Μετά έπαψα να βλέπω τηλεόραση και έφυγα και στο εξωτερικό για πολλά χρόνια.

Έτσι δεν γνώρισα την Φρουτοπία, την μακρινή ονειρεμένη πολιτεία της οικογένειας Σοφιανού που άρχισε να προβάλλεται στην ΕΡΤ από το 1985. Η ομάδα είχε κατασκευάσει μία πληθώρα από κούκλες και ένα περίτεχνο σκηνικό 900 τετραγωνικών μέτρων.

Η Φρουτοπία δεν υπάρχει πια στην Ελληνική τηλεόραση – η οποία ειρήσθω εν παρόδω δεν παράγει πια ούτε 1 ώρα παιδικών εκπομπών – αλλά η οικογένεια Σοφιανού υπάρχει ακόμα και οργανώνει την «Μικρή Σκηνή», ένα υπέροχο θεατράκι στις εγκαταστάσεις του Πολυχώρου τέχνης «Mabrida».

Οι πρωτοπόροι αυτοί, τώρα ύστερα από 30 χρόνια αποφάσισαν για καλή μας τύχη να ξανακάνουν ΖΩΝΤΑΝΟ ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟ !

Όλα ξεκίνησαν πριν από λίγες εβδομάδες, στις γιορτές των Χριστουγέννων 2013-2014 με εμπροσθοφυλακή «Το κλεμμένο Χριστουγεννιάτικο δένδρο» που ενθουσίασε μικρούς και μεγάλους και τώρα συνεχίζεται με το βαρύ πυροβολικό «Το φεγγαροφάναρο», του Λ. Σούστερ. Πρόκειται για έργο του κλασσικού ρεπερτορίου για κουκλοθέατρο, που έπαιζαν με επιτυχία οι Σοφιανοί ήδη από το 1967 στο παγκόσμιο φεστιβάλ του Μπόχουμ.

Οι παραστάσεις κουκλοθέατρου των Σοφιανών είναι ξεχωριστές από κάθε άλλη αντίστοιχη. Εδώ παρακολουθεί κανείς ευχάριστο θέαμα αλλά σε επίπεδο υψηλής τέχνης και τεχνικής. Τα παιδιά διασκεδάζουν αφάνταστα ενώ συγχρόνως ψυχ-αγωγούνται (με την έννοια της αγωγής-ψυχής).

Τα κείμενα είναι εξαιρετικά δουλεμένα από την διασκευή της Ήβης Σοφιανού. Η ίδια μαζί με τον Φαίδωνα Σοφιανό «μιλούν» τους ρόλους. Οι διακυμάνσεις και το εύρος φωνής της Ήβης είναι ένα φαινόμενο ηθοποιίας και εκφραστικότητας, που προκαλεί τα γέλια των παιδιών αλλά και τον θαυμασμό των ενηλίκων.

Οι κινήσεις που κάνουν οι κούκλες πάνω στη σκηνή είναι σε τέλεια δοσολογία. Καμία κίνηση περιττή, τίποτα το παραπανίσιο, τίποτα το ελλειμματικό. Το συναίσθημα εκφράζεται άψογα από μια μικρή στροφή κεφαλιού, ένα χέρι που κατεβαίνει, μια μύτη που σηκώνεται. Πίσω από τη σκηνή φροντίζουν γι’ αυτό ο Φαίδωνας, η Ήβη και η βενιαμίν της ομάδας, Ηδύλη. Με τα χέρια ψηλά για ατέλειωτα λεπτά της ώρας, με μαύρα σκουφιά, αλαφροπατώντας ανάμεσα σε μοχλούς, αναβατώρια, σκοινιά και στατήρες, φυσώντας καπνούς και ανάβοντας μυστικά φώτα που δημιουργούν υποβλητικές σκιές, ζουν τη μυθική ζωή τους αθέατοι οι κουκλοπαίχτες.

Το μαγικό θέαμα ολοκληρώνεται από τα πλούσια σκηνικά που αλλάζουν σε χρόνο ρεκόρ μεταξύ των επεισοδίων, τους έξυπνους φωτισμούς και φυσικά τις μοναδικές μορφές που έχουν οι κούκλες (δεν υπάρχουν δύο όμοιες), όλες φτιαγμένες μια-μια από τον αξεπέραστο κουκλο-πλάστη Δήμο (τον πατριάρχη που δεν υπάρχει πια) και τον Φαίδωνα Σοφιανό. Αξίζει να τονιστεί ότι τα υπέροχα πολύχρωμα κουστούμια είναι όλα ραμμένα από την γραντμάμα Brigitte.

Το θέατρο της «Μικρής Σκηνής» εντάσσεται μέσα σε έναν τεράστιο χώρο στις εγκαταστάσεις «Mabrida», όπου μπαίνοντας οι θεατές βρίσκονται ανάμεσα σε εκατοντάδες κούκλες της Φρουτοπίας και άλλων τηλεοπτικών σειρών κουκλοθέατρου.

Τυχεροί όσοι θα απολαύσουν τέτοια μοναδικά θεάματα και ακόμα πιο τυχεροί όσοι (μικροί και μεγάλοι) ενταχθούν σε κάποιο από τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προτείνει η οικογένεια Σοφιανού, πάντα ανοιχτή και πρόθυμη να μεταλαμπαδεύσει τα μυστικά της τέχνης της («Εργαστήρια κατασκευής και κίνησης», «Κούκλα στη σκηνή & την οθόνη», «Από την αρχαιότητα στα ρομπότ» κλπ).

Οι ενήλικες ας παρακαλέσουν τα παιδιά να τους πάρουν μαζί τους σε αυτές τις σπάνιες παραστάσεις στις παρυφές του Υμηττού κάθε Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 12:00.

Πολυχώρος τέχνης «Mabrida» στο Κορωπί τηλ 210 6620805, 210 9323822, 6944510042 και στο διαδίκτυο www.mabrida.com, sofiana@otenet.gr

Ώριμος πατέρας τώρα πιά προσπαθώ να προσφέρω στο παιδί μου την καλλιέργεια που θεωρώ σημαντική για κάθε άνθρωπο. Αυτή λοιπόν περιλαμβάνει καί την Όπερα για παιδιά. Χρειάζεται όμως πάρα πολύ προσοχή ώστε μία καλή πρόθεση να μην οδηγήσει σε καταστροφικό αποτέλεσμα.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν αναρίθμητες επιλογές για παιδιά στην Αθήνα, παρά την «κρίση». Παιδικά θεατρικά έργα, μουσικές και χορευτικές παραστάσεις, παρουσιάσεις βιβλίων με μουσική κλπ.

Η Όπερα όμως είναι κάτι το ξεχωριστό. Αφ’ ενός γιατί προϋποθέτει μια πολύπλοκη και «βαριά» παραγωγή, αφ’ ετέρου γιατί προέρχεται από λίγους ταλαντούχους δημιουργούς. Έτσι «Όπερα» προσφέρεται μόνον από την Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ), από το Μέγαρο Μουσικής, από την Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών (ΣΓΤ) και από το Δημοτικό θέατρο Πειραιά.

Φέτος λοιπόν πήγαμε σε 3 παραστάσεις:

«Μύθοι του Αισώπου» (μουσικό παραμύθι για τραγουδιστές, ορχήστρα & θέατρο σκιών του Δημήτρη Παπαδημητρίου) στην ΣΓΤ.

«Παραμύθια με την Καμεράτα» του Τάσου Ρωσόπουλου και της Δήμητρας Τρυπάνη.

«Προσοχή ο πρίγκιπας λερώνει» του Νίκου Κυπουργού στην ΕΛΣ.

Δεν πήγαμε στο πολύ καλό «Μαγικό βιολί» του Νίκου Ξανθούλη στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά γιατί το είχαμε απολαύσει πριν από ένα ή δύο χρόνια στην Αθήνα.

