Ο Παπανδρέου παλινωδούσε συνεχώς, πέρναγε από τη μία κατάσταση στην άλλη, δεν ισορροπούσε πουθενά και εκεί που νόμιζε κανείς ότι βρίσκει σχετική ισορροπία, κλώτσαγε την καρδάρα με το γάλα και άντε πάλι από την αρχή.

Ο Σαμαράς από την άλλη πλευρά οχυρώθηκε σε γραμμή άμυνας προκειμένου να αποσείσει τις ευθύνες της παράταξής του και διαμόρφωσε σταδιακά το επιχείρημα της επαναδιαπραγμάτευσης με ολίγη ανάπτυξη, ελπίζοντας ότι έτσι θα κερδίσει τον λαό και θα επανέλθει ισχυρότερος.

Στα δεξιά του ο Καρατζαφέρης πήγε να επωφεληθεί από το κενό, αλλά ερχόμενος αντιμέτωπος με το πρόβλημα δείχνει ότι θέλει να την κάνει με ελαφρά πηδηματάκια.

Και η Αριστερά στην σταθερή στη λογική της άρνησης, αλλά χωρίς πρόταση ευθύνης και χωρίς πρωτοβουλίες που οι περιστάσεις επιβάλλουν. Ακόμη κι αυτό το έργο της αλληλεγγύης δεν μπόρεσε να υπηρετήσει, άφησε τη διαχείρισή του στους ιερωμένους της Εκκλησίας, οι οποίοι αποδεικνύονται κοινωνικά πιο ευφυείς, πιο ευαίσθητοι και πιο αποτελεσματικοί.

Όμως τώρα φαίνεται πως ο κόμπος έφθασε στο χτένι. Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει. Η μεγάλη ρύθμιση των ελληνικών χρεών θα γίνει μόνο αν οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας συμφωνήσουν σε ένα αξιόπιστο τριετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και αλλαγών που θα ορίσουν το νέο μοντέλο δράσης και λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας. Και αυτό θα συμβεί εντός του Ιανουαρίου. Η ρύθμιση των χρεών και η νέα δανειακή σύμβαση θα εξαρτηθούν από τη συμφωνία εφαρμογής ενός ισχυρού και αξιόπιστου οικονομικού προγράμματος. Οι πολιτικές δυνάμεις του τόπου θα κληθούν να αποφασίσουν αν θέλουν κι αν μπορούν να σηκώσουν το βάρος διάσωσης της ελληνικής οικονομίας και παραμονής της στη ζώνη του ευρώ. Αλλιώς θα πρέπει είναι έτοιμες να αποδεχθούν άλλες λύσεις, πιο επώδυνες, πιο συγκρουσιακές και ικανές να οδηγήσουν τη χώρα στην απομόνωση και τον ελληνικό στην εξαθλίωση μιας σχεδόν αδύνατης αυτάρκειας.

Ενδιάμεσες λύσεις δεν υπάρχουν και εδώ δεν χωρούν πια κόλπα και παιχνιδάκια. Ο κάθε κατεργάρης θα μπει στον πάγκο του και θα αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί. Το δίλημμα αυτή τη φορά θα είναι καθαρό και ευθύ. Κι όποιος δεν το αντέξει θα πρέπει να είναι έτοιμος να υποστεί τις συνέπειες μιας επερχόμενης εθνικής καταστροφής.

Με άλλα λόγια, τελειώνει ο χρόνος για το παρόν πολιτικό σύστημα .Και ο νοών νοείτω…

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 29.12.2011.

