Πάντοτε συνδύαζε δύο κόσμους σε ένα ταξίδι, που σχεδίαζε βήμα βήμα, στροφή τη στροφή. Είχε δύο μητέρες –τη φυσική και τη θετή–, από την Κίνα βρέθηκε το 1984 στις ΗΠΑ, ενώ από την κινεζική λογοτεχνία στράφηκε στους υπολογιστές, τους οποίους μελέτησε στα Πανεπιστήμια της Καλιφόρνιας και του Ιλινόις. Συμμετείχε στην ομάδα των σκαπανέων στο Εθνικό Κέντρο Υπερυπολογιστικών Εφαρμογών στο Ιλινόις, η οποία στις αρχές της δεκαετίας του ’90 επινόησε την πρωτοποριακή μηχανή αναζήτησης στο Διαδίκτυο ονόματι Mosaic, προπομπός των Netscape και Internet Explorer. «Στη ζωή και στις επιχειρήσεις δεν έχει ενδιαφέρον να ανέβεις στην κορυφή του βουνού, γιατί η απόσταση που διανύεις είναι μικρή», συμπληρώνει. «Ωραίο είναι να βρίσκεσαι σε διαφορετικά σημεία του βουνού και να έχεις διαφορετικές οπτικές γωνίες, να αποδεχθείς ότι η πορεία έχει τα πάνω της και τα κάτω της».

Μπαμπού

Μία από τις πολύτιμες αρετές που η Πινγκ Φου έμαθε από τους γονείς της, ήταν να ακολουθεί την κίνηση του μπαμπού.

Το μπαμπού λυγίζει στον άνεμο, δεν σπάει, προσαρμόζεται και ορθώνεται ξανά (ανάλογος είναι και ο τίτλος της αυτοβιογραφίας της, για την οποία δέχθηκε δριμεία κριτική ειδικά από την Κίνα). «Μία ακόμα σημαντική δεξιότητα που ανέπτυξα, ήταν η αυτοδιδασκαλία. Δεν πήγα σε κανονικό σχολείο, δεν είχα δασκάλα να λύνω τις απορίες μου. Επρεπε να δίνω εγώ απαντήσεις, να αναπτύξω κριτική σκέψη και φιλέρευνο πνεύμα. Αυτό με βοήθησε αργότερα στην εταιρεία μου. Ως διευθύνουσα σύμβουλος είσαι μόνη, κανείς δεν σε χτυπά φιλικά στην πλάτη, είσαι αντιμέτωπη με το άγνωστο και φοβάσαι. Πρέπει να λάβεις αποφάσεις, να βρεις λύσεις, αλλά και να μετριάσεις τον αντίκτυπο μιας εσφαλμένης απόφασης».

Το 1997 συνίδρυσε με τον τότε σύζυγό της την Geomagic και ανέλαβε επικεφαλής της έως το 1999. Οι δραστηριότητές της αφορούσαν την ανάπτυξη λογισμικού τρισδιάστατης εκτύπωσης, με στόχο την προσαρμοσμένη ανά πελάτη παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών με τη χρήση τρισδιάστατων εκτυπωτών. Σημειωτέον πως η τρισδιάστατη εκτύπωση επινοήθηκε το 1993 από τον ιδρυτή της 3D Systems. Χρειάστηκαν, ωστόσο, 20 χρόνια για να εφαρμοστεί στην πράξη. «Η τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης ανήκει στις επαναστατικές καινοτομίες, που αλλάζουν εκ βάθρων τη ζωή των ανθρώπων και τους κάνουν παραγωγικότερους. Με ενδιαφέρει η τεχνολογία όχι ως αυτοσκοπός, αλλά το να γίνει προσβάσιμη, γρήγορη και κοινό απόκτημα», επισημαίνει η 55χρονη Πινγκ Φου.

