Ώριμος πατέρας τώρα πιά προσπαθώ να προσφέρω στο παιδί μου την καλλιέργεια που θεωρώ σημαντική για κάθε άνθρωπο. Αυτή λοιπόν περιλαμβάνει καί την Όπερα για παιδιά. Χρειάζεται όμως πάρα πολύ προσοχή ώστε μία καλή πρόθεση να μην οδηγήσει σε καταστροφικό αποτέλεσμα.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν αναρίθμητες επιλογές για παιδιά στην Αθήνα, παρά την «κρίση». Παιδικά θεατρικά έργα, μουσικές και χορευτικές παραστάσεις, παρουσιάσεις βιβλίων με μουσική κλπ.

Η Όπερα όμως είναι κάτι το ξεχωριστό. Αφ’ ενός γιατί προϋποθέτει μια πολύπλοκη και «βαριά» παραγωγή, αφ’ ετέρου γιατί προέρχεται από λίγους ταλαντούχους δημιουργούς. Έτσι «Όπερα» προσφέρεται μόνον από την Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ), από το Μέγαρο Μουσικής, από την Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών (ΣΓΤ) και από το Δημοτικό θέατρο Πειραιά.

Φέτος λοιπόν πήγαμε σε 3 παραστάσεις:

«Μύθοι του Αισώπου» (μουσικό παραμύθι για τραγουδιστές, ορχήστρα & θέατρο σκιών του Δημήτρη Παπαδημητρίου) στην ΣΓΤ.

«Παραμύθια με την Καμεράτα» του Τάσου Ρωσόπουλου και της Δήμητρας Τρυπάνη.

«Προσοχή ο πρίγκιπας λερώνει» του Νίκου Κυπουργού στην ΕΛΣ.

Δεν πήγαμε στο πολύ καλό «Μαγικό βιολί» του Νίκου Ξανθούλη στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά γιατί το είχαμε απολαύσει πριν από ένα ή δύο χρόνια στην Αθήνα.

1. Στους «Μύθους του Αισώπου» η σύνθεση ήταν ενδιαφέρουσα, το λιμπρέτο του Γιώργου Κορδέλλα ενδιαφέρον, η ερμηνεία των μονωδών καλή αλλά… δυσνόητη. Ευτυχώς η συνολική σύλληψη με τις πολλαπλές εναλλαγές στοιχείων και την παρεμβολή καραγκιόζη διατήρησε το ενδιαφέρον των μικρών και έτσι ο «μικρός κύριος» έφυγε ικανοποιημένος. Θεωρώ πάντως ότι η σήμανση 5-13 ετών ήταν εισιτΗριο-θηρική (κατά το ψηφοθηρική), γιατί τα μικρότερα των 8 ετών παιδιά δεν πρέπει να κατάλαβαν τίποτα εκτός από τον καραγκιόζη. Πολύ αρνητική στιγμή ήταν το κομμάτι ο «χορός για ένα άλογο & έναν γάϊδαρο» όπου δύο έγχορδα φλυάρησαν για πάρα-πάρα πολλά λεπτά σε μία δεξιοτεχνική πλην άχρηστη σύλληψη του συνθέτη.

2. Στη εκδήλωση «Παραμύθια με την Καμεράτα» στο μεν μουσικό παραμύθι «Το βασιλόπουλο και ο δράκος» του Τάσου Ρωσόπουλου η σύνθεση ήταν καλή, όμως το λιμπρέτο του Γιώργου Κοροπούλη κοινότυπο και πολύ μεγάλης διάρκειας, που δεν κατάφερε να σώσει η ερμηνεία του Πιατά που ήταν μεν καλή αλλά πάρα πολύ γρήγορη, με αποτέλεσμα να προφταίνουν οι ενήλικες με δυσκολία και τα παιδιά με πολύ μεγάλη δυσκολία να παρακολουθούν την πλοκή.

Στο 2ο παραμύθι «την εκδίκηση της Νεράϊδας» η μουσική ήταν απαράδεκτη, η ερμηνεία των Παπασταύρου-Μπρε καλή, αλλά το κείμενο… ακατάληπτο. Παρότι καθίσαμε στη 2η σειρά ο «μικρός κύριος» έπληξε αρκετά, αφού δεν καταλάβαινε την υπόθεση.

