Μιλώντας σε εκδήλωση της «Κίνησης Πολιτών», ο κ. Π. Πικραμμένος είπε ότι το κόστος των καθυστερήσεων απονομής δικαιοσύνης στην Ελλάδα κατατάσσει την χώρα τέταρτη μεταξύ των 47 χωρών που είναι μέλη στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως (ΟΟΣΑ), γεγονός που επιβαρύνει το λειτουργικό κόστος της οικονομίας και ταυτοχρόνως δημιουργεί και επιχειρηματικές αβεβαιότητες. Προς επίρρωσιν των θέσεών του, ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις επενδύσεων που αμφισβητήθηκαν 13 χρόνια μετά την πραγματοποίησή τους.

Τόνισε επίσης ότι η εκδίκαση αστικών υποθέσεων μπορεί να φθάσει και τις 820 ημέρες. Κατά την άποψή του, μία από τις αιτίες για την κατάσταση αυτή είναι το πολύ χαμηλό κόστος προσφυγής στη δικαιοσύνη στην Ελλάδα –η οποία, όμως, είναι και τελευταία στην Ευρωπαϊκή Ένωση για δαπάνες στον κλάδο της δικαιοσύνης. Οι τελευταίες στην χώρα μας αντιπροσωπεύουν 0,15% του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ), με τον μέσο κοινοτικό όρο να βρίσκεται στο 0,29%. Όσο για το κόστος προσφυγής στην δικαιοσύνη, κατά τον κ. Παν. Πικραμμένο δεν ξεπερνά τα 5.500 ευρώ.

Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με την αναποτελεσματικότητα του πτωχευτικού συστήματος, την ανεπάρκεια της δημόσιας διοικήσεως, την κρίση χρέους και τις χρηματιστηριακές καταχρήσεις, οδήγησε στην σημερινή συνολική και βαθειά κρίση της χώρας, η έξοδος από την οποία θα είναι επώδυνη, είπε ο πρώην πρωθυπουργός. Απαντώντας δε σε ερωτήσεις του κοινού, τόνισε ότι ισχυρά συμφέροντα εμποδίζουν κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια στην Ελλάδα, ακυρώνουν σοβαρές επενδύσεις και βεβαίως πλήττουν την αξιοπιστία της χώρας σε μία κρίσιμη περίοδο γενικότερων αλλαγών και ανακατατάξεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Επίσης, κάνοντας λόγο για την ελληνική γραφειοκρατία, ο κ. Παν. Πικραμμένος είπε ότι, αν τού εδίδετο η ευκαιρία να αναλάβει εκ νέου την προεδρία της κυβερνήσεως, η πρώτη απόφαση που θα ελάμβανε θα ήταν αυτή της καταργήσεως του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Το θέμα αυτό, εξάλλου, εθίγη με αφορμή την ομιλία στην ίδια εκδήλωση της «Κίνησης Πολιτών» του πρώην προέδρου της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος, καθηγητή κ. Βασίλη Ράπανου, ο οποίος διεξοδικά και παραστατικά αναφέρθηκε στο κόστος της ελληνικής γραφειοκρατίας. Και αυτά που υπογράμμισε μόνον αισιοδοξία δεν δημιουργούν. «Οι καθυστερήσεις είναι η μεγαλύτερη πληγή της γραφειοκρατίας, που είναι και από τις πλέον ακριβές στην Ευρωπαϊκή Ένωση», τόνισε. Χαρακτηριστικά ο κ.Β.Ράπανος ανέφερε ότι, για να πραγματοποιηθεί μία εξαγωγή στην Ελλάδα, η οποία έχει άμεση και επείγουσα ανάγκη τονώσεως της εξωστρέφειάς της και εισόδου της σε ξένες αγορές, μία επιχείρηση πρέπει να ταλαιπωρείται 19 ημέρες κατ’ ελάχιστον! Αντιθέτως, για την πραγματοποίηση εισαγωγής προϊόντων η σχετική γραφειοκρατική ταλαιπωρία απαιτεί 15 ημέρες. Επισημαίνουμε ότι για αμφότερες τις ανωτέρω λειτουργίες, ο μέσος κοινοτικός όρος είναι ένα τριήμερο.

