Η ελληνική οικονομία, από πολλές πλευρές είχε και έχει περισσότερα κοινά γνωρίσματα με τις πρώην κομμουνιστικού τύπου οικονομίες της Ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης, παρά με δυτική οικονομική οντότητα. Η παραοικονομία, η κλεπτοκρατία, η εκτεταμένη κρατική παρέμβαση και η πολύ χαμηλή ανταγωνιστικότητα, σε συνδυασμό με μία αναποτελεσματική και διεφθαρμένη γραφειοκρατία, ήταν τα πιο αδρά χαρακτηριστικά των οικονομιών του «υπαρκτού σοσιαλισμού», οι οποίες πέρασαν δύσκολες περιόδους προσαρμογής μετά την κατάρρευση των καθεστώτων. Κατά κύριο δε λόγο, το μεγάλο πρόβλημα των χωρών αυτών ήταν η βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους, η οποία αποτελεί και την βασικότερη προϋπόθεση για την πορεία μιας οικονομίας προς την ανάπτυξη.

Όπως αναγνωρίζεται από τις περισσότερες σχολές οικονομικής σκέψης, το ανταγωνιστικό ρυθμιστικό πλαίσιο κάθε χώρας, στον βαθμό που διευκολύνει την ανάπτυξη ανταγωνιστικών συνθηκών στην λειτουργία των βασικών της αγορών, συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικότητας και των επενδύσεων και ενισχύει την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας και την κοινωνική ευημερία. Η εξασφάλιση της λειτουργίας υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών σε όλους τους κλάδους αποτελεί την ισχυρότερη βάση για την βελτιστοποίηση της κατανομής των παραγωγικών πόρων στην οικονομία και για την ενίσχυση των κινήτρων που οδηγούν σε ταχύτερη ανάπτυξη προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Γενικά, ο ανταγωνισμός αποτελεί βασικό προσδιοριστικό παράγοντα του οικονομικού περιβάλλοντος της χώρας, που προσδιορίζεται επίσης από τα βασικά συγκριτικά της πλεονεκτήματα και από τον βαθμό ανάπτυξης της οικονομικής και κοινωνικής της υποδομής. Αυτό το περιβάλλον μπορεί να είναι φιλικό για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και για την αύξηση των επενδύσεων και της απασχόλησης στην χώρα, ή μπορεί να είναι αρνητικό και να καθιστά την χώρα μη ελκυστική ως τόπο εγκατάστασης επενδύσεων, εγχώριων και ξένων.

Αυτό το περιβάλλον, λοιπόν, στην Ελλάδα –όπου η οικονομική ύφεση ήταν παρούσα από το 2007– βρισκόταν σε πολύ χαμηλό επίπεδο, με τον κρατισμό και τις ανελαστικότητές του να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Ο ανταγωνισμός απουσίαζε από πολλούς κλάδους της οικονομίας, κυρίως δε από τις συγκοινωνίες, τις μεταφορές, την εκπαίδευση, την χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα, τις ταχυδρομικές υπηρεσίες και το Σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, το ελληνικό δημοσιονομικό έλλειμμα είχε σαφέστατο διαρθρωτικό χαρακτήρα, ο οποίος έκανε οξύτερα και τα συγκυριακά ελλείμματα –αυτά, δηλαδή, που εξαρτώνται από την πορεία του οικονομικού κύκλου. Ήταν έτσι γνωστό και, βεβαίως, είναι ακόμη, ότι η άμεση πτώση του διαρθρωτικού ελλείμματος μπορούσε να προέλθει μόνον από την δραστική μείωση των δημοσίων δαπανών και όχι τόσο από την αύξηση των δημοσίων εσόδων. Στις περιπτώσεις αυτές, όμως, η εφαρμογή πολιτικών είναι μία εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, καθ’ όσον δεν είναι ευχερής ο επακριβής υπολογισμός των διαφόρων συνθετικών στοιχείων του ελλείμματος.

Με δεδομένες, έτσι, τις αστοχίες και επιπολαιότητες της κυβέρνησης του Γιώργου Α. Παπανδρέου, η διαχείριση της ελληνικής κρίσης μόνον σε εσφαλμένους υπολογισμούς μπορούσε να οδηγήσει. Παρ’ όλα αυτά, όσοι ασχολούνται με την οικονομία και κυρίως με την μακροοικονομική της διάσταση, γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο πολλαπλασιαστής εξαρτάται από την σύνθεση της δημοσιονομικής προσαρμογής, με τις σχετικές μελέτες να δείχνουν ότι τα προγράμματα που βασίζονται στις περικοπές δαπανών έχουν μικρότερη αρνητική επίπτωση στο ΑΕΠ και άρα μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας από τα αντίστοιχα που στηρίζονται στην αύξηση των φόρων. Ο ίδιος ο Κέϋνς, αν ζούσε, θα εξηγούσε σε αυτούς που συνεχώς τον επικαλούνται ότι το ελληνικό μείγμα δημοσιονομικής προσαρμογής με βασικό κριτήριο την διατήρηση συντεχνιακών συμφερόντων ξεφεύγει πλήρως της περίφημης κεϋνσιανής θεωρίας του πολλαπλασιαστή.