1. Στους «Μύθους του Αισώπου» η σύνθεση ήταν ενδιαφέρουσα, το λιμπρέτο του Γιώργου Κορδέλλα ενδιαφέρον, η ερμηνεία των μονωδών καλή αλλά… δυσνόητη. Ευτυχώς η συνολική σύλληψη με τις πολλαπλές εναλλαγές στοιχείων και την παρεμβολή καραγκιόζη διατήρησε το ενδιαφέρον των μικρών και έτσι ο «μικρός κύριος» έφυγε ικανοποιημένος. Θεωρώ πάντως ότι η σήμανση 5-13 ετών ήταν εισιτΗριο-θηρική (κατά το ψηφοθηρική), γιατί τα μικρότερα των 8 ετών παιδιά δεν πρέπει να κατάλαβαν τίποτα εκτός από τον καραγκιόζη. Πολύ αρνητική στιγμή ήταν το κομμάτι ο «χορός για ένα άλογο & έναν γάϊδαρο» όπου δύο έγχορδα φλυάρησαν για πάρα-πάρα πολλά λεπτά σε μία δεξιοτεχνική πλην άχρηστη σύλληψη του συνθέτη.

2. Στη εκδήλωση «Παραμύθια με την Καμεράτα» στο μεν μουσικό παραμύθι «Το βασιλόπουλο και ο δράκος» του Τάσου Ρωσόπουλου η σύνθεση ήταν καλή, όμως το λιμπρέτο του Γιώργου Κοροπούλη κοινότυπο και πολύ μεγάλης διάρκειας, που δεν κατάφερε να σώσει η ερμηνεία του Πιατά που ήταν μεν καλή αλλά πάρα πολύ γρήγορη, με αποτέλεσμα να προφταίνουν οι ενήλικες με δυσκολία και τα παιδιά με πολύ μεγάλη δυσκολία να παρακολουθούν την πλοκή.

Στο 2ο παραμύθι «την εκδίκηση της Νεράϊδας» η μουσική ήταν απαράδεκτη, η ερμηνεία των Παπασταύρου-Μπρε καλή, αλλά το κείμενο… ακατάληπτο. Παρότι καθίσαμε στη 2η σειρά ο «μικρός κύριος» έπληξε αρκετά, αφού δεν καταλάβαινε την υπόθεση.

3. Και το αποκορύφωμα ήταν η πολυδιαφημισμένη υπερπαραγωγή της ΕΛΣ «Προσοχή ο πρίγκιπας λερώνει» με πολύ καλή μουσική του Νίκου Κυπουργού, καλό λιμπρέτο του Θωμά Μοσχόπουλου και καλή ερμηνεία από τους μονωδούς, πλην όμως… παντελώς ακατάληπτο! Οι ενήλικες με δυσκολία προλαβαίναμε να διαβάζουμε τον υπερτιτλισμό, αλλά τα παιδιά ούτε την πρώτη λέξη της κάθε παραγράφου. Αποτέλεσμα; Καταστροφική πλήξη και εξαρθρωτικά των σιαγόνων χασμουρητά. Ο μικρός κύριος και η παρέα του εκτονώθηκαν στη συνέχεια με τρεχαλητό και κρυφτό στον βασιλικό Κήπο.

Και αναρωτιέμαι: πως θα ξαναπροτείνω «Όπερα» στο μέλλον μετά από τέτοιες τραυματικές εμπειρίες;

Πρέπει οι αγαπητοί παραγωγοί τέτοιων προϊόντων τέχνης να καταλάβουν ότι ο σκοπός είναι να αγαπήσει ο μέσος μικρός θεατής την Όπερα και όχι να την ταυτίσει με την πληκτική «τιμωρία» που πρέπει να υποστεί στο σκοτάδι μιας χρυσοποίκιλτης αίθουσας ένα ηλιόλουστο πρωινό, πριν απολαύσει την ελευθερία του στο πάρκο ή ακόμα και την αλάνα (που φευ δεν υπάρχει πια).

Έτσι λοιπόν έχω να προτείνω: Α) να δίνεται από τους διοργανωτές μια ρεαλιστική ηλικιακή ψαλίδα, Β) τα κείμενα να είναι λίγο πιο μαζεμένα και Γ) να γίνεται χρήση μικροφώνου ακόμα και από τους Λυρικούς αοιδούς. Ναι, ναι, ξέρω, αυτό το τελευταίο είναι έγκλημα καθοσιώσεως και παραβίαση του άβατου στον κόσμο της Όπερας, αλλά ας γίνει μια εξαίρεση για την παιδική Όπερα, αφού τα παιδιά δεν προλαβαίνουν να διαβάζουν τον υπερτιτλισμό.

Η καθυστερημένη εμφάνιση της νοσηρότητας έχει ως συνέπεια να κατανέμεται άνισα το κόστος της παχυσαρκίας. Ας παρακολουθήσουμε το χρονικό μιας ιστορίας που αρχίζει όμορφα και τελειώνει μελαγχολικά.

1. Όπως συμβαίνει με το τσιγάρο και το αλκοόλ, ο καταναλωτής πληρώνει για να αγοράσει το προϊόν της απόλαυσής του, εν προκειμένω την τροφή. Ποιος καρπώνεται το τίμημα; Άμεσα ο παραγωγός τροφής, ο επαγγελματίας εστίασης, ο διακινητής, ο διαφημιστής, τα ΜΜΕ. Έμμεσα το κράτος από τον ΦΠΑ επί των προϊόντων και παρεχομένων υπηρεσιών – υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι ο φόρος αποδίδεται…

2. Όταν εγκατασταθεί η παχυσαρκία, ο ενδιαφερόμενος πιθανόν να μειώσει την αγορά προϊόντων απόλαυσης, άρα και το κόστος διατροφής του – αν και αυτό ελέγχεται. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα προσθέσει ένα επιπλέον κόστος στον προϋπολογισμό του. Τη φορά αυτή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Αναφερόμαστε σε ιατρικές επισκέψεις, στην ενεργητική ή την παθητική γυμναστική (άχρηστη στην πραγματικότητα διότι θερμίδες δεν καίγονται επειδή ένα μηχάνημα κουνά απλώς ένα μέλος του σώματος), τα ινστιτούτα αδυνατίσματος, τα συμπληρώματα διατροφής, τα φάρμακα και τις χειρουργικές επεμβάσεις.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει αναγνωρίσει από το 1997 την παχυσαρκία ως νόσο. Παρά τις προσπάθειες της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρίας Παχυσαρκίας να αναγνωριστεί και στη χώρα μας, δεν αναγνωρίζεται ως νόσος. Έτσι, δεν υπάρχει κάλυψη από  κανένα ασφαλιστικό φορέα δημόσιο (ταμεία) ή ιδιωτικό (ασφαλιστικές εταιρείες) των δαπανών που επιβαρύνουν έναν παχύσαρκο στην προσπάθειά του να αδυνατίσει. Ποιος καρπώνεται εν προκειμένω το οικονομικό όφελος; Άμεσα οι επαγγελματίες της υγείας, τα διαγνωστικά κέντρα, οι φαρμακοβιομηχανίες, τα ινστιτούτα «ομορφιάς», οι διαφημιστές, τα ΜΜΕ. Έμμεσα πάλι το κράτος από την φορολόγηση αυτών των συναλλαγών (όσων φορολογούνται).

3. Στην προχωρημένη φάση της νόσου της παχυσαρκίας, όταν αρχίσουν να κάνουν την εμφάνισή τους οι παθήσεις που την συνοδεύουν, αρχίζει να υπάρχει κόστος σε επίπεδο κοινωνίας. Στατιστικές μελέτες στις ΗΠΑ αναφέρουν μειωμένη αποδοτικότητα των παχύσαρκων εργαζομένων και αύξηση των αναρρωτικών αδειών. Οι απώλειες αυτές, όμως, είναι μηδαμινές μπροστά σ’ εκείνες που συνδέονται με τις επιπλοκές της παχυσαρκίας. Ο σακχαρώδης διαβήτης, τα αναπνευστικά προβλήματα όπως η υπνική άπνοια, οι μηχανικές βλάβες ισχίων, γονάτων, σπονδυλικής στήλης και κυρίως οι αγγειακές παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος και τα εγκεφαλικά επεισόδια, έχουν τεράστιο κόστος για το Σύστημα Υγείας. Η ανάλυση αυτή φυσικά δεν λαμβάνει υπ’ όψη της το σοβαρό ανθρώπινο κόστος. Τον σωματικό και τον ψυχικό πόνο του παχύσαρκου ατόμου.