Όμως, παρά τον άτεχνο και σχεδόν απελπισμένο τρόπο που ψηφοθηρεί ο κ. Χρυσοχοΐδης, πρέπει να δεχθούμε ότι η δημαγωγία και ο λαϊκισμός είναι αναπόφευκτα υποπροϊόντα της δημοκρατίας. Πού να εξηγεί τώρα κάθε υποψήφιος στη δημοσιοϋπαλληλική μάζα, που είναι ο βασικός πυρήνας του ΠΑΣΟΚ, ότι στην καταστροφή φτάσαμε διότι ο ίδιος και οι συνάδελφοί του όλων των κομμάτων ξόδευαν στα προ του Μνημονίου χρόνια περισσότερα απ’ όσα άντεχε το κράτος; Πώς να διατυπώσει τον συλλογισμό ότι η ελληνική οικονομία είναι μια κρατική φούσκα, που έσκασε μόλις σταμάτησαν τα δανεικά; Κατ’ αρχήν, αυτό προϋποθέτει να τα καταλαβαίνει ο ίδιος, κάτι που είναι ακατόρθωτο όταν έχεις ανδρωθεί πολιτικά σκορπώντας λεφτά. Είναι πιο εύκολο να αναπαράγεις κουβέντες του καφενείου ότι έπρεπε να δανειστούμε προ του Μνημονίου περισσότερα για να αποφύγουμε το Μνημόνιο. Λες και οι αγορές περίμεναν κάποιον καπάτσο, σαν τον κ. Χρυσοχοΐδη, για να θαμπωθούν και να μας δώσουν όσα λεφτά τραβάει η όρεξή του. Tο βασικό χαρακτηριστικό του ηγέτη όμως είναι να ηγείται και όχι να χαϊδεύει τα αυτιά όσων αυτός και το σινάφι του διόρισε. Είναι να χαράζει νέους δρόμους, που μπορεί να είναι δύσβατοι, αντί να κλαυθμυρίζει στα κανάλια. Είναι να κάνει κάτι καινούργιο, αντί να αναμασά τα παλαιά.

Από τα παλιά, σε ένα πράγμα έχει δίκιο. Μιλώντας στην εκπομπή “Νέοι Φάκελοι” (19.12.2011) για την πρώτη περίοδο της διακυβέρνησης Παπανδρέου είπε: “Εμείς, όχι απλώς καθυστερήσαμε, αλλά νομίζω κάναμε και κάποια χειρότερα πράγματα. Χαρίζαμε επιδόματα από λεφτά που δεν είχαμε και συζητούσαμε αν οι αυξήσεις θα είναι κάτω από 2.000 ευρώ… δεν είχαμε καμιά απολύτως πολιτική προετοιμασία, δεν είχαμε καμία ιδεολογική ωριμότητα και τελικώς δεν είχαμε και καμία δυνατότητα να διαχειριστούμε ένα πράγμα που έσκασε στο κεφάλι μας εκείνη τη στιγμή. Αυτή είναι όμως η αξία της πολιτικής. Να μπορεί να διαχειρίζεται τα πράγματα την ώρα που έρχεσαι και αναλαμβάνεις την ευθύνη”.

Δεν αναλαμβάνει, λοιπόν, την ευθύνη να κλείσει κανέναν οργανισμό από τους δεκάδες που λιμνάζουν στο οργανόγραμμα του υπουργείου του; Οχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί σε δύο χρόνια θα τρέχει πάλι στα κανάλια να γκρινιάζει ότι η νυν κυβέρνηση δεν είχε “καμία απολύτως πολιτική προετοιμασία, καμία ιδεολογική ωριμότητα και τελικώς καμία διαχειριστική δυνατότητα” να μειώσει ένα κράτος που και φέτος θα ξοδέψει εκτός τόκων δέκα δισ. περισσότερα απ’ όσα θα εισπράξει.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 22.12.2011

Οι πολίτες απέχουν από τους συνήθεις βερμπαλισμούς των πολιτικών, τον ξύλινο και στρογγυλεμένο λόγο, την αποφυγή ξεκάθαρων νοημάτων, που εξυπηρετούν την ασάφεια, που με τη σειρά της διευκολύνει τον δρόμο προς την κάλπη.

Οι πολίτες είναι ιδιαίτερα δραστήριοι στον χώρο του micro-blogging. Και εκδηλώνουν την προτίμησή τους, πατώντας το κουμπί ‘Follow’ όταν επισκέπτονται τους πολιτικούς στο twitter. Αυτό σημαίνει ότι επιλέγουν να λαμβάνουν απευθείας μήνυμα από τους πολιτικούς, κάθε φορά που αυτοί διατυπώνουν μία σκέψη, άποψη ή αντιδρούν στα δημόσια πράγματα.

