Στην Σίντι Μπουζίντ, στο κέντρο της Τυνησίας  ο νεαρός πωλητής φρούτων και λαχανικών λούζεται με καύσιμο και καίγεται, αφού αστυνομικοί κατάσχουν τον πάγκο με το εμπορευμά του, και τον χαστουκίζουν. Η πράξη του αποτελεί κραυγή αξιοπρέπειας, δικαιοσύνης και αλλλαγής, που συνεχίζει να ακούγεται στην ευρύτερη περιοχή, που βρίσκεται σε αναταραχή μέχρι και σήμερα.

Από τότε, τρεις δικτάτορες έχουν ανατραπεί: ο Μπεν Αλί της Τυνησίας, ο Χόσνι Μουμπάρακ της Αιγύπτου και ο Μουάμαρ Καντάφι της Λιβύης. Παρ’ όλα αυτά πολιτικοί αναλυτές συνεχίζουν να επισημαίνουν τον αργό ρυθμό αλλαγών στην περιοχή, κάνοντας λόγο για “Αραβικό Χειμώνα”. Βέβαια ας μην ξεχνάμε ότι και στην περίπτωση της Ανατολικής Ευρώπης, δύο δεκαετίες μετά, τα συστήματα βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση. Σίγουρα δεν μπορούμε να περιμένουμε τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική να αλλάξει μέσα σε έναν χρόνο.

Η αστάθεια είναι έκδηλη παντού. H μετάβαση της Αιγύπτου σε καθεστώς πολιτικής διακυβέρνησης προχωρεί με αργά βήματα, καθώς οι Αιγύπτιοι συνεχίζουν να προσέρχονται στις κάλπες. Το κυβερνών στρατιωτικό συμβούλιο δείχνει ότι θα παραιτηθεί από την εξουσία μόνο μετά από μεγάλη πίεση. Η οικονομία και η ελπίδα του λαού της Αιγύπτου έχουν κάνει βουτιά, καθώς ο λαός περιμένει την μετάβαση σε πολιτική διακυβέρνηση. Από το άλλο μέρος, στην Υεμένη, πολλοί δεν έχουν πειστεί από την συμφωνία μεταβίβασης εξουσίας, η οποία εξασφαλίζει στον Σάλεχ και την οικογένειά του ασυλία από δίωξη καθώς και τη διατήρηση της πολιτικής επιρροής. Οι επαναστάτες της Λιβύης αντιμετωπίζουν την άμεση πρόκληση της οικοδόμησης του κράτους από το μηδέν, στη βάση των δημοκρατικών αρχών. Για να γίνει όμως αυτό, οι Λίβυοι θα πρέπει να αφήσουν κάτω τα όπλα.

Λίγο μακρύτερα, οι Σύριοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα καθεστώς που συνεχίζει την αιματηρή καταστολή και τους βασανισμούς, με τη διεθνή κοινότητα να παραμένει διχασμένη σχετικά με τους τρόπους παρέμβασης, προκειμένου να τερματιστεί η αυξανόμενη βία.  Τέλος, στο Μπαχρέιν, η απουσία πραγματικού εθνικού διαλόγου παραμένει μεταξύ των κυβερνώντων και της καταπιεσμένης πλειοψηφίας σιιτών, που δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στην κυβέρνηση.

Η επιθυμία για αλλαγή είναι διάχυτη. Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι αποκτούν φωνή και ιδρύουν νέα κόμματα και ιδρύματα, ανεξάρτητα από τους αυταρχικούς κυβερνήτες και τις εξωτερικές παρεμβάσεις, που επί μακρόν κατέπνιγαν την πολιτική πρόοδό τους. Μόνο ο χρόνος θα δείξει αν η θυσία του Μπουαζίζι θα “γεννήσει” ένα νέο Αραβικό κόσμο.

Επιμέλεια: JJ

Η διαδικασία συμφιλίωσης δεν είναι απλή. Οι χάρτες αποτυπώνουν τους βηματισμούς των ανθρώπων, όχι όμως και τις πληγές. Αυτές επουλώνονται και πυορροούν εναλλάξ. Οι χάρτες, όμως, μαρτυρούν και τις απουσίες. Εκατοντάδες παλαιστινιακά χωριά κατεστραμμένα, χιλιάδες Παλαιστίνιοι πρόσφυγες, σβησμένα ονόματα χωριών και δρόμων, σιωπή στα ισραηλινά σχολικά βιβλία. Κενό χρόνου; Στο Μουσείο της Ιερουσαλήμ έχει σβηστεί κάθε ίχνος της παλαιστινιακής οικογένειας Μπαράμκι, των πρώτων ιδιοκτητών του σπιτιού που έγινε μουσείο. Ο καθηγητής Γκάμπι Μπαράμκι, πρόεδρος του Πανεπιστήμιου BirZeit, δεν έχει δικαίωμα να μπει στην Ιερουσαλήμ για να δει το σπίτι όπου μεγάλωσε (μικρό, συναισθηματικό παράδειγμα). Η συμφιλίωση προϋποθέτει εσωτερική δύναμη των λαών, προϋποθέτει βεβαίως και πολιτική βούληση των ηγεσιών. Πολλοί φοβούνται ότι ένα ηλιόλουστο πρωινό, χιλιάδες Παλαιστίνιοι θα σηκωθούν από το κρεββάτι τους και δίχως πέτρες, δίχως όπλα θα πορευτούν βουβοί προς τα ισραηλινά σύνορα. Και θα ’ναι μιλιούνια. Ποιος θα τους σταματήσει και ποιος θα σηκώσει όπλο να τους σκοτώσει; Και ποιο θα ’ναι το μέγεθος της διεθνούς πίεσης που θα δεχθεί η ισραηλινή ηγεσία;