Στο μεταξύ, η ύφεση της οικονομίας συνεχίζεται και η παραγωγική μηχανή θα βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Συνεπώς, για την χώρα μας και το μέλλον της επείγουν οι εις βάθος διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με κύριο ζητούμενο την άμεση καταστολή της γραφειοκρατίας και των νοσηρότατων φαινομένων που αυτή παράγει.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου είναι σίγουρος για την εκλογική νίκη του “Κινήματος” στις εκλογές του Οκτωβρίου και η συζήτηση είναι πού θα βρεθούν τα απαραίτητα κεφάλαια για να μοιραστούν στις ορδές των «μη προνομιούχων» που ανυπόμονοι περιμένουν την ώρα της μεγάλης εισβολής.

“Πρόεδρε, δεν υπάρχει πρόβλημα”, λέει ο Γεράσιμος Αρσένης, μετέπειτα τσάρος της οικονομίας, στον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. “Το διεθνές σύστημα”, επιμένει, “έχει μεγάλη ρευστότητα και θα βρούμε αρκετό χρήμα να φέρουμε στην Ελλάδα. Εξάλλου, τα επιτόκια είναι χαμηλά, όπως και το ελληνικό δημόσιο χρέος. Υπάρχουν έτσι περιθώρια να αντιμετωπίσουμε και αιτήματα για παροχές αλλά και μία πιθανή φυγή κεφαλαίων στις ξένες τράπεζες από βιομηχάνους και μεγαλοεισαγωγείς…”.

“Δηλαδή λεφτά υπάρχουν Μάκη”, τονίζει ευχαριστημένος ο Ανδρέας Παπανδρέου. “Θα μπορέσουμε έτσι να δείξουμε στον λαό ότι μοιράζουμε χρήμα. Ποιος ποτέ θα μάθει ότι αυτό είναι δανεικό… Θα λέμε σε όλους τους τόνους ότι είναι το χρήμα του κατεστημένου, που τώρα ανήκει στους Έλληνες…”, προσθέτει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και δείχνει να απολαμβάνει το ουΐσκι που πίνει.

“Οι γιαπωνέζικες τράπεζες ψοφάνε να δανείζουν χρήμα στην Ευρώπη κύριε πρόεδρε”, λέει στον Ανδρέα Παπανδρέου ο Κωστής Βαΐτσος, που είχε διεθνή εμπειρία από την συμβουλευτική θητεία του σε χώρα της Λατινικής Αμερικής. Γνώριζε επίσης ο ίδιος –όπως και ο Ανδρέας Παπανδρέου– ότι στην διεθνή κεφαλαιαγορά κυκλοφορούσε και άφθονο μαύρο αραβικό χρήμα σε πετροδολλάρια, που άλλο που δεν ήθελε να τοποθετηθεί σε χώρες όπως η Ελλάδα. Το χρήμα αυτό ήταν καλοδεχούμενο από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος ήθελε να το χρησιμοποιήσει για να εξαγοράσει στην κυριολεξία ψήφους και οπαδούς, ώστε να μονιμοποιήσει την παραμονή του στην εξουσία. Αυτό ήταν το μεγάλο όραμά του και, για να το αναλύσει κανείς, απαιτούνται πολλές σελίδες.

Με απλά λόγια λέμε ότι, όταν το 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ, δύο πράγματα τον ενδιέφεραν: Πρώτον, να διαλύσει την μισητή του –όπως είχε αποκαλύψει στον γράφοντα– Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνάμεις (ΕΚΝΔ) και, δεύτερον, να καταλάβει την εξουσία. Επειδή δε γνώριζε ότι δεν θα μπορούσε να καταλάβει την εξουσία υποσχόμενος σοσιαλδημοκρατικού τύπου μεταρρυθμίσεις, οι οποίες εξάλλου ήσαν μέσα στο πρόγραμμα της ΕΚΝΔ, εφάρμοσε μία ριζοσπαστική, λαϊκιστική, τριτοκοσμικού τύπου στρατηγική, αξιοποιώντας τα κατώτατα δυνατά ερείσματα και ένστικτα που μπορεί να διαθέτει ένας λαός.

Σπουδασμένος στην Αμερική και οικονομολόγος επηρεασμένος από την σχολή της οικονομετρικής προσέγγισης των πραγμάτων, ο Ανδρέας Παπανδρέου –ο οποίος απεχθανόταν την Ευρώπη και την κουλτούρα της– ήταν ένας πολιτικός με ικανότητα τολμηρών τακτικών ελιγμών, που μπορούσε με άνεση να κινείται στρατηγικά στην βάση ορθολογικών επιλογών. Ένα σημαντικό την εποχή εκείνη στέλεχος του Κινήματος χαρακτήριζε τον αρχηγό του ΠΑΣΟΚ “κινούμενο ηλεκτρονικό υπολογιστή”. Μελετούσε κάθε κίνησή του και, κυρίως, στην Αμερική είχε διδαχθεί από ειδικούς επικοινωνιολόγους να καταλαβαίνει την ψυχολογία του όχλου, να συνθηματολογεί και να μπορεί να διαισθάνεται τί θέλει να ακούσει ο ακροατής.

“Ύστερα”, γράφει ο Στάμος Ζούλας, “ο Ανδρέας είχε διαπιστώσει ότι στην Ελλάδα η πιθανότητα να αποκτήσει κάποιος δημοσιότητα είναι η εκπροσώπηση απόψεων με τρόπο που να διεγείρει, που να συγκινεί, και ιδιαίτερα σε θέματα που το συναισθηματικό στοιχείο είναι πολύ έντονο”. Ακόμη και όσα οι πολιτικοί του αντίπαλοι θεωρούσαν ως ανερμάτιστη πολιτική και οβιδιακές μεταμορφώσεις, στην ουσία δεν ήταν παρά ένας συνειδητός και προσχεδιασμένος τακτικισμός που είχε ως πρωταρχικό –αν όχι αποκλειστικό– στόχο την κατάληψη της εξουσίας». Και η τελευταία όντως κατελήφθη τον Οκτώβριο του 1981 και έμελλε να κρατήσει το ΠΑΣΟΚ και τον αρχηγό του στο τιμόνι της χώρας έως τον Ιούλιο του 1989.