Το Twitter απορρίπτει την φλυαρία, επιτρέποντας την πληκτρολόγηση φράσεων 140 χαρακτήρων (περίπου 25 λέξεις στα ελληνικά).  Ο περιορισμός αυτός είναι ιδιαίτερη δοκιμασία για την ουσία του πολιτικού λόγου. Από το άλλο μέρος, οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν ότι κάπου εκεί εξαντλείται -ποσοτικά- και η υποχρέωσή τους να ανακοινώσουν την είδηση. Συνήθως, ο ναρκισσισμός, που συνοδεύει την (πρώην) τέταρτη εξουσία δεν τούς αφήνει να το πράξουν. Εκπέμπουν περισσότερα λόγια, θολώνουν το μήνυμα, προσπαθώνας να δώσουν αξία στον διαμεσολαβητικό τους ρόλο, ο οποίος χάνεται. Και αυτό διότι, οι ‘πηγές’ έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν απευθείας με τους πολίτες.

Σε πρόσφατη έρευνα του Pew Research Center των ΗΠΑ, διαπιστώθηκαν οι μεγάλες διαφορές περιεχομένου μεταξύ των μηνυμάτων του Twitter και των παραδοσιακών Μέσων, ακόμη και σε σε σχέση με το νεότερο περιβάλλον πολιτικού λόγου που δημουργεί η ραγδαία ανάπτυξη των blogs.

Λεπτομερής εξέταση πάνω από 20 εκατ. μηνυμάτων του Twitter (Tweets) σχετικά με την προεκλογική κούρσα για την προεδρία των ΗΠΑ διαπιστώνει ότι η πολιτική συζήτηση στο Twitter είναι διαφορετική από εκείνη που απαντάται στα blogs: είναι πιο έντονη, ευμετάβλητη και ακόμη λιγότερο ουδέτερη. Και οι δύο νέες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης διαφέρουν αισθητά από την πολιτική αφήγηση που οι πολίτες λαμβάνουν από την ειδησεογραφική κάλυψη των κατεστημένων Μέσων Ενημέρωσης.

Το φαινόμενο αυτό επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Αναδεικνύει την σταδιακή επιστροφή της επικοινωνιακής εξουσίας πίσω στην κοινωνία των πολιτών (με αδόμητο και χαοτικό τρόπο, χαρακτηριστικά στα οποία στηρίχθηκε και αυτή καθεαυτή η έκρηξη του διαδικτύου), ενώ από την πλευρά των παλαιών Μέσων Ενημέρωσης, ίσως να αποτελεί ευκαιρία μεταστροφής τους προς πιο αντικειμενικό περιεχόμενο, με την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας και της συσσωρευμένης εμπειρίας τους στον χώρο. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μπορέσουν να ακολουθήσουν τις νέες πλατφόρμες.

Παρόμοια είναι και τα πράγματα στον χώρο της πολιτικής. Άλλωστε στην Ελλάδα, ο στενός εναγκαλισμός των δύο χώρων έχει ως συνέπεια την παράλληλη πορεία τους από την άνοδο στην πτώση. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η πολιτικο-επικοινωνιακή ελίτ “ανδρώθηκε” εν μέσω φαινομένων που προκάλεσαν την έντονη αμφισβήτηση της αξιοπιστίας και φερεγγυότητας πολιτικών και δημοσιογράφων, εντέλει υποσκάπτοντας τον δημόσιο ρόλο τους στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας.

