Στα έργα του ο Μοντεσκιέ επιχειρεί να βρει και να αναλύσει τις θεμελιώδεις αρχές και τη λογική διαφόρων πολιτικών θεσμών με την μελέτη των νόμων· προτείνει νέες μεθόδους διακυβέρνησης και νέες αντιλήψεις για το κράτος. Οι πρωτοποριακές και φιλελεύθερες ιδέες του Μοντεσκιέ συνοψίζονται στο Σύγγραμμα του «Το Πνεύμα των Νόμων», που αποτελεί για αρκετούς τη «Βίβλο» της Πολιτικής Επιστήμης.

Το κριτήριο του Μοντεσκιέ

Ο Μοντεσκιέ αναγνωρίζει τρεις τύπους πολιτευμάτων: Το Δεσποτισμό, τη Μοναρχία και τη Δημοκρατία.

Δεσποτισμός είναι το πολίτευμα στο οποίο ο Μονάρχης/ Δεσπότης ασκεί εξουσία η οποία ούτε περιορίζεται ούτε ελέγχεται από ανθρώπινους θεσμούς. Ο όρος Δεσπότης είναι Ελληνικός και χρησιμοποιείται για τον χαρακτηρισμό Μοναρχών που θεωρούνται οι ίδιοι Θεοί, ή εκπρόσωποι του Θεού, καθώς και για τον χαρακτηρισμό των θρησκευτικών ηγετών.

Μοναρχία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία ασκείται από ένα μόνο άτομο, αλλά περιορίζεται από κάποιους θεμελιώδεις θεσμούς (πχ το Σύνταγμα). Συνταγματική Μοναρχία.

Δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία ασκείται από τους πολίτες· είναι η Δημοκρατία του αρχαιοελληνικού πνεύματος και όχι ο Κοινοβουλευτισμός του Αγγλοσαξονικού πνεύματος στο οποίο η εξουσία ασκείται από αιρετούς και μη αιρετούς (αυθαίρετους), κληρονομικούς αντιπροσώπους.

Ένα από τα σημαντικά συμπεράσματα του Μοντεσκιέ είναι ότι το κατάλληλο, το βέλτιστο, για κάθε Χώρα πολίτευμα εξαρτάται από την έκταση και τον πληθυσμό της Χώρας. Συγκεκριμένα θεωρεί ότι:

1. Ο Δεσποτισμός είναι το περισσότερο κατάλληλο πολίτευμα για χώρες πολύ μεγάλες σε έκταση και πληθυσμό.

2. Η Συνταγματική Μοναρχία για χώρες μέτριας έκτασης και πληθυσμού και

3. Η Δημοκρατία είναι κατάλληλη για Χώρες μικρής έκτασης και πληθυσμού.

Συμπεράσματα, όπως το παρόν, στα οποία η βελτιστοποίηση ενός Συστήματος εκφράζεται ως συνάρτηση κάποιου άλλου ή άλλων μετρήσιμων μεγεθών , στα Μαθηματικά και στις Θετικές Επιστήμες ονομάζονται Κριτήρια. Δεν γνωρίζουμε αν οι Πολιτικοί Επιστήμονες θεωρούν σημαντικό αυτό το συμπέρασμα, ούτε αν το ονομάζουν Κριτήριο του Μοντεσκιέ. Πιστεύουμε όμως πως το συμπέρασμα αυτό έχει ορθολογισμό, διαχρονική ισχύ και συμβατότητα με τα ιστορικά γεγονότα· ότι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους της σημερινής «Κοινωνίας της Πληροφορίας» να επιλέξουν και να θεσμοθετήσουν το βέλτιστο Πολίτευμα (1) , το βέλτιστο Σύνταγμα, που θα υπηρετεί τα συμφέροντα του συνόλου (Set) των πολιτών της Χώρας.

Η λογική του Κριτηρίου του Μοντεσκιέ

Το κριτήριο στηρίζεται στη λογική ανάλυση των αρχών των βασικών πολιτευμάτων, αλλά και στην ιστορική εμπειρία για τις χώρες που λειτούργησε η Δημοκρατία. Από τα στοιχεία αυτά εύκολα συνάγεται ότι βασικές προϋποθέσεις ανάπτυξης και λειτουργίας της Δημοκρατίας είναι:

1. Η ύπαρξη καλών συνθηκών επικοινωνίας των ανθρώπων ώστε να διασφαλίζεται αμφι-ενεργή (interactive) επικοινωνία/ενημέρωση των πολιτών, και

2. η ύπαρξη εμπειρίας και κατ’ επέκταση ικανότητας των πολιτών να λαμβάνουν αποφάσεις με τη δύναμη της λογικής και όχι με τη δύναμη των ενστίκτων και των κινήτρων με την οποία λαμβάνουν αποφάσεις τα άλογα όντα. Η ύπαρξη αυτού που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν Παιδεία.

Αντίθετα, βασική προϋπόθεση ανάπτυξης και λειτουργίας των πολιτευμάτων της Δεσποτείας και Μοναρχίας είναι οι άνθρωποι να πιστεύουν· να πιστεύουν στη σοφία των ηγετών / μεσσιών που μόνο αυτοί και όχι το σύνολο των πολιτών, μπορεί να λαμβάνει τις μείζονες πολιτικές αποφάσεις. Να θυμίσουμε ότι η πληθώρα των ελασσόνων αποφάσεων, που επάγονται και περιορίζονται από τις μείζονες, λαμβάνονται και υλοποιούνται πάντοτε από τους υπηρέτες/ διακόνους των μεσσιών.

Τέτοιοι μεσσίες / ηγέτες είχαν, στις διάφορες εποχές, το στάτους: του Θεού ( οι Φαραώ της Αιγύπτου), του αντιπροσώπου του Θεού (οι ελαίου Θεού Βασιλείς) , ή του μεγαλοφυούς προστάτη των πολιτών ο οποίος είναι αιρετός, άλλα αρκετές φορές είναι κατά βάθος αυθαίρετος, (αυτό-αιρετός, μη αιρετός).

Τα προηγούμενα οδηγούν στο στέρεο συμπέρασμα ότι: (1) Στις μεγάλες χώρες, στις οποίες οι πολίτες είναι πρακτικά αδύνατο να έχουν τη λειτουργική και οικονομική δυνατότητα να αλληλοενημερώνονται, να διαβουλεύονται και να λαμβάνουν αποφάσεις με δημοψηφίσματα, τα βέλτιστα στην πράξη πολιτεύματα είναι η Απόλυτη ή η Συνταγματική Μοναρχία και η δημιουργία στους πολίτες δογματικής νοοτροπίας. Νοοτροπίας δηλαδή στην οποία η αλήθεια βρίσκεται στη λογική των μεσσιών και όχι στη λογική του κάθε ανθρώπου. (2) Στις μικρές χώρες στις οποίες υπάρχει η λειτουργική και οικονομική δυνατότητα πραγματοποίησης των προαναφερθεισών λειτουργιών, το βέλτιστο στην πράξη πολίτευμα είναι η Δημοκρατία, που αποτελεί άσκηση για την ισότητα και ελευθερία των ανθρώπων· που αποτελεί άσκηση ανάπτυξης της λογικής και της ευθύνης· που αποτελεί την Παιδεία της Παιδείας (2). (3) Η δογματική αντίληψη αποτελεί το θεμέλιο του Δεσποτισμού και της Μοναρχίας, ενώ η λογική αντίληψη αποτελεί το θεμέλιο της αληθινής, της Άμεσης Δημοκρατίας.

Μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα η πραγματοποίηση των προαναφερθεισών λειτουργιών απαιτούσε τη φυσική παρουσία των ανθρώπων σε «κοινό χώρο και χρόνο», γεγονός που έκανε κατάλληλες για το πολίτευμα της Δημοκρατίας, μόνο τις μικρές σε έκταση και πληθυσμό Χώρες. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται και από το ιστορικό γεγονός σύμφωνα με το οποίο το πολίτευμα της Δημοκρατίας λειτούργησε μόνο στα μικρά κράτη-πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Όταν τα κράτη-πόλεις πέθαναν, πέθανε και η Δημοκρατία.

Αντίθετα, στα κράτη μεγάλης έκτασης και πληθυσμού, που η επικοινωνία με την παρουσία των ανθρώπων σε «κοινό χώρο και χρόνο» ήταν πρακτικά ανέφικτη, ουδέποτε λειτούργησε αληθινή Δημοκρατία. Αντί της Δημοκρατίας λειτούργησαν, κατ’ ανάγκη, ολιγαρχικά πολιτεύματα, ή πολιτεύματα «σαν τη Δημοκρατία», στα οποία την εξουσία δεν ασκούσαν οι ίδιοι οι πολίτες αλλά οι αντιπρόσωποι των πολιτών .

Από τα τέλη όμως του 20ου αιώνα, η ενημέρωση και επικοινωνία των ανθρώπων πραγματοποιείται με συστήματα της τεχνολογίας (Συστήματα τηλεφωνίας, Ραδιοφωνίας, Τηλεόρασης, Πληροφορικής) , τα οποία δεν απαιτούν την παρουσία των ανθρώπων σε «κοινό χώρο και χρόνο». Είναι τα συστήματα Τηλε – Επικοινωνιών/ Ενημέρωσης/ Πληροφορικής. Σήμερα το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της πληροφορίας διακινείται με τεχνολογικά συστήματα και όχι με την παραδοσιακή μέθοδο της φυσικής παρουσίας.

Τεχνολογικά μέσα επικοινωνίας και πολιτεύματα

Στην ανάπτυξη και λειτουργία των διαφόρων πολιτευμάτων, ισχυρά συνέβαλαν τα τεχνολογικά συστήματα επικοινωνιών που ονομάζονται Μέσα Μαζικών Επικοινωνιών, ΜΜΕ, (εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνία, τηλεόραση).

Στα ΜΜΕ ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων μπορεί να λαμβάνει τις πληροφορίες που αποστέλλουν κάποιοι λίγοι, χωρίς αυτοί που λαμβάνουν την πληροφορία να έχουν τη δυνατότητα αποστολής. Όπως ήταν αναμενόμενο οι λίγοι άνθρωποι, που είχαν αυτό το προνόμιο, απέκτησαν μεγάλη ισχύ, ίση και πολλές φόρες μεγαλύτερη από την ισχύ των τριών θεσμικών εξουσιών· της Νομοθετικής, της Εκτελεστικής και της Δικαστικής εξουσίας. Δικαίως οι άνθρωποι αυτοί ονομάσθηκαν 4η εξουσία. Η αιτία αυτού του φαινομένου βρίσκεται κατά βάθος στα τεχνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των ΜΜΕ.

Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι τα ΜΜΕ είναι μία «ολιγαρχική τεχνολογία» γιατί σε αυτήν έχουν δυνατότητα αποστολής μαζικής πληροφορίας, μόνο οι άνθρωποι που διαθέτουν χρήματα και τον εν ανεπαρκεία φυσικό πόρο των συχνοτήτων.

Η συμβολή των ΜΜΕ και συγκεκριμένα της Ραδιοφωνίας στην ανάπτυξη ολιγαρχικών πολιτευμάτων προκύπτει και από τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα: (1) Η επιδημία δικτατορικών πολιτευμάτων στην Ευρώπη (Γερμανία /Ναζισμός, Ιταλία / Φασισμός, Ισπανία /Φασισμός, ….), συμπίπτει χρονικά με την απογείωση της τεχνολογίας της Ραδιοφωνίας των ηλεκτρονικών λυχνιών. (2) Η Ναζιστική Γερμανία κατανοώντας τη μεγάλη δύναμη της Ραδιοφωνίας στην προώθηση των στόχων της, ανέπτυξε ένα απλό και χαμηλού κόστους ραδιόφωνο το οποίο οι Γερμανοί μπορούσαν να προμηθευτούν με …γραμματόσημα. Οι λόγοι αυτής της προσφοράς του Ναζιστικού καθεστώτος ευνόητοι.

Στα χρόνια της Τηλεόρασης δεν εμφανίστηκαν επιδημίες δικτατοριών, εμφανίστηκαν όμως φαινόμενα κατάργησης του πνεύματος των Νόμων με ταυτόχρονη διατήρηση του «γράμματος» τους. Η δύναμη της τηλεόρασης, που εκπέμπει πληροφορίες σε μορφή: ομιλίας, κειμένου, εικόνας, και βίντεο, είναι τόσο μεγάλη που νίκησε το πνεύμα των Νόμων. Σε αυτή τη «νίκη» προφανώς σημαντικά βοήθησε και η ιδιοτέλεια των αρχόντων/ αντιπροσώπων.

Όνειρο των ουμανιστών αλλά και επιδίωξη των αρμοδίων επιστημόνων ήταν να αναπτυχτεί μία τεχνολογία που θα διασφάλιζε σε όλους τους πολίτες – πλούσιους και φτωχούς, της ανώτατης και στοιχειώδους εκπαίδευσης – τη λειτουργική και οικονομική δυνατότητα αποστολής και λήψης μαζικής πληροφορίας. Μια τέτοια τεχνολογία προφανώς θα ήταν κατάλληλη για δημοκρατικά και ακατάλληλη για ολιγαρχικά πολιτεύματα.

Αυτή η τεχνολογία, που αναπτύχθηκε την τελευταία 10ετια του 20ου αιώνα, είναι η τεχνολογία των Αμφι – Ενεργών Δικτύων· είναι η τεχνολογία του INTERNET (INTERactive NETwork), η οποία, ως προς τις δυνατότητες επικοινωνίας, « έκανε όλο τον κόσμο ένα μικρό χωριό».