3. Και το αποκορύφωμα ήταν η πολυδιαφημισμένη υπερπαραγωγή της ΕΛΣ «Προσοχή ο πρίγκιπας λερώνει» με πολύ καλή μουσική του Νίκου Κυπουργού, καλό λιμπρέτο του Θωμά Μοσχόπουλου και καλή ερμηνεία από τους μονωδούς, πλην όμως… παντελώς ακατάληπτο! Οι ενήλικες με δυσκολία προλαβαίναμε να διαβάζουμε τον υπερτιτλισμό, αλλά τα παιδιά ούτε την πρώτη λέξη της κάθε παραγράφου. Αποτέλεσμα; Καταστροφική πλήξη και εξαρθρωτικά των σιαγόνων χασμουρητά. Ο μικρός κύριος και η παρέα του εκτονώθηκαν στη συνέχεια με τρεχαλητό και κρυφτό στον βασιλικό Κήπο.

Και αναρωτιέμαι: πως θα ξαναπροτείνω «Όπερα» στο μέλλον μετά από τέτοιες τραυματικές εμπειρίες;

Πρέπει οι αγαπητοί παραγωγοί τέτοιων προϊόντων τέχνης να καταλάβουν ότι ο σκοπός είναι να αγαπήσει ο μέσος μικρός θεατής την Όπερα και όχι να την ταυτίσει με την πληκτική «τιμωρία» που πρέπει να υποστεί στο σκοτάδι μιας χρυσοποίκιλτης αίθουσας ένα ηλιόλουστο πρωινό, πριν απολαύσει την ελευθερία του στο πάρκο ή ακόμα και την αλάνα (που φευ δεν υπάρχει πια).

Έτσι λοιπόν έχω να προτείνω: Α) να δίνεται από τους διοργανωτές μια ρεαλιστική ηλικιακή ψαλίδα, Β) τα κείμενα να είναι λίγο πιο μαζεμένα και Γ) να γίνεται χρήση μικροφώνου ακόμα και από τους Λυρικούς αοιδούς. Ναι, ναι, ξέρω, αυτό το τελευταίο είναι έγκλημα καθοσιώσεως και παραβίαση του άβατου στον κόσμο της Όπερας, αλλά ας γίνει μια εξαίρεση για την παιδική Όπερα, αφού τα παιδιά δεν προλαβαίνουν να διαβάζουν τον υπερτιτλισμό.

Από την μία, έχουμε τον εθνο-λαϊκό στρεβλωμένο και -κατά την προσωπική γνώμη του γράφοντος- έντονα αριστερίστικο παροξυσμό να περνά από το επίπεδο του λαϊκισμού σε αυτό του likeισμού. Το δόγμα, «επικριτής» και «Επαναστάτης» του καναπέ, έχει μετατραπεί σε αυτό του επαναστάτη των social media, όπου και λαμβάνει χώρα μια παράπλευρη ψευδεπίγραφη και συγχρόνως βολεμένη αντίδραση. Βεβαίως και υπάρχουν χρήστες που τεκμηριώνουν την αντίθεση τους τόσο στην επίσκεψη της κυρίας Merkel όσο και στα μέτρα προστασίας της με ορθά επιχειρήματα, ωστόσο αποτελούν μια μειονότητα. Η πλειονότητα των αρνητικών σχολίων προς την επίσκεψη Merkel στην Αθήνα, βασίζονται σε συλλογιστικές περί χούντας, περί υποταγμένης στη Γερμανική κατοχή χώρας συνοδευόμενα φυσικά από ενός ευρύτατου φάσματος υβρεολόγιο το oποίο καταξιώνει τους γράφοντες στα ματιά των mutual friends. Τουτέστιν πολιτιστικό επίπεδο στο ναδίρ και πολιτική κουλτούρα όμοια με εκείνη του 3ου reich, του οποίου παρεμπίπτοντος την αναβίωση συγχέουν με τον ερχομό της Καγκελαρίου στην Αθήνα. Αγνοώντας παντελώς θεσμούς και εθιμοτυπία, προφανώς εκ πεποιθήσεως και λόγω ημιμάθειας, αγνοούν –σκόπιμα ή μη- πως οι τιμές που δόθηκαν στη κ. Μerkel αποτελούν αβροφροσύνη στην οποία προβαίνουν όλες οι χώρες, ακόμα και αυτές του 3ου κόσμου. Όσο για τα μέτρα ασφαλείας, μπορεί όντως να είναι υπερβολικά, ωστόσο είναι αναγκαία, καθώς ο Ελληναράς έχει αποδείξει πως δεν κατέχει τον κατάλληλο πολιτισμικό υπόβαθρο για ήρεμη διαμαρτυρία χωρίς έκτροπα. Είναι αυτό που λέμε «Ο,τι κάνεις, θα λάβεις…».