Ο κ. Β. Ράπανος είπε ακόμα ότι, για να συμμετάσχει μία επιχείρηση σε διαγωνισμό, πρέπει να αφιερώσει στην σχετική διαδικασία 25 ημέρες –χρόνος ρεκόρ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εντυπωσιακά ήταν επίσης και τα ποσοτικά στοιχεία που ανέφερε, για την αύξηση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων την περίοδο 2000-2009, με αποτέλεσμα οι συνολικές δαπάνες για αμοιβές εργασίας στο Δημόσιο να αυξηθούν 81%, έναντι αυξήσεως μόνον 18% στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης. Ο πρώην πρόεδρος της ΕΤΕ έκανε ειδική μνεία και στην «βιομηχανία» ρυθμιστικών αποφάσεων: από 4.127 που εκδόθηκαν το 1997, έφθασαν δέκα έτη αργότερα, το 2007, τις 14.892 – και δικαιώνεται έτσι παλαιότερη έρευνα του καθηγητή Δημόσιας Διοίκησης κ. Παν. Καρκατσούλη η οποία κάνει λόγο για 172.000 αποφάσεις την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα.

Πρόκειται, δηλαδή, για ένα απαράδεκτο σύστημα, το οποίο μόνον διαφθορά και υπανάπτυξη μπορεί να παράγει. Εξάλλου, όπως ξεκάθαρα παραδέχθηκαν οι δύο ομιλητές στην εκδήλωση, αλλά και ο συντονιστής της καθηγητής κ. Στ. Γερουλάνος, το σύστημα αυτό φαλκιδεύει κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια και καθιστά τους υπουργούς ομήρους ενός δαιδαλώδους και αποκρουστικού στην υφή του συστήματος το οποίο εκ του ασφαλούς οδηγεί την χώρα στον κρημνό. «Όσο διαιωνίζονται η πολυνομία, η πολυπλοκότητα και οι ασάφειες, τόσο η χώρα θα απομακρύνεται από την ανάπτυξη», παραδέχθηκαν οι κ.κ. Παν. Πικραμμένος και Β. Ράπανος. Όχι, όμως, χωρίς να υπογραμμίσουν ότι κάποιες προσπάθειες γίνονται προς την σωστή κατεύθυνση και μία από αυτές, είπαν, είναι η δημιουργία των Κέντρων Εξυπηρέτησης του Πολίτη (ΚΕΠ).

Το δικό μας ερώτημα, όμως, έγκειται στο κατά πόσον μία βαρειά άρρωστη και ευρέως διαφθαρμένη δημόσια διοίκηση μπορεί να θεραπεύεται με ασπιρίνες…

Ωστόσο, η επιτυχής διεκπεραίωση του PSI, της ρύθμισης δηλαδή του μεγαλύτερου μέρους των ελληνικών χρεών που κατείχαν εγχώριοι και διεθνείς ιδιωτικοί φορείς, υπήρξε μεγάλο γεγονός, η σημασία του οποίου δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί, ούτε εντός, ούτε εκτός της χώρας.

Οσο κι αν πολλοί το προσπερνούν έχει μεγάλη σημασία η μετακύλιση του χρέους από τον ιδιωτικό τομέα στον δημόσιο, τον λεγόμενο επίσημο τομέα. Μέχρι τώρα η μεγάλη πίεση προς την ελληνική οικονομία, προέρχονταν από την απειλή αθέτησης υποσχέσεων προς το πλήθος των ιδιωτών που είχαν δανείσει το ελληνικό δημόσιο. Η απειλή της γρήγορης και άτακτης χρεοκοπίας αποτελούσε τη βάση αναστολής των πάντων. Η χώρα είχε μπει σε καραντίνα, σε καθεστώς αποκλεισμού από χρηματοδοτήσεις, επενδύσεις, συναλλαγές, απ’ οτιδήποτε. Και ανά πάσα στιγμή, από ένα τυχαίο γεγονός θα μπορούσε να τιναχθεί στον αέρα, να χρεοκοπήσει και αυτομάτως να απειληθεί με έξωση από την ευρωζώνη. Με τη ρύθμιση των χρεών προς τους ιδιώτες απαλλάχθηκε από αυτή την απειλή, από αυτό τον βραχνά.