Το κριτήριο του Μοντεσκιέ στην ψηφιακή εποχή

Λαμβάνοντας υπόψη: (1) Τις νέες δυνατότητες επικοινωνίας, διακίνησης και διαχείρισης των πληροφοριών, (2) ότι αυτές οι φανταστικά μεγάλες δυνατότητες, γίνονται επικίνδυνες εάν χρησιμοποιηθούν στον τομέα άσκησης της εξουσίας από τους ολίγους και όχι από το σύνολο των πολιτών, (3) ότι η ψηφιακή τεχνολογία ήδη χρησιμοποιείται και θα χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό, στην άσκησης της εξουσίας, ανεξάρτητα αν οι θεσμοί που υπηρετούνται από αυτή είναι ολιγαρχικοί ή ψευδοδημοκρατικοί, (4) ότι το Υπουργείο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης έχει σαν στόχο την χρήση της τεχνολογίας στα πλαίσια του ισχύοντος Συντάγματος/ Πολιτεύματος, μπορούμε σήμερα, στην Κοινωνία της Πληροφορίας, να διατυπώσουμε το κριτήριο του Μοντεσκιέ ως ακολούθως:

«Οι χώρες στις οποίες η διείσδυση της ψηφιακής/ ιντερνετικής τεχνολογίας είναι επαρκής, μπορούν και πρέπει να έχουν το πολίτευμα της αρχαιοελληνικής της Άμεσης Δημοκρατίας, με προσαρμογή των αρχών και των πρακτικών της στα οικονομικά, κοινωνικά και ιδίως τεχνολογικά δεδομένα του 21ου αιώνα.»

Σημαντικό στοιχείο αυτής της διατύπωσης αποτελεί η άποψη ότι η αλλαγή του Συντάγματος/ Πολιτεύματος προς τις αρχές της Άμεσης Δημοκρατίας, είναι όχι απλά δυνατή, αλλά αναγκαία και επείγουσα. Η ανάγκη αυτή δημιουργείται από τους ακόλουθους δύο λόγους: (1) Η νέα τεχνολογία ήδη χρησιμοποιείται και θα χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό, σαν εργαλείο άσκησης της εξουσίας, ανεξάρτητα από τη μορφή του πολιτεύματος . (2) Η χρήση της πολύ μεγάλης δύναμης της νέας τεχνολογίας στην άσκηση της εξουσίας από τους ολίγους – έστω και αν αυτοί είναι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι – θα οδηγήσει με νομοτελειακή βεβαιότητα σε πολιτεύματα αυξημένης εντροπίας· θα οδηγήσει στα πολιτεύματα των Μεγάλων Αδελφών που περιγράφει ο Τζωρτζ Όργουελ στο βιβλίο του 1984.

Συμπέρασμα

Η διείσδυση (penetration) της ιντερνετικής τεχνολογίας μιας χώρας εκφράζεται, με το ποσοστό των ανθρώπων που έχουν, πρόσβαση στο Ιντερνέτ και εξοικείωση με τη χρήση του. Στη χώρα μας, το 60% περίπου των νοικοκυριών διαθέτει σταθερές ευρυζωνικές συνδέσεις, στις οποίες πρέπει να προστεθούν και οι ευρυζωνικές συνδέσεις των δικτύων κινητής τηλεφωνίας. Παράλληλα με αυτή την αύξηση, έχει βελτιωθεί, τόσο η ποιότητα των εφαρμογών όσο και η εξοικείωση των πολιτών με τη χρήση της νέας τεχνολογίας. Τα στοιχεία αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η κρίσιμη δραστηριότητα για τη διεύρυνση της Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας προς τις αρχές της Άμεσης Δημοκρατίας, είναι οι Συνταγματικές/ Νομοθετικές αλλαγές και όχι η ωριμότητα της τεχνολογίας.

Μακάρι η χρήση της νέας τεχνολογίας, που με τόλμη γίνεται σήμερα σε τόσους προβληματικούς τομείς της χώρας – εφορία, υγεία, κοινωνική ασφάλεια, δημόσια ασφάλεια,.. – δημιουργώντας βάσιμες ελπίδες για το αύριο, να επεκταθεί και στον τομέα άσκησης της εξουσίας· μακάρι η Ελλάδα να γίνει ξανά το Λίκνο της Δημοκρατίας, το Λίκνο της Ψηφιακής Άμεσης Δημοκρατίας.

Σημειώσεις

(1)  Κατά τον αείμνηστο καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Αριστόβουλο Μάνεση,  ”Η βαθύτερη έννοια του πολιτεύματος συμπίπτει με την έννοια του Συντάγματος”. Αυτό στη γλώσσα των μαθηματικών  διατυπώνεται με την εξίσωση: Πολίτευμα = Σύνταγμα.

(2)  http://www.dd-democracy.gr/article.asp?Id=19

Στην τεχνολογία, πολλοί νοιάζονται για το εσωτερικό, τη δομή, τα συστατικά. Κι άλλοι -επίσης πολλοί- αναζητούν πάνω απ´όλα το όμορφο, το γοητευτικό, το ξεχωριστό. Πολλοί αγοράζουν μια συσκευή κι άλλοι πολλοί αναζητούν μια σχεδιαστική πρόταση! Η ιδέα αυτή ήταν από τη δεκαετία του ’70 στον πυρήνα της επιτυχίας της Apple. Ήταν ιδέα του Στιβ Τζομπς, να δαπανήσει τα επιπλέον χρήματα που απαιτούνταν, προκειμένου να διαθέτει το Apple II ένα λείο πλαστικό περίβλημα, κάνοντας το προϊόν της εταιρείας πρότυπο αισθητικής για κάθε σπίτι – και μιλάμε για τριάντα χρόνια πριν!

Δεν τον συμπαθούσα. Ήμουν -και παραμένω- από τους “άλλους”, του Γκέιτς. Αλλά τον εκτιμούσα. Και με γοήτευσε και μένα, όταν βρέθηκα, για δύο ώρες, σε μια ομιλία του στο Σαν Φρανσίσκο, πριν από αρκετά χρόνια. Διέκρινες το ταλέντο του, αναγνώριζες την ευφυΐα του, παραδεχόσουν την ικανότητά του να πουλά καλές συσκευές για τέλειες, έχοντάς τες πρώτα μεταμοφώσει, όπως μόνο εκείνος ήξερε, σε εμβληματικές – θαρρείς σε υπνώτιζε… Και πώς το περνούσε αυτό και σε όλους τους συνεργάτες του, μέχρι τον τελευταίο πωλητή σε… κάτι μικρές χώρες σαν την Ελλάδα! Δε θα ξεχάσω τη… γνωριμία μου με τον iMac στο γραφείο μου – ήμουν αρχισυντάκτης στον “Κόσμο του Internet” τότε: μία ώρα παρουσίαση από την υπεύθυνη πωλήτρια, όλα εξαιρετικά και τέλεια, εκτός από μια μικρή λεπτομέρεια: δεν έβλεπα πουθενά εκείνη την απαραίτητη σχισμή, για τις δισκέτες των 3,5“! “Μα δεν δέχεται δισκέτες” μου απάντησε με χαρακτηριστική άνεση και αυτοπεποίθηση η πωλήτρια, “σήμερα πλέον όλοι διαθέτουν Internet!”. Ήταν 1998, ήμαστε στην Ελλάδα…

Βούρκωσα, όταν άκουσα στο τοπικό ραδιόφωνο του Βερολίνου πως ο Στιβ Τζομπς δεν ζει πια… Χαράματα της 6ης Οκτωβρίου 2011. Το ένα κομμάτι του κόσμου μου, του κόσμου της τεχνολογίας, την οποία αγαπάω και για την οποία γράφω είκοσι χρόνια τώρα, δεν υπάρχει πια… Οι συσκευές είναι εδώ, μα η ψυχή τους όχι. Και όσο κι αν είμαι οπαδός της θεωρίας που βάζει -τελικά- τη λειτουργικότητα πάνω από την ομορφιά, λυπάμαι πραγματικά που δε θα… εκνευριστώ ξανά, απολαμβάνοντας το νέο προϊόν που σκέφτηκε η ιδιοφυΐα που λεγόταν Στιβ Τζομπς – ή ακριβώς γι´αυτό!

