακέτο βοήθειας για την Ελλάδα…”. Επισημαίνουμε ότι στην Σλοβακία – η οποία φέτος θα έχει 6% ανάπτυξη – ο μέσος μισθός των δημοσίων υπαλλήλων είναι 520 ευρώ μηνιαίως και οι απολύσεις δεν απαγορεύονται πλέον.

“Κάθε έξι μήνες οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι πρέπει να ρίχνουν λεφτά σε ένα τρύπιο ελληνικό καλάθι. Αυτό το πράγμα πόσο θα κρατήσει; Απ την στιγμή μάλιστα που ακούμε μόνον λόγια από την ελληνική πλευρά. Διότι κάποιες οριζόντιες περικοπές μισθών και συντάξεων, χωρίς βαθειές τομές στις δημόσιες δαπάνες σας, δεν πρόκειται να έχουν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα στην υπόθεση του μεγάλου δημοσιονομικού σας ελλείμματος. Όσο για την περίφημη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, δεν θα έχει γρήγορα αποτελέσματα. Κατά συνέπεια, αν η ελληνική κυβέρνηση δεν προχωρήσει σε ρευστοποιήσεις δημόσιας περιουσίας και σε αποκρατικοποιήσεις, το κούρεμα του ελληνικού χρέους θα είναι αναπόφευκτο. Και την νύφη θα πληρώσουν πρώτες οι τράπεζές σας, που θα πρέπει να κάνουν επείγουσα επανακεφαλαιοποίηση”. Αυτά μάς είπε σύμβουλος της Γαλλίδας υπουργού Οικονομίας κυρίας Κριστίν Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι “η γαλλική στήριξη προς την Ελλάδα για την αποφυγή της επαναδιαπραγματεύσεως του χρέους έχει και αυτή πλαφόν”.

Πράγματι, έτσι είναι, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τις γερμανικές πιέσεις προς την Γαλλία για γρήγορη επαναδιαπραγμάτευση του χρέους μας. Σημειώνουμε δε ότι, σε περίπτωση επαναδιαπραγματεύσεως, η Ελλάδα θα μπορεί να ελπίζει ότι θα βγει στις αγορές μετά από 10 έως 15 χρόνια… Και όποιος δεν μάς πιστεύει, ας ρωτήσει την Βραζιλία και την Αργεντινή.

Κατά τα λοιπά, ο πρωθυπουργός ζητά να τον αφήσουν ήσυχο να κάνει την δουλειά του!…