Για πάρα πολλές επιχειρήσεις η πτώση που έφερε η κρίση ήταν αναμενόμενη. Κάποιες έτρεχαν στην κόψη του ξυραφιού, αφού ζούσαν με τους φόρους που παρακρατούσαν και το μειωμένο κόστος που τους εξασφάλιζε η παράκαμψη των νόμιμων διαδικασιών. Το παράδοξο είναι ότι η «γκρίνια» έχει μολύνει και τους πιο καλούς, τους πιο εργατικούς, τους πιο επίμονους και –κατά κανόνα– τους πιο νομιμόφρονες επιχειρηματίες. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι περισσότερες μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας, στις οποίες εργάζεται το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων, δεν κάνουν δουλειές με το κράτος και επηρεάζονται από τα σκαμπανεβάσματα της διεθνούς αγοράς.

Αυτός ο κόσμος των (καλών) επιχειρήσεων αναρωτιέται αν αξίζει να συνεχίσει την προσπάθεια. Είναι πολλοί εκείνοι που έχουν ήδη κλείσει κάποια τμήματα από τις εργασίες τους, είναι οι άλλοι που κλείνουν το ένα «μαγαζί» για να κρατήσουν το άλλο και είναι επικίνδυνα πολλοί όσοι εξετάζουν την περίπτωση να σταματήσουν, ολότελα, τις δραστηριότητές τους.

Η έκβαση θα κριθεί από δύο παράγοντες. Ο ένας αφορά την επανένταξη του παράγοντα της εργασίας δίπλα στους επιχειρηματικούς στόχους και εξαρτάται από τον τρόπο που θα εφαρμοστούν οι νέες ρυθμίσεις στην αγορά εργασίας. Ο δεύτερος, πιο κλασικός, έχει να κάνει με την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και απ’ αυτόν εξαρτάται το οξυγόνο που περιμένει, μετά το φθινόπωρο, η οικονομία.

Μένω, σήμερα, στον πρώτο. Ολοι πλέον αναγνωρίζουν την ανάγκη άμεσης μείωσης του κόστους. Επομένως, το κόστος εργασίας πρέπει να μειωθεί και με άλλους τρόπους εκτός από τη μείωση της απασχόλησης. Σημαίνει επίσης ότι η αναδιοργάνωση θα φέρει μικρότερα περιθώρια κέρδους, οριζόντιες και κάθετες συνεργασίες, επιθετικότερη εμπορική πολιτική, αναζήτηση νεωτερισμών και παραγωγικές επενδύσεις.

Η πρώτη –θα έλεγα ενστικτώδης– αντίδραση, τώρα που κατάλαβαν, είναι να παραπονεθούν γιατί δεν επιβλήθηκε με νόμο η άμεση μείωση των αμοιβών. Οι περισσότεροι επιχειρηματίες θα προτιμούσαν να βάλουν τον δικηγόρο ή τον λογιστή τους να δείξει στο σωματείο και στον καθένα εργαζόμενο τον νόμο “που έφτιαξε ο κακός πολιτικός” και που τον υποχρεώνει να του μειώσει τις αποδοχές. Ετσι είχαν συνηθίσει, έτσι το θέλουν και τώρα. Οι ρυθμίσεις του δεύτερου μνημονίου απαιτούν δημιουργικότητα, διάλογο και ευρηματικότητα. Ο σωστός επιχειρηματίας θα φανεί στη φουρτούνα. Οχι μόνον όταν χρειάζεται να βρει αγοραστές αλλά και όταν θα βρει τρόπους να πείσει τον εργαζόμενο ότι αξίζει να κερδίσουν, μαζί, τη μάχη της ανάπτυξης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 17.3.2012

Σήμερα ζάπλουτοι “ευδοκιμούν” μαζικά όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και στις λοιπές μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, στα εδάφη της Ρωσίας, του Μεξικού, της Βραζιλίας αλλά και της Ινδίας. Σύμφωνα με τις καταγραφές, ο “αναδυόμενος πλούτος”, τόσο σε όγκο όσο και σε εκπροσώπους, έχει τόσο ισχυρή δυναμική, ώστε τείνει να ξεπεράσει εκείνον του “ώριμου καπιταλισμού” της Δύσης.

Αυτοδημιούργητοι

Πολλοί και πολλές από τους πλουσίους της Κίνας ξεκίνησαν πραγματικά από το μηδέν, ζώντας σε συνθήκες πλήρους και όχι σχετικής φτώχειας, όπως αυτήν που βλέπουμε στις δυτικές κοινωνίες. Ο 40χρονος Ντάι Ζικάνγκ, “ο πρίγκιπας των ακινήτων” της Κίνας, όταν ήταν νεαρός εκτελούσε χρέη χοιροβοσκού. Η 46χρονη Ζου Σιαογκουάνγκ, η οποία ίδρυσε την πρωτοπόρο κοσμηματοποιία Νeo Glory, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία της σε σταθμούς τρένων. Φόρτωνε τα “μπιχλιμπίδια” της σε σάκους που ζύγιζαν 60 κιλά, επέβαινε στα νυχτερινά τρένα και το πρωί ξεκινούσε τις πωλήσεις της. Σήμερα, η Neo Glory πωλεί τα κοσμήματα που κατασκευάζει σε 70 χώρες του κόσμου, απασχολεί 5.300 εργαζομένους και διατηρεί εντυπωσιακές συνεργασίες με τη Swarovski και την Preciosa. Μεταξύ άλλων, η γνωστή τραγουδίστρια Σελίν Ντιόν έχει υπογράψει μια σειρά κοσμημάτων της Neoglory.

