Ωστόσο ακόμη κι αν επιτυχώς κλείσει, το βασικό πρόβλημα της χώρας, αυτό που συνδέεται με το έλλειμμα παραγωγής και δημιουργίας, δεν πρόκειται να λυθεί.

Και αυτό γιατί, όπως όλοι – έστω διαισθητικά – αντιλαμβάνονται, χωρίς νέα παραγωγή και δημιουργία το ελληνικό μαγαζί δεν πρόκειται να δει προκοπή. Ανεξαρτήτως λοιπόν της έκβασης των διαπραγματεύσεων με δανειστές και εταίρους, το βασικό πρόβλημα, αυτό που πνίγει την ελληνική κοινωνία, θα μένει άλυτο, ως άλλη χαίνουσα και απολύτως διαβρωτική πληγή.

Το μεγάλο ζήτημα λοιπόν είτε εντός του ευρώ, είτε έξω από αυτό, είναι ακριβώς αυτό: Της παραγωγής και της δημιουργίας. Μέχρι τώρα ουδείς έχει συστηματικά απασχοληθεί με αυτό το μέγα θέμα. Ούτε η Δεξιά, ούτε η Αριστερά, ούτε το κέντρο.

Όμως η χώρα έχει δυνάμεις. Διαθέτει σύγχρονες υποδομές, τα κάθε λογής δίκτυα είναι ανεπτυγμένα, τα παραδείγματα μοντέρνας παραγωγής δεν είναι λίγα, η νεολαία της είναι εκπαιδευμένη, πολύγλωσση και εξοικειωμένη με τις νέες τεχνολογίες, οι νέοι έλληνες μηχανικοί προσαρμόζονται με μεγάλη ευκολία σε οποιοδήποτε περιβάλλον, οι νέοι γιατροί επίσης έχουν μεγάλες δυνατότητες όπως φαίνεται από την αξιοποίησή τους στα νοσοκομεία και στα ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης – μόνο στη Γερμανία αυτή τη στιγμή ειδικεύονται περίπου 6.000 – και βεβαίως όλη αυτή η στρατιά των ανέργων πτυχιούχων είναι γεμάτη προσόντα και ανεκμετάλλευτες δεξιότητες.

Αυτός ο συνδυασμός υποδομών και δυνατοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού δεν μπορεί να μένει για πολύ ανεκμετάλλευτος.

Διαθέτει όλα τα στοιχεία και τις προϋποθέσεις για ένα εκρηκτικό κίνημα παραγωγής και δημιουργίας, από μικρές δημιουργικές ομάδες νέων επιστημόνων.

Αρκεί κάποιοι να το φαντασθούν και να το υποστηρίξουν πραγματικά. Προσφέροντας κυρίως χώρο, ενθάρρυνση, οργάνωση, διασύνδεση, κίνητρα και λίγα χρήματα.

Στην περίπτωσή μας η κινητοποίηση αυτού του εκπαιδευμένου αργούντος ή ετεροαπασχολούμενου ανθρώπινου δυναμικού είναι το ήμισυ του παντός.

Αν διαμορφωθούν οι συνθήκες και οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίησή του, η χώρα δεν έχει τίποτε να φοβηθεί, έστω κι αν στην αρχή χρειασθεί να υπομείνει χαμηλότερα εισοδήματα και μικρότερες αμοιβές.

Με τη διαφορά, όπως είπαμε, ότι κάποιοι πρέπει να το φαντασθούν και να το υποστηρίξουν με θέρμη και ενθουσιασμό αυτό το νεανικό κίνημα παραγωγής και δημιουργίας.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 25.10.2012

Το διεθνές οικονομικό σύστημα, οι τράπεζες, οι διεθνείς ελεγκτικές εταιρείες, όσοι τέλος πάντων αποτιμούν χώρες και επιχειρήσεις, την αντιμετωπίζουν ως ζώνη υψηλού κινδύνου, που δεν επιτρέπει την ανάληψη οποιουδήποτε ρίσκου.

Γι’ αυτό και κανείς δεν χρηματοδοτεί οτιδήποτε ελληνικό και βεβαίως δεν επενδύει εδώ. Οι διεθνείς τράπεζες, όπως και οι διαχειριστές κεφαλαίου, μας έχουν διαγράψει από τον χάρτη, μας αντιμετωπίζουν σχεδόν ως νεκρή ζώνη.

Κάπως έτσι οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών εταιρείες αποτιμώνται ελάχιστα, δεν αξίζουν σε τρέχουσες τιμές ούτε όσο τα ακίνητά τους.

Αντιστοίχως οι τράπεζες που έχουν δανείσει επιχειρήσεις με εγγύηση μετοχές αυτών νιώθουν πως δεν έχουν τίποτε και αποφεύγουν οποιαδήποτε διευκολυντική κίνηση γιατί θα πρέπει να την καλύψουν με νέα κεφάλαια, τα οποία δεν έχουν και δεν μπορούν να βρουν.

Με αποτέλεσμα ο υποτιμητικός κύκλος να διευρύνεται και η ελληνική οικονομία να δεινοπαθεί.