The notion of Entropy

The term “Entropy” comes out from the Greek words “εν & τροπή” (in & conversion). The term was at first used from the German Physicist Clausious to express the difficulty of heat conversion into mechanical work. In a broader sense the term entropy expresses the measure of internal difficulty to transform one physical entity to another.

From another approach, the term expresses the degree of difficulty of a system to implement its task. High entropy means great reduction of the system’s ability to implement its task.

In thermodynamics when entropy obtains its maximum value then the production ability nullifies and then the thermodynamic death occurs. Similar results happen to all other systems, e.g. social, political, those of informatics.

The Law of Entropy

According to this law “all spontaneous changes in nature result to entropy increase”. This evidently means that the reduction of the ability of the systems (entropy increase) is deterministically certain.

People do not need to toil for the deconstruction of the systems, as it is no needed to toil for the water running to the sea from the top of a mountain. The best they have to do is not to impede nature’s effort to reduce the rate of increase of entropy. This rate reduction, known and as negative entropy, can not overturn its law, but only to delay the entropy increase.

Negative entropy is created either from nature, when she is not raped by people, or from people’s efforts to reduce the entropy of the human systems.

But sometimes people ignore the law of entropy. Many times people proceed to nature raping and actions that increase the entropy.

The Entropy definitions

In the various branches of Physics the previously-mentioned general definition is specialized both qualitatively and in quantity by using higher mathematics. However such a mathematical formulation is understandable only by those who know the mathematical language. To avoid this difficulty, the entropy notion is expressed below qualitatively only. Mathematical definitions of entropy are briefly stated in footnotes.

The Entropy in Thermodynamics [1]

In thermodynamics entropy is defined as “the measure of transformation difficulty of thermal energy to mechanical energy”. Big entropy means a big difficulty in transformation and vice-versa. When entropy reaches its possible maximum, then thermodynamic systems can’t produce any mechanical work.

The Entropy in Statistics and in Quantum Mechanics [2]

In modern Physics entropy is defined as “the measure of disorder (ataxia) of matter elements”.  A high ataxia means high entropy that is reduced ability of the system in producing useful work. It is important to clarify that the term ataxia here refers to the energy disorder of matter elements.

The Entropy in Informatics [3]

In informatics, “entropy is defined the reverse of the measure of information”. Reliable information is achieved when the entropy is low and consequently the system has increased ability.

The term “transparency” used from politicians and socialists means in reality existence of low entropy in the political and social systems respectively.

It might be interesting to remind that disorder and information have a contrary relation. Great disorder means little information and vice-versa. We do know this relation from our experience when arranging a disorderly and an orderly storehouse.

The entropy in Sociology and Politics

We do not know whether there exist a mathematical nor a generally accepted logical entropy definition for the social and the political systems. This happens either because our knowledge on the subject is small, or because a mathematical definition of entropy in this case does not exist.

From sources found in the Internet, we drew the conclusion that “entropy in social and political systems is the measure of their degradation”. Big entropy means great decay of the respective system. And when entropy reaches its maximum value then the social and/or the political death takes place.

From the aforementioned and from other data is can be concluded that the notion of entropy in various branches, modern physics, informatics, sociology, politics, is actually the same

The entropy of Political Systems

In order to understand the notion of entropy of the political systems it is necessary to clarify the notion of ataxia in those systems.

What is the ataxia which constitutes the entropy of the political systems?

Starting from the physical/moral postulate that pepole have out of nature power (freedom, force, energy), which means that they have the possibility to take and to execute decisions, we conclude that order exist when all men (in a political system) have this possibility, that nature has gifted them. Consequently disorder (ataxia) is the opposite. In ataxia the power is not controlled by the people/owners of power, but is concentrated to a few men who control it. [4]. The higher the power concentration is, the bigger the entropy becomes.

In the Ancient Greek form of government, that of Direct Democracy, the entropy was minimum. This happened because:

(1). All the citizens have the status of ruler and being ruled so the concentration of power was the least possible.

(2). When all citizens rule, the limitation of information is neither possible, nor has any meaning. So the amount of information is the maximum, compared to what happens in other forms of government. In the absolute monarchies happens just the opposite. Entropy obtains a maximum value, because the people power is concentrated in one man’s hands only. The information has a minimum value, because only those who handle the power have access to it and they do not want to disseminate it. Simple citizens have not such a possibility.

The entropy in all other forms of government depends upon the number of people exercising the power and is reduced when the number of those persons increases.

The entropy in the representative democracies has values between this in monarchies and that in the Direct Democracy, because, at least in theory, the power is concentrated to the representatives, (and not to all citizens). But even this does not happen. What happens, everybody knows. In practice, the power is concentrated in one man’s hands. For instance in Greece, according to its institutions, the power is concentrated in the hands of the Prime Minister. For this reason the power concentration is actually many times greater from what the Constitution prescribes. The great concentration of power is the reason for the entropy increase and for the crisis of today representative democracies.

Today the entropy of the representative democracies is closer to that of monarchies than to that of authentic (the direct) democracies. This fact constitutes a logical contradiction, a hypocrisy and selfishness of our representatives if it is taken under consideration that the representative democracies are those which have overthrown monarchies to install democracies.

The law of entropy in the Political Systems

The law of entropy has a high value in all systems and consequently to political ones. Knowing the present entropy and estimating the future one, we can draw certain conclusions for the systems ability and their fall.

In the frames of logic that the ataxia of the political/social systems is proportional to the concentration of power, the before-mentioned law of entropy may be rephrased as follows:

“In the political systems, all spontaneous transactions tend towards the increase of power concentration “[5]

This means that the increase of the power concentration is developing with deterministic certainty. It does not need any institutional assistance. On the contrary, institutional assistance is needed for the retardation of the power concentration increasing; institutional assistance is needed for the development negative entropy.

Institutions for the development of negative entropy are: the full independence of the legislative, of the executive and the juridical power, the limited duration on exerting the power ruling, the use of raffling instead of election whenever there are the appropriate presuppositions

In Ancient Athens, though the law of entropy was unknown, the duration of being in power was one year and the nomination of rulers took place by raffling or by election the best citizens for the execution of certain power and raffling among them for the final choose.

From the previously mentioned thoughts we conclude that many of nowadays institutions contribute not to the reduction of entropy but to its increase. Some of those institutions are: the competence diminution of the President of Democracy, the substantial degradation of the Parliament’s role, the election (in reality nomination) of the members of parliament from a list, the full abrogation of raffling, and others.

Conclusions

Since the crisis of the political systems is owed to the increase of entropy, its surpassing can be achieved through one way: By broadening nowadays democracies with the spirit and the principles of the Ancient Greek Direct Democracy, adapted to the 21^st century data.