Η δημιουργία των μηχανισμών

Εννέα χρόνια παραμονής στην εξουσία ήσαν αρκετά για το ΠΑΣΟΚ και τον ιδρυτή του για να δημιουργήσουν αρθρώσεις και καταστάσεις που δύσκολα θα μπορούσαν αρθούν από φιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις. Ακόμα χειρότερα, την πασοκική περίοδο εμπεδώθηκε στην Ελλάδα και μία αντιδραστική τριτοκοσμική ιδεολογία η οποία σήμερα μόνον δεινά επιφυλάσσει στην χώρα. Εξάλλου, η ιδεολογία αυτή, σύμφωνα με τα γνωστά από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα πρότυπα, χρησίμευε ως άλλοθι στους μηχανισμούς που έπαιρναν σάρκα και οστά στην Ελλάδα σε αντικατάσταση του αποκαλούμενου “κράτους της δεξιάς”. Μετά λοιπόν την επιχείρηση του Φεβρουαρίου 1982, όταν μία Κυριακή οι πρασινοφρουροί έκαναν δοκιμή πραξικοπήματος, σταδιακά εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα μηχανισμοί του πασοκικού κράτους που δημιουργούσαν και νέες κοινωνικο-οικονομικές αρθρώσεις.

Κοντολογίς, ο Ανδρέας Παπανδρέου επεδίωξε –και σε μεγάλο βαθμό κατάφερε– να δημιουργήσει μία φιλική προς το ΠΑΣΟΚ μεσαία τάξη, εσωστρεφή και εχθρική προς κάθε φιλελεύθερη και ευρωπαϊκή ιδέα. Επρόκειτο για μία τάξη που διψούσε για χρήμα αλλά ήθελε να το αποκτήσει χωρίς κόπο και, κυρίως, όχι μέσα από μηχανισμούς της αγοράς και του οικονομικού ανταγωνισμού που συνεπάγεται η ελεύθερη οικονομία.

Έτσι, την περίοδο 1981-1985, εισρέουν στην Ελλάδα απίστευτα ποσά, δανεισμένα από ξένες τράπεζες, κυρίως ιαπωνικές, και δαπανώνται ασυστόλως στο όνομα της “καμένης γης”, για να εκκολαφθεί η πασοκική εξουσία, η οποία ήταν και σαφέστατου τριτοκοσμικού χαρακτήρα. Την προαναφερόμενη περίοδο, η Ελλάδα δανείστηκε από το εξωτερικό περί τα 50 δισεκατ. δολλάρια, παράλληλα δε εισέπραξε και άλλα 26 δισεκατ. δολλάρια κοινοτικές επιδοτήσεις. Μέσα σε μία τετραετία, δηλαδή, η χώρα είχε δεχθεί το ισόποσο ενός έτους Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ). Όσο για το δημόσιο χρέος της, από 28% του ΑΕΠ το 1980, είχε εκτιναχθεί στο 47,8% στα τέλη του 1985. Είχε, δηλαδή, σχεδόν διπλασιασθεί χωρίς να γίνει στην χώρα ούτε ένα έργο! Αντιθέτως, η κατανάλωση είχε πάει στα ύψη, με αποτέλεσμα την αλματώδη άνοδο του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών, το έλλειμμα του οποίου έφθασε να αντιπροσωπεύει το 14,5% του ΑΕΠ και να είναι το υψηλότερο κατά κεφαλήν στον κόσμο!

Στο επίπεδο της παραγωγής, όμως, η Ελλάδα υποχωρεί σημαντικά, οι εξαγωγές της παραμένουν στάσιμες, ενώ η βιομηχανία της ξεφτίζει και σταδιακά χάνεται.

Το ΠΑΣΟΚ, ωστόσο, εδραιώνεται κοινωνικά και εξαγοράζει ψήφους, συνειδήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, αγροτικούς συνεταιρισμούς, δήμους, κοινότητες. Όπως ψιθυρίζεται στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους, το “Κίνημα” του Ανδρέα Παπανδρέου αποκτά καθεστωτικό χαρακτήρα και το ότι παραμένει στην Ευρώπη οφείλεται στο χρήμα που εισρέει στην Ελλάδα από τα διάφορα κοινοτικά Ταμεία. Τα τελευταία χρησιμοποιούνται για πλουσιοπάροχες επιδοτήσεις ημέτερων αγροτών, συνδικαλιστών, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών, εκδοτών, ανώτερων και ανώτατων στελεχών επιχειρήσεων και, βεβαίως, κομματικών μηχανισμών.