Γυρίζοντας το νόμισμα από την άλλη πλευρά, βλέπουμε μια πλήρως διαφορετική οψη. Αυτή της ανεξήγητης συμπάθειας και εκτίμησης προς το πρόσωπο της κ. Μerkel. Το προαναφερθέν φαινόμενο της ημιμάθειας, χτυπά και εδώ το καμπανάκι. Οι δήθεν νεοφιλελεύθεροι, που πολλές φορές αγνοούν τις βασικές αρχές του φιλελευθερισμού και των καταστροφών που επέφερε ο νεοφιλελευθερισμός σε χώρες της λατινικής Αμερικής, επευφημούν τις πολιτικές της καγκελαρίου, δίχως να έχουν ιδέα για τις ατασθαλίες της. Η κυρία Μerkel είναι εκείνη που εμποδίζει την Ευρώπη έμμεσα από ένα ομοσπονδιακό βήμα, βάζοντας φρένο στην έκδοση ευρωομόλογου και θυσιάζοντας την «περισσότερη Ευρώπη» στον βωμό της σταθερότητας της γερμανικής οικονομίας. Η κυβέρνηση της όποιας η κ. Merkel ηγείται, είναι εκείνη που φυγάδευσε τον κ. Χριστοφοράκο στη Γερμανία, παρέχοντας του Άσυλο, αποτρέποντας έτσι την παραπομπή του στην ελληνική δικαιοσύνη. Τέλος, είναι η ηγέτης εκείνη, που πιέζει για δημοσιονομική λιτότητα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αγνοώντας τα παρεπόμενα της στον κοινωνικό ιστό. Έως έναν βαθμό λοιπόν, είναι λογικό το μένος μεγάλης μερίδας των πολιτών στο πρόσωπο της Γερμανίδας Καγκελαρίου.

Τελειώνοντας, θα γίνει λόγος και για τον μύθο περί απαγορεύσεως των συναθροίσεων στο κέντρο της Αθήνας. Οι εικόνες που διέδωσαν διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, μαρτυρούν πως πρόκειται για μια άνευ προηγούμενου προπαγάνδα. Δεν μπορώ να πω με ασφάλεια εάν η προπαγάνδα αυτή γεννήθηκε εξ αριστερών, αλλα οφείλω να πω πως αυτή η αισχρή και ανερμάτιστη επιχειρηματολογία χρησιμοποιήθηκε από ανθρώπους που εκπροσωπούν τον ελληνικό λαό στο κοινοβουλιο. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Τελικά, αυτή επίσκεψη τι σκοπό έχει; Να μας απαγορεύσει την κατοχυρωμένη από το Σύνταγμα ελεύθερη κυκλοφορία; Σίγουρα όχι. Να δώσει θετικό μήνυμα στις αγορές; Ίσως. Μήπως σηματοδοτεί μια στροφή στην πολιτική της κ. Μerkel; Mάλλον ναι. Ας ανοίξουμε λοιπόν τα μάτια μας και ας το δουμε, αδειάζοντας όλες τις εθνοκεντρικές αγκυλώσεις που καταδυναστεύουν το μυαλό μας.

Η γρήγορη ανάγνωση του χώρου δείχνει τόπο τουριστικό, κόμβο κυκλοφοριακό και συγκοινωνιακό – είσοδος μετρό, στάσεις τραμ, σημείο συγκέντρωσης των κατοίκων και όχι μόνο, με αλόγιστα και απερίσκεπτα τοποθετημένα ‘παρτέρια’ νερού που καταλήγουν σε σχάρες συλλογής απορριμάτων. Εικόνα απαράδεκτη αυτή η τελευταία, για ένα από τα κύρια συστατικά στοιχεία του ευρωπαϊκού αστικού χώρου, την πλατεία. Εικόνα απαράδεκτη γενικά.