4. Και κάποτε έρχεται το τέλος. Το μειωμένο προσδόκιμο ζωής των παχύσαρκων κατά 9 χρόνια εξοικονομεί για το κράτος 9 χρόνια καταβολής συντάξεων. Αν σκεφθούμε ότι ο μέσος όρος ζωής των Ελλήνων είναι περίπου 82 έτη, το προσδόκιμο ζωής των παχύσαρκων διαμορφώνεται κοντά στα 73. Εφ’ όσον αυξηθεί το όριο συνταξιοδότησης στα 66 χρόνια, διαπιστώνουμε ότι ο παχύσαρκος θα απασχολεί τα υπερχρεωμένα ασφαλιστικά ταμεία μόνο για επτά χρόνια. Μακάβριο, αλλά κυνικά ρεαλιστικό.

Ασθένεια σε επιδημική έξαρση

Το 2010 παχυσαρκία καταγράφηκε σε 20% του πληθυσμού της Ευρώπης. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι θα φτάσει το 2030 στο 51% του συνολικού πληθυσμού! Εξάλλου τον γοργό ρυθμό ανάπτυξης των οικονομιών της Κίνας, Ινδίας, Βραζιλίας αναμένεται να ακολουθήσει αλματώδης αύξηση της παχυσαρκίας στις κοινωνίες αυτές που διατήρησαν χαμηλό δείκτη μάζας σώματος εδώ και αιώνες.

Στην Γαλλία, μελέτη του 2002 (La Presse Medicale) έδειξε ότι οι ιατρικές πράξεις του παχύσαρκου άτομου είναι διπλάσιες από αντίστοιχων προδιαγραφών άτομα φυσιολογικού βάρους. Στις ΗΠΑ η αντιμετώπιση των συνοδών νοσημάτων της παχυσαρκίας απορροφά 21% του προϋπολογισμού για την Υγεία, δηλαδή 191 δισ. δολάρια (155 δισ. ευρώ). Από την άλλη πλευρά, ο τζίρος από τις πωλήσεις φαρμακευτικών προϊόντων σχετικών με την παχυσαρκία (σημειωτέον ότι πρόκειται για προϊόντα αμφίβολης αποτελεσματικότητας) αγγίζει τα 150 δισ. δολάρια (σχεδόν 120 δισ. ευρώ) στις ΗΠΑ. Οσο για τις πωλήσεις προϊόντων υγιεινής διατροφής σε παγκόσμιο επίπεδο, φθάνουν τα 680 δισ. δολάρια (550 δισ. ευρώ).

Είναι προφανές ότι προκύπτει μια σαφής ανισορροπία μεταξύ του κέρδους και του κόστους μιας πάθησης που εξαπλώνεται διεθνώς με γοργό ρυθμό. Το κέρδος το καρπώνεται άμεσα ο ιδιωτικός τομέας και έμμεσα το κράτος. Το κόστος το καταβάλλει ο ίδιος ο ασθενής σε πρώτη φάση και το κράτος σε δεύτερη. Διότι είναι σαφές ότι όσα και να «γλιτώσει» ένα κράτος από το μικρότερο προσδόκιμο ζωής ενός παχύσαρκου, θα είναι πολύ περισσότερα αυτά που θα καταβάλει κατά τη διάρκεια της ζωής του για να αντιμετωπίσει τα προαναφερθέντα συνοδά της παχυσαρκίας νοσήματα.

Θα είχε ενδιαφέρον μια μελέτη που θα υπολόγιζε το όφελος του κράτους από τον περιορισμό της παχυσαρκίας. Περισσότερες δαπάνες σε πρώτη φάση για πρωτοβάθμια πρόληψη και μειωμένες εισροές από διαφυγόντες φόρους. Λιγότερες δαπάνες για φροντίδες υγείας των επιπλοκών. Αλλά και περισσότερες δαπάνες για συντάξεις από την επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής.

Τέλος υπάρχει και μια άλλη παράμετρος της «πανδημίας» παχυσαρκίας όχι στενά οικονομική, αλλά οικολογική. Πρόσφατες στατιστικές μελέτες (BMC Public Health) υπολόγισαν την συνολική βιομάζα του ανθρώπινου πληθυσμού της Γης σε 287 εκατομμύρια τόνους. Αύξηση του πάχους παγκοσμίως μπορεί να έχει την ίδια επίπτωση στο περιβάλλον με εκατοντάδες εκατομμύρια επιπλέον κατοίκους στον πλανήτη. Όσο πιο μεγάλη είναι η συνολική μάζα του ανθρώπινου είδους, τόσο μεγαλύτερες είναι οι απαιτήσεις του για κατανάλωση ενέργειας, άρα για κατανάλωση τροφής από την οποία λαμβάνεται αυτή η ενέργεια.

Αυτή τη στιγμή η Βόρεια Αμερική με 6% του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει το 34% της παγκόσμιας βιομάζας, ενώ η Ασία με 61% του πληθυσμού της γης μόνον το 13% του παγκόσμιου ανθρώπινου βάρους. Εάν οι Ασιατικές και Αφρικανικές κοινωνίες «παχύνουν» σε επίπεδα Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης (και εάν οι τελευταίες συνεχίσουν να παχαίνουν) τότε η απειλή για τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος είναι τεράστια. Είναι σαφές ότι η εξοικονόμηση των πόρων του πλανήτη συμβαδίζει με μια πιο υγιεινή διατροφή και με ένα μικρότερο βαθμό παχυσαρκίας των κοινωνιών. Κι αυτό ανεξάρτητα από τις στενές οικονομικές έννοιες του κέρδους και του κόστους.

Σχετικά με το ύψος η αλήθεια είναι ότι μετά τα 50, λόγω οστεοπενίας και ειδικά στα υπέρβαρα άτομα η σπονδυλική στήλη συμπιέζεται με αποτέλεσμα να υπάρχει μια προοδευτική μικρή απώλεια ύψους. Συνηθέστερα όμως η σύγχυση οφείλεται σε ανακριβή αναγραφή του ύψους στην ταυτότητα από τα αστυνομικά όργανα, τα οποία είτε μετρούν με τα παπούτσια, είτε γράφουν ότι τους δηλωθεί από τον ενδιαφερόμενο, είτε, ακόμα χειρότερα, στις θηλυκές υπάρξεις δίνουν ένα “μπόνους” μερικών πόντων…

Σχετικά με το βάρος η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν μικροδιαφορές μεταξύ πρωινής μέτρησης στο σπίτι και της απογευματινής στο ιατρείο, που εξηγείται από τα ρούχα, τα υγρά, τα φαγητά, τις κενώσεις. Ουσιαστικά βέβαια η υποεκτίμηση οφείλεται στην ανακρίβεια της ζυγαριάς «εδάφους» του σπιτιού σε σχέση με τον ιατρικό ζυγό ακριβείας, και στην ανακρίβεια των ταλαιπωρημένων ζυγών των φαρμακείων.

Έτσι, η πλειονότητα των εξεταζομένων στο ιατρείο αντιδρά με έκπληξη και άρνηση στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων: 97% ανδρών και γυναικών αναμένουν 1-3 εκατοστά περισσότερο ύψος και 98% των γυναικών (75% των αντρών) 1-3 κιλά λιγότερο βάρος.

Επειδή η πραγματικότητα είναι λιγότερο ευχάριστη από την ψευδαίσθηση, η δεύτερη υπερισχύει.

Ψευδαίσθηση 2η: Οι περισσότερες υπέρβαρες Ελληνίδες υποπτεύονται ότι το μεγάλο βάρος τους να οφείλεται στον θυρεοειδή τους. Η αλήθεια είναι ότι ο Υποθυρεοειδισμός προκαλεί ελαφρά κατακράτηση υγρών και μείωση των καύσεων στον οργανισμό. Αυτό φυσικά ισχύει μόνον στις περιπτώσεις αδιάγνωστου προχωρημένου υποθυρεοειδισμού ή πάλι γνωστού υποθυρεοειδισμού όπου όμως ο ασθενής δεν λαμβάνει την αγωγή που του έχει χορηγηθεί. Και οι δυο περιπτώσεις στις μέρες μας είναι σχετικά σπάνιες.