Such a surpassing is today, functionally and economically, feasible by means of the digital technology.

Δημοσιεύθηκε στο dd-democracy.gr

NOTES

[1] It is the first definition of entropy as stated from the German Physicist Rudolf Clausious(1822-1888). The entropy is defined from the relation ds=dQ/T where ds=to entropy change, dQ=heat’s change in an irreversible change and T=the absolute temperature.

[2] The definition of entropy in Statistical Mechanics was given from the Austrian Physicist Ludwich Boltzmann (1844-1906). According to him the entropy is defined from the relation S=klnW, where S the entropy, k=the Boltzmann’s constant, ln=the natural logarithm and W=the parameter of ataxia (disorder).

[3] The definition of entropy in Informatics was given from the American Mathematician and Electrical Engineer Claude Shannon (1916-2001). This definition is similar to that of Boltzmann’s. Then, Shannon proves that the sum of entropy S and of the information I in a physical system is constant. That is  S+I=C or S=C-I. From this relation comes out the before-mentioned physical notion of entropy. Furthermore when the information becomes zero (I=0) the entropy becomes maximum (S=C) and vice-versa.

[4] Owing to the fact that the transference of power is determinately impossible, the concentration of power is realized by voluntary or involuntary concession of the right that somebody else controls the  power of the people, e.g. the king, the leader or the representative.

[5] The Direct Democracy in Telearea, by Demosthenes Kyriazis, Patakis’ Publications 2005. English version:  http://issuu.com/georgepapagiannis/docs/telearea

Αρκετά αργότερα, μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τη διοίκηση της κατεστραμμένης γερμανικής οικονομίας είχαν αναλάβει οι σύμμαχοι, ένας άγγλος αξιωματικός στο Ανόβερο, για να τονώσει την εμπορική κίνηση στην περιοχή, σκέφτηκε να δημιουργήσει μια γενική εμπορική έκθεση στην πόλη – κάτι σαν τη ΔΕΘ, εδώ στην Ελλάδα (αλλά εδώ, σπεύδω να συμπληρώσω, πως εξαντλούνται απότομα όλες οι ομοιότητες της εγχώριας εμποροπανηγύρεως με τις άρτιες, λειτουργικές και αποδοτικές εμπορικές εκθέσεις της Γερμανίας…).

Πολύ γρήγορα και με την ανάπτυξη -αργότερα- κλαδικών εκθέσεων σε άλλες πόλεις, η Γερμανία έγινε πράγματι η χώρα των εκθέσεων και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να προηγείται παγκόσμια. Είναι χαρακτηριστικό πως η λεγόμενη “leadfair”, η κορυφαία εμπορική έκθεση σε κάθε τομέα της επιχειρηματικής δραστηριότητας, για τους περισσότερους κλάδους διοργανώνεται σε κάποια γερμανική πόλη! Σε μεγάλο βαθμό, το “οικονομικό θαύμα” της Γερμανίας μετά τον Πόλεμο οφείλεται στις εκθέσεις. Βοηθάει πολύ όταν κάθε φορά έρχεται τόσος κόσμος στις γερμανικές πόλεις – είναι σα να παίζεις ποδόσφαιρο μονίμως στο… γήπεδό σου!

Για να περιοριστούμε στο χώρο της τεχνολογίας, ενώ από το 2008 -λόγω της παγκόσμιας ύφεσης- έχουν ακυρωθεί δεκάδες εκθέσεις του κλάδου πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, η Γερμανία… παραμένει σταθερή – και η IFA, η πιο παλιά έκθεση ηλεκτρονικών ειδών της Ευρώπης, κορυφαία!

Η IFA πραγματοποιείται κάθε χρόνο στο Βερολίνο, εκεί γύρω στο πέρασμα από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο. Πέρσι, μάλιστα, γιόρτασε τις 50 διοργανώσεις της! Στη γερμανική πρωτεύουσα άρχισαν όλα, το 1924, με εκθέματα ραδιοφωνικές συσκευές (τελευταία λέξη της εποχής) και μόλις 242 εκθέτες. Το 1950 η έκθεση μετακόμισε στο Ντίσελντορφ (αφού το Βερολίνο είχε καταστραφεί από τον Πόλεμο), ενώ το 1957 γιόρτασε την 20ή της διοργάνωση στη Φρανκφούρτη, προσελκύοντας ακριβώς 199 εκθέτες. Το 1961 η IFA επέστρεψε στο Βερολίνο με 158 εκθέτες, ενώ το 1965 μετακόμισε στη Στουτγκάρδη. Το 1971 το Βερολίνο ξαναπήρε τη σκυτάλη και από τότε η έκθεση διεξάγεται εκεί.

Οι πρωτιές της IFA δεν είναι λίγες: 1931 – πρώτη εκπομπή ηλεκτρονικής τηλεόρασης, 1949 – πρώτη ραδιοεκπομπή στα FM, 1967 – πρεμιέρα της έγχρωμης τηλεόρασης (PAL), 1983 – πρεμιέρα του πρώτου CD-Player, 1991 – εμφάνιση του MP3… Τα τελευταία χρόνια η δημοτικότητά της αυξήθηκε θεαματικά και φαίνεται να έχει γίνει η αγαπημένη έκθεση όλων των εταιρειών κατασκευής καταναλωτικών ηλεκτρονικών ειδών. Εδώ πρωτοπαρουσιάζονται όλα τα προϊόντα που θα φτάσουν στα ράφια των καταστημάτων προς τα Χριστούγεννα και τις αρχές του επόμενου έτους. Και φέτος, για τέταρτη διαδοχική χρονιά, η IFA θα συμπεριλάβει και λευκές συσκευές (ψυγεία, κουζίνες, πλυντήρια κλπ.). Φυσικά, έξυπνα τηλέφωνα, υπολογιστές-ταμπλέτες και τρισδιάστατες τηλεοράσεις είναι αυτά που, πάνω απ´όλα, αναμένεται να προσελκύσουν τους εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες της έκθεσης.

Σε συνδυασμό με τις καλοκαιρινές διακοπές σας στην κεντρική Ευρώπη ή αποκλειστικά και μόνο για ένα τριήμερο στην πρωτεύουσα της Γερμανίας (και ολόκληρης της Ευρώπης – ας μη γελιόμαστε) με… ισχυρή δόση τεχνολογικής καινοτομίας, η IFA περιμένει και φέτος (02.-07.09.2011) τους επισκέπτες της.

Η Gartner έχει ορίσει το cloud computing ως ένα “στυλ computing, στο οποίο δυνατότητες πληροφορικής υποδομής κλιμακούμενες σε τεράστιο βαθμό παρέχονται σε μια μορφή υπηρεσίας σε πολλαπλούς εξωτερικούς πελάτες”. Πέρα από τον ορισμό της Gartner, όμως, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τα διάφορα clouds διαθέτουν και ένα self-service interface το οποίο παρέχει στους πελάτες τη δυνατότητα να αγοράσουν resources σε δεδομένη χρονική στιγμή και να σταματήσουν να τις χρησιμοποιούν όταν πλέον δεν θα είναι απαραίτητες.