Η κρίση που ακολούθησε και η υποχρεωτική διαχείρισή της προκάλεσε και την πτώση των κομμάτων. Μία από τις συνέπειες είναι η πλήρης απομάκρυνση των νέων από την κατεστημένη πολιτική και η αναζήτηση εναλλακτικών καναλιών πολιτικού λόγου και κινητοποίησης. Στο πεδίο αυτό, τα κοινωνικά δίκτυα (social networks) αλλάζουν τα δεδομένα και διευκολύνουν την εκδήλωση των τάσεων.  Αυτό που ακολουθεί είναι η ψηφιακή ανάδειξη των προσώπων, έναντι των συλλογικών σχηματισμών. Το διαδίκτυο επιτρέπει τη διάκριση των προσωπικοτήτων από τον σωρό της πολιτικής, με την προϋπόθεση ότι τα χαρακτηριστικά τους τυγχάνουν της έγκρισης του διαδικτυακού κοινού. Με λίγα λόγια, το μέλλον των δημοσιογράφων και των πολιτικών στηρίζεται στο κατά πόσο θα γίνουν αποδεκτοί από το κοινό του Facebook, του Twitter και των υπόλοιπων ανερχόμενων κοινωνικών δικτύων, αλλά και αυτών που θα εμφανιστούν το επόμενο διάστημα.

Τα δεδομένα αλλάζουν με ταχύτητα που η παραδοσιακή θεώρηση αδυνατεί να ακολουθήσει. Η επικοινωνιακή απήχηση ακολουθεί νέα χαρακτηριστικά, τα οποία βρίσκονται υπό διαμόρφωση. Οι νέοι άνθρωποι οδηγούν τις εξελίξεις, αλλά δεν δείχνουν καμμία διάθεση να καθοδηγηθούν από τα πολιτικά κόμματα.

Η λειτουργία του Twitter είναι χαρακτηριστική της επίδρασης του ψηφιακού μηνύματος, το οποίο ταξιδεύει με τον ίδιο τρόπο που ένας ιός μεταδίδεται στον πληθυσμό. Κάθε μήνυμα (tweet) φθάνει στους αποδέκτες του, οι οποίοι μπορούν να το αναμεταδώσουν (re-tweet) και να επικοινωνήσουν με δεκάδες χιλιάδες χρήστες, οι οποίοι το μεταδίδουν σε χιλιάδες άλλους κ.ο.κ. Με τα δεδομένα του Twitter, ποιός άραγε θα είχε μεγαλύτερη επίδραση στη δημόσια σφαίρα των νέων ανθρώπων; Ο Αντώνης Σαμαράς με 6.000 followers, ο Γιώργος Παπανδρέου με 20.000, η Εύα Καϊλή με 14.000 ή ο Σάκης Ρουβάς με 100.000 followers; Τα συμπεράσματα δικά σας. Όπως και οι σκέψεις για τις αλλαγές που έρχονται στον χώρο της πολιτικής επικοινωνίας.

Πώς όμως πορεύεται κανείς μέσα σε τέτοιο θολό τοπίο, με τι μπούσουλα; Πώς, δηλαδή, εγκαταλείπει εν γνώσει του ένας εχέφρων άνθρωπος τον καθαρά λογικό τρόπο, για να σκεφθεί πολιτικά, χωρίς να πέσει στο άλλο άκρο, της αποδοχής κάθε παραλογισμού στο όνομα της προβληματικής φύσης του αντικειμένου; Πιστεύω ότι ο καλύτερος οδηγός είναι η γνώση της φύσης των λόγων της απόκλισης από στον ορθολογισμό στην πολιτική, που χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Οι λόγοι της πρώτης είναι καλοί και θεμιτοί, ενώ της άλλης κακοί κι αθέμιτοι. Οπότε, όσο κοντύτερα είσαι στην πρώτη κατηγορία, τόσο καλύτερα πολιτεύεσαι, κι όσο απομακρύνεσαι μπαίνεις σε περιοχές επικίνδυνες.