Στην πραγματικότητα δεν είναι υπεύθυνος ο θυρεοειδής για την δυσκολία αδυνατίσματος, αλλά η αναντιστοιχία πρόσληψης θερμίδων (φαγητό) – κατανάλωσης ενέργειας (σωματική δραστηριότητα).

Παρόλα αυτά η ανακοίνωση καλών αποτελεσμάτων μετά τον ορμονικό έλεγχο συνοδεύεται συνήθως από έκπληξη και άρνηση. Και πάλι η πραγματικότητα είναι λιγότερο ευχάριστη από την ψευδαίσθηση και δεν γίνεται αποδεκτή.

Ψευδαίσθηση 3η: Πολλά άτομα έχουν αυξημένη χοληστερόλη λόγω εγγενούς ανωμαλίας του οργανισμού που συχνά επιτείνεται από την διατροφή πλούσια σε ζωικά λίπη. Έτσι όταν το άτομο τρώει πολύ κρέας, τυρί και άλλα γαλακτοκομικά (πλήρη σε λιπαρά) τα επίπεδα αυξάνουν και όταν μετριάζει την κατανάλωση, επανέρχονται στα φυσιολογικά.

Οι λίγοι που μπορούν να ακολουθήσουν συνέχεια ένα πρόγραμμα διατροφής με χαμηλά ζωικά λιπαρά, άρα σχετικά στερημένο σε γευστική ευχαρίστηση, έχουν συνέχεια καλά αποτελέσματα. Όμως οι περισσότεροι δεν μπορούν να αντέξουν πολύ καιρό και ο γιατρός τους συστήνει να ακολουθήσουν μια φαρμακευτική αγωγή. Εκεί συνήθως έρχεται η άρνηση: «Μα αφού μπορώ με την δίαιτα να πετύχω το ίδιο αποτέλεσμα γιατί να παίρνω χάπια;» Σωστό και λογικό. Η πρόθεση είναι καλή αλλά η πραγματοποίηση δύσκολη. Το αποτέλεσμα είναι να παραμένουν με ψηλή χοληστερίνη για χρόνια επειδή αν έκαναν σκληρή διατροφή (που δεν κάνουν) θα την κρατούσαν χαμηλή χωρίς φάρμακα (που δεν παίρνουν).

Έτσι επιβεβαιώνεται πανηγυρικά ότι είμαστε γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Η Μυθολογία μας συναρπάζει. Μας αρέσει να ζούμε με τους μύθους μας. Είμαστε ψηλότεροι και ελαφρύτεροι από αυτό που είμαστε, αν έχουμε παχυσαρκία αυτό οφείλεται στον θυρεοειδή και αν έχουμε χοληστερίνη αυξημένη, μπορούμε όποτε θέλουμε να την κατεβάσουμε με δίαιτα, χωρίς χάπια. Αν αποφασίσουμε να την κάνουμε βέβαια…

Η λέξη “μαϊντανός” εμφανίζει στο ηλεκτρονικό δίκτυο περισσότερες από 40.000 αναφορές, οι περισσότερες από τις οποίες σχετίζονται με την υγεία. Οι πιο ευφάνταστες πληροφορίες και συμβουλές αναφέρονται με απόλυτη βεβαιότητα & περισπούδαστο ύφος. Σύμφωνα με αυτές ο μαϊντανός :

Μειώνει την πίεση και αυξάνει τη διούρηση

Ευνοεί την πέψη των τροφών και αυξάνει την κινητικότητα του εντέρου

Έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες και είναι αντισηπτικό του αίματος

Αυξάνει την κινητικότητα της μήτρας

Είναι το καλύτερο καθαρτικό για τα νεφρά

Αναστέλλει τον σχηματισμό όγκων στους λεμφαδένες

Έχει παραισθησιογόνο δράση !

Βοηθάει την αποβολή αερίων !

Είναι ευεργετικό για τη βραχνάδα !

Διευκολύνει την ροή γάλακτος !

Προστατεύει από τσιμπήματα εντόμων !

Βοηθάει τον καθαρισμό πληγών !

Θεραπεύει τα σπυριά !

Προκαλεί διέγερση εγκεφάλου !

Η μόνη λέξη που ταιριάζει στο φυτό αυτό είναι η “Πανάκεια”, δευτερεύουσα θεότητα, κόρη του Ασκληπιού, συνυφασμένη με την έννοια της θεραπείας επί πάσας νόσου.

Η αλήθεια είναι ότι ο μαϊντανός έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες που οφείλονται στις βιταμίνες, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων όμως καταστρέφεται με το μαγείρεμα. Και τίθεται το ερώτημα: “ρεαλιστικά, πόσο ωμό μαϊντανό μπορεί να φάει ένας φυσιολογικός άνθρωπος σε καθημερινή βάση;” Η απάντηση είναι: “ελάχιστο”.

Το παράδειγμα του μαϊντανού είναι αντιπροσωπευτικό της κατάστασης που επικρατεί στο intenet. Ένα-ένα, όλα σχεδόν τα λαχανικά, φρούτα και βότανα εμφανίζονται με ατελείωτες λίστες αληθινών και φανταστικών ιδιοτήτων. Το “λίγο αληθινό” πνίγεται στο “πολύ ευφάνταστο”. Η “σοφία των παλιών” θεωρείται δεδομένη γνώση χωρίς καμία εξακρίβωση, επαλήθευση, πείραμα. Οι ίδιοι οι κάτοχοι των blogs καλούν τους αναγνώστες να προτείνουν και να συμπληρώσουν τις λίστες των ιδιοτήτων με βάση τη δική τους γνώση!

Το κακό είναι ότι δέκτες αυτών των πληροφοριών είναι συνήθως έξυπνα, “ψαγμένα άτομα”, “εναλλακτικά”, με οικολογικές, διατροφικές, υγιεινές ευαισθησίες, που θεωρούν ότι “ξέρουν” και που αναπαράγουν στη συνέχεια την πληροφορία.

Καλό θα ήταν η -υπερβολική συχνά- δυσπιστία που χαρακτηρίζει τον Έλληνα πολίτη σε άλλα θέματα, να αφορά και τα κείμενα που κυκλοφορούν ανυπόγραφα και αναπαράγονται ανεξέλεγκτα στο ηλεκτρονικό δίκτυο.

Οι πρώτες μάχες εμπροσθοφυλακών δίνονται ήδη από την γέννηση. Το μητρικό γάλα, όσο κι αν θεωρείται από όλους άριστο, δεν είναι δυστυχώς καθολικό κεκτημένο. Χίλιες ασήμαντες αφορμές ώστε να εμποδιστεί η γαλουχία καταγράφονται καθημερινά. Ποσοστό ευθύνης έχουν μαίες, μαιευτήρες, αλλά και οι ίδιες οι “άσπλαχνες” μητέρες, χάνοντας οφέλη για το δικό τους στήθος, αλλά στερώντας και τα νεογέννητα από μια καλή αντιμικροβιακή θωράκιση, καθώς και από εξαιρετικής ποιότητας (ουδέποτε αλλεργογόνο) μητρική πρωτείνη, που μόνο με το γάλα γαϊδούρας (!) μπορεί να συγκριθεί.