Τώρα τα χρέη έχουν ρυθμισθεί και μεταφερθεί στον δημόσιο τομέα. Αυτή η μετακύλιση περιορίζει από το 90% στο 10% την απειλή εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη. Και επιπλέον δίνει τη δυνατότητα επιπρόσθετων ρυθμίσεων και διευκολύνσεων. Μπορούν να υπάρξουν καλύτεροι όροι, επιμηκύνσεις, μικρότερα επιτόκια και σε κάθε περίπτωση, άλλοι χειρισμοί που περιορίζουν σχεδόν εκμηδενίζουν την απειλή της άτακτης χρεοκοπίας. Δεν είναι άσχετο επίσης το γεγονός ότι μετά την ρύθμιση των χρεών άρχισαν οι ευρωπαίοι να συζητούν θέματα επενδύσεων, απελευθέρωσης κοινοτικών πόρων και άλλα σχετιζόμενα με την ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας, τα οποία προωθεί στις Βρυξέλλες ο πρωθυπουργός κ. Λ. Παπαδήμος.

Στον βαθμό δε που οι προβλεπόμενες πολλές ρυθμίσεις του δευτέρου μνημονίου εφαρμοσθούν και το παραγωγικό μοντέλο της χώρας τροποποιηθεί, το κλίμα θα αλλάξει ριζικά. Οσο θα εμπεδώνεται η εκτίμηση ότι η χώρα δεν πτωχεύει, αλλά αντιθέτως σταθεροποιείται σε χαμηλότερη βάση και αλλάζει, τότε θα αλλάξει και η ατμόσφαιρα. Οταν θα εκλείψει ο φόβος και η απειλή θα υπάρξουν σχεδόν αυτόματα αποφάσεις από όλους όσους έχουν συμφέρον ή βλέπουν ευκαιρίες στο νέο περιβάλλον.

Είναι βέβαιο ότι θα επανακατατεθούν στις ελληνικές Τράπεζες καταθέσεις που διέρρευσαν στο εξωτερικό ή κρύφτηκαν σε χρηματοκιβώτια και μπαούλα.

Επίσης όσοι έβλεπαν την Ελλάδα ως ζώνη επενδύσεων θα επανέλθουν. Το ελληνικό χρηματιστήριο αυτή τη στιγμή είναι από τα φθηνότερα στον κόσμο, η αξία των ελληνικών επιχειρήσεων έχει καταπέσει στο ναδίρ, η υποτίμηση των πάντων έχει καταστήσει την Ελλάδα ζώνη ευκαιριών.

Οταν θα συνειδητοποιηθεί η αλλαγή, δεν μπορεί παρά να προκαλέσει το ενδιαφέρον Ελλήνων και ξένων. Είναι θέμα χρόνου να εκδηλωθεί. Και εξαρτάται βεβαίως από τη ταχύτητα και τη συνέπεια εφαρμογής του προγράμματος εξυγίανσης.

Οσο πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά προωθηθεί τόσο ταχύτερα θα αμβλυνθούν και οι συνέπειές του. Με άλλα λόγια το μεγάλο κακό έχει περάσει.

Από εδώ και πέρα μόνο κέρδη μπορεί να έχει η ελληνική οικονομία, αρκεί να μην πισωγυρίσει.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 20.3.2012

Έτσι, σε μία χώρα 11 εκατομμυρίων κατοίκων η οποία χρωστά 360 δισεκατ. ευρώ, βοηθήθηκε με άλλα 230 δισεκατ. ευρώ και τής χαρίστηκαν 110 δισεκατ. ευρώ, σημαντικό μέρος του πληθυσμού της υβρίζει τους δανειστές και συμπαραστάτες, ζητώντας και τα ρέστα. Αυτό συμβαίνει δε την ώρα που τα 360 δισεκατ. ευρώ βοήθεια προς την Ελλάδα των 11 εκατομμυρίων αντιπροσωπεύουν δέκα φορές την δυτική βοήθεια προς 700 εκατομμύρια πεινασμένους της Αφρικής! Αυτή είναι μία θλιβερή και οδυνηρή για τους πεινασμένους πραγματικότητα, την οποία βεβαίως οι όμορφες “προοδευτικές” ψυχές στην Ελλάδα προσποιούνται ότι αγνοούν. Αυτή είναι η κατάντια τους.