Την περασμένη εβδομάδα αγόρασα το βιβλίο του διάσημου Ισραηλινού συγγραφέα Ντάβιντ Γκρόσμαν “Στο τέλος της Γης”, κάτι σαν αντιπολεμικό έπος. Ο Γκρόσμαν είδε τον μικρό του γιο Ούρι να σκοτώνεται στο όνομα ενός παρορμητικού πολέμου, στον Λίβανο, το 2006. Στον επίλογο του βιβλίου του, που ο Γκρόσμαν ξεκίνησε να γράφει το 2003, αναφέρεται στον Ούρι: “Ο Ούρι γνώριζε πολύ καλά την υπόθεση του βιβλίου και τους ήρωές του. Κάθε φορά που μιλούσαμε στο τηλέφωνο και ειδικά όταν ερχόταν σπίτι με άδεια, ρωτούσε τα νέα του βιβλίου και των ηρώων του. Το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του στα τεθωρακισμένα το πέρασε στα Κατεχόμενα, σε περιπολίες, σκοπιές, ενέδρες και μπλόκα και αρκετές φορές μοιραζόταν τις εμπειρίες του μαζί μου. Κι είχα την αίσθηση ή μάλλον την ψευδαίσθηση ότι το βιβλίο μου θα τον προστάτευε. Στις 12 Αυγούστου 2006, τις τελευταίες ώρες του δεύτερου πολέμου στον Λίβανο, ο Ούρι σκοτώθηκε στον νότιο Λίβανο. Με τη λήξη του επταήμερου πένθους στο σπίτι, επέστρεψα στο βιβλίο. Το μεγαλύτερο μέρος του είχε γραφτεί. Αυτό που άλλαξε, πάνω απ’ όλα, ήταν ο απόηχος της πραγματικότητας μέσα στον οποίον γράφτηκε η τελική εκδοχή του”. Ο ίδιος, πάντως, δεν πιστεύει στη συμφιλίωση!

Ενα χρόνο νωρίτερα από την ημέρα που ο Γκρόσμαν ξεκίνησε το τελευταίο του βιβλίο, ένας άλλος συγγραφέας και εθνικός ποιητής των Παλαιστινίων, ο Μαχμούντ Νταρουίς, απομονωμένος στη Ραμάλα σημείωνε σε σύντομα ποιήματα και μικρά πεζά τις εντυπώσεις ενός άγριου πολέμου. Επέλεξα τον ήσυχο διάλογο ανάμεσα σ’ αυτόν και Ισραηλινή στρατιωτίνα σε φυλάκιο της Ιερουσαλήμ. “Μια νεαρή στρατιωτίνα με σταμάτησε, ρωτούσε για το όπλο και την προσευχή μου. Απολογούμενος της είπα: Εγώ δεν πολεμώ, ούτε προσεύχομαι. Και με ρώτησε: Τότε, γιατί ήρθες στην Ιερουσαλήμ; Είπα: Για να περάσω ανάμεσα στο όπλο και την προσευχή. Στο δεξί μου χέρι έχω το σημάδι του πολέμου, στο αριστερό εκείνο του Θεού. Ομως εγώ δεν πολεμώ και δεν προσεύχομαι. Και ρώτησε: Τι είσαι; Απάντησα: Ενα λαχείο ανάμεσα στο όπλο και την προσευχή. Και είπε: Και τι θα κάνεις… τι θα κάνεις αν κερδίσεις; Μα θα αγοράσω χρώμα για τα μάτια της αγαπημένης μου. Σκέφτηκε η στρατιωτίνα “θα ’ναι ποιητής” και μ’ άφησε να φύγω. Ενώ εγώ αναρωτιόμουν: Γιατί λοιπόν ήρθα στην Ιερουσαλήμ;”. Ενας άλλος απόηχος της πραγματικότητας που οι δύο λαοί οφείλουν οριστικά πια να συνειδητοποιήσουν.

Δημοσιεύθηκε στην «Καθημερινή», 22.5.2011

Από την πλευρά του, ο επίσης ειδικός σε θέματα τρομοκρατίας Γάλλος Ρολάν Ζακάρ, σύμβουλος του ΟΗΕ στον τομέα αυτόν, υπογραμμίζει ότι, παρά τον θάνατό του, τα δίκτυα του μπιν Λάντεν έχουν στην διάθεσή τους σημαντικούς πόρους. Πόροι που είναι προσεκτικά κρυμμένοι στους μαιάνδρους των λογαριασμών πολυάριθμων εταιρειών-βιτρίνα, όπως η Asma United, γνωστή ως Mira. Υπάρχουν επίσης και πάμπολλες φιλανθρωπικές οργανώσεις, άλλες γνωστές και άλλες όχι στις αμερικανικές και δυτικές υπηρεσίες, όπως η αλ-Ράχμα και αλ-Χραμέϊν στο Λονδίνο, η αλ-Μουβαφάκ στα Βαλκάνια, η Islamic Resurrection Foundation και η Islamic Revival Foundation που διευθύνει ένας Αλβανός.

Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, που προέρχονται από Άραβες τραπεζίτες, ο Οσάμα μπιν Λάντεν είχε τοποθετήσει χρήματα σε τράπεζες του σουλτανάτου του Μπρουνέι, ακόμη και σε ευρωπαϊκά ιδρύματα. Λέγεται δε ότι αυτές οι τελευταίες καταθέσεις του κανονίστηκαν από συνεργάτη του πρώην αφεντικού της Arab Banking Corporation. Από τις υπηρεσίες πληροφοριών των Αραβικών Εμιράτων υποστηρίζεται ότι πάνω από 750 εκατ. δολλάρια, που ανήκουν στον πρώην Σαουδάραβα ισλαμιστή, είναι τοποθετημένα σε διεθνείς χρηματαγορές. Από τις τοποθετήσεις αυτές ο μπιν Λάντεν είχε αποκομίσει, από το 2000 και μετά, το ποσό των 600 εκατ. δολλαρίων. Ακόμα, από το 1999, ο ιδρυτής της Αλ-Κάϊντα είχε αγοράσει, μέσω Άραβα τραπεζίτη, πακέτα μετοχών στην Γαλλία, τα οποία πούλησε το 2006 με κέρδος 160 εκατ. δολλάρια.