Η πλατεία Συντάγματος βρίσκεται στο κέντρο της δραστηριότητας του αθηναϊκού βίου, κόμβος που ενώνει την Πλάκα, την Ακρόπολη, τη Μητρόπολη, τον Εθνικό κήπο, την οδό Ερμού και το Κολωνάκι. Είναι η πλατεία που δεν κοιμάται ποτέ. Συνδεδεμένη με το κτήριο των ανακτόρων αρχικά, και του Kοινοβουλίου σήμερα, στα πόδια του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη, είναι το κέντρο της σύγχρονης πόλης. Το πνεύμα και ο χαρακτήρας της προηγούμενης νεοκλασσικής πλατείας, τείνουν να χαθούν στη νέα πραγματικότητα. Ρακένδυτοι επαίτες κοιμούνται στα παγκάκια, που η φθορά και η έλλειψη συντήρησής τους είναι εμφανής. Η κακοποίηση είναι έκδηλη και από την απουσία τέχνης. Η πλατεία είναι εξ΄ορισμού ένας ανοικτός δημόσιος χώρος που πρέπει να υπηρετεί τις λειτουργικές ανάγκες της πόλης, να απαντά σε αξιώσεις γοήτρου και σε αφαιρετικούς κώδικες που την αναδεικνύουν.

Ο βασικός της χαρακτήρας είναι πολιτική πλατεία και χώρος διεκδικήσεων με υψηλό πολιτικό συμβολισμό, που ενίοτε φιλοξενεί εκδηλώσεις πολιτικής, κοινωνικής και πολιτισμικής διάθεσης και ύφους. Πρέπει λοιπόν να αντιμετωπιστεί ως έργο τέχνης και πολιτισμού που οφείλει να αντέξει στον χρόνο, να γίνει αποδεκτό και να βιώνεται από τους κατοίκους με ευπρέπεια και σεβασμό. Ψάχνουμε την αυθεντικότητα του ελεύθερου χώρου της πόλης που τα τελευταία χρόνια η αποπνικτική ατμόσφαιρα των χημικών ως απόηχος των διαφόρων διαδηλώσεων, την καταστρέφει. Η πλατεία Συντάγματος είναι τοπόσημο για την Αθήνα, ένα εντυπωσιακά αρχιτεκτονικό σύνολο που αυτή τη στιγμή κάνει έκκληση για παρεμβάσεις λιτές, αποτελεσματικές, ως προς τον ρόλο, την αίσθηση και την απόλαυσή της από τους κατοίκους της πόλης αλλά και από τους τουρίστες και τους διάφορους περαστικούς.

Έχω ήδη φτάσει στο κάτω μέρος της πλατείας και γυρίζω να κοιτάξω προς τη Βουλή. Δεσπόζει πάνω από τον ορίζοντά μου, με τη Σημαία να επιβάλλεται στον ιστό της και με το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη που το φρουρούν μέρα νύχτα εύζωνοι με παραδοσιακή στολή, να προσελκύει Έλληνες και ξένους κατά τη διάρκεια της αλλαγής φρουράς. Η γοητευτική πατίνα του χρόνου έχει χαθεί μαζί με τα λόγια του Κωστή Παλαμά, που διάβασα πρόσφατα σε εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης ‘Συνέβη στην Αθήνα’: ‘Η Αθήνα δεν είναι για να την αγαπά κανείς και για να την ποθεί. Τουλάχιστον η Αθήνα του εξωτερικού κόσμου, η τωρινή, η επίγεια. Πόσο διαφέρει από την ιδέα της Αθήνας που έχουμε κλεισμένη μέσα μας, σοφοί και άσοφοι, και την λατρεύουμε. Πολυκοσμία, πανσπερμία, βαρβαροκοσμία, αυτοκινητοκρατορία, χαλασμός κόσμου, ακαθαρσία, βρώμα…’.