Δημιουργείται έτσι σταδιακά ένα παρακράτος μαφιόζικου τύπου, το οποίο διεισδύει όλο και βαθύτερα στην πολιτική και κυριολεκτικά μολύνει την δημοκρατία. Απίθανοι και αδίστακτοι εκπρόσωποι αυτού του παρακράτους δημιουργούν δίκτυα επικοινωνίας και επιρροής και αξιοποιούν στο έπακρο μια φαύλη «προοδευτική» δημοσιογραφία και ακόμα πιο φαύλους βαρώνους των μέσων μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ). Αν δε κατά καιρούς τα σκάνδαλα, οι καταχρήσεις και οι λεηλασίες αυτού του παρακράτους βγαίνουν στην δημοσιότητα, αυτό οφείλεται αποκλειστικά σε εσωτερικούς ανταγωνισμούς και σε προσωπικές έριδες των ανθρώπων που δεσπόζουν στο παρακράτος. Τί να πρωτοθυμηθεί κανείς… Ο Κοσκωτάς, ο Μαυράκης, ο Σταματελάτος, η Αγρέξ, τα καλαμπόκια, η Προμέτ, ο Οργανισμός Ανασυγκροτήσεως Επιχειρήσεων είναι μερικά από τα 200 σκάνδαλα του ΠΑΣΟΚ που είχε καταγράψει ο Γιάννης Λάμψας και είχε περιγράψει αναλυτικά σε άρθρα του στα τότε “Επίκαιρα” του Γιάννη Πουρνάρα.

Συγκλονιστικά και απολύτως ηλεγμένα στοιχεία για εκείνη την περίοδο περιέχονται σε ένα αποκαλυπτικό και πολύ σημαντικό βιβλίο του Δημήτρη Στεργίου, αρχισυντάκτη του Οικονομικού Ταχυδρόμου την εικοσαετία 1979-1999 και διευθυντή σύνταξης του ίδιου περιοδικού το 2000. Στο βιβλίο “Το Πολιτικό Δράμα της Ελλάδος 1981-2005″ (εκδ. Παπαζήση), ο συγγραφέας προέβλεπε την πτώχευση της χώρας από το 1989, όταν στην ουσία η Ελλάδα είχε απειληθεί με αποβολή από την Ευρωπαϊκή Ένωση –χωρίς να ιδρώσει κανενός το αυτί. Την αποκάλυψη αυτή είχε κάνει ο υπογράφων από τις στήλες του Οικονομικού Ταχυδρόμου, δεχόμενος τόνους ύβρεων λάσπης από τους πραιτωριανούς της “Αλλαγής”.

Την ώρα, λοιπόν, που κάποιοι ψάχνουν για “επαχθή χρέη” και παραπλανούν τον κόσμο, θα πρέπει κάποια πράγματα να τα δούμε από κοντά. Ειδικότερα δε θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι σε μία χρεοκοπία δεν υπάρχουν αμέτοχοι –κυρίως όταν η χρεοκοπία είναι απότοκος συλλογικής ληστείας, τους καρπούς της οποίας άλλοι γεύονται περισσότερο, άλλοι λιγότερο και κάποιοι ίσως καθόλου…

[συνεχίζεται]

Η Ελλάδα έχει σήμερα ένα δημόσιο χρέος 360 δισεκατ. ευρώ, στο οποίο πρέπει να προσθέσουμε 270 δισεκατ. ευρώ ιδιωτικό χρέος, 40 δισεκατ. ευρώ κρατικές εγγυήσεις και περί τα 200 δισεκατ. ευρώ χρέη των ασφαλιστικών ταμείων. Έχουμε έτσι ένα άθροισμα 870 δισεκατ. ευρώ χρεών, που είναι το υψηλότερο κατά κεφαλήν στον κόσμο. Εξάλλου, λόγω του ύψους του, το χρέος αυτό ποτέ δεν πρόκειται να εξοφληθεί –εκτός και αν η Ελλάδα τα προσεχή 100 χρόνια αναπτύσσεται με ρυθμούς 8% ετησίως και με συνεχή δημοσιονομικά πλεονάσματα.

Στο ενεργητικό, όμως, σκέλος πρέπει να αναφέρουμε ότι η ιδιωτική αποταμίευση εκτός Ελλάδος υπολογίζεται στα 160 δισεκατ. και εντός στα 210 δισεκατ. ευρώ. Επίσης, κατά την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, η καταπάτηση γης εκτιμάται στα 160 δισεκατ. ευρώ και η συνολική ακίνητη περιουσία, δημόσια και ιδιωτική, στα 300 δισεκατ. ευρώ περίπου. Άρα, με λογιστικούς όρους, το άνοιγμα της χώρας βρίσκεται κάπου στα 250 δισεκατ. ευρώ –ενδέχεται, όμως, να αυξηθεί λόγω της σταδιακής κατάρρευσης της κτηματαγοράς.

Ωστόσο, ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνθεση του παραπάνω ανοίγματος των 250 δισεκατ. ευρώ. Από τα διαθέσιμα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών και τα αντίστοιχα της Τράπεζας της Ελλάδος προκύπτει ότι σωρευτικά το έλλειμμα αυτό είναι το αποτέλεσμα του ανοίγματος του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας μας, το οποίο την δεκαετία 1999-2009 έφθασε τα 280 δισεκατ. ευρώ, εκτινάσσοντας το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μας στα 170 δισεκατ. ευρώ. Ήτοι, στο ήμισυ του συνολικού κρατικού χρέους. Γιατί, όμως, συνέβη αυτό;

Το 1981, όταν το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την διαχείριση της υπό τον Κων. Καραμανλή κρατικοποιηθείσης οικονομίας, προς κατευνασμό του ΚΚΕ και των άλλων “προοδευτικών” δυνάμεων, η ελληνική βιομηχανία αντιπροσώπευε το 23% της συνολικής παραγωγής ακαθάριστου προϊόντος και ως ποσοστό συμμετοχής στον εθνικό πλούτο βρισκόταν αρκετά κοντά στον τότε κοινοτικό μέσον όρο, που ήταν 27% περίπου. Την ίδια χρονιά, η Ελλάδα είχε πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (ΙΤΣ), παρά το εμπορικό της έλλειμμα.

