Ωστόσο, ένα σοβαρό πρόβλημα παραμένει σχεδόν άλυτο –και αυτό είναι η απερίγραπτη δημόσια διοίκηση της χώρας. Πρόκειται για μια Λερναία Ύδρα που, από την μια στιγμή στην άλλη, μπορεί να καταστρέψει κάθε θετική εξέλιξη στην χώρα μας. Και αν στο επίπεδο αυτό δεν γίνουν τάχιστα ριζικές μεταρρυθμίσεις, έγκυροι κοινοτικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι το δεύτερο εξάμηνο του 2013 μπορεί να αποδειχθεί οδυνηρό για την Ελλάδα. Εν ολίγοις, η χώρα θα μπορούσε να βρεθεί σε κατάσταση άτακτης χρεοκοπίας, παραμένοντας στην ευρωζώνη. Γι αυτό, επιβάλλονται μέγιστες προσπάθειες στους τομείς των ιδιωτικοποιήσεων, της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της απλοποίησης των νομοθετικών ρυθμίσεων που αφορούν τις παραγωγικές επενδύσεις. Από τα αποτελέσματα συγκεκριμένων κινήσεων στα προαναφερόμενα επίπεδα θα κριθεί πόσο διατηρήσιμα είναι τα επιτεύγματα στην μακροοικονομική πορεία της χώρας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να υπάρξει σταδιακή υλοποίηση στόχων σε τέσσερα μέτωπα: δημοσιονομική προσαρμογή, ρευστότητα, επενδύσεις και ιδιωτικοποιήσεις, με παράλληλη διοικητική μεταρρύθμιση.

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει παραγωγικά συγκεκριμένα πλεονεκτήματά της στον τουρισμό, στην λιμενική οικονομία, στην ενέργεια και στην βιομηχανία ειδών διατροφής σε συνάρτηση με τον αγροτικό τομέα. Οι κλάδοι αυτοί μπορούν να έχουν γρήγορες αποδόσεις και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Γι αυτό επείγει η ενίσχυσή τους, αλλά και η ποιοτική τους βελτίωση.

Οι επενδύσεις που θα συμφωνηθούν το επόμενο εξάμηνο θα αρχίσουν να προσφέρουν θέσεις εργασίας από το 2014 και μετά. Ωστόσο, οι επόμενοι έξι μήνες προσφέρονται για το κλείσιμο τέτοιων συμφωνιών, καθώς: α) Δείχνει να ομαλοποιείται η κατάσταση στο μακροοικονομικό μέτωπο· β) Το κόστος της επένδυσης στην ελληνική αγορά –ακίνητα, ενοίκια, κλπ–, καθώς και το κόστος εργασίας έχουν περιοριστεί σημαντικά· γ) Υπάρχουν υποσχόμενοι κλάδοι οι οποίοι θα μπορούσαν να αποδώσουν σε σημαντικό βαθμό μεσο-μακροπρόθεσμα· δ) Υπάρχουν πολλές εταιρείες με αξιοσημείωτα πλεονεκτήματα αλλά και με μεγάλα προβλήματα ρευστότητας, με αποτέλεσμα το κόστος απόκτησής τους να είναι ιδιαιτέρως χαμηλό, ιδίως αν συνοδευτεί και από κάποιας μορφής «κούρεμα» τραπεζικών δανείων.

Στο μέτωπο των επενδύσεων θα πρέπει, φυσικά, να συμβάλει και η κυβέρνηση με σειρά δράσεων. Για παράδειγμα, οι παράγοντες της αγοράς ζητούν την τάχιστη προκήρυξη και ανάθεση έργων του ΕΣΠΑ, μέσα από τα οποία όχι μόνον θα τονωθεί η ζήτηση στην πραγματική οικονομία, αλλά παράλληλα θα δημιουργηθούν και οι προϋποθέσεις για μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας στην οικονομία σε μακροπρόθεσμο διάστημα. Βέβαια, μπορεί τα περισσότερα έργα να αρχίσουν να τρέχουν από το 2014, ωστόσο το κρίσιμο ζητούμενο είναι η ταχεία διαδικασία προώθησής τους μέσα στο έτος.