Όπως υποστηρίζουν Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αναλυτές, με τα παραπάνω κέρδη του ο μπιν Λάντεν είχε επενδύσει σε ακίνητα, μέσω Αιγύπτιου φίλου του με τον οποίον είχαν σχέσεις συνεργασίας από το 1988 και μετά. Από τις επενδύσεις αυτές –που κάλυπταν το Λονδίνο, την Αμβέρσα στο Βέλγιο, το Πακιστάν, την Αφρική και σε κάποιο ποσοστό τις ΗΠΑ– ο μπιν Λάντεν είχε εξασφαλίσει εισοδήματα περί τα 30 εκατ. δολλάρια ετησίως, που ήσαν και το cash-flow των οργανώσεών του.

Ας σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια στην πραγματικότητα η μεγάλη δύναμη του μπιν Λάντεν βρισκόταν στο ότι δεν χρειαζόταν να χρηματοδοτεί την Αλ-Κάϊντα, η οποία ήταν ανεξάρτητη, αυτάρκης οικονομικά και ιδιαιτέρως υπερήφανη που συμμετέχει στον τζιχάντ. Επίσης, η χρηματοδότηση των δικτύων του μπιν Λάντεν χρησιμοποιεί έναν ολόκληρο καλολαδωμένο μηχανισμό, επαρκώς μοιρασμένο σε ομάδες που δημιουργήθηκαν μετά από αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος.

Όπως τονίζει ο Ρ. Ζακάρ, οι διάφοροι ισλαμιστές ηγέτες συγκράτησαν τα μαθήματα, ενίοτε τσουχτερά, που έδωσε στο παρελθόν η Λιβύη στις παλαιστινιακές οργανώσεις τις οποίες, για να τις χρηματοδοτεί, μετέτρεπε σε υπάκουους μισθοφόρους. Η χρηματοδότηση από μία πηγή είχε ορισμένα πλεονεκτήματα στον τομέα των ανέσεων –οι τρομοκράτες δεν ανησυχούν πώς θα καλύψουν τα έξοδα του μήνα– αλλά έχει το μειονέκτημα ότι κάνει το κίνημα εξαρτώμενο από έναν και μοναδικό χρηματοδότη. Ο χρηματοδότης αυτός το ενσωματώνει στην δική του εξωτερική πολιτική και δεν διστάζει, σε περίπτωση αποτυχίας, να το θυσιάσει ως κίνηση καλής θέλησης, αν αντιμετωπίσει πιέσεις από την Δύση ή αντίποινα από το εξωτερικό. Αυτό εξηγεί γιατί ο Αμπού Νιντάλ, ο Κάρλος ή ο Αχμέντ Ζιμπρίλ γυρνούσαν από την μία αραβική πρωτεύουσα στην άλλη στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, στο έλεος των νονών τους της στιγμής, αναγκασμένοι καμμιά φορά να απαρνηθούν τις ιδεολογικές επιλογές τους για να ικανοποιήσουν τους προστάτες τους.

Αντί να αντιγράψουν μια κατάσταση που είχε αποδειχθεί κακή στο παρελθόν, οι ισλαμιστές επέλεξαν να έχουν πολλές πηγές υποστήριξης και αρκετούς χρηματοδότες ικανούς να τους βοηθήσουν ή να φιλοξενήσουν τις οργανώσεις-βιτρίνα τους. Η διαύγεια και ο πραγματισμός των ισλαμιστικών οργανώσεων, περιλαμβανομένης της Αλ-Κάϊντα, είναι βεβαίως απόδειξη κοινής στρατηγικής παρ’ ό,τι δεν υπάρχει ενιαία στρατιωτική διοίκηση. Μετά τον κοινό σκοπό του τζιχάντ κατά των εχθρών του Ισλάμ, ο τρόπος χρηματοδότησης είναι ο δεύτερος κοινός παρονομαστής των ισλαμιστικών οργανώσεων –οι οποίες χρησιμοποιούν επίσης και το σύστημα των ισλαμικών τραπεζών. Το σύστημα αυτό γεννήθηκε τρία χρόνια πριν την πρώτη πετρελαϊκή κρίση το 1973 και κανονικά θα έπρεπε να είχε προβληματίσει τους δυτικούς τραπεζικούς και οικονομικούς παράγοντες.

Πρώτο ρόλο στην δημιουργία του έπαιξε ο τότε βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Φαϊζάλ, ο οποίος έθεσε το θέμα στην πρώτη συνάντηση της Οργάνωσης Ισλαμική Συνδιάσκεψη. Από το 1973 και μετά, όμως, το σύστημα εδραιώθηκε για καλά διότι, λόγω της μεγάλης αύξησης της τιμής του πετρελαίου, οι χώρες που το παρήγαγαν έπρεπε να βρουν τρόπο για να διοχετεύουν τα πετροδολλάριά τους στο διεθνές οικονομικό σύστημα μέσω του δικού τους τραπεζικού συστήματος, αντί να πλουτίζουν τις τράπεζες της Δύσης. Αυτή ήταν η αρχική ιδέα. Υπό την καθοδήγηση του βασιλιά Φαϊζάλ και του τότε πρωθυπουργού της Μαλαισίας ιδρύθηκε η Τράπεζα Ισλαμικής Ανάπτυξης, το 1975. Κάθε μία από τις 41 χώρες της Οργάνωσης Ισλαμικής Συνδιάσκεψης είχε τουλάχιστον μία μετοχή, αλλά το κεφάλαιο προερχόταν στην πραγματικότητα κατά 25% από την Σαουδική Αραβία, 16% από την Λιβύη, 14% από τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα και 13% από άλλες χώρες του Κόλπου. Η τράπεζα, που έχει έδρα την Τζέντα, προικίστηκε με κεφάλαιο 2 δισεκατ. δολλαρίων.

Ο ρόλος των ισλαμικών τραπεζών, που άνθισαν από το 1975 και μετά, ήταν να βοηθήσουν την ανάπτυξη έργων υποδομής στις μουσουλμανικές χώρες και την διάδοση του Ισλάμ. Αναμφίβολα, στόχος τους ήταν να εγκαθιδρύσουν μία “νέα ισλαμική οικονομική τάξη”. Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, με την γέννηση της Ισλαμικής Τράπεζας Αλληλεγγύης στο Σουδάν, η μαχητική και ιδεολογική διάσταση του ισλαμικού τραπεζικού συστήματος πέρασε σε πρώτη μοίρα, αφήνοντας σε δεύτερη την καθαρά χρηματοοικονομική διάσταση. Η απόδειξη είναι ότι σε αυτές τις τράπεζες ποτέ δεν τοποθετήθηκαν μαζικά τα κέρδη των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Αν και πολύ πλούσιες από άποψη καταθέσεων, οι τράπεζες αυτές έμειναν στο περιθώριο του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος.