Οι εκ του συστάδην μάχες όμως αρχίζουν στην ουσία από την εισαγωγή στερεάς τροφής. Εκεί ισχύει ένα πολύ απλός κανόνας: σιγά-σιγά και με την καθοδήγηση του παιδιάτρου, χρησιμοποιούνται όλες οι τροφές. Με εξαίρεση τις σπάνιες περιπτώσεις αλλεργίας-δυσανεξίας ελάχιστων ατόμων, τα παιδιά πρέπει να έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν τα πάντα. Η αποστροφή των γονέων σε κάποια τροφή, δεν πρέπει να αποτελέσει λόγο να τη στερηθεί το παιδί. Σε περίπτωση άρνησης σε συγκεκριμένο φαγητό λαμβάνει χώρα η πρώτη σύγκρουση. Από την έκβαση αυτής της πρώτης μάχης μπορεί να κριθεί η ευκολία ή η δυσκολία διεξαγωγής όλου του “πολέμου”. Η τακτική είναι απλή: “Αυτό έχει μαγειρέψει σήμερα η μαμά. Αν δεν το θέλεις δεν πειράζει, μπορείς να πας για ύπνο, αλλά δεν θα φας τίποτα άλλο” (αλμυρό ή γλυκό) ούτε γάλα όμως! Πέτρα η καρδιά, χαμόγελο αγάπης, απομάκρυνση πεμπτοφαλαγγιτισών γιαγιάδων και τήρηση όσων ειπώθηκαν μέχρι τέλους με ηρεμία,  χωρίς φωνές. Σε περίπτωση πλήρους άρνησης το παιδί πάει για ύπνο νηστικό, δεν θα πάθει τίποτα. Στη συνέχεια αρχίζουν οι τακτικοί ελιγμοί. Δεν επιμένουμε την επομένη, αλλά επανερχόμεθα κάποια άλλη μέρα με την ίδια αποφασιστικότητα. Αν η άρνηση είναι διαρκής και για όλα τα φαγητά, τότε επιμένουμε για όσες μέρες χρειαστεί. Η πείνα, ναι η πείνα, είναι καθοριστικός παράγων για την έκβαση της μάχης υπέρ μας. Σημαντική παρατήρηση: την ώρα του φαγητού το παιδί δεν πρέπει να παίζει, ή να βλέπει τηλεόραση, ή να κάνει οτιδήποτε ευχάριστο που να του αποσπά την προσοχή και να παρατείνει επ’ αόριστον την “διάρκεια του φαγητού”, η οποία θα είναι προκαθορισμένη, πχ μισή ώρα. Μετά πρέπει να είναι ειδοποιημένο ότι το πιάτο θα μαζευτεί και όσο πρόφτασε έφαγε. Εννοείται ότι τηρούμε τα προσυμφωνηθέντα, αλλιώς χάνουμε κάθε αξιοπιστία και μαζί μ’ αυτή και τον πόλεμο.

Εκτός από την ποικιλία που είναι ο θεμέλιος λίθος της σωστής διατροφής, το δεύτερο μέλημα είναι η τακτικότητα των γευμάτων με βάση ένα σχήμα, που θα μπορούσε να είναι πχ: πρόγευμα – κολλατσιό (φρούτο) – γεύμα – απογευματινό (γιαούρτι) – δείπνο. Δεν είναι καλή συνήθεια η δυνατότητα λήψης τροφής οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, απλώνοντας το χέρι σε κάθε είδους προϊόντα  τα οποία παρέχονται επιδεικτικά σε μπουφέδες, τραπέζια, γραφεία, κοινώς οπουδήποτε. Σημαντικό αξίωμα: όχι στα 3 “Ο” (οποτεδήποτε, οσοδήποτε, οπουδήποτε).

Καλό είναι επίσης να αποφεύγουμε την κατανάλωση γλυκού λίγο πριν από το φαγητό.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, και η αρχή είναι το πρωινό. Καμία μέρα δεν πρέπει να ξεκινάει χωρίς πρωινό. Αυτό πρέπει να γίνει αντανακλαστικό τύπου Pavlof. Είναι δύσκολο αναμφισβήτητα για μια εργαζόμενη οικογένεια να το οργανώσει σε καθημερινή βάση, αλλά  το πρωινό είναι η μητέρα των μαχών. Το πρόγευμα προσφέρει απαραίτητα συστατικά (ασβέστιο) για την ανάπτυξη σε ύψος και βιταμίνες, που βοηθούν, σύμφωνα με ιατρικές μελέτες, στην καλύτερη νοητική συγκέντρωση & απόδοση στα μαθήματα. Όλα αυτά βέβαια υπό την προϋπόθεση ότι περιέχει τα ακόλουθα: Φρεσκο-στυμμένο χυμό εσπεριδοειδούς, γάλα (ζεστό ή κρύο, φρέσκο ή μακράς διαρκείας, πλήρες ή ημιαποβουτυρομένο) η/και γιαούρτι, ψωμί ή συναφή (παξιμάδια, φρυγανιές, κριτσίνια), δημητριακά (κατά προτίμηση όχι σοκολατούχα), τυρί (λευκό ή κίτρινο), μέλι ή μαρμελάδα. Τα προαναφερθέντα μπορεί να είναι παρόντα καθημερινά όλα από λίγο, ή εναλλασσόμενα από μέρα σε μέρα.

Σχετικά με τα δύο άλλα κύρια γεύματα της ημέρας καλό είναι να βασίζονται στις αρχές της Μεσογειακής διατροφής με μεγαλύτερη όμως έμφαση στις πρωτείνες, δηλαδή με καθημερινή λήψη ή κρέατος, ή ψαριού ή αυγού.

Όμως το γνωστό και μεγάλο πρόβλημα, που λίγο ως πολύ αντιμετωπίζουν όλοι οι γονείς είναι η απέχθεια των παιδιών για τα λαχανικά και μάλιστα τα μαγειρεμένα (λιγότερο για τις ωμές σαλάτες). Εδώ η τακτική μάχης είναι η ακόλουθη: Το γεύμα πρέπει να ξεκινάει οπωσδήποτε με λίγο λαχανικό ή όσπριο από αυτά που δεν αγαπάει και να προχωράει με ένα από τα “αγαπημένα” (μακαρόνια, μπιφτέκια, πατάτες τηγανητές κλπ. Αν δεν φαγωθεί το λαχανικό δεν θα ακολουθήσει το προσφιλές φαγητό. Η συμφωνία κλείνεται από πριν και τηρείται μέχρι τελικής πτώσεως. Προκειμένου να μην επέλθη άγρια σύρραξη ορίζουμε λογική ποσότητα λαχανικού ή όσπριου. Ακόμα και λίγες πιρουνιές αρκούν.

Γενικά ποτέ δεν δίνουμε την εντύπωση ότι για μας είναι πολύ σημαντικό να φάει το παιδί, ούτε ότι μας κάνει χάρη όταν τρώει. Αντίθετα αποδίδει πολύ το παιχνίδι-μπλόφα “Δεν πιστεύω να σ’ αρέσει και να μας το φας, γιατί δεν έχουμε και πολύ…”.

Σχετικά με τα φρούτα προσπαθούμε να επιλέγουμε τα εποχιακά και όποτε είναι δυνατό να τρώγονται με τη φλούδα, εξηγώντας στο παιδί πόσο θα το βοηθήσουν να μην έχει δυσκοιλιότητα.

Και τα γλυκά; Που έχουν θέση τα γλυκά; Θα ήταν παράλογο να στερήσουμε από ένα παιδί τα γλυκά. Το αποτέλεσμα θα ήταν ακριβώς το αντίθετο. Από την αρχή όμως πρέπει να γίνει μια ξεκάθαρη εξήγηση, ότι δηλαδή τα τρώμε για την ευχάριστη γεύση. Έτσι, κατά προτίμηση αφού τελειώσει το φαγητό δικαιούμαστε και μια γλυκιά γεύση “για την ευχαρίστηση”.

Κατά τον ίδιο τρόπο ορίζουμε και την συχνότητα που θα τρώει και τα σκουπιδοφαγητά (μπέργκερ, χοτ ντογκ, σφολιατοειδή κλπ) και άλλες νοστιμιές (πίτσα, σουβλάκι, λουκάνικα) των ταχυφαγείων και λοιπών ταβερνοβελιστηρίων. Μπορεί να τρώει και από αυτά το παιδί, αλλά σπάνια. Δηλαδή πρέπει να ξέρει ότι δεν είναι καλά για την υγεία, αλλά είναι αποδεκτό να τα τρώμε που και που για την ευχαρίστηση της γεύσης. Καλό θα ήταν να μην υπερβαίνουν σε συχνότητα την μία φορά ανά 15ήμερο.