Σε αυτό το περιβάλλον λογιστικής απαξίας και χρηματοδοτικής ανεπάρκειας οι τράπεζες δεν μπορούν να παρέμβουν, οι επιχειρήσεις που με λίγα χρήματα μπορούσαν να ξεπεράσουν την κρίση βυθίζονται ακόμη περισσότερο κ.ο.κ.

Ωστόσο, αυτή η εικόνα είναι πλαστή. Οι τρέχουσες αποτιμήσεις είναι αυτές, αλλά οι αξίες είναι άλλες.

«Οι οικονομολόγοι και οι τραπεζίτες ξέρουν τα πάντα για τις τιμές, αλλά τίποτε για τις αξίες» γράφει ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν στο τελευταίο του βιβλίο. Κάτι που στην περίπτωσή μας ταιριάζει γάντι.

Την ώρα που το διεθνές οικονομικό σύστημα μας αντιμετωπίζει σαν κάτι μεταξύ Γκάνας και Ακτής Ελεφαντοστού, όλοι γνωρίζουν ότι αξίζουμε πολλαπλάσια και ότι η σημερινή τραπεζικο-λογιστική αποτίμηση απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Και επίσης άπαντες ενδομύχως πιστεύουν ότι σε ελάχιστο χρόνο όλο αυτό το πέπλο της απαξίας μπορεί να αντικατασταθεί από ένα ρεύμα ενδιαφέροντος και επενδύσεων.

Και αυτό γιατί απλούστατα γνωρίζουν ότι έχουν να κάνουν με μια ευρωπαϊκή χώρα, με ανεπτυγμένες υποδομές, εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, η οποία εφαρμόζει το πιο επιθετικό παγκοσμίως πρόγραμμα οικονομικής εξυγίανσης.

Σε λίγους μήνες, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού θα έχει επιβεβαιωθεί και το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών θα τείνει να μηδενισθεί, τότε το διεθνές τραπεζικο-λογιστικό σύστημα θα αναφωνήσει «θαύμα – θαύμα», καθώς θα θεωρεί την Ελλάδα υπόδειγμα δημοσιονομικής εξυγίανσης και ζώνη ισχυρής ανταγωνιστικότητας. Και θα καταδειχθεί βεβαίως η γελοιότης των αγορών, οι οποίες όντως ξέρουν τα πάντα για τις τιμές, αλλά τίποτε για τις αξίες.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 2.9.2012

Και αυτό γιατί η αξιοπιστία μας έχει καταπέσει στο ναδίρ και η Ευρώπη έχει αποφασίσει να πάρει το ρίσκο μιας ενδεχόμενης ελληνικής εξόδου αν η χώρα μας δεν συμμορφωθεί και δεν αποδείξει ότι πρώτη εκείνη φροντίζει τα του οίκου της.

Αυτό ήταν με λίγα λόγια το μήνυμα Γιούνκερ προς την Αθήνα. Άλλωστε γι’ αυτό ήλθε και δεν το έκρυψε. Το μετέδωσε on camera σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό.

Οι πληροφορίες από τα ενδότερα του Μεγάρου Μαξίμου αναφέρουν ότι ο κ. Σαμαράς ανταποκρίθηκε στην πρόκληση του κ. Γιούνκερ και δήλωσε ότι αποδέχεται πως έχει την τελευταία ευκαιρία. Και τότε, πάντα κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου προειδοποίησε τον κ.Σαμαρά ότι θα πρέπει να είναι πολύ καλά προετοιμασμένος για τη συνάντηση με την κυρία Μέρκελ στο Βερολίνο.

Κατά τα φαινόμενα η συζήτηση με την γερμανίδα ηγέτιδα δεν θα είναι απλή. Η γενικότερη ευρωπαϊκή περιπλοκή, η επιδείνωση της κρίσης στην Ισπανία, το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν αντίστοιχες διαβουλεύσεις με μεγαλύτερες χώρες δεν αφήνουν περιθώρια επιεικούς συμπεριφοράς στους γερμανούς, οι οποίοι συμφιλιώνονται σιγά – σιγά με την ιδέα να αναλάβουν τις ευρωπαϊκές ευθύνες τους,αλλά με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Κατόπιν αυτών οι διαπραγματεύσεις των δύο αντιπροσωπειών στο Βερολίνο θα είναι εξαντλητικές και θα κριθούν στις λεπτομέρειες.

Θα πρόκειται με άλλα λόγια για μια ολοκληρωτική αξιολόγηση των ελληνικών επιλογών και δυνατοτήτων,από το αποτέλεσμα της οποίας θα κριθεί η συνέχιση και οι όροι της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη χώρα μας.

Η Παρασκευή λοιπόν θα είναι μια πολύ δύσκολη μέρα για τον κ.Σαμαρά.

Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει τι θα συμβεί στο Βερολίνο. Αυτονόητα δεν υπάρχουν και η ελληνική θέση είναι εμφανώς ασθενής, παρά τα όσα ηρωικά μεταδίδουν ορισμένοι.