Σήμερα λοιπόν παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση του ισλαμικού στοιχείου και σε μεγάλο βαθμό χρησιμοποιούνται και ως πλυντήρια βρώμικου χρήματος. Ισλαμιστές ηγέτες, εμμέσως βέβαια, χρησιμοποιούν συχνά τις ισλαμικές τράπεζες, τα δίκτυα των οποίων επεκτείνονται από το Νασάου ως την Πεσαβάρ, περνώντας από όλους τους διεθνείς φορολογικούς παραδείσους.

Από την άλλη πλευρά, ισχυρές μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), διασκορπισμένες σε όλο τον αραβικό ή τον δυτικό κόσμο, χρησιμεύουν ως αντλίες πόρων για τους ισλαμιστές, καθιστώντας τους ακόμη πιο ανεξέλεγκτους. Μπορούμε να αναφέρουμε την Χεζμπ-Ισλάμ στο Αφγανιστάν, μία κάποια Επιτροπή Αγαθοεργίας και Αλληλεγγύης στην Γαλλία, την Islamic Relief Agency ή ακόμα την Save Bosnia Now, μία οργάνωση που εδρεύει στις ΗΠΑ και είναι στελεχωμένη με παλιούς Αφγανούς. Το χαρακτηριστικό αυτών των φιλανθρωπικών οργανώσεων είναι ότι συλλέγουν και χειρίζονται ελεύθερα σημαντικά ποσά, με το κάλυμμα της ανθρωπιστικής δράσης. Επειδή δεν υπόκεινται σε φορολογικούς ελέγχους, λόγω της μη κερδοσκοπικής φύσης τους, μπορούν να διοχετεύουν τα χρήματα σε όποιον επιθυμούν. Μία ανθρωπιστική οργάνωση αυτού του τύπου με έδρα το Ναϊρόμπι χρησίμευσε για να τροφοδοτεί το δίκτυο της Αλ-Κάϊντα στην Κένυα, το οποίο ευθύνεται για τις επιθέσεις στην ανατολική Αφρική.

Οι περισσότερες από αυτές τις ΜΚΟ είναι γνωστές και αποτελούν αντικείμενο στενής παρακολούθησης εδώ και χρόνια. Περίπου 20 τέτοιες φιλανθρωπικές οργανώσεις, που δραστηριοποιούνται στις χώρες του Κόλπου, εντοπίστηκαν από τις υπηρεσίες πληροφοριών της Αιγύπτου. Όμως, η Χαμάς ή τα δίκτυα των ισλαμιστών της βόρειας Αφρικής και της Ευρώπης τροφοδοτούνται γενναιόδωρα και διακριτικά από ένα σύστημα διπλών βιβλίων που έστησαν δημιουργικοί λογιστές. Τα ποσά αυτά περνούν συνήθως από ισλαμικές τράπεζες, οι μηχανισμοί των οποίων μπορούν να γίνουν αδιαφανείς για τους συμβατικούς τραπεζίτες ή τους ανακριτές.

Κατά συνέπεια, στις σημερινές συνθήκες, μπορεί η ισλαμική τρομοκρατία να έχασε έναν “φωτισμένο” αρχηγό της, πλην όμως η οικονομική της δομή καλά κρατεί.

However, the lifting of the emergency law failed to pacify the protesters as the unrest sweeping the Middle East seems to be reaching critical mass, especially with the help of social network sites. On 22 April on the so called “dignity Friday”, the country experienced its biggest and bloodiest day in the current series of protests as tens of thousands took to the streets. Protests occurred in the capital, Damascus, and in at least ten other cities in the country.

Hundreds of protesters in central Damascus were dispersed, but thousands congregated in towns ringing the capital. According to the protesters’ own reports, at least 70 people were killed nationwide when security opened fire on the demonstrators. Immediate verification was difficult because Syria had expelled almost all members of the international media from the country although The New York Times reported the next day that 104 had been killed. Later reports indicated that 112 had been killed that day.

The rising level of violence, with more than 300 civilians killed across Syria since the unrest broke out in the city of Deraa, has brought calls from the Watchdog group Human Rights Watch for a UN inquiry. After Friday’s carnage, it is no longer enough to condemn the violence,” Joe Stork, deputy Middle East Human Rights Watch director said in a statement. “Faced with the Syrian authorities’ ‘shoot to kill’ strategy, the international community needs to impose sanctions on those ordering the shooting of protesters.”

UN Secretary-General Ban Ki-moon has called for “transparent investigation into the killings”. Many Western leaders, including U.S. President Barack Obama, have condemned Syria’s harsh tactics to quell dissident.

Two doctors told Human Rights Watch that they each treated four wounded protesters in Harasta, near Damascus. They said it was impossible to bring the injured into the hospital because it was surrounded by the security forces, barring injured from medical care.

On Sunday, state-run news agency SANA reported that 286 police officers have been wounded since the uprising began. It did not give any further details. Assad has blamed most of the unrest on a “foreign conspiracy” and armed gang trying to sow sectarian conflict. Fears of sectarianism are strong in Syria with the dangers of fractured societies so apparent in neighboring Iraq and Lebanon.

Last week, in a speech before parliament, Syrian President Bashar al-Assad repeated his criticism of satellite television stations, accusing them of being responsible for the current protests in Syria. He made these same accusations 7 times in less than an hour.

Some critics have been casting him in the same mould as his father Hafez al Assad, who crushed the last major domestic uprising with a massacre in Hama in 1982 where more than 40,000 died.

But possible cracks could be emerging from within. Two legislators and a religious leader from the southern province of Daraa — where the uprising began — resigned Saturday in revulsion over the killings. The member from Daara, the region that saw worst of the killing with at least 50 shot dead, simply said that he wouldn’t sit in the parliament when he cannot protect his own people.