Από το 1982, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, πέρα από την κρατικοποίηση της οικονομίας προχωρά και στην κομματικοποίησή της, για να βολευτούν οι αποκαλούμενοι “μη προνομιούχοι”, δηλαδή τα κομματικά στελέχη. Στο πλαίσιο αυτό, μεγάλες βιομηχανίες “κοινωνικοποιούνται”, δηλαδή διαλύονται, άλλες κυριολεκτικά λεηλατούνται (Λαδόπουλος, κ.ά.) και ορισμένες “εισέρχονται” στον αλήστου μνήμης Οργανισμό Ανασυγκροτήσεως Επιχειρήσεων (ΟΑΕ). Την δεκαετία 1981-1991, η βιομηχανική παραγωγή πέφτει 40%, ταυτοχρόνως όμως τα εμπορικά ελλείμματα ανεβαίνουν, με αποτέλεσμα τον Δεκέμβριο του 1990, επί κυβερνήσεως Ζολώτα, η Ελλάδα να βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η κατάσταση σώζεται την τελευταία στιγμή με δάνειο 300 δισεκατ. δραχμών, το οποίο απορροφάται από αμοιβές και δώρα των δημοσίων υπαλλήλων. Οι τελευταίοι, από 320.000 που ήσαν το 1981, είχαν φθάσει τις 576.000, με μέσες αμοιβές υπερτριπλάσιες του ιδιωτικού τομέα και μηδενική παραγωγικότητα.

Η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε και τα χρόνια που ακολούθησαν, στην διάρκεια των οποίων το φαυλοκρατικό κράτος απέκτησε απίθανα συντεχνιακού τύπου κοινωνικά και οικονομικά ερείσματα (ποδόσφαιρο, ΜΜΕ, κλπ.), η ελληνική βιομηχανία έφθασε στο 13%, την στιγμή που στην Ευρώπη των 27 ανερχόταν στο 30%. Δημιουργήθηκε έτσι στην Ελλάδα ένα σημαντικό παραγωγικό κενό, το οποίο οι διαδοχικές κυβερνήσεις κάλυπταν με δανεισμό και με κοινοτικές επιδοτήσεις. Όμως, τις τελευταίες το φαυλοκρατικό κράτος αδυνατούσε να απορροφήσει σε ποσοστό ικανοποιητικό, με αποτέλεσμα να πάνε χαμένα τεράστια παραγωγικά κονδύλια.

Την ίδια περίοδο ακυρώθηκαν πάνω από 600 παραγωγικές επενδύσεις στο όνομα της προστασίας του περιβάλλοντος, των αρχαίων και των οικοπεδοφάγων, που δεν ήθελαν επίσημες τουριστικές επενδύσεις. Στην δεκαετία 1991-2001, 200.000 παράνομοι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που τα είχαν μετατρέψει σε τουριστικά καταλύματα ενθηλάκωσαν περί τα 160 εκατ. ευρώ, χωρίς να πληρώσουν ούτε ένα ευρώ στην εφορία. Επίσης, 116 πράσινοι και γαλάζιοι συνεταιρισμοί φέσωσαν την Αγροτική Τράπεζα με πάνω από 200 εκατ. ευρώ και τώρα την απειλούν με …καταλήψεις.

Έτσι, σήμερα, αυτό το φαυλοκρατικό μόρφωμα μάχεται για το χθες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ό,τι μπορεί για να κερδίσει χρόνο, ώστε η επιδιωκόμενη από τους φαύλους χρεοκοπία να είναι όσο πιο ανώδυνη γίνεται για τα υπόλοιπα 460 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Οι δε περί ανάπτυξης θεωρίες είναι καλές για συζητήσεις στην αμμουδιά, αλλά απέχουν πολύ από την θλιβερή πραγματικότητα της χώρας. Μία χώρα που πολλοί αναρωτιούνται πλέον γιατί παραμένει στην ΕΕ, στην ουσία παρά την θέλησή της.

1. Βασικά Μακρο-Οικονομικά Μεγέθη

Τα βασικά Μακρο-Οικονομικά μεγέθη της οικονομίας κάθε χώρας είναι:

Π = Παραγωγή

Δ = Δαπάνη

Κ = Κατανάλωση

Α = Αποταμίευση

Ε = Επενδύσεις

Ξ = εΞαγωγές

Σ = ειΣαγωγές

Δύναται δε να αποδειχθεί, ότι οι διαφορές μεταξύ των μεγεθών: Παραγωγή / Δαπάνη, Αποταμίευση / Επενδύσεις, εΞαγωγές / ειΣαγωγές είναι ισόποσες και ταυτόσημες.

Δηλαδή, (Π – Δ) = (Α – Ε) = (Ξ – Σ).

Όμως, και αυτό είναι που έχει ιδιαίτερη σημασία, οι ισόποσες και ταυτόσημες αυτές διαφορές μπορεί να είναι, είτε Μηδενικές, είτε Θετικές, είτε Αρνητικές.

- Μηδενικές είναι όταν η οικονομία μιάς χώρας αναπτύσσεται ισόρροπα. Δηλαδή, η Παραγωγή ισούται με τη Δαπάνη (Π=Δ), η Αποταμίευση με τις Επενδύσεις (Α=Ε) και το Ισοζύγιο Εξωτ. Συναλλαγών βρίσκεται σε ισορροπία (Ξ=Σ).

Ήτοι, (Π=Δ) = (Α=Ε) = (Ξ=Σ) = (Μηδέν).