Κακά τα ψέματα, χωρίς καλή προετοιμασία και ρεαλισμό η ελληνική υπόθεση δεν μπορεί να πάει μακριά. Το μήνυμα Γιούνκερ ήταν σαφές και χωρίς αμφιβολία προπαρασκευασμένο στο Βερολίνο. Όπου και θα κριθεί τελικώς η συνέχεια της ελληνικής υπόθεσης.

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 23.8.2012

Οι κ.κ. Βενιζέλος και Κουβέλης νιώθουν έντονη την πίεση του κ. Τσίπρα και κακά τα ψέματα μετρούν δυό και τρεις φορές τις πράξεις και τις επιλογές τους. Πολύ περισσότερο όταν χρειάζεται να συνηγορήσουν στη λήψη περιοριστικών μέτρων που πλήττουν το εισόδημα μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού.

Γι’ αυτό και δυσκολεύονται να αποδεχθούν μονομιάς το πακέτο των 11,5 δισ. ευρώ και δίδουν μεγάλη σημασία στις διαδικασίες της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους και την τρόικα, ώστε να επιτύχουν την επιμήκυνση και την διεύρυνση του χρόνου της δημοσιονομικής προσαρμογής μέχρι το 2016.

Αλλά και ο πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς δεν μπορεί να λειτουργεί ως απόλυτος κυματοθραύστης, ούτε είναι διατεθειμένος να σηκώνει μόνος όλο το πολιτικό κόστος της συμμαχικής κυβέρνησης. Ίσως λιγότερο από τους άλλους.ωστόσο κι εκείνος πιέζεται πολιτικά, τόσο από τα δεξιά του, όσο κι από τα αριστερά του.

Με άλλα λόγια ούτε ο κ. Σαμαράς μπορεί να κινηθεί κατά τρόπο απόλυτα δυναμικό, χωρίς να υπολογίζει το πολιτικό κόστος. Γενικώς οι ιδιαίτερες πολιτικές συνθήκες δεν επιτρέπουν άνεση χειρισμών στα κόμματα που συγκροτούν την κυβέρνηση. Οι αναστολές περισσεύουν και οι υπολογισμοί επίσης.

Δεδομένων όμως των συνθηκών κρίσης στην Ευρώπη και της προσοχής των εταίρων μας στην Ισπανία και την Ιταλία, δεν είναι βέβαιον ότι θα καταφέρει εντέλει η ελληνική κυβέρνηση να αμβλύνει την πίεση των εταίρων. Δεν είναι απίθανο μάλιστα να προκαλέσει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Αντί δηλαδή της διεκδικούμενης κατανόησης των εταίρων να εισπράξει περαιτέρω αμφισβήτηση και καχυποψία, ενισχύοντας εκείνους που προτιμούν την ρήξη με την Ελλάδα και αποτιμούν ως φθηνότερη επιλογή την έξοδό μας από την ευρωζώνη. Αν όντως επικρατήσει το κακό σενάριο, τότε τα πράγματα θα εξελιχθούν, με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Αν πάλι επικρατήσει ένα καθεστώς μειωμένης υποστήριξης το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο, απλώς δεν θα εξελιχθεί αυτόματα, αλλά θα είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διαρκούς φθοράς.

Μόνο αν αλλάξει κατά τρόπο εντυπωσιακό η ευρωπαϊκή πολιτική και διαμορφωθεί νέο περιβάλλον στην Γηραιά Ήπειρο, θα μπορέσουμε κι εμείς εδώ να βρούμε πεδίο προστασίας.

Σε κάθε άλλη περίπτωση το πολιτικό πρόβλημα της χώρας θα μεγεθύνεται, η συνοχή της κυβέρνησης συνεργασίας θα δοκιμάζεται ολοένα και περισσότερο, μέχρι να διαμορφωθούν συνθήκες ρήξης στο εσωτερικό της και να εκραγεί.

Στην περίπτωση αυτή η χώρα δεν θα ξαναβρεί πεδίο ανοχής και υποστήριξης από τους εταίρους. Το πιθανότερο είναι να εγκαταλειφθεί στην τύχη της για να πάρει τον δρόμο της επιστροφής προς τη δραχμή….

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 31.7.2012

Αντιθέτως μάλιστα, εκτοξεύονται με κάθε ευκαιρία και το χειρότερο είναι ότι επιδρούν διαρκώς στο σώμα της ελληνικής οικονομίας, όπως καθημερινά διαπιστώνουν οι υπάλληλοι των εμπορικών Τραπεζών.

Κακά τα ψέματα, η χώρα μας κινείται εδώ και καιρό στην άκρη της αβύσσου. Παίζει στην κυριολεξία με τη φωτιά, χωρίς να αντιλαμβάνεται τις συνέπειες.

Οι περισσότεροι των εταίρων μας δεν μπορούν να πιστέψουν ότι δεν αναγνωρίζουμε το πρόβλημα και ότι τα κόμματά μας αντιμετωπίζουν την πραγματικά δική μας κρίση με τόση ανευθυνότητα.