Στην ίδια κατηγορία υπάγονται και τα αφεψήματα (χυμοί φρούτων και κόλες). Δεν προσφέρουν κανένα όφελος στον οργανισμό, παρά μόνον ευχάριστο ξεδίψασμα και γλυκιά γεύση. Νερό και μόνο νερό, δροσερό, από την βρύση ή το ψυγείο, είναι η καλύτερη επιλογή. Θα ήταν μεγάλη επιτυχία αν γινόταν κατανάλωση αναψυκτικών από τα παιδιά μόνον σε πάρτυ, γιορτές και εξόδους. Δυστυχώς πρόκειται μάλλον για χαμένη μάχη, καθώς και οι περισσότεροι ενήλικες τα καταναλώνουν καθημερινά, με αποτέλεσμα να λειτουργούν σαν κακό πρότυπο. Σε πρόσφατη εκπαιδευτική δραστηριότητα στο ΚΔΑΠ του δήμου Κορωπίου προτείναμε σαν πρωτότυπη ιδέα στα παιδιά να “φτιάξουν” την δική τους Ελληνική “κόκα κόλα” ανακατεύοντας επί τόπου σιρόπι βυσσινάδας με ανθρακούχο μεταλλικό νερό ελληνικής πηγής. Η αποδοχή και ο ενθουσιασμός των παιδιών ξεπέρασε τις προσδοκίες μας και αποδεικνύει ότι με απλά μέσα και γερή δόση φαντασίας μπορεί να γίνουν πολλά.

Τέλος μια φιλική συμβουλή, όχι από έναν Ενδοκρινολόγο, αλλά από έναν γονιό: μην προσπαθείτε να πετύχετε πολλά πράγματα σε στιγμές γιορτής ή κοινωνικής συναναστροφής. Αφήστε τον “εχθρό” να κερδίσει αυτή τη μάχη. Ο πόλεμος συνεχίζεται από την επομένη. Θυσιάστε την εξαίρεση για να κερδίσετε την καθημερινή ρουτίνα.

Για να καταλάβουμε την αλληλουχία: πυρηνικό ατύχημα – ραδιενέργεια – καρκίνος – ιώδιο – θυρεοειδής, πρέπει να ακολουθήσουμε αντίστροφη πορεία.

Ο θυρεοειδής αδένας για να παράξει θυρεοειδικές ορμόνες χρήσιμες για πλείστες λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού, χρειάζεται ιώδιο. Το στοιχείο αυτό βρίσκεται σε πολλά προϊόντα της θάλασσας, αλάτι, ψάρια και θαλασσινά. Σε περιοχές ιωδοπενικές το επιτραπέζιο αλάτι είναι μάλιστα τεχνητά εμπλουτισμένο σε ιώδιο.

Επειδή ο θυρεοειδής αδένας είναι “αδηφάγος” σε ιώδιο, το προσλαμβάνει στο σύνολό του, ώστε άλλα συστήματα ή όργανα του σώματος να μην έχουν πρακτικά “επαφή” με αυτό.

Το ιώδιο της φύσης δεν είναι ραδιενεργό, αυτό όμως που απελευθερώνεται από την σχάση των πυρήνων κατά την πυρηνική αντίδραση εκπέμπει γ, και κυρίως β ακτινοβολία η οποία, ανάλογα με το ποσό, μπορεί να θανατώσει κύτταρα ή να μεταλλάξει το DNA. Τι είναι καλύτερο από τα δυο; Θάνατος ή μετάλλαξη; Ασφαλώς ο θάνατος! Ναι, όσο κι αν ακούγεται περίεργο, ένα νεκρό κύτταρο παύει απλώς να υπάρχει. Ένα κύτταρο με μεταλλαγμένο DNA μπορεί να είναι η αρχή καρκινογένεσης.

Να λοιπόν πώς το ίδιο ραδιενεργό στοιχείο, το ιώδιο 131 εν προκειμένω, μπορεί είτε να είναι επικίνδυνο, είτε να είναι χρήσιμο:

- Σε περίπτωση ανεξέλεγκτης απελευθέρωσης σε πυρηνικό ατύχημα (ή βόμβα!) μπορεί να προκαλέσει μεταλλάξεις στον γενετικό κώδικα των θυρεοειδικών κυττάρων.

- Αντίθετα, αν χορηγηθεί από ιατρούς σε προσεκτικά υπολογισμένη δόση, αποτελεί εξαιρετικό τρόπο ολοκλήρωσης της θεραπείας εγχειρισμένου καρκίνου του θυρεοειδή, καταστρέφοντας εναπομείναντα κύτταρα.

Ο καρκίνος του θυρεοειδή είναι ευτυχώς ένας ιάσιμος καρκίνος, που δημιουργεί σπάνια μεταστάσεις. Είναι όμως η πιο συχνή πάθηση μετά από απελευθέρωση ραδιενέργειας.

Η ραδιενέργεια είναι η ιδιότητα ορισμένων υλικών να διασπώνται απελευθερώνοντας ακτινοβολία και ενέργεια. Η ακτινοβολία αυτή, ανάλογα με το είδος της και την έντασή της, μπορεί να είναι καταστρεπτική για τα κύτταρα των οργανισμών.

Ποιά είναι τα νέα λοιπόν σε σχέση με τα παλιότερα και τα πρόσφατα πυρηνικά γεγονότα;

Τα άσχημα: Το 1945 στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι έπεσαν ατομικές βόμβες σκοτώνοντας με το θερμικό κύμα που προκάλεσαν χιλιάδες Ιάπωνες. Αρκετοί άλλοι πέθαναν από λευχαιμία και άλλους καρκίνους, λόγω της άμεσης έκθεσης σε υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας. Τα χρόνια που ακολούθησαν αυξήθηκαν στους επιζήσαντες τα ποσοστά καρκίνου του θυρεοειδή σε νέους ενήλικες, που ήσαν παιδιά το 1945.

Τα κακά: Ανάλογη καταστροφή έγινε και στο Τσερνόμπιλ το 1986, γιατί το κάλυμμα του πυρηνικού αντιδραστήρα εξερράγη ώστε ένα σύννεφο σωματιδίων απελευθερώθηκε ψηλά στην ατμόσφαιρα, το ταξίδεψε ο άνεμος και το προσγείωσε η βροχή σε διάφορα μέρη. Παιδιά της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας, απροστάτευτα, εισέπνευσαν μολυσμένο αέρα, ήπιαν ίσως μολυσμένο νερό ή γάλα και έφαγαν μολυσμένα λαχανικά, με αποτέλεσμα το ιώδιο 131 να εισέλθη στον οργανισμό τους και να απορροφηθεί αποκλειστικά από τον θυρεοειδή. Δυστυχώς η απομάκρυνση μέρους του πληθυσμού δεν έγινε εγκαίρως. Τα συνηθισμένα ποσοστά θυρεοειδικού καρκίνου (3 στο εκατομμύριο) ανέβηκαν περίπου 13 φορές (40 στο εκατομμύριο).

Ευτυχώς το ραδιενεργό ιώδιο 131 έχει μικρή διάρκεια ζωής και μετά από λίγες εβδομάδες διασπάται σε άλλα στοιχεία, έτσι μόνον άτομα των γύρω περιοχών που ήρθαν σε επαφή τις πρώτες μέρες μολύνθηκαν.

Υπάρχει ένα είδος σταθερού, ιωδίου, που δεν ακτινοβολεί, και αν δοθεί στον οργανισμό σε μεγάλη ποσότητα, προκαλώντας κορεσμό εμποδίζει το ραδιενεργό ιώδιο να εισέλθη. Αυτό υπάρχει (ή πρέπει να υπάρχει) πάντα αποθηκευμένο για περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος. Οι αρχές οφείλουν να το διανείμουν άμεσα, έτσι ώστε η εντολή για πιθανή χορήγηση να εκτελεσθεί εγκαίρως, κάτι που έκανε η Πολωνική κυβέρνηση σε 10 εκατομμύρια παιδιά. Δεν το έκαναν οι σοβιετικές δημοκρατίες της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας, με αποτέλεσμα περίπου πέντε χιλιάδες ενήλικες, που ήσαν παιδιά το 1986 να εμφανίσουν μέχρι στιγμής καρκίνο του θυρεοειδή. Ευτυχώς, όπως συμβαίνει συνήθως σε αυτό τον τύπο καρκίνου, το προγνωστικό είναι καλό και η θνησιμότητα μικρή (1-2%).

