Το βασικότερο χαρακτηριστικό του πολιτικού μας συστήματος είναι τα μπαλώματα. Ολα τα προηγούμενα χρόνια οι κυβερνήσεις δεν έλυναν προβλήματα· τα επιδοτούσαν με τη λογική τού «ασ’ το γι’ αργότερα» και γι’ άλλους. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο αγροτικός τομέας, ο οποίος, στο μεγαλύτερο μέρος του είναι αντιπαραγωγικός. Οποτεδήποτε, όμως, τα δομικά προβλήματα αυτού του κλάδου οξύνονταν, οι κυβερνήσεις δεν έδιναν λύσεις· έδιναν επιδοτήσεις. Ετσι καταλήξαμε να έχουμε κάθε χρόνο τους αγρότες στους δρόμους, τον αγροτικό τομέα διαλυμένο -να παράγει ακριβά προϊόντα που δεν θέλει κανείς- και τα σούπερ μάρκετ να πλημμυρίζουν από προϊόντα Αργεντινής.

Κάπως έτσι, βλέποντας και μπαλώνοντας, πορεύεται κι αυτή η κυβέρνηση. Το πρώτο παράδειγμα είναι η αντιμεταρρύθμιση στην Παιδεία. Το άγχος του κ. Αρβανιτόπουλου ήταν η πιθανότητα να έχει κλειστά πανεπιστήμια τον Σεπτέμβριο. Και γι’ αυτό κι επιχειρεί να τα ανοίξει όπως να ’ναι. Φυσικά, τα προβλήματα των ΑΕΙ θα διαιωνιστούν, αλλά ποιος νοιάζεται; Το «μπάλωμα» των τροπολογιών Αρβανιτόπουλου θα κρατήσει κανένα χρόνο και μετά ο ίδιος πιθανότατα δεν θα είναι υπουργός.

Αλλά και με τις αποκρατικοποιήσεις δεν διαφαίνεται κάποια στρατηγική. Αν αληθεύουν όσα είπε ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος στην Κοινοβουλευτική του Ομάδα, στην περίπτωση της Αγροτικής δεν έγινε ιδιωτικοποίηση, έγινε διευθέτηση. Δεν αναφερόμαστε μόνο στα χρέη των κομμάτων τα οποία -να το θυμηθούμε!- κάπου θα χαθούν στη συναλλαγή. Σύμφωνα με τον κ. Βενιζέλο, «προηγήθηκε άτυπη διαγωνιστική διαδικασία μεταξύ ασφαλιστικών Ταμείων 4 μεγάλων ελληνικών τραπεζών… Το μεγάλο ζήτημα που αντιμετωπίζαμε ήταν το ζήτημα της τύχης του προσωπικού. Γιατί η αλήθεια είναι ότι σε όλα τα σενάρια που είχαμε επεξεργαστεί, προβλεπόταν δραστική μείωση του προσωπικού κατά 2.000 με 2.500 άτομα». Η λύση τελικά που προκρίθηκε προέβλεπε την «πλήρη απορρόφηση του δικτύου και πλήρη απορρόφηση όλου του προσωπικού».

Με άλλα λόγια, μια κορυφαία οικονομική απόφαση δεν ελήφθη με βάση οικονομικές παραμέτρους -τι συμφέρει; ποια λύση είναι μακροπρόθεσμα η πλέον αποδοτική; τι προοπτικές υπάρχουν;- αλλά με βάση την προστασία του πελατειακού δικτύου των κομμάτων. Το αστείο είναι ότι 1.800 υπάλληλοι της ΑΤΕ συνταξιοδοτούνται μέχρι το 2014 και πιθανότατα θα γίνει πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου που θα το πληρώσουν -ποιοι άλλοι;- οι φορολογούμενοι από τα ασφαλιστικά τους Ταμεία.

Ετσι με μπαλώματα προχωρά και η μη εφαρμογή του Μνημονίου. Αντί να κλείνουν οι πληγές του κράτους που τροφοδοτούν τα ελλείμματα, περικόπτονται οριζοντίως μισθοί και συντάξεις έτσι ώστε να βελτιωθούν τα νούμερα χωρίς να πειράζονται οι αντιπαραγωγικές δομές. Στο τέλος, ακόμη κι αν πετύχουμε τους αριθμητικούς στόχους του Μνημονίου, η προσαρμογή δεν θα είναι βιώσιμη διότι δεν θα έχουν πειραχτεί τα γενεσιουργά αίτια της κρίσης. Το καλύτερο, δηλαδή, σενάριο είναι η επανάληψη της προηγούμενης εικοσαετίας. Μετά την υπερπροσπάθεια στη δεκαετία του ’90 για να διορθωθούν τα νούμερα και να μπούμε στην ΟΝΕ, ακολούθησε η κατρακύλα που μας έφτασε μέχρι το Μνημόνιο. Ποιος θυμάται άραγε πόσο καλά είχαν «λύσει» το ασφαλιστικό ο κ. Δημήτρης Ρέππας και η κ. Φάνη Πάλλη-Πετραλιά;