Υπό αυτή την έννοια, και στον βαθμό που το ελληνικό έλλειμμα αξιοπιστίας περισσεύει, μεγάλη αγωνία επικρατεί σε ολόκληρη την Ευρώπη για τις εδώ εξελίξεις.

Αν το βράδυ της προσεχούς Κυριακής ή το αργότερο το μεσημέρι της Δευτέρας δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για σχηματισμό ισχυρής κυβέρνησης, τότε όλα μπορούν να μας συμβούν.

Η όποια εναπομείνασα εμπιστοσύνη μπορεί να κλονισθεί και η χώρα να εισέλθει σε φάση απόλυτης αμφισβήτησης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη σταθερότητά της.

Με άλλα λόγια, οι εταίροι μας, ανήσυχοι όπως είναι, δεν μπορεί παρά να αξιολογούν όλα τα ενδεχόμενα για την Ελλάδα.

Όσα έρχονται στο φως της δημοσιότητας για δεύτερα και τρίτα πλάνα σχετικά με μας, πρέπει να θεωρούνται δεδομένα

Όσοι μάλιστα γνωρίζουν τη μέθοδο εργασίας των Γερμανών δεν έχουν καμία αμφιβολία ότι η προετοιμασία τους ακόμη και για το χειρότερο ελληνικό σενάριο είναι προχωρημένη.

Ας μην τρέφουμε λοιπόν αυταπάτες. Η Ελλάδα δεν είναι Ισπανία, ούτε το ελληνικό πρόβλημα ταιριάζει με εκείνο της Μαδρίτης. Εκεί το πρόβλημα είναι αμιγώς τραπεζικό, το δημοσιονομικό τελεί ακόμη υπό έλεγχο και τέλος πάντων η Ισπανία είναι μια μεγάλη χώρα, με άλλη βαρύτητα και θέση στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Η δική μας στάθμιση είναι σαφώς περιορισμένη και το κόστος μιας ελληνικής κρίσης ευκολότερα ελεγχόμενη. Για να μην αναφερθούμε στον μύθο της Ιφιγένειας που μας πάει γάντι και πολλούς συγκινεί στο Βερολίνο. Δεν είναι λίγοι άλλωστε εκείνοι που πιστεύουν ότι μια ελληνική θυσία θα λύσει τα μάγια και ούριος άνεμος θα κινήσει πάλι στα ευρωπαϊκά πανιά.

Όπως και να έχει, η χώρα και οι ηγήτορές μας δεν μπορούν να ελπίζουν σε ειδική μεταχείριση, ούτε να προσβλέπουν στην καλοσύνη των εταίρων μας. Οι εκλογές της Κυριακής είναι απαραίτητο να δώσουν κατά το δυνατόν ισχυρότερη κυβέρνηση, ικανή και εξοπλισμένη να αναλάβει όλες τις υποχρεώσεις και να οδηγήσει τη χώρα στην έξοδο από την κρίση. Οτιδήποτε άλλο θα ελευθερώσει όλα τα δαιμόνια, εγχώρια και διεθνή, η δράση των οποίων θα βυθίσει τη χώρα στην ακυβερνησία και στο χάος. Πέντε και μια λοιπόν μείνανε…

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 12.6.2012

Πράγμα που σημαίνει ότι είναι πλέον πιθανό το ενδεχόμενο να περάσει η διακυβέρνηση της χώρας στην Αριστερά.

Και δη σε μια Αριστερά ριζοσπαστική και κομμουνιστικογενή, η οποία αμφισβητεί τις παρούσες δομές οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της χώρας και ονειρεύεται άλλες, τις οποίες ωστόσο δεν έχει ακόμη προσδιορίσει με ακρίβεια.

Η αλήθεια είναι πως είναι και η ίδια αιφνιδιασμένη. Πριν από λίγους μήνες ούτε ο κ. Τσίπρας πίστευε ότι μπορεί να έχει την ευκαιρία ανάληψης της εξουσίας.

Ανεξαρτήτως όμως από το τι ανέμενε ο κ. Τσίπρας, τώρα αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να κληθεί από τον ελληνικό λαό να αναλάβει την ευθύνη διακυβέρνησης της χώρας.

Οι μέχρι τώρα αναφορές και δημόσιες τοποθετήσεις του φανερώνουν διάθεση άρνησης και μεγάλης αντίθεσης με τις ευρωπαϊκές οικονομικές αρχές.

Έχει δηλώσει με τρόπο ευθύ ότι θα αρνηθεί το μνημόνιο, ότι θα διεκδικήσει την επαναδιαπραγμάτευση των επαχθών όρων της δανειακής σύμβασης και ότι θα προχωρήσει στην κατάργηση των εφαρμοστικών νόμων του μνημονίου. Και οι ευρωπαϊκές αρχές από την πλευρά τους έχουν διαμηνύσει στον κ. Τσίπρα ότι δεν δέχονται καμία διαπραγμάτευση χωρίς εφαρμογή των συμφωνηθέντων.