- Θετικές είναι όταν η Παραγωγή υπερβαίνει τη Δαπάνη (Π>Δ), η Αποταμίευση τις Επενδύσεις (Α>Ε) και το Ισοζύγιο Εξωτ. Συναλλαγών είναι πλεονασματικό (Ξ>Σ).

Ήτοι, (Π>Δ) = (Α>Ε) = (Ξ>Σ) = (Συν).

Τέτοιες χώρες είναι οι καλούμενες BRIC (Brazil-Russia-India-China).

- Αρνητικές, αντίθετα, είναι όταν η Δαπάνη υπερβαίνει την Παραγωγή (Π<Δ), οι Επενδύσεις την Αποταμίευση (Α<Ε) και το Ισοζύγιο Εξωτ. Συναλλαγών είναι ελλειμματικό (Ξ<Σ).

Ήτοι, (Π<Δ) = (Α<Ε) = (Ξ<Σ) = (Μείον).

Τέτοιες χώρες είναι οι καλούμενες PIGS (Portugal-Italy-Greece-Spain).

- Στo ερώτημα δε, πώς είναι δυνατόν οικονομίες χωρών που για πολλά συνεχή έτη παρουσιάζουν το ως άνω αρνητικό αποτέλεσμα (Μείον) μπορούν και επιβιώνουν, η απάντηση είναι αυτονόητη: Με κατ’ έτος ισόποσο προς το αρνητικό αυτό αποτέλεσμα Εξωτερικό Δανεισμό (Foreign Borrowing) και  συνεχή Διόγκωση του Δημοσίου Χρέους (Public Dept).

2. Η περίπτωση της Ελληνικής Οικονομίας

- Στην περίπτωση της Ελληνικής Οικονομίας, ο Εξωτερικός Δανεισμός για την κάλυψη του Ελλείμματος Παραγωγής σε σχέση με τη Δαπάνη και συνακόλουθα τη γιγάντωση του Δημόσιου Χρέους είναι, ως γνωστόν, μία τακτική με μακρινό παρελθόν, αρχής γενομένης από τη 10ετία του ‘80. Όμως, το πώς ξεκίνησε και πώς γιγαντώθηκε το Δημόσιο Χρέος της χώρας είναι σε όλους γνωστό. Το θέμα εδώ είναι πώς αντιμετωπίζεται το πρόβλημα του Ελλείμματος στην παρούσα οικονομική συγκυρία. Υπάρχουν τρεις τρόποι: Ο “Ανέφικτος”, ο “Εύκολος αλλά και Αλυσιτελής” και η “Χρυσή Τομή”.

1. Ο “Ανέφικτος” τρόπος είναι να αυξηθεί η Παραγωγή στο ύψος της Δαπάνης. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει από τη μιά μέρα στην άλλη και μάλιστα σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, η οποία στερείται των αναγκαίων παραγωγικών δομών και έχει χαμηλούς δείκτες παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας.

2. Ο ‘‘Εύκολος αλλά και Αλυσιτελής’’ τρόπος είναι να μειωθεί η Δαπάνη στο επίπεδο της Παραγωγής. Ο τρόπος αυτός εφαρμόζεται από την παρούσα Κυβέρνηση με περικοπές μισθών και συντάξεων και αύξηση των αμέσων και εμμέσων φόρων, με συνέπεια την πτώση της Ζήτησης. Όμως, σε μιά οικονομία στην οποία ένα υπερβολικά μεγάλο μέρος του ΑΕΠ προέρχεται από καταναλωτικό μεταπρατισμό, η πτώση της Ζήτησης προκαλεί ύφεση (και αύξηση της ανεργίας) με αποτέλεσμα ο στόχος περιορισμού του Ελλείμματος (ως % του ΑΕΠ) να μην επιτυγχάνεται.

Για παράδειγμα: Έστω ότι η χώρα έχει Παραγωγή 230 δισεκ. ευρώ (ΑΕΠ σε τρέχ. τιμές), Δαπάνη 255 δισεκ. και Έλλειμμα 25 δισεκ. (10,9% του ΑΕΠ). Και θέτει ως ετήσιο στόχο τη μείωση του Ελλείμματος κατά 10 δισεκ. ευρώ (από 25 σε 15 δισεκ. ή από 10,9% σε 6,5% του ΑΕΠ). Στο ερώτημα εάν ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί, ακόμα και ένας μαθητής Δημοτικού θα απαντούσε: “Ναι, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα μειωθεί ο παρονομαστής”. Διότι άν μειωθεί ο παρονομαστής (η Παραγωγή) πχ. κατά 4% (-9,2 δισεκ.), το Έλλειμμα ως  ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει αμετάβλητο.

Παραγωγή 230,0 – Δαπάνη 255,0 = Έλλειμμα 25,0 (10,9% του ΑΕΠ)

(-4%)                  -9,2                   -10,0

Παραγωγή 220,8 – Δαπάνη 245,0 = Έλλειμμα 24,2 (10,9% του ΑΕΠ)

Είναι λοιπόν εμφανές ότι, με ύφεση 4%, οι ως άνω περικοπές Δαπανών  έχουν ως αποτέλεσμα “μιά τρύπα στο νερό”.

3. Η “Χρυσή Τομή” είναι ο τρόπος που υποδηλώνει την προσπάθεια προς δύο κατευθύνσεις: Την περιστολή της Δαπάνης αλλά, ταυτόχρονα και τη λήψη μέτρων με στόχο την αύξηση της Παραγωγής.