Οι καλοί λόγοι της απόκλισης μπορεί να στηρίζονται στον σεβασμό της παράδοσης, ή κάποιας άλλης συνεκτικής αξίας μιας συγκεκριμένης κοινωνίας. Ετσι, για παράδειγμα, ενώ δεν είναι “λογικό” να μην υπηρετούν οι νέες γυναίκες στρατιωτική θητεία στην Ελλάδα, το σεβόμαστε, και σωστά, γιατί έτσι κάναμε πάντα. Οι θεμιτοί λόγοι μπορεί επίσης να πηγάζουν από την απαραίτητη δόση ρεαλισμού, που επιβάλλει, ας πούμε, την αποδοχή μεγάλων αναγκών που -όσο κι αν θες- δεν μπορείς να υπερβείς χωρίς φοβερό κόστος. Τέλος, υπάρχουν οι λόγοι που οφείλονται στην προβληματική φύση της πραγματικότητας, που μας αναγκάζει συχνά να ζυγιάζουμε αξίες αντιφατικές, ανίκανες από τη φύση τους να έρθουν σε τέλεια αρμονία. Ετσι, για παράδειγμα, η θέσπιση πειραματικών σχολείων, όπου θα πηγαίνουν με εξετάσεις οι καλύτεροι μαθητές, απορρίπτεται βάσει της αρχής της ισότητας, αλλά υποστηρίζεται βάσει της αρχής της αριστείας, που έχει κι αυτή τα δίκια της.

Οι κακοί και αθέμιτοι λόγοι της εγκατάλειψης του ορθολογισμού διαφέρουν ποιοτικά πολύ από τους πρώτους. Αυτοί κατά κανόνα πηγάζουν από αρνητικά πάθη, όποια κι αν είναι, που οδηγούν στην προσβολή του κοινού συμφέροντος που πρέπει να υπηρετεί ο πολιτικός. Τα πάθη αυτά μπορεί να είναι πολύ σκοτεινά, ή και απλούστερα -πλην όμως μη συγχωρητέα- όπως η εξυπηρέτηση της φιλαρχίας, προσωπικής ή συλλογικής. Αλλά αθέμιτους λόγους ορίζουν και γνωσιακές ή χαρακτηριολογικές ελλείψεις, που ενώ δεν συνιστούν από μόνες ψόγο για μια προσωπικότητα, την αποκλείουν από την πολιτική: όπως δεν επιτρέπεται να οδηγείς αν η όρασή σου είναι μειωμένη, δεν γίνεται να πολιτεύεσαι αν είσαι ακραία επιπόλαιος.

Φοβούμαι ότι οι λόγοι που οδήγησαν τον Γιώργο Παπανδρέου και το στενό περιβάλλον του, που συναπόφασισε μαζί του να οδηγήσουν, εν μέσω βαθύτατης κρίσης, τη χώρα σε δημοψήφισμα, ανήκουν στη δεύτερη, αρνητική κατηγορία. Κάποιοι είπαν την απόφαση του Παπανδρέου και των αυλικών του «υψηλού ρίσκου». Ο χαρακτηρισμός είναι αδικαιολόγητα ουδέτερος, αφού η απόφαση, καθαρά και ξάστερα, έβαλε τη χώρα σε θανάσιμους κινδύνους. Ετσι κι αλλιώς, ας μη κοροϊδευόμαστε, στον τόπο είμαστε λίγοι και γνωριζόμαστε μεταξύ μας καλά: η επιλογή για το δημοψήφισμα δεν έγινε για να εξυπηρετηθούν συμφέροντα του τόπου, αλλά ιδιοτελείς σκοποί του πρωθυπουργού και ενός πυρήνα “βαθέος” μηχανισμού, που δεν κοίταξε τίποτε πέρα από το κομματικό συμφέρον. (Αφήνω κατά μέρος σκοτεινότερα κίνητρα, διεθνών ή οικονομικών συμφερόντων, που αναφέρθηκαν από κάποιους, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία να τα στηρίξουν.) Με την απόφαση του θνησιγενούς -όπως απεδείχθη περίτρανα και εξευτελιστικά για τη χώρα- δημοψηφίσματος, όσοι το αποφάσισαν ήθελαν να απονείμουν στον πρωθυπουργό μιαν επίφαση “δημοκρατικότητας”, αλλά ουσιαστικά να αποποιηθούν τις ευθύνες της κυβέρνησης (που βέβαια δεν είναι η μόνη υπεύθυνη) για τη φρικτή κατάσταση της χώρας. Παράλληλα, νόμισαν ότι έτσι θα απαλύνουν την πλήρη απαξίωσή της στα μάτια των πολιτών, μιαν απαξίωση, ας σημειωθεί, που δεν προκύπτει κυρίως από τις δανειοληπτικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης, αλλά από την πλήρη της ανικανότητα να τις διαχειριστεί σωστά, μετατρέποντάς τες σταδιακά σε εξυγιαντικές αλλαγές, για το καλό του τόπου.