Ο κ. Τσίπρας για την ώρα δείχνει να αγνοεί ή καλύτερα να μην λαμβάνει υπ’όψιν τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις, κατηγορώντας μάλιστα όσους τις επικαλούνται ότι τρομοκρατούν τον ελληνικό λαό και θέλουν να νοθεύσουν την θέλησή του.

Ωστόσο η όλη του στάση κρύβει πραγματικούς κινδύνους. Όσο κι αν εκείνος αρνείται να μπει στη λογική ενός κακού σεναρίου, δεν σημαίνει ότι αυτό δεν μπορεί να υπάρξει.

Είναι λοιπόν πιθανό να κερδίσει τις εκλογές, να σχηματίσει κυβέρνηση και να πάει στις Βρυξέλλες να διαπραγματευθεί όπως λέει. Και εκεί μπορεί να βρει κάποια πεδία συνεννόησης, όπως και να βρεθεί αντιμέτωπος με το ευρωπαϊκό παγόβουνο.

Αν όντως πέσει στο παγόβουνο, οφείλει να αναγνωρίσει από τώρα ότι θα έχει πρόβλημα η χώρα. Έχει άραγε εναλλακτικό σχέδιο προκειμένου να αντιμετωπίσει μια ολοκληρωτική ευρωπαϊκη άρνηση;

Πράγμα που σημαίνει ότι στην περίπτωση αυτή δεν θα έχει στη διάθεσή του σημαντικά ποσά για την ομαλή λειτουργία της χώρας. Αν αντιμετωπίσει άρνηση καταβολής των δόσεων του νέου δανείου και διακοπή του προγράμματος ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών΄, τα πράγματα θα δυσκολέψουν δραματικά για την ελληνική οικονομία.

Θα τεθεί αναγκαστικά θέμα καταβολής μισθών και συντάξεων, το τραπεζικό σύστημα θα χάσει την όποια στήριξη απολαμβάνει έως τώρα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι ελληνικές επιχειρήσεις θα ξεμείνουν εντελώς από πιστώσεις, οι συναλλαγές τους θα απαιτούν μετρητά, θα λείψουν πρώτες ύλες και η παραγωγή τους θα δυσκολέψει.

Το αυτό θα συμβεί με το εισαγωγικό εμπόριο, το οποίο δεν θα μπορεί να χρηματοδοτηθεί. Το σημερινό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που υπολογίζεται σε 16 δισ. ευρώ θα πρέπει να μηδενισθεί πάραυτα, καθώς δεν διαθέτουμε σημαντικά συναλλαγματικά διαθέσιμα, ούτε διαθέτουμε ισχυρή εξαγωγική οικονομία, ικανή να φέρνει συνάλλαγμα.

Γεγονός που σημαίνει ότι θα δυσκολέψει η κάλυψη βασικών αναγκών σε καύσιμα, πρώτες ύλες, μηχανήματα, χημικά και τρόφιμα, τα οποία συνθέτουν σχεδόν το 80% του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών.

Με άλλα λόγια, ο κ. Τσίπρας οφείλει να λάβει σοβαρά υπ’ όψιν ότι με τις επιλογές του μπορεί να φέρει την ελληνική οικονομία στα πρόθυρα της πλήρους κατάρρευσης. Να σκάσει δηλαδή στα χέρια του.

Και επειδή αυτή η απειλή τον ξεπερνάει, αφορά τη χώρα, την υπόσταση και την εθνική ακεραιότητά της, δεν γίνεται να την αγνοήσει. Στο βαθμό που θέλει να ηγηθεί, είναι υποχρεωμένος να προετοιμάσει αξιόπιστα εναλλακτικά σχέδια, ώστε να περιορίσει τους εθνικούς κινδύνους.

Αν δεν τα προετοιμάσει και πάει στα κουτουρού, δεν θα είναι απλά επιπόλαιος, αλλά και ανάξιος της εμπιστοσύνης που θα του δώσει ο ελληνικός λαός. Και ας μην αυταπατάται, στην περίπτωση αυτή δεν θα τον ξεπλένουν ούτε δέκα ποτάμια..

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 6.6.2012

Οσοι λοιπόν υπολογίζουν σε προδιαγεγραμμένα αποτελέσματα, στηριζόμενοι σε τυπικές προσθαφαιρέσεις, πλανώνται πλάνην οικτράν.

Τούτες οι εκλογές θα κυριαρχηθούν από απρόοπτα και πολυποίκιλες παρεμβάσεις, διεθνείς και εγχώριες. Και βεβαίως θα προσδιορισθούν από δυναμικές απροσδιόριστες και από υπόγειες, μη ορατές διά γυμνού οφθαλμού, κοινωνικές διεργασίες.

Είναι η χώρα τόσο ευάλωτη και η ελληνική κοινωνία τόσο συγχυσμένη που κανείς δεν μπορεί να προσεγγίσει με ασφάλεια όσα εν τέλει θα κινήσουν το ήδη κινητικό εκλογικό σώμα.