Κατά τα λοιπά, όπως πολύ σωστά επισημαίνεται στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank, η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους –παρά τις Κασσάνδρες– συνιστά μία εξαιρετική εξέλιξη για το ελληνικό Δημόσιο, αλλά όχι για τους μετόχους των ελληνικών τραπεζών οι οποίοι, χωρίς οι ίδιοι να φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη, καλούνται να επωμισθούν ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Θα πρέπει δε να υπογραμμισθεί ιδιαιτέρως ότι βασική αιτία των ζημιών αυτών ήταν η τοποθέτηση, εκ μέρους των τραπεζών, μέρους της ιδιωτικής αποταμίευσης που διαχειρίζονται σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου ή σε δάνεια δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου, όπως επέβαλλαν οι κανόνες χρηστής διαχείρισης –σύμφωνα με τους οποίους τα κρατικά ομόλογα και οι κρατικές εγγυήσεις αξιολογούνται ως επενδύσεις μηδενικού κινδύνου.

Από την άλλη πλευρά, οι υβρίζοντες τους δανειστές μας θα πρέπει να πληροφορηθούν ότι σε αυτή την κρίσιμη για την χώρα μας συγκυρία, οι φορολογούμενοι άλλων κρατών μελών της ευρωζώνης αναλαμβάνουν μεγάλα βάρη για να βοηθηθεί η Ελλάδα. Η αλληλεγγύη αυτή εκφράζεται με την διαγραφή μέρους του χρέους, κατά 110 δισεκατ. ευρώ, την επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής κατά 11 έως 30 έτη, την δεκαετή περίοδο χάριτος στην πληρωμή χρεολυσίων, τα χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού στα διακρατικά δάνεια (μείωση του περιθωρίου σε 150 μονάδες βάσης, από 200 και 300 μονάδες βάσης μέχρι σήμερα), μείωση του επιτοκίου στα νέα ελληνικά ομόλογα κάτω από το επιτόκιο της αγοράς, στο 2% μέχρι το 2015 και 3% από το 2015 έως το 2020, την μεταφορά κερδών που σχετίζονται με την διακράτηση ελληνικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος, καθώς, βεβαίως, και την παροχή πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας σημαντικού ύψους για να καλυφθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα του ελληνικού κράτους τα επόμενα χρόνια, μέχρι να ορθοποδήσει η χώρα.

Οποιαδήποτε άλλη μικρόψυχη θεώρηση των πραγμάτων δεν συνάδει με την κρισιμότητα της κατάστασης στην οποία βρισκόμαστε, ενώ η τήρηση των όρων που συνοδεύουν το 2^ο ΠΧΣ είναι έτσι κι αλλιώς αναγκαία για την ανόρθωση της οικονομίας της χώρας μας. Είμαστε οι αποδέκτες των ωφελειών από την μεγαλύτερη αναδιάρθρωση δημοσίου χρέους που έχει γίνει ποτέ. Δεν πρέπει να λησμονούμε μία “μικρή λεπτομέρεια”: Δεν μάς χρωστάει κανένας τίποτα. Εμείς χρωστάμε.

Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι, πέρα από την απλόχερη οικονομική βοήθεια, με την απόφαση της 21^ης Φεβρουαρίου 2012 δίδεται στην Ελλάδα η δυνατότητα να επιταχύνει ως συγκροτημένη πολιτεία και ως πλήρως μέλος της ευρωζώνης την εφαρμογή του προγράμματός της για δημοσιονομική προσαρμογή, με καταπολέμηση της σπατάλης, της διαφθοράς και της ανεξέλεγκτης φοροδιαφυγής, καθώς και για εκ βάθρων διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να υπάρξει ουσιαστική, εις βάθος και μόνιμη βελτίωση του θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου λειτουργίας της οικονομίας της.