Another walkout came Sunday when a member of the Daraa provincial council, Bassam al-Zamel, left his post to denounce the violence.

Syrian blogs have also made talks about cracks emerging within the army and are soon expecting more.

Meanwhile the protests seem to be organized more than any other uprising before it as the Syrian Revolution 2011 page on Facebook, which has attracted more than 140,000 followers, has become a crucial point. Run predominantly by expatriate Syrians, it has disseminated tips for holding a successful demonstration and promoting a show of national unity with the slogan “One heart. One hand. One goal”. The distressing, graphic video footage emerging from across Syria with children being shot on the head and tortured heavily are casting Assad’s rule in a different scope. A scope unknown to many people until now due to the tightly-controlled Arab country were even press is state owned.

Political life in Syria has long been stagnant, dominated by the ruling Baath party since 1963. The power is concentrated in the hands of the president where no other political parties are licensed. Syria was under Emergency Law since 1962, effectively suspending most constitutional protections for citizens. Syrian governments have justified the state of emergency by pointing to the fact that Syria is in a state of war with Israel. Syrian citizens approve the President in a referendum. Syria does not hold multi-party elections for its legislature.

Hamed EL Mekdad , a 27-year-old doctor from Daraa told PostNews.gr: “ I am a member of the Baath party 15 years now, not because I want to, but under the Talae system, all school students are obliged to join a Baath Party Youth organization. This law still exists along with the emergency law which leaves security forces without accountability.”

Inspired by the Middle east uprisings, it all started when a group of teenagers were caught writing “downfall the regime”, a rallying cry of the Tunisian and Egyptian Revolution, were detained and tortured.

The supposedly immune to domino effect, Syria, is now beginning to wobble… Could its old regime soon fall? “This is a race to the bottom and there is no going back.” Hamed says. “If you look up liberty in a thesaurus, birthright is listed as one of the first synonyms. Soon we will get what they owe us back”.

Ρεπορτάζ- Επιμέλεια: J.J.

Saudis deal with the crisis pushing cash to the people. Saudi Arabia has already announced fiscal spending packages worth USD 120 billion in attempt to stop the wave of uprisings spreading in one of the world’s major oil exporters; warnings do exist that crude oil can shoot up to $200 a barrel. Pricing in Libya supply disruptions are already troubling markets, but what if the domino hits Saudi Arabia, which holds 20% of the world’s oil, wonders David Rosenberg, chief economist and strategist for Gluskin in an interview with CNBC. “Do the math: we’d be talking about $200 a barrel”.

In a report published by UBS called “A middle east stress test”, it is argued that Saudi Arabia shares some characteristics that have been causes for unrest in Tunisia and Egypt, such as high unemployment among its youth and public-sector corruption. Also, the Saudi Kingdom is similar to Bahrain, where the restless Shiite minority races in rebellion against the Sunni-led monarchy.

Charles Robertson, an analyst at Renaissance Capital, said investors are very concerned about what might happen in Saudi Arabia’s oil rich east province, where the Shiite minority is concentrated.  Although, unlike in Bahrain, Sunni are a big majority.

On the other hand, protests have halted so far and the widespread legitimacy for the ruling al Saud family, is not yet a reason to worry about political instability, analysts argue. The USD 120 billion package, if spent over several years, could theoretically be financed out of government revenues. This is because Saudi government revenues stand to benefit from combination of higher oil prices plus increased oil output to compensate for the loss of Libya’s oil production.

Unlike many other regional governments currently facing unrest, the Kingdom is sitting on more than USD 457 billion in foreign reserves amassed during the reign of King Abdullah. Thus, under a situation that both the price of oil as well as Saudi oil output were to decline in 2011, the Saudis have more than sufficient foreign assets to support their increased spending commitments. If oil prices were to decline for a sustained period, then fiscal austerity would also come to the Kingdom, but that is not the situation today.

Just as important, however, is the widespread view that King Abdullah is a vey popular leader of a monarchy seen as legitimate by the vast majority of Saudi citizens. Still however, analysts worry about what will happen to the Kingdom when the time for succession comes. The Kingdom recently set up the “Allegiance Commission”, which will choose the next leader from the sons and grandsons of King Abdul-Aziz, who united the Kingdom in 1932. This is thought of ensuring that transitions are smooth and popularly supported.

The economic and political situation in Saudi Arabia is in a much better shape than those in Tunisia, Egypt, or Libya or its regional neighbours. However, risk factors remain unchanged.

Επιμέλεια: J.J.

Όπως εξηγεί ο Χάσνι Αμπίντι, διευθυντής του Κέντρου Μελετών και Ερευνών για τον Αραβικό και τον Μεσογειακό Κόσμο της Γενεύης, σε ειδική έκδοση της UBS, το “ξύπνημα” των αραβικών λαών έχει πολλές ομοιότητες με τη δημοκρατική άνοιξη στην Ανατολική Ευρώπη, δεδομένων, φυσικά και των τοπικών ιδιαιτεροτήτων. Στην περίπτωση της Αφρικής, οι τοπικοί πληθυσμοί ενεργούν αυτοβούλως, στοχεύοντας στην πτώση των καθεστώτων. Ακριβέστερα, οι πολίτες δεν επιθυμούν απλώς τις πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, που ο πνευματικός κόσμος και οι διανοούμενοι των χωρών αυτών ζητούν εδώ και πολλά χρόνια, αλλά, μαζί και ριζικές αλλαγές, απαιτούν την ολική ανατροπή αυτών των καθεστώτων.

‪Γιατί όμως, αυτές οι εξεγέρσεις συμβαίνουν τώρα; Υπάρχουν πραγματικές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που προκαλούν δυσαρέσκεια και απογοήτευση στους ανθρώπους των χωρών αυτών. Και δεν είναι μόνο οι νέοι που εκφράζουν την αντίδρασή τους. Είναι η μεσαία τάξη των επαγγελματιών (δικηγόροι, γιατροί και καθηγητές), που αντιδρά, επειδή δεν βλέπουν προοπτικές για το μέλλον.