Τα καλά: Στη Φουκουσίμα τον Μάρτιο 2011 δεν έγινε έκρηξη αλλά ελεγχόμενες εκλύσεις, με αποτέλεσμα η διασπορά και μεταφορά σωματιδίων να είναι περιορισμένη. Επλήγησαν οι γύρω περιοχές και ρυπάνθηκε η θαλάσσια περιοχή κοντά στο εργοστάσιο από το θαλασσινό νερό που χρησιμοποιήθηκε για να εμποδίσει την υπερθέρμανση του πυρηνικού υλικού.

Με δεδομένη την ταχεία διάσπαση του ιωδίου 131, η μόλυνση περιορίστηκε στην Ιαπωνική ακτογραμμή και όχι στο σύνολο του Ειρηνικού ωκεανού!

Ευτυχώς οι Ιαπωνικές αρχές προέβησαν εγκαίρως στην εκκένωση των περιοχών, στη διανομή σταθερού ιωδίου και στον έλεγχο των τροφίμων και του νερού. Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα, προκύπτει ότι οι δόσεις ακτινοβολίας στον πληθυσμό ήσαν περιορισμένες.

Ενδεικτικά, μετρήσεις στην πόλη του Τόκιο έδειξαν επιβάρυνση ακτινοβολίας της τάξης μιας απλής ακτινογραφίας θώρακα, ενώ στην πόλη της Φουκουσίμα όσο θα ελάμβανε το σώμα από δύο μαστογραφίες!

Μετά από αυτές τις διαπιστώσεις δεν υπάρχει λόγος υπερβολικής ανησυχίας εκ μέρους των… δημοσιογράφων και επομένως του κοινού.

Διαλέξτε δικαιολογία:

Θέλω να γυμναστώ αλλά δεν έχω χρόνο.

Τώρα με τις εξετάσεις διαβάζω από το πρωί ως το βράδυ και δεν προλαβαίνω.

Από τότε που άρχισα δουλειά σταμάτησα τελείως τη γυμναστική.

Από τότε που παντρεύτηκα σταμάτησα το ποδόσφαιρο.

Από τότε που γέννησα δεν γυμνάζομαι καθόλου.

Με δυο μικρά παιδιά δεν έχω χρόνο για γυμναστική.

Δεν μπορώ να κάνω γυμναστική το πρωί. Φεύγω πολύ νωρίς για τη δουλειά.

Δεν κάνω jogging γυρνώντας το απόγευμα γιατί το χειμώνα σκοτεινιάζει νωρίς.

Δεν μπορώ να γυμναστώ τώρα το χειμώνα, με τέτοια παγωνιά θα αρρωστήσω.

Την άνοιξη δεν μπορώ να γυμναστώ στην εξοχή, έχει γύρη από τα λουλούδια και με πιάνει αλλεργία.

Με τέτοιο καύσωνα καλοκαιριάτικα θα βγω στον ήλιο να τρέχω;

Έχω διάδρομο στο σπίτι, αλλά δεν μ’ αρέσει να κάνω γυμναστική μόνος μου…

Δεν μ’ αρέσει να πηγαίνω στα γυμναστήρια με όλους αυτούς τους χαζούς  μποντυμπιλντεράδες.

Εδώ που μένω, πού να κάνω jogging μες στη πόλη; Να τρέχω στο δρόμο και να αναπνέω καυσαέρια;

Δεν μπορώ να κάνω ούτε ένα περίπατο στην εξοχή. Έχει αδέσποτα σκυλιά και φοβάμαι μη μου ορμήξουν.

Δεν μπορώ να πηγαίνω για περπάτημα με τον άντρα μου. Έχει γρήγορο διασκελισμό και όλο τρέχω από πίσω του.

Που να κάνω ποδήλατο καλέ! Εδώ είναι όλο ανηφόρες και κατηφόρες.

Ποδήλατο στη πόλη; Θες να με σκοτώσει κανένα αυτοκίνητο;

Δεν θέλω να κολυμπάω σε πισίνα. Φοβάμαι μην κολλήσω τίποτα. Δεν ξέρω αν είναι καθαρά.

Πάω συχνά στη θάλασσα αλλά δεν κολυμπάω πολλή ώρα. Συνήθως αράζω στην ξαπλώστρα για ηλιοθεραπεία.

Δεν θέλω να κάνω κολύμπι. Ντρέπομαι γιατί δεν έχω ωραίο σώμα.

Δεν μπορώ να κάνω κολύμβηση σε πισίνα. Μετά πρέπει να φτιάχνω τα μαλλιά μου μια ώρα.

Τι; Άμα κάνω γυμναστική μου ανοίγει η όρεξη και τρώω περισσότερο.

Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορώ να τρέχω, γιατί λαχανιάζω λόγω τσιγάρου.

Δεν μπορώ να κάνω γυμναστική, έχω χαμηλή πίεση και ατονία.

Δεν μπορώ να γυμναστώ γιατί πονάει όλο μου το σώμα.

Δεν γυμνάζομαι γιατί, να σας πω ειλικρινά… βαριέμαι.

Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Ευρωσκοπία (Eurovision στα ελληνικά), φέτος είναι ο Λούκας Γιώρκας. Βέβαια όταν λένε “εκπρόσωπος” εννοούν όπως πάντα τον ερμηνευτή και με ψιλά γράμματα ψάχνοντας βρίσκει κανείς τους πραγματικούς δημιουργούς του τραγουδιού, που είναι ο συνθέτης και η στιχουργός.

Ο Λούκας (όχι Λουκάς) Γιώρκας είναι Κύπριος με κλασσική παιδεία (κιθάρα, βυζαντινή μουσική), αλλά προσαρμοσμένος στην πραγματικότητα (ριάλιτι και εξφάκτορ). Φοιτητής Βιολογίας αλλά με πνευματικό, που τον έχει βεβαιώσει ότι το χάρισμά του να τραγουδάει του έχει δοθεί από τον Θεό και οφείλει να το καλλιεργήσει. Παρ’ όλο που δεν πηγαίνει συχνά στην εκκλησία Τον εμπιστεύεται (τον Θεό). Αποτελεί έτσι η άριστη επιλογή τραγουδιστή για να ερμηνεύσει τους εμπνευσμένους (από ψηλά ίσως;) στίχους “τα βήματά μου κάνω ως το Θεό/κι αν πέσω εγώ ξανά θα σηκωθώ”. Όπως αποκάλυψε ο ερμηνευτής πρόκειται για ένα κομμάτι που δημιουργήθηκε μέσα σε δυο 24άωρα (!)

Όπως προσκαλεί και ο τίτλος (Watch my dance) κοιτάξαμε με προσοχή το χορευτικό. Συνειδητά επιλέχτηκε να κινείται ανάμεσα στο ζεϊμπέκικο και το χιπ-χοπ με άρωμα γυμναστικών ασκήσεων από ζογκλέρ λουναπαρκότσιρκων. Αυτό ίσως δεν είναι και κακό αφού προορίζεται για την “αρένα” της Eurovision, όπου συναντά κανείς ανάλογης αισθητικής συμπιλήματα (εκτοξεύσεις φωτιάς στο αλβανικό, μαγικά καπέλα – αλλαγές ρούχων στο κροατικό, μαντήλια που γίνονται ραβδιά στο εσθονικό κλπ). Ο μεγάλος όμως αριθμός των φανατικών θεατών της διοργάνωσης επιβάλλει και τον ανάλογο “σεβασμό” στο είδος της μουσικής (πολλοί θεατές = πολλές διαφημίσεις = πολύ χρήμα = πολύ σεβασμός).

Όπως και κάθε φορά πλέον θα διαγωνιστούν οι εκπρόσωποι των ηνωμένων πολιτειών της… Ευρώπης, στην αμερικανική γλώσσα φυσικά. Ελάχιστες χώρες-φάροι (εννιά στις 43) “τραγουδούν εθνικά” ή βάζουν ένα μικρό γλωσσικό δείγμα.