Το cloud δεν είναι στην πραγματικότητα μια τεχνολογία από μόνο του. Κατά βάση αποτελεί μια προσέγγιση στην δημιουργία υπηρεσιών IT, οι οποίες μπορούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο την αυξανόμενη δύναμη του hardware αλλά και των τεχνολογιών virtualization, που συνδυάζουν πολλούς servers σε μεγάλα pools resources αλλά και διαιρούν ενιαίους servers σε πολλαπλά εικονικά συστήματα, τα οποία μπορούν να ξεκινούν και να σταματούν ανά πάσα στιγμή.

Παρατηρούμε πως ενώ για τους μυημένους το cloud computing (ειδικότερα το Private Cloud και το Software As A Service) προβάλλουν ως εξαιρετικές προοπτικές για το μέλλον, εντούτοις το public cloud (όπου διαβαθμισμένες υπηρεσίες και κρίσιμοι πληροφοριακοί πόροι ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο εξωτερικής ή εσωτερικής απειλής) δεν αποτελεί σε καμμία περίπτωση πανάκεια για όλες τις αδυναμίες που παρατηρούνται σε στατικότερα και κλασσικότερα σενάρια υποδομών (data center, self owned resources, human resources). Εδώ εκφράζονται πολλές αντιρρήσεις και επιφυλάξεις αναφορικά με τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει κάποια εκμετάλλευση κενών ασφαλείας, και μάλιστα, καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η απόδοση ευθυνών, δεδομένης της διασποράς πόρων, ρόλων αλλά και της φύσης των ίδιων των δεδομένων όταν τοποθετούνται σε προσβάσιμα από public cloud σημεία.

Είναι παραπάνω από χρόνος από τότε που πρωτοδιάβασα το παρακάτω άρθρο του  Ι. Γιανναράκη (Αθήνα – Τετάρτη 17 Μαρτίου 2010, στο www.in.gr και στο ΒΗΜΑ, 28-3-2010).

“Σαν συννεφάκι αναπαριστούν οι τεχνολόγοι του Ιnternet το Διαδίκτυο στις μελέτες και στα σχεδιαγράμματά τους. Ενα συννεφάκι που κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς γίνεται μέσα του, ποιες είναι οι διαδρομές που κρύβει, πού είναι η αρχή και πού το τέλος του… Και ο λόγος γι΄ αυτή την απροσδιοριστία δεν είναι άλλος από την ταχύτητα με την οποία αλλάζουν τα πράγματα στο Διαδίκτυο καθώς δισεκατομμύρια ανθρώπινες και τεχνολογικές οντότητες προσθέτουν κάτι καινούργιο κάθε στιγμή. Το διαδικτυακό σύννεφο μοιάζει μαγικό… Ετσι όμως δεν ήταν τα σύννεφα σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, στους μύθους και στους θρύλους της; Από αυτά δεν μπαινόβγαιναν θεοί και δαίμονες, ήρωες και μάγοι; Μέσα από αυτά δεν αναζητούσε η ανθρώπινη φαντασία την υπέρβαση του γήινου και την περιπλάνηση στους αιθέρες; Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα.

Ετοιμαστείτε για νέα απογείωση! Μια πρωτόγνωρη δυνατότητα ξεπροβάλλει μέσα από το συννεφάκι καθώς εκατοντάδες εκατομμύρια συνδεδεμένοι υπολογιστές μπορούν όχι μόνο να επικοινωνήσουν μεταξύ τους αλλά και να συντονιστούν στην εκτέλεση μεγάλων υπολογιστικών έργων που κανείς δεν θα μπορούσε να φέρει εις πέρας μόνος του. Δισεκατομμύρια ψηφιακοί νευρώνες σχηματίζουν έναν ηλεκτρονικό εγκέφαλο που το μέγεθός του σήμερα συγκρίνεται με αυτόν της κατσαρίδας, αλλά ο ρυθμός ανάπτυξής του είναι ασύλληπτος. Χάρη σε αυτόν προβλήματα της Μοριακής Βιολογίας που κάποτε απαιτούσαν μήνες επεξεργασίας λύνονται σε λίγα λεπτά. Ισχυρότατα συστήματα κρυπτογράφησης αντιστέκονται μόνο για λίγες ώρες σε αυτή τη νέα προμηθεϊκή δύναμη. Τι θα μας φέρει το – όχι μακρινό- μέλλον, μόνο η πιο τολμηρή φαντασία μπορεί να το προβλέψει.

Το εκπληκτικό είναι ότι αυτή την πρωτόγνωρη δυνατότητα, τον “υπολογιστή-σύννεφο” – το cloud computing είναι ο νέος τεχνικός όρος – μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε σήμερα, τώρα! Οι μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, οι φορείς του Δημοσίου, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, μπορούν να αποκτήσουν όση υπολογιστική ισχύ χρειάζονται, μαζί και τις απαιτούμενες εφαρμογές και τον αποθηκευτικό χώρο, άμεσα και με κόστος πολύ μικρότερο από αυτό της αγοράς και εγκατάστασης ιδιόκτητου εξοπλισμού. Μάλιστα πολλές επιχειρήσεις αλλά και δημόσιοι φορείς στην Ευρώπη και στην Αμερική, ανάμεσά τους το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο Αmazon. com αλλά και η κυβέρνηση των ΗΠΑ, επιδιώκουν να διασυνδέσουν τα υπολογιστικά κέντρα τους στη λογική του cloud computing για να κάνουν πιο ορθολογική τη χρήση των τεχνολογικών πόρων τους παρέχοντας και υπηρεσίες σε τρίτους.

Ο “υπολογιστής-σύννεφο” δημιουργεί νέες δυνατότητες και ευκαιρίες για την Ελλάδα. Επιτρέπει στις επιχειρήσεις να ανοίξουν “ηλεκτρονικά καταστήματα”, ή να οργανώσουν τις πολύτιμες πληροφορίες τους χωρίς να εμπλακούν σε περίπλοκες διαδικασίες εγκαταστάσεων εξοπλισμού και χωρίς να πληρώσουν το μεγάλο κόστος αγοράς. Εξοικονομούν έτσι χρόνο και χρήμα και- το κυριότερο- ασχολούνται με την καθεαυτό δουλειά τους και όχι με την τεχνολογική ενσωμάτωση. Και αν αυτό ισχύει μία φορά για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, ισχύει πέντε και δέκα φορές για το Δημόσιο, όπου οι ανάγκες είναι πιεστικές, οι ελλείψεις πολλές, οι καθυστερήσεις μεγάλες και τα χρήματα ελάχιστα… ”

Από την άλλη πλευρά, εκτός από την θέση υπάρχει και η αντίθεση όπως εκφράζεται από αρθρογράφους με ιδιαίτερο ειδικό βάρος στην παγκόσμια αρθρογραφία και στην blogόσφαιρα, όπως ο John C. Dvorak: “The cloud vendors go on and on about how the cloud is more, not less secure. I’ve only encountered security problems when the cloud was involved. Millions of credit cards are stolen right off “secure” cloud websites every year. I do not see this changing. And think about this: Everything in this industry consolidates, at one time or another, to just a very few players in any given sector, which means the cloud vendors will probably do the same. All you’ll have are about three players. That means the efforts of hackers will be more targeted and more likely to succeed. Insofar as massive data breaches are concerned, we ain’t seen nothing yet.”