Από τη μια πλευρά είναι τα υπόγεια ρεύματα που διαμορφώνουν τα πτωχοποιημένα τμήματα του ελληνικού λαού, το πλήθος των ανέργων και οργισμένων νέων που δηλώνουν πως δεν έχουν τίποτε να χάσουν. Οσοι συνομιλούν μαζί τους και έχουν παράσταση των επιλογών που έκαναν στις 6 Μαΐου γνωρίζουν ότι δύσκολα θα μετακινηθούν και πως αν το επιχειρήσουν δεν θα κινηθούν προς τα κόμματα του μνημονίου. Οσοι εξ αυτών μετακινηθούν, θα προτιμήσουν να καβαλήσουν το κύμα του επικρατήσαντος στο αντιμνημονιακό μπλοκ ΣΥΡΙΖΑ παρά οποιοδήποτε άλλο κόμμα. Τα υπόγεια αυτά ρεύματα που έδωσαν το αποτέλεσμα στις προηγούμενες εκλογές και προκάλεσαν απόλυτο κατακερματισμό του πολιτικού συστήματος παραμένουν ενεργά και κατά τα φαινόμενα θα πρωταγωνιστήσουν και στις επόμενες του Ιουνίου.

Από την άλλη πλευρά, ένα νέο ρεύμα, πιο εμφανές από το προηγούμενο, φαίνεται να αναπτύσσεται μετά το αποτέλεσμα της 6ης Μαΐου. Και δεν είναι άλλο από αυτό του φόβου και της ανασφάλειας που καταλαμβάνουν εκείνους οι οποίοι προσπαθούν να σώσουν ό,τι περισώζεται.

Πρόκειται για ρεύμα που ενστικτωδώς συγκροτείται και κινεί κυρίως τους ψηφοφόρους οι οποίοι ψήφισαν με διάθεση να τιμωρήσουν όσους μας έφεραν ως εδώ. Αρκετοί από αυτούς δείχνουν διάθεση επαναπατρισμού στα άλλοτε κόμματα εξουσίας. Ωστόσο και πάλι με βαριά καρδιά επιχειρούν την κίνηση.

Η μεταστροφή τους είναι σχεδόν αναγκαστική, δεν επείσθησαν αίφνης από τις φθαρμένες ηγεσίες των μνημονιακών κομμάτων, παρά κινούνται μόνο από τον φόβο και την αγωνία τους ότι μπορεί να χάσουν όσα έχουν, έστω κι αν είναι λίγα.

Αν υπήρχαν καινούργιες ηγεσίες και άλλο πλαίσιο πολιτικής, το ρεύμα αυτό πιθανώς να αποκτούσε πανεθνικές διαστάσεις και να ήταν αυτό τελικώς που θα καθόριζε το εκλογικό αποτέλεσμα. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Και έτσι η μάχη της 17ης Ιουνίου παραμένει αμφίρροπη, όσο καμία άλλη.

Δημοσιεύθηκε στο tovima.gr, 20.5.2012

Σε όλες τις έρευνες των διαθέσεων της κοινής γνώμης συνεχίζουν να καταγράφονται υψηλά ποσοστά αδιευκρίνιστης ψήφου μεταξύ 20% και 25%.

Γεγονός που εμποδίζει την προσέγγιση με ακρίβεια της εκλογικής δύναμης των κομμάτων.

Ωστόσο, κάποιες βασικές τάσεις, όσο παρακινδυνευμένες και αν είναι, μπορούν να καταγραφούν.

Σύμφωνα με αυτές, η Νέα Δημοκρατία του κ. Σαμαρά παρά την πίεση που δέχεται από τα δεξιά της και τη δυσκολία εισροής ψηφοφόρων από τα αριστερά της, είναι και θα είναι, κατά τα φαινόμενα, και το βράδυ της Κυριακής πρώτο κόμμα.

Τα ακριβή ποσοστά της δεν μπορούν να εκτιμηθούν. Ολοι οι ερευνητές λένε ότι έχει οροφή το 30% και κατώφλι το 24%.

Αντιστοίχως, το ΠαΣοΚ, παρ’ ότι πολλοί το θεωρούν ξοφλημένο και στην τρίτη θέση, βάσει κυρίως δημοσκοπικών ευρημάτων στο λεκανοπέδιο της Αττικής, φαίνεται ότι έχει περιθώρια να υπερβεί το 20%. Οι ερευνητές ως οροφή θέτουν το 24% και ως κατώφλι το 19%. Δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που εκτιμούν ότι ο κ. Βενιζέλος έχει μεγαλύτερες δυνατότητες βελτίωσης της θέσης του εξαιτίας του γεγονότος ότι σημαντικό ποσοστό των αναποφάσιστων προέρχεται από τον κύκλο των ψηφοφόρων του ΠαΣοΚ.

Επιπλέον, σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κερδίσει τις εντυπώσεις στον χώρο της Αριστεράς. Το όραμα ή καλύτερα το όνειρο μιας αριστερής διακυβέρνησης, που ο κ. Τσίπρας προπαγανδίζει, παρά τα πολλά επικριτικά σχόλια που συγκέντρωσε, φαίνεται να συγκινεί τον κόσμο της Αριστεράς και βρίσκει υποστηρικτές, έστω κι αν δεν είναι επαρκώς υπερασπίσιμο.