Σαφώς δε η πρόοδος στους ανωτέρω τομείς είναι αναγκαία για να επανέλθει η χώρα μας σε δυναμική πραγματική οικονομική ανάπτυξη και σε αύξηση των εγχώριων εισοδημάτων και να εξασφαλίσει την οριστική έξοδό της από την κρίση –με παραγωγική εργασία (αντί για βόλεμα στο Δημόσιο), με καλύτερη οργάνωση και επιχειρηματικότητα (αντί για κυνήγι επιδοτήσεων, νομοθετημένων από το κράτος κλειστών επαγγελμάτων και υποχρεωτικών ποσοστών κέρδους, μη ανταγωνιστικών κρατικών προμηθειών, κ.α.), και με την εκμετάλλευση των σημαντικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας. Επίσης, αποτρέπεται οριστικά η διολίσθηση της Ελλάδας σε μία κατάσταση ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας, δηλαδή σε μία κατάσταση εκ βάθρων διασάλευσης κάθε βασικού  θεσμού λειτουργίας της κοινωνίας και της οικονομίας της χώρας, εξόδου από το ευρώ και καταποντισμού της αγοραστικής αξίας των εισοδημάτων και των αποταμιεύσεων, κυρίως των εργαζομένων και των συνταξιούχων, και εκμετάλλευσης των οικονομικών, επιχειρηματικών και γενικότερων δυσκολιών των ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Σημειώνεται ότι οι όροι που συνοδεύουν το πρόγραμμα και περιλαμβάνονται στο νέο Μνημόνιο Συνεννόησης είναι εν πολλοίς αυτονόητες ρυθμίσεις που αντιμετωπίζουν με αποτελεσματικότητα τις αγκυλώσεις και δυσλειτουργίες και επιτρέπουν την βιωσιμότητα ανακάμψεως της ελληνικής οικονομίας μόλις διαμορφωθούν συνθήκες αυτοδυνάμου αναπτύξεως. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Μνημόνιο αποτελεί βεβαίως αναγκαία, αλλά όχι και ικανή συνθήκη για να βγει η χώρα το ταχύτερο δυνατόν από την κρίση, την ύφεση και την μιζέρια. Απαιτούνται πρωτοβουλίες αναπτυξιακού περιεχομένου, που στην παρούσα συγκυρία εστιάζονται σε δύο τομείς: επενδύσεις και χρηματοδότηση.

Στις επενδύσεις μπορούν να συνεισφέρουν οι ιδιωτικοποιήσεις, με παράλληλη δημοπράτηση μεγάλων επενδυτικών έργων στο επίπεδο της λιμενικής οικονομίας, της ενέργειας και του τουρισμού. Αν την ίδια στιγμή αξιοποιηθούν και τα 14 δισεκατ. ευρώ των ευρωπαϊκών Ταμείων για έργα υποδομών, είναι πολύ πιθανόν η Ελλάδα να προσελκύσει και ξένες άμεσες επενδύσεις.

Όμως, ταυτοχρόνως, τονίζει το Δελτίο της Alpha Bank, είναι απαραίτητη και η επανεκκίνηση της τραπεζικής χρηματοδότησης, για να μπορέσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις (και τα νοικοκυριά) να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι δυνατό να γίνει με παρεμβάσεις στην λειτουργική και διοικητική αυτοδυναμία των τραπεζών για να διοχετεύσουν ρευστότητα στην αγορά, ανεξαρτήτως τήρησης ή μη των κανόνων χρηστής ανάληψης πιστωτικών κινδύνων. Δεν είναι οι τράπεζες αυτές που εμποδίζουν σήμερα τα προγράμματα του αναπτυξιακού νόμου ή του ΕΣΠΑ, ενώ και η ανακεφαλαιοποίησή τους δεν πρόκειται από μόνη της να αλλάξει το επίπεδο ρευστότητος στην αγορά. Αυτό που απαιτείται πρωτίστως είναι η επανάκαμψη των τραπεζικών καταθέσεων στο τραπεζικό σύστημα και η αναθεώρηση των ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων για την αναπλήρωση των κεφαλαίων σε μία περίοδο που πάρα πολλές ευρωπαϊκές τράπεζες θα προχωρήσουν σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.

Με άλλα λόγια, η βελτίωση της ρευστότητος και η καταπολέμηση της ανεργίας προϋποθέτουν άμεση αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, από την οποία τα δύο τελευταία χρόνια διέρρευσαν πάνω από 65 δισεκατ. ευρώ καταθέσεις. Διέρρευσε, δηλαδή, μία σημαντική δύναμη πυρός, η οποία μπορεί να επανασυσταθεί.