Από τα παραπάνω καθίσταται προφανής η θέση και η αντίθεση. Το ζητούμενο, όπως πάντα, είναι η σύνθεσή τους.

Προσωπικά, ως διαχειριστής αλλά και συντονιστής ιστοχώρων συζητήσεων (forums) και αλληλεπιδρώντας καθημερινά με το Web 2.0, δεν μπορώ να φανταστώ πια την καθημερινότητα χωρίς αυτό (πληρωμή κάθε λογαριασμού σε ουρές… αντί για e-banking & mobile banking, άνοιγμα email μόνο στον σταθερό σας υπολογιστή μέσω του κατάλληλου προγράμματος … αντί για mobile messaging & web based email, χρήση του υπολογιστή στο σπίτι μόνο όταν είσαστε εκεί… αντί για Remote Access Services).

Από την άλλη, διαχειρίζομαι κρίσιμα συστήματα στον εργασιακό μου χώρο όπου η πιθανότητα διαρροής εμπιστευτικών δεδομένων αποτελεί όχι απλά ανασταλτικό παράγοντα μεταφοράς πόρων στο cloud αλλά και αιτία απώλειας κεφαλαίων, εργασιακών θέσεων και πιθανή απειλή για την ύπαρξη ολόκληρων εταιρειών… όταν στοχευμένες επιθέσεις hacking καταφέρνουν να γονατίσουν εταιρείες όπως η Sony και η Amazon, πόσο ρεαλιστικά μπορεί κάποιος να αισθάνεται ασφάλεια στο web;

Επειδή τα πρακτικά αλλά και οικονομικά οφέλη της χρήσης του cloud είναι καταλυτικά σε μια εποχή όπου ειδικά στην χώρα μας οι επενδύσεις σε πληροφοριακές υποδομές συρρικνώνονται, ίσως αποτελεί συνετή επιλογή η λελογισμένη μετάβαση στο “σύννεφο” αλλά ποτέ με νοοτροπία επανάπαυσης και τυφλής εμπιστοσύνης σε υποδομές που είναι διαχειρίσιμες αλλού. Πρέπει να γίνεται διαρκής επανεξέταση των συνθηκών εξάρτησης από πληροφοριακές υποδομές πέρα από τον έλεγχο μας… σε αντίθετη περίπτωση, μπορεί να… πέσουμε από τα σύννεφα…

Ας αναλογιστούμε πως αντιλαμβάνονται οι γύρω μας σήμερα την επιτυχία, την αποδοχή και επιβεβαίωση: μετράμε πόσους φίλους έχουμε στο Facebook (και παλιότερα στο MySpace) για να ικανοποιήσουμε το κοινωνικό μας εγώ, πόσους μας ακολουθούν στο Twitter, τα έσοδα που έχει μια επιχείρηση καθορίζουν αποκλειστικά την επιτυχία και βιωσιμότητά της, οι απαντήσεις των ερωτώμενων σε δημοσκοπήσεις καθορίζουν τάσεις και το ίδιο το μέλλον, τον βαθμό και τη θέση που λαμβάνουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε σχέση με την καταλληλότητά τους και την ποιότητά τους ως επιλογή. Αν μια ταινία παίρνει καλό βαθμό στο www.imdb.com, τότε αξίζει να την δούμε, αλλιώς όχι. Ακολουθούμε την άποψη της πλειοψηφίας, έμμεσα, αλλά με αξιοζήλευτη συνέπεια. Ακόμα και το άρθρο που διαβάζετε, εν μέρει θα κριθεί από τον αριθμό των “likes” και “tweets” και ίσως σε βάρος και του ίδιου του μηνύματος που φιλοδοξεί να μεταφέρει.

Ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό: οι σχολικές και φοιτητικές εργασίες γράφονται με σημεία αναφοράς τα πιο δημοφιλή αποτελέσματα μηχανών αναζήτησης όπως το Google, η Wikipedia αποτελεί πιο συνήθη πηγή πληροφόρησης από την Britannica, μας ενδιαφέρουν όπως και παλιότερα οι λίστες με τα best seller, τα Billboard charts αλλά πλέον υπάρχουν TOP λίστες για οτιδήποτε: οι 100 πιο sexy γυναίκες, οι 20 πιο ακριβοπληρωμένοι αθλητές, τα 50 γρηγορότερα αυτοκίνητα.

Ίσως αποτελεί εγγενή ανάγκη του ανθρώπινου νού να εξωραΐσει την εικόνα ενός χαοτικού, μη ντετερμινιστικού σύμπαντος με αριθμούς, που δίνουν την ψευδαίσθηση της συνέχειας, της αιτιότητας και της προβλεψιμότητας. Αν κάποιος ή κάτι είναι ψηλά σε μια λίστα, δεν μπορεί να κάνουν όλοι λάθος, αντικειμενικά θα αξίζει.

Υπάρχουν βέβαια στιγμές άγχους και αμφιβολίας σχετικά με την ορθότητα της θεωρίας:
- Τι γίνεται αν δεν έχετε και τόσους φίλους στο Facebook; Αξίζετε λιγότερο ως κοινωνικό ον;
- Αν κάποιος συγγραφέας λάβει ένα γράμμα από αναγνώστη του όπου τον ευχαριστεί γιατί το τελευταίο του βιβλίο τον βοήθησε να ξεπεράσει τον χαμό της κόρης του … αυτό πως προσδιορίζεται ποσοτικά;
- Αν σύμφωνα με τους αλγορίθμους μιας επιχείρησης, κάποιος υφιστάμενος σκοράρει 65% στο επικοινωνιακό χάρισμα, 20% στην ευχάριστη διάθεση, 90% στην παραγωγικότητα και μόλις 50% στην ευελιξία, πως ακριβώς προκύπτουν τουλάχιστον οι μισοί από τους προαναφερθέντες αριθμούς ως εργαλεία αξιολόγησης;
- Μια online κοινότητα (forum) είναι πιο επιτυχημένη με 100 χιλιάδες εγγεγγραμμένους χρήστες όπου δεν ξαναπάτησαν το πόδι τους, ή με 100 χρήστες όπου πλέον γνωρίζονται και με τα μικρά τους ονόματα και αν είναι δυνατόν συναντιούνται και στην πραγματική τους ζωή;

Και για να το αποτυπώσουμε στη γλώσσα των ημερών: τώρα που και επίσημα το έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε, ο δείκτης ευτυχίας των πολιτών αυξήθηκε; Και γιατί ακριβώς υπάρχει ποσοτικός δείκτης ευτυχίας;

Η επιστήμη της πληροφορικής λειτούργησε ευεργετικά προς την συγκέντρωση, αποθήκευση, ανάλυση και αξιοποίηση ποσοτικών δεδομένων, αλλά με κόστος την αλλαγή τρόπου σκέψης μας, την μετατόπιση του κέντρου βάρους από ποιοτικές διεργασίες και ικανότητες (όπως σοφία, ευθυκρισία και εμπειρία) προς πιο ποσοτικές.