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ‘Καθημερινή’, 3.8.2012

Το πρώτο και ξεχασμένο πρόβλημα είναι αυτό της φύσης των κομμάτων. Αποτελούν συνασπισμούς πολιτών που έχουν στόχο τη διαμόρφωση της κοινωνίας κατά πώς αυτοί θεωρούν καλύτερα. Συνεπώς, και εκ του καταστατικού τους, τα ίδια τα μέλη πρέπει να επωμίζονται το μεγαλύτερο κόστος οργάνωσής τους. Ο κρατικός προϋπολογισμός συμβάλλει για να μην αλωθούν τα κόμματα από μεγάλα συμφέροντα. Στην Ελλάδα της κρατικής δίαιτας τα κόμματα χρηματοδοτούνται σχεδόν αποκλειστικά από τον προϋπολογισμό, και γι’ αυτό δεν γίνονται καλύτερα. Δεν έχουν κανένα κίνητρο να πείσουν και να προσελκύσουν μέλη· χρόνος μπαίνει, χρόνος βγαίνει, έχουν μια χοντρή επιταγή από τους φορολογουμένους στα ταμεία τους. Και δεν φτάνει μόνο αυτό: Βάζουν ενέχυρο τις μελλοντικές εισπράξεις για να παίρνουν δάνεια από τις τράπεζες. Παλιότερα από την Αγροτική και τώρα από την Αττικής.

Αυτό μας φέρνει στο δεύτερο πρόβλημα, που αφορά τις εγγυήσεις. Πώς μπορούμε να ξέρουμε ότι τα κόμματα αυτά θα υπάρχουν σε δύο ή πέντε χρόνια για να αποπληρώσουν τα δανεικά που παίρνουν; Σε μια περίοδο γενικευμένων ανακατατάξεων μπορεί να διαλυθούν, να διασπαστούν, να αναγεννηθούν με άλλο καταστατικό ή ακόμη και να μην είναι στις πρώτες θέσεις και συνεπώς να μην έχουν τα θηριώδη ποσά της επιχορήγησης που σήμερα τους δίνονται. Πώς εξασφαλίζονται οι τράπεζες ότι θα πάρουν τα λεφτά τους πίσω; ΄Η απλώς και αυτή η χασούρα θα γυρίσει στα συνήθη υποζύγια, δηλαδή σ’ εμάς τους φορολογουμένους;

Τρίτο πρόβλημα: υποτίθεται ότι οι Ελληνες φορολογούμενοι έδωσαν πέρυσι 52,7 εκατομμύρια ευρώ στα κόμματα της Βουλής για να μην είναι αυτά υποχείρια συμφερόντων. Ομως, ο βασικός μέτοχος της Τράπεζας Αττικής (41,96%) είναι το Ταμείο Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Εργων (ΤΣΜΕΔΕ). Πώς εξασφαλίζεται η αμεροληψία του κράτους απέναντι στον βασικό μέτοχο των δανειστών των δύο μεγαλύτερων κομμάτων; Γιατί να μην υποθέσουμε ότι η απελευθέρωση του επαγγέλματος των μηχανικών, π.χ., δεν προχωρεί επειδή το ταμείο τους “λαδώνει” διά του δανεισμού τα κόμματα; Σ’ αυτή την κοινωνία τα “μεγάλα συμφέροντα” που επηρεάζουν την πολιτική δεν απαρτίζονται μόνο από κάποιους μαικήνες του πλούτου. Υπάρχουν και συνασπισμένα συμφέροντα που συνεταιρικώς υποχρεώνουν όλους εμάς να πληρώνουμε τα μαλλιά της κεφαλής μας -π.χ. για μια οικοδομική άδεια- έτσι ώστε τα ταμεία αυτής της επαγγελματικής τάξης να έχουν τόσα λεφτά ώστε να μπορούν να δανείζουν και τα κόμματα.

Δεν ισχυριζόμαστε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, αλλά ποιος μπορεί να πιστοποιήσει ότι έχουν αλλιώς; Και γιατί η δανειοδότηση από μια τράπεζα που υπάρχει ένας μεγαλομέτοχος είναι ύποπτη, ενώ δεν τρέχει τίποτε για τη δανειοδότηση από μια τράπεζα που ανήκει σε μια συντεχνία; Υπάρχουν απαντήσεις;

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 18.11.2011