«Ξεκινώντας, τώρα, μια εταιρεία, έχεις διάφορα προβλήματα. Μπορεί να είναι οικονομικής φύσεως ή μπορεί να σχετίζονται με το ότι έχεις προσλάβει για να τη διευθύνουν έξυπνους ανθρώπους και έμπειρους στις επιχειρήσεις γενικά αλλά χωρίς γνώση στις νεοφυείς ειδικότερα», εξομολογείται. Η Geomagic είχε φθάσει στα πρόθυρα της χρεοκοπίας το 2001, όταν η Πινγκ Φου ανέλαβε και πάλι τα ηνία της. Επένδυσε τα δικά της κεφάλαια σε αυτήν, εργάστηκε χωρίς αμοιβή για να πληρώνει τους υπαλλήλους της και αποκατέστησε την κερδοφορία της, προτού την πουλήσει φέτος τον Φεβρουάριο στην 3D Systems και ενταχθεί στο διοικητικό δυναμικό της.

Δύσκολη αρχή

Η Πινγκ Φου έζησε στο πετσί της την Πολιτιστική Επανάσταση. Την απομάκρυναν βίαια από τους γονείς της στην τρυφερή ηλικία των 8 ετών. Μεγάλωσε σε πανεπιστημιακή εστία, χωρίς κανονική τροφή και εκπαίδευση. Στα 10 της υπέστη ομαδικό βιασμό. Οταν επαναλειτούργησαν τα πανεπιστήμια μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’70, μελετούσε ασταμάτητα για να καλύψει τα κενά και να σπουδάσει κινεζική λογοτεχνία. Στην πτυχιακή της εργασία ασχολήθηκε με τη θανάτωση θηλυκών εμβρύων στην Κίνα. Συνελήφθη και της ζητήθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Φθάνοντας στις ΗΠΑ, ήξερε τρεις αγγλικές λέξεις. Δεν ήταν δυνατόν να σπουδάσει λογοτεχνία, όπως ήθελε. Προσανατολίστηκε στη «γλώσσα» των Η/Υ. Το 2005 ανακηρύχθηκε επιχειρηματίας της χρονιάς από το περιοδικό Ιnc. Μagazine. Συμμετέχει σε φορείς για την προώθηση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας και την ανάδειξη του ρόλου των γυναικών στις θετικές επιστήμες. «Η τεχνολογία, ως επάγγελμα και ως ερευνητικό πεδίο, ταιριάζει στις γυναίκες και οι γυναίκες μπορούν να την αναγάγουν σε κοινό αγαθό», τονίζει η Πινγκ Φου.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 5 Οκτ. 2013.

Πρόκειται για μπαταρίες λιθίου, που παράγονται ειδικά για την Boeing από την ιαπωνική GS Yuasa. Αμερικανικές, ευρωπαϊκές και ιαπωνικές αρχές διεξάγουν έρευνες στο προβληματικό αεροσκάφος. Ιάπωνες και Αμερικανοί μηχανικοί επισκέφθηκαν το εργοστάσιο παραγωγής στη νότια Ιαπωνία, αλλά, όπως δήλωσε εκπρόσωπος της GS Yuasa, δεν διαπιστώθηκε πρόβλημα στην παραγωγή. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητα υπεύθυνη η εταιρεία για την υπερθέρμανση των μπαταριών, λόγου χάριν. Οι Ιάπωνες αξιωματούχοι, όπως διευκρίνισαν, θα συνεχίσουν τις έρευνες, χωρίς, ωστόσο, να δώσουν χρονοδιάγραμμα για το πότε θα τις ολοκληρώσουν. Τώρα αρχίζει ο πονοκέφαλος για τον Τζιμ Μακνέρνι, τον διευθύνοντα σύμβουλο της αεροναυπηγικής, ο οποίος πρέπει να διαχειριστεί τα επίχειρα μιας κρίσης. Η αεροναυπηγική που διοικεί εξασφαλίζει την κορυφαία θέση στις παραγγελίες αεροσκαφών από την Airbus πρώτη φορά σε μία δεκαετία, όταν την ίδια στιγμή απαγορεύονται διεθνώς οι πτήσεις για το Dreamliner, το εμβληματικό της μοντέλο, που ακολουθεί την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Μία σύμπτωση, ίσως και… διαβολική!