Αν κάποιοι βρίσκουν την αποτίμησή μου άδικη, αν θεωρούν ότι αποδίδει δίχως αποδείξεις ποταπά κίνητρα σε ανθρώπους που ίσως έπραξαν καλή τη πίστει, πρέπει να καταλάβουν ότι είναι η μόνη εναλλακτική στην άλλη, της απόλυτης ανευθυνότητας ή και ανοησίας, σε βαθμό ασυγχώρητο για δημόσιους άνδρες. Ισως να ήταν μόνο ιδιοτέλεια που οδήγησε τον Γιώργο Παπανδρέου και την παρέα του, ή μόνο γνωσιακοί περιορισμοί, ή μείγμα των δύο – θα το δείξει το μέλλον. Αλλά αναρωτιέμαι: πώς θα ήθελαν να μείνουν στην Ιστορία όσοι πήραν την καταστροφική απόφαση για το δημοψήφισμα, αλλά κι οι υπεύθυνοι πολιτικοί που τις πρώτες μέρες το στήριξαν, με λιγότερη ή περισσότερη θέρμη: ως άνθρωποι που έπαιξαν με το μέλλον του τόπου για να εξυπηρετήσουν προσωπικά και κομματικά συμφέροντα, ή κάποιοι που πρέπει να απαλλαγούν λόγω βλακείας;

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 6.11.2011

Η Ελλάδα δυστυχώς κρέμεται από μια κλωστή.

Αυτή την ώρα η τύχη μας εξαρτάται από τις περιστάσεις,είμαστε στη διάθεση των γεγονότων, δεν ελέγχουμε και δεν μπορούμε να επηρεάσουμε σχεδόν τίποτε. Ακόμη και αυτή η δυνατότητα ελάχιστης εθνικής συνεννόησης χάθηκε στα υπόγεια της μικροπολιτικής.

Οπως αναφέρουν ασφαλείς πληροφορίες στις συζητήσεις για το ελληνικό χρέος έχουμε περιορισμένη συμμετοχή. Δεν συμμετέχουμε- ενώ θα έπρεπε – στις συζητήσεις που κάνουν μεταξύ τους οι δανειστές μας, είμαστε παρόντες αλλά σιωπηλοί σε ένα δεύτερο τεχνικό επίπεδο και συμμετέχουμε, αλλά χωρίς σθεναρή άποψη και θέση σε πολιτικό επίπεδο.

Σ’ αυτό το επίπεδο σχεδόν δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Είμαστε και με τις αποφάσεις, της 21ης Ιουλίου, ευνοούμε και ένα λογικά υψηλότερο ”κούρεμα”, αλλά μας έλκει και η ιδέα του μεγάλου ”κουρέματος” του 50% ή και μεγαλύτερου αυτού.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι συζητάμε και πέραν της συμμετοχής των ιδιωτών. Επιδιώκουμε τη ρύθμιση και των ομολόγων που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά και των δανείων που προσέφεραν τα ευρωπαϊκά κράτη, μέσω της επιμήκυνσης αυτών και μέσω της μείωσης των επιτοκίων τους.

Έτσι όμως δείχνουμε να μην έχουμε συγκεκριμένο στόχο, είναι σαν να έχουμε απλώσει δίχτυα σε άγνωστη θάλασσα και ότι ψάρια πιάσουμε.