Καταλήγοντας, η φράση “Οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ᾿ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ” θα πρέπει ίσως να μας προβληματίσει, και όχι μόνο αναφορικά με την διάκριση ανάμεσα στο έχειν και στο είναι αλλά και αναφορικά με τον τρόπο αντίληψης και αξιολόγησης της πραγματικότητας.

Πηγές: “In a Data-Heavy Society, Being Defined by the Numbers“, Alina Tugend, page B5 New York Times, April 23, 2011. Tο αρχικό άρθρο μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε στην  “Κυριακάτικη Ε”, 15 Μαΐου 2011.

Την εποχή που το κοινό ακόμα αγνοούσε το νόημα της λέξης “κυβερνοχώρος” ή “διαδίκτυο” η υπόθεση της ταινίας αποτέλεσε αντικείμενο προβληματισμού και ανησυχίας αναφορικά με τους κινδύνους απώλειας της ατομικότητας σε έναν (δια)δικτυωμένο, απρόσωπο κόσμο, έναν κόσμο όπου η εξαφάνιση των στοιχείων ενός ανθρώπου σε βάσεις δεδομένων ισοδυναμούσε πρακτικά με εξαφάνισή του.

Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, είναι προφανές πως ο σύγχρονος χρήστης του διαδικτύου έχει ανοίξει το σπίτι του τόσο πολύ προς τον έξω κόσμο ώστε πρακτικά είναι αδύνατον να του συμβεί κάτι αντίστοιχο. Το “ψηφιακό αποτύπωμα” του ατόμου πλέον μεταφράζεται σε εκατοντάδες σχόλια σε κοινωνικά δίκτυα, φωτογραφίες δικές του αλλά και άλλων που τον “σημάδεψαν” (tagging) και online σχέσεις δομημένες κατά τέτοιο τρόπο ώστε η φράση “δείξε μου το φίλο σου να σου πω ποιός είσαι” απέκτησε νέο, ιδιαίτερο νόημα…

Παρόλα αυτά, φαίνεται πως είναι διαφορετική εμπειρία να μοιράζεσαι κάτι με γνωστούς και φίλους, από την αξιοποίηση της τοποθεσίας σου για επιχειρηματικούς ή και πιο δόλιους σκοπούς. Αλλιώς δεν εξηγείται η συγγραφική σταυροφορία που έχει ξεσπάσει κατά της Apple λόγω της καταγραφής της τοποθεσίας των πελατών της, έστω ανώνυμα κατ’ αυτήν, σε όλα τα iPhone 3G, 3GS, 4, iPAD 1 & 2, ερήμην τους!

Σύμφωνα με τον ερευνητή Alex Levinson που πρώτος ανακάλυψε την ύπαρξη δεδομένων σε υπολογιστές με iTunes, τα αρχεία τοποθεσίας που στέλνονταν ανώνυμα στην Apple δύο τουλάχιστον φορές την ημέρα:

- Δεν συγκεντρώνονταν από την Apple
- Χρησιμοποιούνται από λογισμικό χαρτών και την φωτογραφική κάμερα για GeoTagging
- Το συγκεκριμένο αρχείο δεν είναι ούτε νέο ούτε κρυφό
- Η “ανακάλυψη” πρωτοαναφέρθηκε εντός του 2010 και όχι πρόσφατα.

Αν έτσι έχουν τα πράγματα, τότε απλά η ιστορία ανακυκλώνεται γιατί πουλάει: η Apple συγκεντρώνει τα φώτα της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω επιτυχιών, οπότε οι αποτυχίες της, ή τα παραστρατήματά της (θυμηθείτε την κεραία του iPhone 4, που συζητήθηκε περισσότερο στις αρχές του 2010 από το ίδιο το τηλέφωνο) αποτελούν πρώτο θέμα για τους ανταγωνιστές και τους επικριτές της αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο, μια υπενθήμιση του τύπου “κανείς δεν είναι τέλειος”…

Πόσο νόημα εν τέλει έχει για κάποιον να διαμαρτύρεται γιατί καταγράφονται προσωπικά δεδομένα όπως όλες οι τοποθεσίες που βρέθηκε το τηλέφωνό του όταν μόνος του κοινοποιεί στο Twitter και το Facebook που βρίσκεται, τι κάνει και με ποιόν, αρκετές φορές την ημέρα με συνέπεια που θα ζήλευαν ακόμα και οι μυστικές και στρατιωτικές υπηρεσίες από το προσωπικό τους;

Αν πάλι ανήκετε στην – κατά την γνώμη μου – μειοψηφία των ατόμων που όχι μόνο ξιφουλκούν δημόσια και κόπτονται υπέρ της ιδιωτικής τους ζωής αλλά την προστατεύουν ουσιαστικά κρατώντας την μακριά από αδιάκριτα βλέμματα στον κυβερνοχώρο … τότε τα νέα είναι μάλλον δυσάρεστα:

- Τόσο η Apple όσο και οι Android συσκευές καταγράφουν τοποθεσία εκτός και αν ο χρήστης επιλέξει κατάλληλα να κάνει Opt Out όταν και αν ερωτηθεί, πολλές δε φορές η ερώτηση κρύβεται μετά από πολυσέλιδες άδειες χρήσης (EULA) με νομική ορολογία που η κατανόησή της αποτελεί δοκιμασία ακόμα και για δικηγόρο.

- Η Google χρησιμοποίησε Google Cars για να καταγράψει στοιχεία Google Maps Street View, αντίθετα η Apple σταμάτησε να αγοράζει χάρτες από την Skyhook, έχοντας πια δικά της δεδομένα με υπαλλήλους και μέσο τους αγοραστές των προϊόντων της (!).

- Η TomTom πρόσφατα παραδέχτηκε πως συσκευές GPS που διέθεσε σε πελάτες της κατέγραφαν σημεία και ταχύτητα πελατών της και τελικά παραχωρήθηκαν (έναντι αντιτίμου;) στην ολλανδική αστυνομία για να τοποθετήσει κάμερες ταχύτητας στα κατάλληλα σημεία.

- Το Galileo, το ευρωπαϊκό σύστημα εντοπισμού θέσης και αντίπαλον δέος του παρωχημένου πλέον GPS μπορεί να εντοπίσει κάποιον με ακρίβεια 1 μέτρου.

Σε κάθε περίπτωση αποτελεί όχι μόνο δικαίωμα του καθενός μας να γνωρίζει τι ακριβώς καταγράφουν οι πληροφοριακές συσκευές που χρησιμοποιεί, αλλά και υποχρέωση του. Έτσι αν είστε κάτοχος iPhone, iPad ίσως σας ενδιαφέρει να δείτε τι ακριβώς έχει καταγραφεί σε κάποιον υπολογιστή σας και έχει ήδη αποσταλεί στην Apple, κάποιες λύσεις παρουσιάζονται παρακάτω :

Για χρήστες Mac, http://petewarden.github.com/iPhoneTracker/
Για χρήστες PC/Windows, http://huseyint.com/iPhoneTrackerWin/

Εν αναμονή νέων ενημερώσεων όπου θα αντιμετωπιστεί σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες το ζήτημα (firmware updates) ίσως έχει ενδιαφέρον να δούμε που ταξίδεψε το κινητό μας, χάρις στην προνοητικότητα της Apple …