Γνωστό αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής ήταν να έχει η Ελλάδα τον υψηλότερο αριθμό αυτοαπασχολουμένων στην Ευρώπη ανά 1.000 κατοίκους. Συγκεκριμένα, στην χώρα μας το 2007 υπήρχαν 70 εμπορικά καταστήματα ανά 1.000 κατοίκους, ενώ στην ΕΕ ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 39 καταστήματα. Αυτή η εμπορική δομή τα τριάντα τελευταία χρόνια μπόρεσε να επιβιώσει και σε αρκετές περιπτώσεις να πλουτίσει, αφ’ ενός, μέσω της κατανάλωσης τραπεζικής πίστης και την επέκτασή της και, αφ’ ετέρου, λόγω της ένταξής μας στην ευρωζώνη και του συνολικού χαμηλότοκου υπερδανεισμού που την συνόδευσε. Έτσι, δημιουργήθηκε μέσα σε λίγα χρόνια μία υπερεμπορική φούσκα, η οποία για αρκετό διάστημα ήταν και εκτός φορολογικού ελέγχου. Πίσω από την φούσκα αυτή υπήρχαν χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι, οι οποίοι είχαν επιλέξει την αυτοαπασχόληση ελλείψει άλλων ευκαιριών απασχόλησης. Κυρίως στο Δημόσιο.

Δίπλα στην πληθωρική εμπορική δομή της χώρας, η παραγωγική μηχανή της ήταν αναιμική, εσωστρεφής και όχι ιδιαίτερα ανταγωνιστική. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές εξαγωγές αντιπροσώπευαν μόνον το 7% του ΑΕΠ μας, όταν, στο Βέλγιο για παράδειγμα, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 65% και ο μέσος ευρωπαϊκός όρος φθάνει το 40% περίπου.

Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι τόσο η έλλειψη, όσο η ποιότητα των επενδύσεων. Όπως θα έλεγε και ο γνωστός οικονομολόγος της Αυστριακής Σχολής, Ρόμπιν Χιγκς, η Ελλάδα πάσχει από “κακοεπενδύσεις” –γεγονός που οφείλεται στον κρατισμό και στις απίστευτες δομικές ανεπάρκειές του. Για πολλά χρόνια, έτσι, υπήρξε πρωτοφανής κατασπατάληση επενδυτικού κεφαλαίου, με κορυφαία περίπτωση αυτή των ολυμπιακών έργων. Σήμερα, αυτή η κατασπατάληση επενδυτικών πόρων είναι με την σειρά της δημιουργός ανεργίας, για τον απλούστατο λόγο ότι οι ολυμπιακές επενδύσεις απονεκρώθηκαν μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Επίσης, στο μέτρο που το ελληνικό εμπόριο αναπτυσσόταν με κύριο μοχλό του τις εισαγωγές, η ελληνική παραγωγική μηχανή δεν έκανε καμμία προσπάθέια να επενδύσει σε υποκατάσταση των εισαγωγών. Έτσι, στους παραδοσιακούς τομείς της μεταποίησης, που κατά κανόνα στηρίζονταν στην ένταση της εργασίας, χάθηκαν και μερίδια εσωτερικής αγοράς προς όφελος τρίτων χωρών χαμηλού κόστους.

Σήμερα, υπό το βάρος της κρίσης, όλες οι πιο πάνω δομές καλούνται να καταρρεύσουν και το κοινωνικό κόστος αυτής της κατάρρευσης θα είναι οδυνηρό και υψηλό. Ήδη, η ανεργία στον εμπορικό τομέα προσλαμβάνει κατακλυσμιαίες διαστάσεις, ενώ αμέτρητες εμπορικές επιχειρήσεις είναι έτοιμες να διακόψουν τις δραστηριότητές τους ελλείψει επαρκούς ζήτησης και σχετικής πελατείας.

Υπό τις συνθήκες αυτές –που, όπως καταλαβαίνει κανείς, δεν είναι εύκολα αναστρέψιμες– η Ελλάδα, πέρα από την μακροοικονομική κρίση της, βρίσκεται αντιμέτωπη και με μία βαθειά κρίση οικονομικού προτύπου. Το δε πιο δυσάρεστο είναι ότι κανείς δεν προβληματίζεται πάνω στο θέμα αυτό. Αν λοιπόν στη κρίση δημοσίου χρέους προστεθεί και αυτή του οικονομικού προτύπου, τότε η κατάσταση θα αποκτήσει όντως εκρηκτικό περιεχόμενο. Γι αυτό επείγει η αναδιάρθρωση της οικονομίας μέσω του ΕΣΠΑ και των 20 δισεκατ. ευρώ που το συνοδεύουν. Αναδιάρθρωση που πρέπει να στηριχθεί στην παραγωγή πλούτου και όχι στην κατανάλωση δανεικών.