Τέλος, η κυβέρνηση θα πρέπει να λύσει τον γόρδιο δεσμό των τεσσάρων αυτοχρηματοδοτούμενων οδικών αξόνων. Ο υπουργός Ανάπτυξης Κωστής Χατζηδάκης έχει θέσει ως χρονικό όριο της συμφωνίας επανεκκίνησής τους τον προσεχή Απρίλιο, ωστόσο η αγορά θα είναι ευτυχής αν κάτι τέτοιο γίνει μέχρι τον Ιούνιο και τα έργα αρχίσουν μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του δεύτερου έτους.

Η προώθηση των αποκρατικοποιήσεων όχι μόνον θα μειώσει το δημόσιο χρέος, αλλά παράλληλα θα συμβάλει και στην προσέλκυση πρόσθετων επενδύσεων και θα τονώσει το κλίμα γύρω από την οικονομία.

Για παράδειγμα, το project του Ελληνικού θα μπορούσε να προσφέρει σε βάθος χρόνου γύρω στις 20.000 θέσεις εργασίας και πολύ μεγάλο ύψος συναλλάγματος σε ετήσια βάση. Υψηλές επενδύσεις, θέσεις εργασίας και συνάλλαγμα θα μπορούσαν να προέλθουν και από τις μακροπρόθεσμες παραχωρήσεις και άλλων σημαντικών ακινήτων της χώρας. Η πώληση του ΟΠΑΠ και η προώθηση άλλων αποκρατικοποιήσεων σε τομείς όπως τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και η ενέργεια θα μπορούσαν να μειώσουν σημαντικά το χρέος αλλά και να δρομολογήσουν μακροπρόθεσμα οφέλη για την ελληνική οικονομία. Βέβαια, στο επόμενο εξάμηνο οι πιθανές ιδιωτικοποιήσεις δεν θα είναι πολλές –όμως, από την πρόοδο που θα έχει υπάρξει στην όλη διαδικασία, η αγορά θα έχει σχηματίσει μια καλύτερη άποψη για το πώς και πόσο τελικά αυτές θα προχωρήσουν.

Πέρα όμως από τις ιδιωτικοποιήσεις, πολύ σημαντικό ρόλο καλούνται να παίξουν οι μεταρρυθμίσεις. Μερικές από αυτές είναι, :

- Στον τομέα των καυσίμων οι παράγοντες της αγοράς πιέζουν την κυβέρνηση για την εφαρμογή του συστήματος εισροών-εκροών ώστε να παταχθεί το πρόβλημα της λαθρεμπορίας καυσίμων

- Στην ασφαλιστική αγορά οι εταιρείες περιμένουν με ανυπομονησία τον ηλεκτρονικό εντοπισμό των ανασφάλιστων οχημάτων –τα οποία υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο!

- Για την πάταξη της φοροδιαφυγής αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον η λειτουργία του περιουσιολογίου

- Η αγορά περιμένει εναγωνίως το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, ώστε να τονωθεί η επιχειρηματικότητα, να προσελκυστούν επενδύσεις και να υπάρξουν διαδικασίες ανάπτυξης

- Η απελευθέρωση κλειστών επαγγελμάτων.

Πηγή φωτό: Stournaras’ Flickr

Το βασικότερο χαρακτηριστικό του πολιτικού μας συστήματος είναι τα μπαλώματα. Ολα τα προηγούμενα χρόνια οι κυβερνήσεις δεν έλυναν προβλήματα· τα επιδοτούσαν με τη λογική τού «ασ’ το γι’ αργότερα» και γι’ άλλους. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο αγροτικός τομέας, ο οποίος, στο μεγαλύτερο μέρος του είναι αντιπαραγωγικός. Οποτεδήποτε, όμως, τα δομικά προβλήματα αυτού του κλάδου οξύνονταν, οι κυβερνήσεις δεν έδιναν λύσεις· έδιναν επιδοτήσεις. Ετσι καταλήξαμε να έχουμε κάθε χρόνο τους αγρότες στους δρόμους, τον αγροτικό τομέα διαλυμένο -να παράγει ακριβά προϊόντα που δεν θέλει κανείς- και τα σούπερ μάρκετ να πλημμυρίζουν από προϊόντα Αργεντινής.