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το πρόγραμμα ναυπήγησης του Dreamliner 787 ξεκινάει το 2004, τον Δεκέμβριο του 2009 πραγματοποιείται η πρώτη του δοκιμαστική πτήση και χαιρετίζεται ως το μέλλον της πολιτικής αεροπορίας. Το συγκεκριμένο μοντέλο ήταν και είναι το πρώτο νέο της Boeing από το 1995 έως σήμερα. Οι καινοτομίες που φέρει στα αεροσκάφη ευρείας ατράκτου είναι ότι μπορεί να πετάει με αυτάρκεια 7.650 – 8.200 ναυτικά μίλια (14.200 – 15.200 χιλιόμετρα), αποστάσεις που συνήθως καλύπτουν μεγάλα αεροσκάφη – το Dreamliner θεωρείται μεσαίου μεγέθους.

Το μισό αεροσκάφος είναι κατασκευασμένο από ελαφρά σύνθετα υλικά, μεταξύ των οποίων και ανθρακονήματα. Αντιστοίχως το ποσοστό των εν λόγω υλικών στα Boeing 777 ήταν μόλις 12%. Το υπόλοιπο στο Dreamliner είναι κατά 20% αλουμίνιο, 15% τιτάνιο, 10% χάλυβας και 5% διάφορα άλλα υλικά. Οπως είχε αναφέρει σε παλαιότερη συνέντευξή του ο Τζιμ Μακνέρνι, αυτός ακριβώς ο συνδυασμός υλικών καθώς και οι νέοι κινητήρες της General Electric και της Rolls Royce καθιστούν κατά 20% πιο αύταρκες σε καύσιμα το Dreamliner από τα αντίστοιχα της αγοράς, ενώ θεωρείται και 60% λιγότερο θορυβώδες. Εχουν σχεδιαστεί δύο εκδοχές του, το Dreamliner 787 με μέση τιμή 206 εκατομμύρια δολάρια και το 787-9, το οποίο αναμένεται το 2014. Ωστόσο, μετά την ανωμαλία με το 787, δεν είναι γνωστό αν θα ισχύσει το χρονοδιάγραμμα.

Παρά τις ευνοϊκές αυτές προδιαγραφές, το Dreamliner, όπως και το ευθέως ανταγωνιστικό τoυ Airbus 380, ακολούθησαν ταραχώδη πορεία μέχρι να πετάξουν κανονικά: υπερβάσεις χρονοδιαγραμμάτων, υπερβάσεις προϋπολογισμών και υψηλές ρήτρες για την αποζημίωση των καθυστερημένων παραδόσεων. Οταν τον Δεκέμβριο του 2009 το 787 εκτέλεσε την παρθενική δοκιμαστική του πτήση, είχε ήδη αποκλίνει του χρονοδιαγράμματος κατά 2,5 χρόνια, ενώ η πρώτη επίσημη παράδοση του αεροσκάφους στην ιαπωνική All Nipon Airways (ANA) πραγματοποιήθηκε το 2011, με τρία χρόνια καθυστέρηση.