Ολα τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καβαλήσει το κύμα και φαίνεται να κέρδισε έδαφος έναντι των ανταγωνιστών του. Σύμφωνα με όλα τα δημοσκοπικά ευρήματα διεκδικεί με αξιώσεις πια τη θέση του τρίτου κόμματος και πιθανότατα θα εκτοπίσει το ΚΚΕ από αυτή. Επιπροσθέτως αφαιρεί δυναμική από την ΔΗΜΑΡ του κ. Κουβέλη και “ρουφάει” ψήφους από την αριστερίστικη ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που έδειξε να προσελκύει κυρίως νεότερους αριστερούς ψηφοφόρους.

Από εκεί και πέρα, οι “Ανεξάρτητοι Έλληνες” του κ. Καμμένου δείχνουν να “ξεφουσκώνουν”. Κάτι που φαίνεται να συμβαίνει και με την “Χρυσή Αυγή”, η οποία τις τελευταίες ημέρες πιέζεται πολλαπλώς. Επίσης μάχη δίνει για να μπει στη Βουλή ο ΛΑΟΣ του κ. Καρατζαφέρη, ενώ η προσπάθεια της Δημοκρατικής Συμμαχίας της κυρίας Μπακογιάννη μοιάζει να δυσκολεύει από την παρουσία της Δράσης του κ. Στ. Μάνου. Οι Οικολόγοι – Πράσινοι επίσης κινούνται χωρίς κεντρικό πρόσωπο. Εκεί φαίνεται ότι οι εσωτερικές έριδες απέκλεισαν διακεκριμένες οικολογικές δυνάμεις με αποτέλεσμα το κόμμα των πρασίνων να μοιάζει περισσότερο με αριστερή σέχτα, παρά με ανοιχτό οικολογικό κόμμα.

Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να δεσμευθεί για το εκλογικό αποτέλεσμα. Η εκλογή παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα παραμένει βουβή. Σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης παραμένει αναποφάσιστη, σε σύγχυση. Το μετράει από εδώ, το μετράει από εκεί, παραμένει συντηρητική, θέλει σχετική ασφάλεια, δεν ρισκάρει να τα χάσει όλα και γι’ αυτό αποφεύγει τις πολλές εκδηλώσεις.

Η αλήθεια είναι ότι όλα θα κριθούν τις τελευταίες μέρες και πολλά μάλλον πάνω από την κάλπη. Οπότε Κυριακή κοντή γιορτή.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 2.5.2012

Ωστόσο τα πράγματα δεν είναι απλά, ούτε δεδομένα.

Η Ελλάδα τον περασμένο Νοέμβριο βρέθηκε αντιμέτωπη με τρομακτικά διλήμματα και λίγο έλειψε να χάσει τα αυγά και τα καλάθια.

Εξαιτίας εκείνων των εξαιρετικά δυσμενών συνθηκών για τη χώρα ο Γιώργος Παπανδρέου παραιτήθηκε και σχηματίσθηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου, με σκοπό να κλείσει τις δανειακές εκκρεμότητες, να συμφωνήσει τη ρύθμιση των χρεών και να καταρτίσει ένα πρόγραμμα σταθεροποίησης και ανασυγκρότησης της οικονομίας.

Από τότε μέχρι σήμερα μεσολάβησαν πάρα πολλά, έγιναν προσαρμογές σε κρίσιμους τομείς της δημόσιας και ιδιωτικής οικονομίας, οι αλλαγές ήταν μεγάλες, η χώρα μπήκε με θυσίες και κόπους σε μια σειρά και τέλος πάντων απέκτησε ένα χάρτη εξόδου από την κρίση.

Η κυβέρνηση Παπαδήμου άρχισε να βαδίζει σε αυτό τον δρόμο, αλλά τον περπάτησε και τον περπατάει με δυσκολία.

Αυτές τις μέρες, την ώρα που τα κόμματα συγκρούονται, η κυβέρνηση προσπαθεί να διατηρήσει την επαφή της με τη λύση του προβλήματος της κρίσης. “Τρέχει” την ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών, ώστε αμέσως μετά τις εκλογές να υπάρξουν οι προϋποθέσεις για ομαλότερη χρηματοδότηση της οικονομίας και ταυτόχρονα επιμένει στην προώθηση των διαδικασιών για την επανάληψη της χρηματοδότησης των οδικών έργων και των αναπτυξιακών προγραμμάτων.

Η προεκλογική περίοδος από μόνη της καθυστέρησε και καθυστερεί την επίλυση των δύο αυτών μεγάλων εκκρεμοτήτων.

Η ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών λόγω των εκλογών βρίσκει προσωρινές λύσεις και θα χρειασθεί επίπονη προσπάθεια αμέσως μετά τις εκλογές για να επιτευχθεί και η χρηματοδότηση των έργων και των προγραμμάτων ανάπτυξης απαιτεί επίσης συντονισμό και μεγάλη προσπάθεια τώρα και αμέσως μετά τις εκλογές, ώστε τα έργα να μπορούν να ενεργοποιηθούν από τον Οκτώβριο και μετά.