Ο δρόμος εκτείνεται μπροστά μου σαν ταινία του Αντρέι Ταρκόφσκι, ένα μωσαϊκό φτιαγμένο από χρόνο. Η Αθήνα μεταπολεμικά κτίστηκε πρόχειρα, χωρίς σχέδιο, με γνώμονα όχι τους κατοίκους της, αλλά αποκλειστικά το κέρδος. Έτσι, η αστική συνείδηση δεν αναπτύχθηκε ποτέ. Η συνεχής ανομοιόμορφη επιφάνεια της όψης των κτηρίων διακόπτεται στο νούμερο 50. Είναι το Μέγαρο Αθηνογένους με την αξιοσημείωτη νεοκλασσική σύνθεση που οικοδομήθηκε κάπου μεταξύ 1875-1880, κάηκε από τη φωτιά που έβαλαν κουκουλοφόροι το 2008, και έκτοτε καταρρέει με ακρωτηριασμένη την οροφή. Στέκομαι απέναντι σκεπτική και κοιτάζω προσεκτικά: εύκολα διακρίνει κανείς τις σκάλες που συνδέουν τα αιωρούμενα μέρη του κτηρίου και τα ξηλωμένα μαρμάρινα στοιχεία της όψης συνθέτουν την εικόνα των καταστροφών και των αλλοιώσεων που έφεραν οι βανδαλισμοί. Ένα μικρό μόνο μέρος του ορόφου έμεινε ανέπαφο. Η σκόνη έχει κατακαθίσει δηλώνοντας την απαξίωση και εγκατάλειψη, αλλά και την κακοποίηση από ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις.

Προχωρώ προς την Ακαδημίας και τα χνάρια των καταστροφών επαναλαμβάνονται αέναα, προδίδοντας την απουσία της αρχιτεκτονικής υπόστασης στο δομημένο περιβάλλον. Ξανακατεβαίνω στη Σταδίου. Στο νούμερο 23, το τριώροφο εκλεκτικιστικό κτήριο που στέγαζε τη Marfin Bank, τα ίδια. Εκεί η τραγωδία επιτείνει την εντύπωση. Η αλήθεια του ματιού μπροστά στις μορφές των καμμένων όψεων δεν διατυπώνει τίποτα περισσότερο από το αυτονόητο, εγκατάλειψη και φθορά του χρόνου, με μία σχετικά σύντομη διαδικασία, μαρτυρούν τα επεισόδια που προηγήθηκαν.

Τα μη κτήρια που δημιούργησε η φωτιά δηλώνουν και την αδράνεια που επακολούθησε για τη λειτουργική επανένταξή τους στον ιστό της πόλης μέσα σε μια λογική αειφορίας και τη διατήρηση και προστασία τους, είτε συνολικά, είτε μεμονωμένα.

Φεύγοντας, στην οδό Φιλελλήνων στο νούμερο 5, η ίδια ακριβώς εικόνα, παρακάτω, το παλιό κτήριο της Ολυμπιακής, σε άθλια κατάσταση, μακάβρια ατραξιόν στους τουρίστες της πλατείας Συντάγματος!

Η αποκατάσταση είναι έργο φιλοσοφικό και εκείνοι που θα το αναλάβουν, θα πρέπει να το πιστεύουν, προκειμένου να ενταχθούν σοφά και αρμονικά τα κτήρια σε αυτό που προϋπήρχε. Μετασχηματισμοί με απλότητα, ειλικρίνεια και γεωμετρική αρμονία. Και φυσικά η ανάγκη είναι ευρύτερη των οικοδομημάτων. Είναι γενικότερη επιλογή κατεύθυνσης για πολιτική και κοινωνική ανάταση, που μέσω των αρχιτεκτονικών επεμβάσεων θα ανατρέψει τη σημερινή, προσβλητική κατάσταση και θα αλλάξει σημαντικά το τοπίο της πόλης αλλά και την ψυχολογία των κατοίκων. Αν θέλουμε να βγούμε από το average και να δώσουμε στις διαδρομές της Αθήνας την ξεχωριστή σημασία που τούς αρμόζει.

Απομακρύνομαι και κάποιοι περίεργοι συνειρμοί μου φέρνουν στο νου απόσπασμα από κείμενο του Άρη Κωνσταντινίδη ‘Αμαρτωλοί και κλέφτες. Που πάει να πει πως έχουμε να κάνουμε με μια ληστοσυμμορία που θέλει να ζει μέσα στην αμαρτία και γι΄ αυτό κλέβει και παραποιεί με ασύστολη αναίδεια ό,τι ανήκει δικαιωματικά σε άλλους που θέλουν να ζουν αληθινά ελευθέροι, λιτά και παραγωγικά’.