Κάπως έτσι, βλέποντας και μπαλώνοντας, πορεύεται κι αυτή η κυβέρνηση. Το πρώτο παράδειγμα είναι η αντιμεταρρύθμιση στην Παιδεία. Το άγχος του κ. Αρβανιτόπουλου ήταν η πιθανότητα να έχει κλειστά πανεπιστήμια τον Σεπτέμβριο. Και γι’ αυτό κι επιχειρεί να τα ανοίξει όπως να ’ναι. Φυσικά, τα προβλήματα των ΑΕΙ θα διαιωνιστούν, αλλά ποιος νοιάζεται; Το «μπάλωμα» των τροπολογιών Αρβανιτόπουλου θα κρατήσει κανένα χρόνο και μετά ο ίδιος πιθανότατα δεν θα είναι υπουργός.

Αλλά και με τις αποκρατικοποιήσεις δεν διαφαίνεται κάποια στρατηγική. Αν αληθεύουν όσα είπε ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος στην Κοινοβουλευτική του Ομάδα, στην περίπτωση της Αγροτικής δεν έγινε ιδιωτικοποίηση, έγινε διευθέτηση. Δεν αναφερόμαστε μόνο στα χρέη των κομμάτων τα οποία -να το θυμηθούμε!- κάπου θα χαθούν στη συναλλαγή. Σύμφωνα με τον κ. Βενιζέλο, «προηγήθηκε άτυπη διαγωνιστική διαδικασία μεταξύ ασφαλιστικών Ταμείων 4 μεγάλων ελληνικών τραπεζών… Το μεγάλο ζήτημα που αντιμετωπίζαμε ήταν το ζήτημα της τύχης του προσωπικού. Γιατί η αλήθεια είναι ότι σε όλα τα σενάρια που είχαμε επεξεργαστεί, προβλεπόταν δραστική μείωση του προσωπικού κατά 2.000 με 2.500 άτομα». Η λύση τελικά που προκρίθηκε προέβλεπε την «πλήρη απορρόφηση του δικτύου και πλήρη απορρόφηση όλου του προσωπικού».

Με άλλα λόγια, μια κορυφαία οικονομική απόφαση δεν ελήφθη με βάση οικονομικές παραμέτρους -τι συμφέρει; ποια λύση είναι μακροπρόθεσμα η πλέον αποδοτική; τι προοπτικές υπάρχουν;- αλλά με βάση την προστασία του πελατειακού δικτύου των κομμάτων. Το αστείο είναι ότι 1.800 υπάλληλοι της ΑΤΕ συνταξιοδοτούνται μέχρι το 2014 και πιθανότατα θα γίνει πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου που θα το πληρώσουν -ποιοι άλλοι;- οι φορολογούμενοι από τα ασφαλιστικά τους Ταμεία.

Ετσι με μπαλώματα προχωρά και η μη εφαρμογή του Μνημονίου. Αντί να κλείνουν οι πληγές του κράτους που τροφοδοτούν τα ελλείμματα, περικόπτονται οριζοντίως μισθοί και συντάξεις έτσι ώστε να βελτιωθούν τα νούμερα χωρίς να πειράζονται οι αντιπαραγωγικές δομές. Στο τέλος, ακόμη κι αν πετύχουμε τους αριθμητικούς στόχους του Μνημονίου, η προσαρμογή δεν θα είναι βιώσιμη διότι δεν θα έχουν πειραχτεί τα γενεσιουργά αίτια της κρίσης. Το καλύτερο, δηλαδή, σενάριο είναι η επανάληψη της προηγούμενης εικοσαετίας. Μετά την υπερπροσπάθεια στη δεκαετία του ’90 για να διορθωθούν τα νούμερα και να μπούμε στην ΟΝΕ, ακολούθησε η κατρακύλα που μας έφτασε μέχρι το Μνημόνιο. Ποιος θυμάται άραγε πόσο καλά είχαν «λύσει» το ασφαλιστικό ο κ. Δημήτρης Ρέππας και η κ. Φάνη Πάλλη-Πετραλιά;

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ‘Καθημερινή’, 3.8.2012