Οσο για τον Ζονγκ Κινγκχού, τον πιο πλούσιο άνθρωπο στην Κίνα, αυτός άρχισε την καριέρα του από μία σχολική καντίνα. Εκεί πουλούσε βιταμινούχα αναψυκτικά. Σήμερα ελέγχει το 15% της αγοράς εμφιαλωμένου νερού και αναψυκτικών της χώρας του, αλλά ο ίδιος εξακολουθεί να ζει με 20 δολάρια την ημέρα. Πιστεύει ότι ο πλούτος του ανήκει στην κοινωνία. Ασχολείται συστηματικά με τις αγαθοεργίες, υπό τον όρο ότι όσα προσφέρει στους φτωχούς συνδυάζονται με σκληρή δουλειά από μέρους τους. Συγκαταλέγεται στην ομάδα των “Παραδοσιακών”, όπως τους έχει κατηγοριοποιήσει στο BBC ο Νικ Ρόουζεν, συγγραφέας και κινηματογραφιστής. Η άλλη ομάδα των πλουσίων της Κίνας είναι οι “Νέοι Αριστοκράτες”.

Οι “Παραδοσιακοί”, λοιπόν, όπως ο Ζονγκ Κινγκχού, είναι γύρω στα 60-70 τους, κρατούν χαμηλό προφίλ, δεν έχουν διάθεση αυτοπροβολής και φορούν ρούχα κινέζικης τεχνοτροπίας. Δεν χαρακτηρίζονται από ακριβά πάθη, και στον κ. Ζονγκ αρέσει μόνο να καπνίζει και να πίνει τσάι Lipton. Αντιθέτως, οι “Νέοι Αριστοκράτες”, oι οποίοι είναι και ηλικιακά νεότεροι, μπορούν να περηφανευτούν για ένα ρολόι Patek Philippe που φορούν στο χέρι τους και τους κόστισε 50.000 δολάρια. Προτιμούν να ντύνονται κομψά και ακριβά και να υιοθετούν την αισθητική διάσημων εμπορικών σημάτων. Λόγου χάριν, ξέρουν πως το να οδηγούν μια Bentley προσφέρει πολύ περισσότερο κύρος από ένα εγχώριας κατασκευής αυτοκίνητο.

Ενας από τους “Αριστοκράτες” είναι και ο Λίου Γικιάν, ο οποίος έχει αναδειχθεί στον ισχυρότερο συλλέκτη έργων τέχνης της χώρας. Τα κινεζικά ΜΜΕ τον αποκαλούν “εκκεντρικό”, επειδή δεν φορά κουστούμι εν ώρα εργασίας αλλά ένα απλό μακό μπλουζάκι, ενώ δεν έχει στενές σχέσεις με το ξύρισμα. Στα 48 του χρόνια και σε στενή συνεργασία με τη γυναίκα του Γουάνγκ Γουέι, η οποία είναι επιμελήτρια έργων τέχνης, έχει μια συλλογή η οποία ασφαλίστηκε αντί ποσού 1,5 δισ. δολαρίων. Η ανοδική του πορεία ξεκίνησε στην εφηβεία του. Σταμάτησε το σχολείο για να βοηθά τη μητέρα του, που κατασκεύαζε και πουλούσε τσάντες σε έναν πάγκο στον δρόμο. Απέκτησε την πρώτη του μετοχή στα 27 του και έκτοτε συνεχίζει να επενδύει. Φυσικά, βοηθά και η ισχυρή ανάπτυξη της χώρας του…

Επενδύοντας στην… καλή ζωή

Η ανάκαμψη μετά την οικονομική κρίση αποτυπώνεται στις επιλογές των πάμπλουτων ανθρώπων του κόσμου, oι οποίοι επενδύουν σε διαφορετικά περιουσιακά στοιχεία από ό,τι συνήθως. Τα έργα τέχνης, τα ρολόγια, τα σπάνιας χρονιάς κρασιά, τα αυτοκίνητα αντίκες θεωρούνται σήμερα ενδεδειγμένες τοποθετήσεις και συνδέονται με την αισθητική απόλαυση και τη συναισθηματική φόρτιση που μπορούν να προκαλούν.

Σύμφωνα με την έκθεση World Wealth Report 2011 των Capgemini και Merrill Lynch σχετικά με την εξέλιξη του παγκόσμιου πλούτου, η συσσώρευση κεφαλαίων ειδικά στην Ασία παρακίνησε και την αναζωογόνηση της αγοράς αυτού του είδους των επενδύσεων. Σε αυτό συμβάλλουν και οι συνθήκες, όπως το ότι τα επιτόκια είναι χαμηλά και στα διεθνή χρηματιστήρια επικρατεί αβεβαιότητα. Οι εύποροι ωθούνται να διαφοροποιούν τις επενδύσεις τους, ώστε να μη σχετίζονται με τις αγορές και να προστατευθούν από τις διακυμάνσεις τους.

Το 2010, συγκεκριμένα, οι συλλογές πολυτελών οχημάτων, σκαφών και τζετ κάλυπταν το ένα τρίτο αυτής της κατηγορίας επενδύσεων, ενώ ειδικά η ζήτηση ακριβών αυτοκινήτων τύπου Mercedes και Ferrari από τους Κινέζους νέους πλούσιους εκτινάχθηκε. “Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι συχνάζουν κατά κόρον σε γκαλερί και σε οίκους δημοπρασίας”, αναφέρεται στην έκθεση.

Δημοσιεύθηκε στην “Καθημερινή”, 2.7.2011