Με εμάς λοιπόν σχεδόν απόντες, Μέρκελ, Σαρκοζί και Τρισέ βρέθηκαν την Τετάρτη στη Φρανκφούρτη σε μια προσπάθεια να βρουν να γεφυρώσουν διαφορές και αντιθέσεις για την αντιμετώπιση της διαχεόμενης σε όλη την ευρωζώνη κρίση χρέους και στο περιθώριο των συζητήσεών τους να βρουν μια λύση και για το κουραστικό ελληνικό πρόβλημα.

Υπό αυτές τις συνθήκες το πιθανότερο που θα συμβεί είναι να μας προσφερθεί – αν μας προσφερθεί – μια λύση ενδιάμεση με πολλούς αστερίσκους και πάμπολλες υποχρεώσεις, τις οποίες είτε δεν θα αντέχουμε, είτε δεν θα είμαστε σε θέση να εκπληρώσουμε.

Με άλλα λόγια το ελληνικό δράμα δεν θα έχει τέλος και θα καταλήξει κάποια στιγμή σε επιλογές απελπισίας, καθώς ο λαός εξουθενωμένος δεν θα αντέξει και θα απαιτήσει λύσεις εδώ και τώρα με κάποια προοπτική, όποια κι αν είναι αυτή, όσο απεχθής και αν φαντάζει σήμερα.

Δυστυχώς τούτη η κυβέρνηση, όπως και η προηγούμενη, προδόθηκε από την απρονοητικότητά της, από την αδυναμία κατανόησης που την διέκρινε και κατ’ ορισμένους την διακρίνει ακόμη. Τώρα ίσως είναι αργά για δάκρυα. Το μόνο ίσως που μένει στον κ. Παπανδρέου είναι να φέρει πίσω μια κάποια λύση που θα δίδει στη χώρα λίγο χρόνο, που θα επιτρέψει τη διεξαγωγή γρήγορων εκλογών, μήπως και ένα νέο συμμαχικό κυβερνητικό σχήμα καταφέρει να βάλει τα πράγματα σε μια σειρά και τη χώρα σε μια επίπονη διαδικασία άρσης του σημερινού πρωτοφανούς αδιεξόδου.

Δημοσιεύθηκε TOVIMA.gr, 20.10.2011

Πριν τη δεκαετία του 1980, τα πράγματα ήταν μετρημένα και πιο φτωχικά. Ίσως για τους σημερινούς 60άρηδες ήταν και κάπως ξενέρωτα. Η πολιτική και κοινωνική ορθότητα των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων συνοδευόταν από όσες αρχές και αξίες δεν εξευτέλισε η Χούντα. Σχεδόν καμμία από αυτές που είχαν απομείνει δεν άντεξε στην επιδρομή του “ψευτο-σοσιαλισμού”, την επέλαση των πρασίνων, η οποία τότε – Γιώργο – εξέφρασε με ετυμολογική γνησιότητα το “κράτος-λάφυρο”. Ήταν η εποχή του μπαλκονιού, των κολ ρουλέ, γνωστών ως “ζιβάγκο”, της Επάρατης Δεξιάς με την μαγαρισμένη ιδεολογία, ήταν η εποχή του Αντρέα (με “τ”). Ήταν η δεκαετία του 1980, κατά την οποία τα ιμάτια μοιράστηκαν και η δημοσιονομική λογιστική πήγε περίπατο. Θεσμοθετήθηκε η “ζωή με δανεικά” και τα πακέτα των Βρυξελλών μετέτρεψαν τα ταγάρια σε Μυκονιάτικα παρεό.

Το επικοινωνιακό ταλέντο του Αντρέα – θαυμαστής του οποίου δήλωνε ο Κώστας Καραμανλής δύο δεκαετίες αργότερα – επιτάχυνε τις εξελίξεις και εξέθρεψε την ηγεμονία του πράσινου κατεστημένου με το θυμικό και την τσέπη του νεοέλληνα. Γιατί από τεχνικές διακυβέρνησης και εθνικές επενδύσεις, ας μην το σκεφτόμαστε καλύτερα.