Από την άποψη αυτή, οι προοπτικές για την χώρα δεν είναι και τόσο άσχημες. Τομείς όπως ο τουρισμός, η βιομηχανία ειδών διατροφής σε συνδυασμό με μία άλλη γεωργική ανάπτυξη, οι ιατρικές υπηρεσίες, το ηλεκτρονικό εμπόριο, η έρευνα και ανάπτυξη, η εκπαίδευση και η λιμενική οικονομία μπορούν να προσφέρουν στην χώρα κορυφαία ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Αρκεί τα τελευταία να στηριχθούν στην ποιότητα και σε άυλες προστιθέμενες αξίες που εξαρτώνται άμεσα από τον παράγοντα άνθρωπο. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα πρέπει να ξεφύγει από την δημοσιολαγνεία και την κρατική διαφθορά και να δημιουργήσει μία παραγωγική οικονομία παραγωγής υψηλής ποιότητος υπηρεσιών. Η χώρα έχει όλες τις δυνατότητες, μεταξύ Ανατολής και Δύσεως, να γίνει μία μεσογειακή Ελβετία. Και το στοίχημα αυτό μπορεί να πετύχει. Αν…

Η ζωή σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά φαίνεται ότι αποτελεί οικονομική σανίδα σωτηρίας για πολλούς κατοίκους των ΗΠΑ. Παρά τη μεγάλη πτώση των εισοδημάτων τους, το ποσοστό της φτώχειας μεταξύ των ανθρώπων που έχουν επιλέξει τη συγκατοίκηση είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι στα άλλα νοικοκυριά – 11,5% έναντι 14,6% το 2009, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Pew Research Center.

Επιπλέον, σύμφωνα με την έρευνα, τα πιθανά οφέλη της συγκατοίκησης είναι πολύ περισσότερα στις ομάδες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη Μεγάλη Ύφεση (Great Recession). Το ποσοστό φτώχειας μεταξύ των ανέργων που ζουν σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά το 2009 ήταν 17,5%, έναντι 30,3% για εκείνους που ζουν σε άλλα νοικοκυριά. Μέλη άλλων οικονομικά ευάλωτων ομάδων – όπως ενήλικοι νεαρής ηλικίας, ισπανόφωνοι και μαύροι – που έχουν επιλέξει τη συγκατοίκηση αντιμετωπίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά φτώχειας από τις αντίστοιχες ομάδες άλλων νοικοκυιρών.

Το 2009, 11,9 εκατ. νοικοκυριά, από 113,6 εκατομμύρια συνολικά νοικοκυριά στις ΗΠΑ, φιλοξενούσαν μέλη πολλών γενεών. Η πλειονότητα (6,9 εκατομμύρια), αποτελούνταν από δύο γενιές ενηλίκων (π.χ. νοικοκυριά με επικεφαλής έναν ενήλικα ή ενήλικο τέκνο με ένα γονέα. Περίπου 4,2 εκατ. νοικοκυριά περιελάμβαναν τρεις ή περισσότερες γενιές. Τέλος, περίπου 857.000 νοικοκυριά αποτελούνταν από δύο απομακρυσμένες γενιές – παππούς/γιαγιά και εγγόνι.

Ο αριθμός των Αμερικανών που ζουν σε πολυ-γενεακά νοικοκυριά έχει αυξηθεί από το 1980, σύμφωνα με την έρευνα του Pew Research. Οι δημογραφικές εξελίξεις, η καθυστέρηση στη σύναψη γάμων και το κύμα μετανάστευσης έχουν προκαλέσει σταθερή αύξηση του μεγέθους τους κατά περίπου 2% κάθε χρόνο κατά την περίοδο 1980 – 2006.

Στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης (σύμφωνα με τους Αμερικανούς αναλυτές), το ποσοστό του πληθυσμού των πολυ-γενεακών νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 4,9 εκατ., ή 10,5%, από το 2007 έως το 2009. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο συνολικός πληθυσμός αυξήθηκε μόλις 1,8%. Ως αποτέλεσμα, η ομάδα πληθυσμού που ζει σε πολυ-γενεακά νοκοκυριά αυξήθηκε σε 16,7% το 2009, από 15,4% το 2007. Κύρια αιτία είναι ανεργία. Πάνω από 25% των ανέργων το 2009 είχαν επιλέξει τη συγκατοίκηση – 15.7% έκαναν το ίδιο, ενώ εργάζονταν.