Σύμφωνα με τον Αμπίντι, στην Τυνησία ήταν αδύνατο κάποιος να δραστηριοποιηθεί επιχειρηματικά χωρίς τη στήριξη της οικογένειας του Μπεν Άλι. Η διαδικασία απελευθέρωσης της οικονομίας της χώρας εμποδίστηκε από την οικογένεια και τις διάφορες ομάδες που βρίσκονταν κοντά στην εξουσία. Αρνήθηκαν να υιοθετήσουν τις αρχές της φιλελεύθερης οικονομίας, κατασκευάζοντας εμπόδια, από τα οποία ωφελήθηκαν οι ίδιοι.

Ο αραβικός κόσμος είναι το μοναδικό μέρος του πλανήτη που ποτέ δεν έχει δει ένα κύμα εκδημοκρατισμού, επισημαίνεται στην ανάλυση της UBS. Και στην περίπτωση του σημερινού ντόμινο των εξελίξεων, το μόνο που απαιτήθηκε ήταν μία γενναία δόση θάρρους. Σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.

Η περίπτωση του Μοχάμεντ Μπουαζίζι, που αυτοπυρπολήθηκε στην Τυνησία, συνοψίζει την τύχη εκατομμυρίων ανδρών και γυναικών στον αραβικό κόσμο.  Ήταν ένας νεαρός άνδρας με μόρφωση που δεν μπορούσε να βρει δουλειά και γι’ αυτό και πουλούσε φρούτα και λαχανικά στην αγορά. Όταν στριμώχτηκε και ταπεινώθηκε αδίκως από την αστυνομία, ζήτησε να δει τον δήμαρχο και όταν έλαβε αρνητική απάντηση, στην απελπισία του έβαλε φωτιά στον εαυτό του και έγινε σύμβολο του αγώνα των Τυνήσιων.

Πόσο πιθανό είναι οι εξεγέρσεις αυτές να οδηγήσουν στη δημοκρατία; Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Κέντρου Μελετών και Ερευνών για τον Αραβικό και τον Μεσογειακό Κόσμο, η κυβερνητική αστάθεια που ακολούθησε στην Τυνησία και την Αίγυπτο υποδηλώνει την έντονη δυσαρέσκεια του τοπικού πληθυσμού. Η πτώση ισχυρών καθεστώτων στην Τυνησία, την Αίγυπτο και ίσως και στη Λιβύη δεν οδηγεί αυτομάτως στη δημοκρατία, ούτε στην επίλυση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων. Θα απαιτηθεί χρόνος.

Η εκτίμηση των αναλυτών είναι ότι ακολουθεί παρατεταμένη περίοδος αστάθειας, που μπορεί να φτάσει έως και μία δεκαετία, ενώ η μεταβατική φάση χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα και ανησυχία. Επίσης, σημειώνεται ότι, η προσωρινή επιστροφή σε απολυταρχικού τύπου καθεστώς δεν είναι απίθανο ενδεχόμενο, στην περίπτωση που οι αλλαγές δεν οδηγήσουν στη σύσταση ισχυρού θεσμικού οικοδομήματος. Άλλωστε, όπως τονίζεται, η δημοκρατία δεν μπορεί να κάνει θαύματα…

Επιμέλεια: Α.Σ.

Two days after the international coalition has launched a military strike against Gaddafi forces in what is being called operation “Odyssey Dawn”, Gadaffi vows to defeat any foreigners interfering even as himself attacks the Libyan people with artillery. In a speech on Sunday, his second since the air raids began and during which he never appeared on screen, Gaddafi promised to a “long war”.

But now comes the hard part. As the world is monitoring closely the upshots of the UNSC’s fly zone in order to stop the deviances of the fierce dictator, western military planners conduct battle-damage assessments and launch further strikes after unleashing more than 130 cruise missiles and waves of air strikes, analysts cautioned against expecting an easy or fast result. How successful can this military action be?

As Aljazeera points out, air power is overrated, as the US learned rather painfully in Afghanistan and Iraq. Meanwhile, taking steps imposing a no-fly zone put the coalition at a divergence with the Arab League, though the Arab League made itself no move to impose it. “This is the beginning of the war; Gaddafi’s primary capabilities are conventional armour and particularly artillery. Destroying his air force will not by itself win the war,” head of STRAFOR George Friedman told Reuters, “The war in on the ground.

Gaddafi’s main avenue of attacks is via artillery and ground forces. First strikes halted the advance of Gaddafi’s forces on Benghazi and targeted Libyan air defences to give western warplanes control of the strikes, but there have been no gains on the ground. As the operation continues and becomes for complex, there is a high risk that western forces could cause casualties among the civilians they have “promised” to protect. A similar case has been the imposition of a no-fly zone on Iraq which did little to overthrow Saddam Hussein regime, but it surely resulted in the deaths of thousands of civilians.

On the other hand, the recently formed opposition council based out of Benghazi — the same group that is leading the calls from eastern Libya for foreign airstrikes against Gaddafi’s air force — has explicitly warned against any military intervention involving troops on the ground. “The committee rejects foreign troops on the ground but we encourage the aerial bombardment of Gaddafi’s arms,” Ahmed El Hasi a spokesman for the 17 February Opposition Coalition said in Benghazi.

On the ground and at sea, Gaddafi’s better trained, paid and armed troops gain ground. They maintain control of the west and much of the center of the country, and from their frontline at Ajdabiya, the gateway to Benghazi, continue to cast a shadow over the rebel’s eastern holdings and the southern huge oil regions. For their part, the rebels, are hoping of a more even fight, might use the reduced threat of aerial bombardment to multiply their efforts to march on Tripoli. Far from ending the conflict, the no-fly zone might extend the ground war amongst the oil installations and along packed down desert lines.

With or without foreign intervention, Libya’s faith remains unpredictable.

Επιμέλεια: J.J.