Τα χρόνια πέρασαν, χρειάστηκε ένα σκάνδαλο που συντάραξε – σε live σύνδεση – ολόκληρη την Ελλάδα (βέβαια τα δισ. του Κοσκωτά ήταν μάλλον πολιτικό χαρτζιλίκι, σε σχέση με όσα ακολούθησαν) προκειμένου η κεντροδεξιά να τεθεί σε τροχιά διακυβέρνησης. Με τα χίλια ζόρια. Τα χαρακτηριστικά της παρένθεσης 1990-1993 γνωστά σε όλους. Το νεο-ΠΑΣΟΚ επέστρεψε δριμύτερο γιατί οι λογαριασμοί ήταν ανοικτοί, ορίστηκε ο διάδοχος-διαχειριστής, επήλθε το συμμάζεμα και κουτσά-στραβά ξεκίνησε η πορεία προς τον εξευρωπαϊσμό.

Αργότερα, στην καρδιά της προηγούμενης – χαμένης για την Ελλάδα – δεκαετίας του 2000, η κεντροδεξιά σπατάλησε τη σύγχρονη ευκαιρία της να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό της χώρας, και άνοιξε την πόρτα στον Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία με όχημα ένα κόμμα, που ήδη είχε ολοκληρώσει τον κύκλο του. Σήμερα, στην εποχή του ψευδο-ΠΑΣΟΚ, ο σοσιαλισμός αντικαταστάθηκε από την κοινωνική ευθύνη, οι συγκεντρώσεις από τις τηλεδιασκέψεις και τα καφενεία από τα wi-fi spots.

Είμαι απόλυτα σίγουρη ότι ένας από τους λόγους που ο ΓΑΠ αποκλείει τις πρόωρες εκλογές είναι γιατί δεν γουστάρει να τεθεί και πάλι μπροστάρης του κόμματος που τυπικά ηγείται. Αναλογιστείτε πόσες φορές από τον Οκτώβριο 2009 έχει πει τη λέξη “ΠΑΣΟΚ”. Ελάχιστες. Είναι μάλλον απίθανο το 2013 να κατέβει στις εκλογές ως αρχηγός των παλαιο-πρασίνων, όπως εξίσου απίθανο είναι στις επόμενες εκλογές η έννοια “κόμμα εξουσίας” να έχει καταφέρει να διατηρήσει το νόημά της. Το ΠΑΣΟΚ και ο «πράσινος ήλιος» θα έχουν μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας και στη θέση τους θα έχει αναπτυχθεί μία νέα, πολυσυλλεκτική, κεντρογενής, ουμανιστική θεώρηση, με σήμα την ελιά, το στάρι, ή ακόμη και δύο πουλιά που πετάνε…  Πάνω εκεί στα όρια του απολιτίκ προοδευτισμού θα αναπτυχθεί η νέα Παπανδρεϊκή παντοδυναμία. Αριστερότερα θα βρίσκονται φίλιες δυνάμεις (του παλαιού ΠΑΣΟΚ συμπεριλαμβανομένου), δημοκρατικές δυνάμεις και άρματα πολιτών, ενώ από την άλλη μεριά, όλο και κάποια συμμαχία θα βρεθεί.

Πριν απ’ όλα όμως, θα πρέπει να μην ξεχάσει να σώσει τη χώρα. Αυτό απαιτεί two steps back από το πιο πάνω πολιτικό όνειρο, πίσω στην πεζή πραγματικότητα των ελλειμμάτων, του χρέους και των αποκρατικοποιήσεων που δεν προχωρούν.

Προς το παρόν ταξίδεψε στο Οσλο στο συνέδριο με θέμα “προοδευτική διακυβέρνηση” (έκανε και κάτι συζητήσεις για πετρέλαια, που “έσκασαν” στα site κατά τη διάρκεια της ημέρας), προετοιμάζοντας τα επόμενα βήματα. Πάντα σκέπτεται καλύτερα εκτός των τειχών. Ήθελε να αφήσει και το πεδίο ελεύθερο στον roomie να χαρεί τη δημοσιότητα. Γιατί από Δευτέρα, τα κεφάλια μέσα… Και αυτή τη φορά οι “Τόμσεν” δεν αστειεύονται…