Για παράδειγμα: Αν, εκτός από τη μείωση της Δαπάνης κατά 10 δισεκ. (από 255 σε 245), υπάρξει και αύξηση της Παραγωγής κατά 2% (+4,6 δισεκ. ), το αποτέλεσμα που προκύψει είναι θετικό. Το Έλλειμμα από 10,9% του ΑΕΠ μειώνεται σε 4,4% του ΑΕΠ.

Παραγωγή: 230,0 – Δαπάνη: 255,0 = Έλλειμμα: 25,0 (10,9% του ΑΕΠ)

(+2%)                   +4,6                     -10,0

Παραγωγή  234,6 – Δαπάνη: 245,0 = Έλλειμμα: 10,4 (  4,4% του ΑΕΠ)

Συνεπώς, δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι, με ανάπτυξη, έστω 2% ετησίως, το Έλλειμμα θα μπορούσε να μηδενιστεί μέσα σε μια διετία. Για να συμβεί όμως αυτό θα πρέπει, ταυτόχρονα με τα μέτρα περιστολής της Δαπάνης, να υπάρξουν και ριζικές αλλαγές στο Αναπτυξιακό Πρότυπο που εφαρμόζει η χώρα τα τελευταία τριάντα χρόνια.

3.  Συμπέρασμα

Από τα ανωτέρω καθίσταται φανερό ότι βασικό προαπαιτούμενο για τη λύση των χρόνιων προβλημάτων (Πρωτογενές Έλλειμμα και Διογκούμενο Δημόσιο Χρέος) που αντιμετωπίζει η Ελληνική Οικονομία είναι η Ανάπτυξη. Ανάπτυξη όμως στη βάση ενός Νέου Αναπτυξιακού Προτύπου, με λήψη μέτρων πρός δύο βασικές κατευθύνσεις.

α. Τον Εκσυγχρονισμό του υπεράριθμου, αναποτελεσματικού και σπάταλου Δημόσιου Τομέα, την παροχή κινήτρων για την ενίσχυση του Ιδιωτικού Παραγωγικού Τομέα και άμεση αποκρατικοποίηση όλων των ζημιογόνων ΔΕΚΟ.

β. Την εκμετάλλευση των συγκριτικών παραγωγικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει η χώρα: Εμπορική Ναυτιλία, Τουρισμός, Γεωργία (καλλιέργειες υψηλής στρεμματικής απόδοσης).

Σημείωση: Περισσότερα στοιχεία και λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενο του αναγκαίου αυτού Νέου Αναπτυξιακού Προτύπου μπορείτε να τα βρείτε Παράρτημα 11  του “Ζάππειο ΙΙ”.

Αναφερόμενος στην ελληνική κρίση, ο Ζακ Ατταλί υπογράμμισε με έμφαση ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή πρωτίστως κρίση, η οποία έχει τις ρίζες της στις τεράστιες αλλαγές που έγιναν στην παγκόσμια οικονομία τα τριάντα τελευταία χρόνια. Ο αλλαγές αυτές δεν ελήφθησαν όπως θα έπρεπε υπ’ όψιν στην οικοδόμηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ), με αποτέλεσμα σήμερα οι αγορές να είναι καχύποπτες έναντι της ευρωζώνης και της αποτελεσματικότητάς της στην αντιμετώπιση του συνολικού της χρέους.

Υπό αυτή την έννοια, ο Γάλλος οικονομολόγος πιστεύει ότι τα σχέδια διάσωσης της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας δεν πρόκειται να κάμψουν την καχυποψία των αγορών όσο οι τελευταίες θα διαπιστώνουν ότι η ευρωζώνη πάσχει από σοβαρό πολιτικό έλλειμμα. “Από την άλλη πλευρά, οι αγορές, οι οποίες έχουν αποκτήσει πλέον και τεράστια δύναμη έναντι της πολιτικής, στο μέτρο που βλέπουν ότι στις αναπτυγμένες χώρες το συνολικό δημόσιο χρέος τους αντιπροσωπεύει το 82% του ΑΕΠ τους και η τάση είναι ανοδική, θα είναι πολύ διστακτικές στην επίδειξη εμπιστοσύνης. Έτσι, θα ποντάρουν στην κατάρρευση της ευρωζώνης, η οποία στους μήνες που ακολουθούν θα πρέπει να αντλήσει από τις αγορές περί τα 700 δισεκατ. ευρώ συνολικά. Πέρα, όμως από τον δανεισμό, η Ευρώπη αντιμετωπίζει και ένα αρκετά σοβαρό πρόβλημα ρυθμών ανάπτυξης. Με τους σημερινούς ρυθμούς, η δημιουργία δημοσιονομικών πλεονασμάτων είναι προβληματική –γεγονός που οδηγεί σε μάλλον ζοφερές προοπτικές. Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα είναι αυτό της ανορθόλογης χρησιμοποίησης του χρέους, με κλασσική την ελληνική περίπτωση”, τόνισε ο Ζακ Ατταλί.

Πρόσθεσε δε ότι στην Ελλάδα, και όχι μόνον, κατασπαταλήθηκαν τεράστια και πολύτιμα για την ανάπτυξη κεφάλαια, ένα μέρος των οποίων χρηματοδότησε συντεχνιακά προνόμια. “Με άλλα λόγια, η Ελλάδα έχει αυτό που αποκαλείται κακό χρέος, πράγμα που κάνει κρισιμότερη την έξοδό της από την θανάσιμη θηλειά που σφίγγει τον λαιμό της”, υπογράμμισε ο πρώην σύμβουλος του προέδρου Φρ.Μιττεράν.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών, τάχθηκε σαφώς υπέρ της έκδοσης ευρωομολόγου και τόνισε ότι το ελληνικό χρέος πρέπει να επεκταθεί στα 20 χρόνια, με γενναία χρηματοδότησή του. Όμως, η χρηματοδότηση αυτή είναι ανάγκη να μετατρέψει το κακό ελληνικό χρέος σε καλό. Δηλαδή, τα δανειακά κεφάλαια να χρησιμοποιηθούν για έρευνα και ανάπτυξη, καινοτομίες, δημιουργία επιχειρήσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας και ριζική αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος. «Όλα αυτά δεν υπαγορεύονται, ούτε επιβάλλονται. Πρέπει να τα θέλουν οι Έλληνες…», είπε ο Ζακ Ατταλί.