Και όλοι προφανώς αντιλαμβάνονται τι σημαίνει να ομαλοποιηθούν το ταχύτερο δυνατό οι πιστωτικές συνθήκες στη χώρα και τι σημαίνει επίσης να ξαναρχίσουν τα μεγάλα έργα και τα προγράμματα ανάπτυξης.

Με άλλα λόγια δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο. Οι καταστάσεις είναι επίφοβες και κρίσιμες.

Μια καθυστέρηση από δω, μια από εκεί και οι αβεβαιότητες πληθαίνουν. Το τρένο κινδυνεύει και πάλι να χαθεί.

Αλλά δεν είναι καιρός να χάσουμε κι άλλα τρένα. Αρκετά χάσαμε έως τώρα. Και το βέβαιο είναι ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε ατελείωτα στον σταθμό. Γιατί απλούστατα σε λίγο δεν θα υπάρχει ούτε σταθμός, ούτε γραμμή για καθυστερημένους επιβάτες. Και ας μην αυταπατώνται όσοι νομίζουν ότι θα αποκτήσουμε αυτόματα, άκοπα και ανέξοδα δικά μας τρένα και δικούς μας σταθμούς. Θέλει πολύ δουλειά, σε περιβάλλον απόλυτης πειθαρχίας για πολλά χρόνια, προκειμένου να επιτύχουμε αυτόνομη ανάπτυξη και πρόοδο.

Εκτός κι αν το αποφασίσουμε να ζήσουμε καλογερίστικα. Κάτι που όμως δεν φαίνεται να ταιριάζει στους περισσότερους.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr, 19.4.2012

Κατά τις εκτιμήσεις της, το ευρωπαϊκό εισόδημα θα πέσει στο 15% τις επόμενες δεκαετίες, γεγονός που αν επιβεβαιωθεί θα υπονομεύσει το σημερινό επίπεδο ευημερίας. Και είναι αλήθεια πως απέναντι στη γηράσκουσα Ευρώπη στήνονται πολυπληθείς χώρες και δυναμικές νεανικές κοινωνίες με δίψα για μάθηση, παραγωγή και ευημερία.

Κατά τη γερμανίδα καγκελάριο, λοιπόν, οι παραπάνω προοπτικές υποχώρησης της Ευρώπης είναι απαραίτητο να αντιστραφούν το συντομότερο. Πράγμα που σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες, και ιδιαιτέρως οι ασθενέστερες του ευρωπαϊκού Νότου, πρέπει να σταθεροποιήσουν τους προϋπολογισμούς τους και μαζί να ενισχύσουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους.

Η περιγραφή της κυρίας Μέρκελ εξηγεί ακριβώς την πίεση που δέχθηκε τα τελευταία δύο χρόνια η Ελλάδα, ως ο ασθενέστερος κρίκος της ευρωπαϊκής αλυσίδας. Το ελληνικό πείραμα φανερώνει ακριβώς το γερμανικό σχέδιο.

Η Ελλάδα για την κυρία Μέρκελ είναι μια χώρα προς αναδόμηση. Υπερχρεωμένη, με την παραγωγή και τους θεσμούς της ξεθεμελιωμένους, ήταν και είναι η πρώτη χώρα – η χώρα-μοντέλο – που φανέρωσε το πρόβλημα και δείχνει τη λύση στους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Κάτι που εξελίσσεται ήδη στην Πορτογαλία, στην Ισπανία, στην Ιταλία και στη συνέχεια αναμένεται να προωθηθεί και στη Γαλλία, η οποία ως τώρα αρνείται το πρόβλημά της. Οι εικόνες από τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη ήταν ίδιες κι απαράλλακτες με αυτές που μεταδίδονταν πριν από λίγους μήνες από την Αθήνα. Προσεχώς αντίστοιχες θα προσφέρουν η Ρώμη, το Μιλάνο και το Παρίσι.

Κατόπιν αυτών, το πρώτο ζήτημα που εγείρεται είναι αν η διάγνωση είναι σωστή και αν η συνταγή της κυρίας Μέρκελ οδηγεί όντως στη λύση του ευρωπαϊκού προβλήματος. Και το δεύτερο, αν οι πολιτικές ελίτ των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου μπορούν να σηκώσουν το βάρος της προσπάθειας και αν οι λαοί αντέχουν το δυσθεώρητο κόστος μιας πολιτικής γενικευμένης λιτότητας.

Για τη διάγνωση μπορεί κανείς να συμφωνήσει. Για τη λύση οι επιφυλάξεις είναι πολλές. Το σίγουρο είναι πάντως ότι η πολιτική κουλτούρα του Νότου πολύ απέχει από εκείνη του γερμανικού λουθηρανισμού. Και δεν είναι απίθανο η γερμανική εμμονή αντί της ανταγωνιστικότητας να φέρει τελικώς την επανάσταση στη Γηραιά Ηπειρο.

Δημοσιεύθηκε tovima.gr 1.4.2012