Στη διαδικασία επιλογής της Ελληνικής υποψηφιότητας ο κ. Τσαουσόπουλος το βαθμολόγησε με μονάδα κάτι που θεωρήθηκε προσβλητικό και “χαστούκι”. Γιατί άραγε; “Θα έπρεπε”, είπε ο ερμηνευτής, “αν μη τι άλλο να σεβαστεί ο κ. Τσαουσόπουλος τους δημιουργούς που είναι καταξιωμένοι στο χώρο τους”. Εννοεί προφανώς τον μουσικοσυνθέτη Γιάννη Χριστοδουλόπουλο, ο οποίος είναι αναμφισβήτητα νούμερο ένα στον χώρο της “φιλοζωικής” μουσικής… Τι κρίμα όμως να αντιπροσωπεύει μια ολόκληρη χώρα σαν μουσικό ύφος. Ίσως όμως πάλι να είναι και αυτό δίκαιο. Λένε πως κάθε λαός έχει τους πολιτικούς ηγέτες που του αξίζει. Γιατί λοιπόν να μην έχει και τους μουσικούς αντιπροσώπους της φάσης που περνάει;. Χατζιδάκις – Θεοδωράκης πριν από 30 χρόνια Χριστοδουλόπουλος – Τερζής (Νίκος) στην εποχή μας.

Πόσα έτη φωτός απέχουμε από την γηραλέα Γαλλία που επέλεξε, άκουσον-άκουσον, έναν νεαρό τενόρο 21 ετών που θα ερμηνεύσει ένα κλασικό κομμάτι σε κορσικάνικα, με πολιτική «να αναδείξει στην μεγάλη αυτή ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ διοργάνωση τις τοπικές διαλέκτους που αποτελούν τον πλούτο της χώρας μας», όπως αναφέρει η γαλλική ανακοίνωση!

Ο greek tempora! Ο greek mores!

Παρ όλα αυτά συζητήσεις γίνονται, ιδίως στο χώρο της αριστεράς που έχει πληγεί περισσότερο. Επισημαίνονται τα λάθη, αλλά και οι επιπτώσεις από την αλλαγή των ταχυτήτων στον κόσμο. Ο Ζαν Μποντριγιάρ αποδίδει τη φθορά του μοντέλου στο όργιο της απελευθέρωσης των πάντων, όπως σημειώνει σε βιβλίο του. `Εχουμε ζήσει κάθε όργιο απελευθέρωσης. Συνεχίζουμε ωστόσο προς την ίδια κατεύθυνση, παρ ότι γνωρίζουμε ότι κατευθυνόμαστε στο κενό, στήνοντας σκηνικά προσομοίωσης. Τί ιδέα κι αυτή! Τί μας λέει ο Μποντριγιάρ; Οτι είμαστε έτοιμοι να ξαναπαίξουμε όλα τα γνωστά, εξαντλημένα σενάρια. Δεν το συνειδητοποιούμε, αλλά ήδη αναπαράγουμε ιδανικά, εικόνες, όνειρα που εφεξής βρίσκονται πίσω μας και που εμείς οφείλουμε να αναπαράγουμε με ένα είδος μοιραίας αδιαφορίας. Ίσως να διαφωνήσουμε με το “οφείλουμε” του Μποντριγιάρ. Η αναπαραγωγή είναι αποτέλεσμα της έλλειψης της δυναμικής του καινούργιου, παρ ότι οτιδήποτε καινούργιο θεωρείται εκ προοιμίου εχθρικό για τον πολίτη. Θα συμφωνήσουμε όμως με το σκεπτικό του Γάλλου διανοητή που λέει ότι η ιδέα της προόδου έχει εκλείψει, αλλά η πρόοδος συνεχίζεται. Η ιδέα του πλούτου που υπο-τείνει την παραγωγή έχει εκλείψει, η παραγωγή όμως προχωράει. Η ιδέα του πολιτικού έχει εκλείψει, όμως το πολιτικό παιγνίδι συνεχίζεται με μια κρυφή αδιαφορία για το ίδιο το διακύβευμα του.

Πριν από οποιαδήποτε άλλη σκέψη ίσως θα ταν καλό να ασκηθούμε στην ηθική της ορεσίβιας φιλοσοφίας του Νίτσε, σύροντας μια νοητή γραμμή από τις παρυφές ενός βουνού ως την κορυφή του, όπου στις παρυφές ενδημεί η μετριότητα, στη μέση ο μόχθος και στην κορυφή η πληρότητα. Για τον Νίτσε, η πληρότητα περνάει αναγκαστικά μέσα από μεγάλες δυσκολίες. Εμείς, όμως, οι μεταπολεμικοί Ευρωπαίοι  αναζητήσαμε την πληρότητα μέσα από άλλες σύντομες διαδρομές κι είναι αλήθεια ότι  έτσι σπασμωδικά, καθώς κινούμαστε, μόνον ελάχιστες στιγμές πληρότητας βιώσαμε. Ο Νίτσε λέει επίσης ότι στην ιστορία του ανθρώπου οι πιο άγριες δυνάμεις είναι αυτές που ανοίγουν το δρόμο, αρχικά με την καταστροφή, αλλά πάντως η δράση τους είναι αναγκαία για να έρθουν γλυκύτερα ήθη και συνήθειες. (“Η παρηγοριά της φιλοσοφίας”, Αλαιν Ντε Μποττόν-εκδόσεις Παττάκη) Κι είναι αυτές οι άγριες δυνάμεις που αποκαλούνται κυκλώπειοι αρχιτέκτονες και σκαπανείς της ανθρωπότητας.Το ερώτημα είναι ποιος από τους ανθρώπους της Δύσης είναι έτοιμος να γίνει σύγχρονος ορειβάτης; Ποιος ονειρεύεται να γίνει σκαπανεύς, όταν δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι η πληρότητα μέσα στην οποία ζούσε ως τώρα δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ηθικής ορεσίβιας φιλοσοφίας, αλλά ενός κατασκευασμένου καταναλωτικού μοντέλου δίχως ψυχή στα εντός του;

Το μεταπολεμικό μοντέλο εδραιώθηκε μέσα από συνεχείς δανεισμούς. Ο δανεισμός έγινε τρόπος ζωής, έφερε την οικονομική ευημερία, συνέβαλε στην ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους, αλλά ανέδειξε σε τέχνη τη νωθρότητα του ατόμου. Θα δανειστώ και θα σπρώξω τη ζωή μου, έλεγε το κράτος. Όμως ο δανεισμός μέσω της συσσώρευσης των χρεών έγινε δυνάστης και απειλή για την αυτονομία των κρατών και συν τοις άλλοις έγινε προπομπός μιας μάλλον άγριας λιτότητας διαρκείας. Ο Γάλλος οικονομολόγος Ζακ Ατταλί, μέσα από το  βιβλίο του “Παγκόσμια Κατάρρευση σε δέκα χρόνια;” αναφέρεται στην ιστορία του χρέους, ξεκινώντας θεολογικά από το χρέος προς τον Δημιουργό. Δανείζομαι σημαίνει έρχομαι αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Χρεώνομαι σημαίνει ότι έχω το κουράγιο να αγκαλιάσω το μέλλον, λέει ο Ατταλί, θέλοντας ίσως να επισημάνει ότι το λίγο χρέος δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Αλλά και κάτι ακόμη: η ζωή απαιτεί ρίσκο όχι μόνο για να αποκτήσει νόημα, αλλά και για να γίνει ανταποδοτική. Ούτε όμως ο Ατταλί, αλλά ούτε όλοι οι Ατταλί της Ευρώπης και της Αμερικής έχουν στα χέρια τους το καινούργιο εργαλείο. Αυτό που θα κόψει τις γέφυρες με το νωθρό παρελθόν και σκαλίσει το καινούργιο αποτύπωμα. Το δυναμικό μοντέλο του μέλλοντος.

Δημοσιεύθηκε στην “Καθημερινή”, 30.4.2011.