“Συμφωνώ με τον προλαλήσαντα”, τόνισε ο καθηγητής Πατρίκ Αρτύς, που διδάσκει στην Πολυτεχνική Σχολή του Παρισιού. “Δυστυχώς, η Ελλάδα κατασπατάλησε πολύτιμους κοινοτικούς πόρους και εξίσου σημαντικά δανειακά κεφάλαια. Γι αυτό σήμερα μεγάλο της πρόβλημα είναι ότι δεν διαθέτει τα απαιτούμενα για την εποχή της παγκοσμιοποίησης μέσα, ώστε να μπορέσει, εντός μιας πενταετίας, να βρει ικανοποιητικούς αναπτυξιακούς ρυθμούς. Γι αυτό, μια ενδεχόμενη έξοδός της από την ευρωζώνη θα ήταν καταστροφική για την χώρα”.

“Αν λοιπόν η Ελλάδα θέλει να παραμείνει στην ευρωζώνη, η από μέρους της εφαρμογή του μνημονίου είναι μονόδρομος. Διότι μόνον έτσι θα αντιμετωπίσει το τεράστιο πρόβλημα των διδύμων ελλειμμάτων, το οποίο είναι και η αφετηρία των προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτής της κατάστασης, το μνημόνιο αποσκοπεί στην δέσμευση των πολιτικών να εξαφανίσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, να μειώσουν το δημόσιο χρέος, να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας περιορίζοντας την σπατάλη στο Δημόσιο, βελτιώνοντας τον ανταγωνισμό στις αγορές των προϊόντων και των υπηρεσιών (κλειστά επαγγέλματα) και, κυρίως, απελευθερώνοντας την αγορά εργασίας από τις εργασιακές συλλογικές συμβάσεις και τον θεσμικό προστατευτισμό, που εμποδίζουν τις ευέλικτες μορφές εργασίας. Στο τέλος, αυτό που επιδιώκει, τόσο για το καλό της Ελλάδας όσο, αναμφίβολα, και για το συμφέρον των δανειστών της, αλλά κα αυτών που μοιράζονται κοινούς θεσμούς με αυτήν (π.χ. κοινό νόμισμα), είναι να μπει η χώρα σε πορεία διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης”, είπε ο Πατρίκ Αρτύς.

Για να προσθέσει και αυτός ότι η επίτευξη του στόχου θα απαιτήσει το λιγότερο μία πενταετία, αλλά κατά κύριο λόγο εξαρτάται από την βούληση της ελληνικής πολιτικής τάξης και του ελληνικού λαού.

Για την Ευρώπη, ο Γάλλος καθηγητής τόνισε ότι το δημοσιονομικό σφίξιμο είναι αναπόφευκτο, γιατί με δεδομένο το ύψος των σημερινών δημοσίων χρεών η Ευρωπαϊκή Ένωση δύσκολα θα βελτιώσει την παραγωγικότητά της και άρα θα κάνει πιο ανταγωνιστική την βιομηχανία της. Έτσι, ο Πατρίκ Αρτύς προβλέπει ότι, για τα επόμενα επτά χρόνια, η ΕΕ θα είναι με την πλάτη στον τοίχο, γι αυτό είναι ζωτικό να προχωρήσει σε σοβαρές λήψεις πολιτικών αποφάσεων. Διότι, είτε μάς αρέσει είτε όχι, η ΕΕ αντιμετωπίζει μία σοβαρή κρίση του κράτους προνοίας, που είναι μάλλον δίχως επιστροφή.

“Σε μια τέτοια λοιπόν συγκυρία, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες πρέπει να εξηγήσουν, αλλά και να πείσουν τους λαούς τους, ότι το ευρώ παραμένει η καλύτερη προστασία ενάντια στον πληθωρισμό, που αποτελεί την πιο επικίνδυνη από όλες τις κοινωνικές ασθένειες. Πρέπει να εξηγήσουν γιατί τα επεκτατικά δημοσιονομικά μέτρα δεν απέδωσαν και δεν θα απέδιδαν ποτέ βιώσιμη ανάπτυξη. Και γιατί πρέπει να εγκαθιδρυθεί μία νέα ισορροπία μεταξύ του κράτους προνοίας και του οικονομικού δυναμισμού –που θα βασίζεται λιγότερο στο δημόσιο χρέος και περισσότερο στις ιδιωτικές επενδύσεις”, κατέληξε ο Πατρίκ Αρτύς, προσθέτοντας ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει καθήκον να αποφύγει αυξήσεις των επιτοκίων, που επιβαρύνουν τις χώρες που έχουν δυσκολίες. “Η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ πρέπει να συμβαδίζει με τις δημοσιονομικές προσπάθειες των προβληματικών χωρών”, κατέληξε ο Γάλλος καθηγητής –αλλά μάλλον ο κ. Ζαν-Κλωντ Τρισέ δεν συμμερίζεται την άποψή του.