Το 1952, στην Αίγυπτο, η ανατροπή του βασιλιά Φαρούκ οδήγησε στο καθεστώς του συνταγματάρχη Γκαμάλ Νάσερ, προέκταση του οποίου είναι η σημερινή εξουσία του Χόσνι Μουμπάρακ, πρώην αξιωματικού της αιγυπτιακής αεροπορίας την νασερική περίοδο. Η δολοφονία του βασιλιά Φαϋσάλ στο Ιράκ το 1958 κατέληξε στο δολοφονικό καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν, που η ανατροπή του από τις ΗΠΑ ειναι πολύ αμφίβολο αν θα καταλήξει σε δυτικού τύπου κοινοβουλευτική δημοκρατία. Στην Λιβύη, το 1969, η ανατροπή του βασιλιά Ιντρίς απο τον συνταγματάρχη Μουαμάρ Καντάφι δημιούργησε την κανταφική αυταρχική εξουσία η οποία ασκείται 41 χρόνια.

Ομως, πέρα απο τις αραβικές χώρες, υπενθυμίζουμε οτι η ανατροπή του Σάχη της Περσίας το 1979 έφερε στην εξουσία τον αγιατολλάχ Χομεϊνί, ο οποίος εξόντωσε όλους τους πραγματικά δημοκράτες πολιτικούς της χώρας, οπως ο Σαπούρ Μπαχτιάρ. Ακόμα, στην Συρία, το κόμμα Μπάαθ βρίσκεται 48 χρόνια στην εξουσία και από το 1970 είναι στην ουσία ένα αυταρχικό κληρονομικό καθεστώς. Έτσι, τον Χαφέζ ελ-Ασσάντ που κατέλαβε την εξουσία το 1970 και απεβίωσε το 2000, αντικατέστησε ο γυιός του Μπασάρ ελ-Ασσάντ, ο οποίος και ενδυνάμωσε την αστυνομική φύση του καθεστώτος.

Πιο πρόσφατα, στον Λίβανο, την εξουσία κατέλαβε η ισλαμική οργάνωση Χεζμπολλάχ, που χρηματοδοτείται και στηρίζεται από το Ιράν και εν μέρει την Συρία, και η οποία κάθε άλλο παρά δημοκρατικές αρχές έχει. Τέλος, στην Παλαιστίνη, η Χαμάς, μία βίαιη ισλαμική οργάνωση που δημιουργήθηκε απο τους Αιγύπτιους «Αδελφούς Μουσουλμάνους», είναι ορκισμένος εχθρός της Δύσης και στόχο έχει την εγκατάσταση στην Παλαιστίνη μιας ισλαμικής δημοκρατίας, με ταυτόχρονη εξαφάνιση του κράτους του Ισραήλ. Αντιδημοκρατικά είναι επίσης τα καθεστώτα στην Αλγερία, στο Μαρόκο εν μέρει, στην Σαουδική Αραβία, στην Ιορδανία, στην Υεμένη και στα Αραβικά Εμιράτα, όπου πρίγκηπες και σεΐχηδες βρίσκονται στην εξουσία και αναπαράγονται σε αυτήν με βάση άγραφα κληρονομικά δικαιώματα.

Μέσα λοιπόν σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον, προβάλλει ένα τεράστιο ερωτηματικό. Αν αύριο όλα τα αυταρχικά αραβικά καθεστώτα καταρρεύσουν, τί θα προκύψει; Η απάντηση στο ερώτημα είναι πολύπλοκη, άρα διόλου εύκολη. Επιτρέπει, όμως, να γίνουν κάποιες υποθέσεις εργασίας.

Μία από αυτές είναι το σενάριο οι σημερινές αραβικές εξουσίες να γίνουν λίγο πιο ανεκτικές και δημοκρατικές, για να μην κατακρημνισθούν. Το σενάριο αυτό γίνεται ορατό στην Αίγυπτο και μάλλον θα ισχύσει στην Τυνησία. Έως πότε, όμως, οι παραπάνω εξουσίες θα αντέξουν στις αντιπολιτευτικές πιέσεις και ειδικότερα σε αυτές των Ισλαμιστών; Ένα άλλο σενάριο είναι αυτό της διαδοχής στην εξουσία των σημερινών καθεστώτων απο μετριοπαθείς ισλαμιστές κατά το τουρκικό πρότυπο. Μια άλλη εκδοχή είναι η άνοδος ενός ιρανικού τύπου ισλαμισμού σε κάποιες αραβικές χώρες και μία τελευταία προοπτική –με λίγες πιθανότητες επιτυχίας– είναι ο δυτικού τύπου δρόμος προς την κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις δυτικών παρατηρητών, το πιθανότερο σενάριο στο άμεσο μέλλον είναι αυτό της τουρκικού τύπου μουσουλμανικής δημοκρατίας, που θα λειτουργεί υπό όρους ελεγχόμενης οικονομίας της αγοράς. Με άλλα λόγια, εικάζεται ότι οι αραβικές χώρες θα υιοθετήσουν σταδιακά την μουσουλμανική κοινωνική οικονομία της αγοράς, αντιγράφοντας εν μέρει το αντίστοιχο δυτικό πρότυπο. Παρόλα αυτά, το μοντέλο αυτό θα δέχεται ισχυρές πιέσεις απο τους ακραίους ισλαμιστές, οι οποίοι σίγουρα θα εκμεταλλεύονται υπέρ τους την ανερχόμενη δημογραφία στις περισσότερες αραβικές χώρες. Ανερχόμενη δημογραφία που, αν δεν συνοδεύεται από υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και νέες θέσεις εργασίας, θα προσφέρει «οπαδούς» στον ισλαμικό ολοκληρωτισμό και τις επιδιώξεις του.

Συνεπώς, όλα είναι για την ώρα ανοικτά στον αραβικό κόσμο. Σίγουρα, όμως, όποια κι αν είναι η εξέλιξή του, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιον ότι θα επαναθεωρήσει τις σχέσεις του με την Δύση, όπως και την στάση του απέναντι στο Ισραήλ. Όπως και να έχουν τα πράγματα, η δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα ίσως να είναι μία από τις πιο σημαντικές στο διάβα του χρόνου.

Κάποιοι αναλυτές ισχυρίζονται ότι η λαϊκή εξέγερση στην Τυνησία οφείλεται σε οικονομικούς λόγους, κυρίως δε στην ακρίβεια, την ανεργία και τον πάντα αυξημένο πληθωρισμό. Η ερμηνεία αυτή είναι σχετική. Διότι η τυνησιακή οικονομία δεν ήταν και δεν είναι από τις πιο αδύναμες στην βόρειο Αφρική. Αντιθέτως, ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη και με κάποιες προσπάθειες θα μπορούσε πολύ σύντομα να πετύχει καλύτερες επιδόσεις.

Όχι. Το πρόβλημα της Τυνησίας είναι πρωτίστως πολιτικό. Οι νέοι της χώρας αυτής, που αντιπροσωπεύουν το 50% του πληθυσμού της, ξεσηκώθηκαν κατά της δικτατορίας. Από το 1956 που έγινε ανεξάρτητη, η Τυνησία γνώρισε δύο προέδρους: τον Χαμπίμπ Μπουργκίμπα, που ηγήθηκε της ανεξαρτησίας της χώρας από την Γαλλία, και τον Μπεν Αλί ο οποίος, ανατρέποντας τον Μπουργκίμπατ ο 1987, παρέμεινε στην εξουσία μέχρι την 14η Ιανουαρίου 2011.

Το καθεστώς Μπεν Αλί στην αρχή επικαλείτο την δημοκρατία, αλλά γρήγορα έδειξε τις προθέσεις του. Από το 1990 και μετά, στο όνομα της καταπολέμησης του ισλαμισμού, εγκατέστησε μία εξόχως αυταρχική δικτατορία, ενισχύοντας την συμμετοχή του ιδρυθέντος από τον Χ. Μπουργκίμπα κόμματος του Συνταγματικού Δημοκρατικού Συναγερμού (RDC) σε όλες τις αρθρώσεις του κράτους και της κοινωνίας. Υπό αυτή την έννοια, σε μία χώρα χωρίς ελευθερία του τύπου, με διαδικτυακή λογοκρισία και με μία συμβολική αντιπολίτευση σε ένα αδύναμο Κοινοβούλιο, ο τίτλος του κυβερνώντος κόμματος ήταν εξοργιστικά κυνικός.

Από την άλλη πλευρά, η προσωπολατρεία συμβάδιζε με την βαθειά βιαιότητα και διαφθορά του καθεστώτος, το οποίο είχε εξουδετερώσει στο εσωτερικό κάθε αντιπολιτευτική δύναμη. Κορυφαία έκφραση αυτής της διαφθοράς ήταν η σύζυγος του Τυνήσιου δικτάτορα, η Λεϊλά Τραμπελσί, η οικογένεια της οποίας ήλεγχε τα πάντα στην οικονομία. Τράπεζες, δημόσιες επιχειρήσεις, ταμιευτήρια και κρατικές προμήθειες βρίσκονταν στα χέρια της προεδρικής συζύγου, η οποία μία ή δύο φορές τον μήνα πήγαινε με το προεδρικό αεροπλάνο για ψώνια και άλλα τινα στην Ελβετία.

Ωστόσο, το προκλητικό αυτό καθεστώς ήταν ανθεκτικό γιατί οι Τυνήσιοι είχαν τον φόβο του Ισλάμ και τους επηρέαζαν τα αιματηρά γεγονότα στην γειτονική τους Αλγερία. Παρόλα αυτά, ως φαίνεται, το καζάνι έβραζε. Έτσι, όταν ένας μικροπωλητής, ο Μουχαμέτ Μπουαζιζί, αυτοπυρπολήθηκε γιατί η αστυνομία κατέστρεψε την αυτοσχέδια εγκατάστασή του πωλήσεως λαχανικών επειδή δεν είχε άδεια, η έκρηξη που σημειώθηκε άρχισε να παίρνει τεράστιες διαστάσεις. Με αφετηρία την πόλη Σίντι Μπουζίντ ξεκίνησαν από την 17η Δεκεμβρίου 2010 μαζικές διαδηλώσεις, οι οποίες ναι μεν έδιωξαν τον Μπεν Αλί και το περιβάλλον του –που είχε προλάβει να στείλει στο εξωτερικό 6 δισεκατ. δολλάρια– πλην όμως, για την ώρα τουλάχιστον, οι δομές του καθεστώτος είναι πάντα υπαρκτές στην χώρα.

Το ερώτημα που τίθεται είναι τί θα γίνει στην συνέχεια. Η υπό τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου προσωρινή κυβέρνηση περιλαμβάνει μόνον τρεις υπουργούς από την αντιπολίτευση, ενώ στα ζωτικά υπουργεία βρίσκονται τα ίδια άτομα και επί Μπεν Αλί, με πρωθυπουργό τον κ. Μωχάμεντ Γκανουσί. Ένα άλλο, πιο σοβαρό, ερώτημα είναι αυτό των επιπτώσεων που η τυνησιακή επανάσταση θα έχει στις άλλες αραβικές χώρες και τα επίσης αυταρχικά καθεστώτα τους.

Αίγυπτος, Συρία, Λιβύη, Μαρόκο, Αλγερία, Ιορδανία και χώρες του Κόλπου είναι δικτατορίες, ορισμένες από τις οποίες έχουν στο εσωτερικό τους ισχυρά ισλαμικά κινήματα. Τί μπορεί να συμβεί λοιπόν στις χώρες αυτές και ποια θα είναι η στάση της Δύσης απέναντί τους; Στην περίπτωση της Τυνησίας, όπου η ισλαμική αντιπολίτευση είναι ισχνή, η Δύση κατεδίκασε το καθεστώς Μπεν Αλί και η Γαλλία ειδικότερα αρνήθηκε να δεχθεί στο έδαφός της τον εκδιωχθέντα από τον λαό δικτάτορα. Αν όμως παρόμοια φαινόμενα σημειωθούν για παράδειγμα στην Αίγυπτο ή στην Συρία, ποια θα είναι η δυτική στάση;

Ένα άλλο ερώτημα που επίσης τίθεται είναι αυτό των δυνατοτήτων που έχουν οι αραβικές χώρες να εξελιχθούν σε δημοκρατίες –ιδιαίτερα δε όταν στο εσωτερικό τους υπάρχει η πίεση του φανατικού Ισλάμ. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι εξελίξεις στην Τυνησία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και το ίδιο ισχύει με τις επιπτώσεις τους στον υπόλοιπο αραβικό κόσμο.