Από τις 4 Δεκεμβρίου πέρυσι έως τις 15 Ιανουαρίου φέτος σημειώθηκαν 11 περιστατικά σε Dreamliner στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία. Επειτα από αυτά τα απανωτά συμβάντα και την κακοτυχία της Boeing, ακόμα και η «εχθρική» ευρωπαϊκή Airbus εξέφρασε τη συμπαράστασή της. Ο Τζιμ Μακνέρνι δήλωσε εξαρχής ότι συνεργάζεται στενά με τις αρχές στις έρευνες για τις τεχνικές βλάβες και επανέλαβε την πεποίθησή του ότι το Dreamliner παραμένει αξιόπιστο. Η ειρωνεία της τύχης θέλει την ΑΝΑ, η οποία πρώτη «πέταξε» Dreamliner, να είναι και η… τελευταία λόγω της απαγόρευσης. Η Ιαπωνία παραδοσιακά βρίσκεται στο στρατόπεδο της Boeing, με την Japan Airlines να μη διαθέτει ούτε ένα Airbus. Το 2012 η Boeing ξεπέρασε την Airbus σε παραγγελίες, καθώς εξασφάλισε 1.203 έναντι των 914 της δεύτερης. Πάντως, ζητήματα με τη δική της «ναυαρχίδα», το A380, είχε και η ευρωπαϊκή αεροναυπηγική λόγω ρωγμών σε αεροσκάφη της.

Στο μικροσκόπιο των επιθεωρητών ασφαλείας τίθενται οι μπαταρίες λιθίου του Dreamliner, οι οποίες προσφέρουν υψηλή παραγωγή ενέργειας και χαμηλό βάρος. Μία υπερθέρμανσή τους οφείλεται σε διάφορες αιτίες, όπως εγγενή ελαττώματα, υπερφόρτιση, έλλειψη εξαερισμού κ.λπ. Μπαταρίες λιθίου χρησιμοποιεί και το Α380, αλλά το Dreamliner το κάνει πιο εκτεταμένα. Είναι γνωστό πως απαιτούν προσεκτική διαχείριση, λόγω αδυναμιών τους. Οταν ανέλθει η θερμοκρασία τους σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, μπορεί να αρχίσει η υπερθέρμανση. Εξίσου πιθανή είναι η διαρροή υγρών μπαταρίας, τα οποία αναφλέγονται. Oι ειδήμονες επισημαίνουν πως το θέμα των μπαταριών δεν πρόκειται να αποδειχθεί θεμελιώδες, ώστε να απαιτείται ανασχεδιασμός του Dreamliner ή πλήρης αντικατάστασή τους.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.1.2013

Στις επιμέρους ενότητες της συνόδου συζητήθηκαν: γυναίκες ηγέτιδες σε τομείς υψηλής ανάπτυξης, εταιρική διακυβέρνηση και ηθική μετά την κρίση, βέλτιστες πρακτικές για ισοτιμία στην εργασία, συμμετοχή των ανδρών στην ανάδειξη γυναικών στελεχών, διασυνοριακές συνεργασίες, καινοτομική στρατηγική προσέγγισης πελατών, πράσινο επιχειρείν και βιωσιμότητα κ.λπ.

Επιπλέον, υπήρξαν γόνιμες επαφές μεταξύ Ελληνίδων επιχειρηματιών και της αντιπροσωπείας των ΗΠΑ, του Καναδά και του Βιετνάμ κ.ά. Η πιο πολυπρόσωπη ομάδα, με 70 επιχειρηματίες, ήταν της Μαλαισίας, ακολούθησαν της Κίνας με 65, της Νότιας Αφρικής με 50, ενώ στην ισπανική αντιπροσωπία συμμετείχαν 40 άτομα. Οπως επισημάνθηκε από τις συμμετέχουσες και τους συμμετέχοντες στη σύνοδο, σήμερα είναι πιο αναγκαίο από ποτέ η εκάστοτε κυβέρνηση με ταχείς ρυθμούς να διαμορφώσει ευνοϊκούς όρους για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας ως αντίβαρο στην κρίση, καλλιεργώντας παράλληλα και την αντίληψη του παράγοντα του ρίσκου.

“Είμαστε μετανάστριες της εξουσίας ακόμα”

«Η κρίση προσφέρει πάντα μια ευκαιρία επαναξιολόγησης για τους ανθρώπους και για την οικονομία, ώστε να αντιληφθούν τις αναγκαίες αλλαγές για την αποκατάσταση της ανάπτυξης. Ως Ελληνες έχετε ένδοξη ιστορία – ήσασταν έμποροι και επιχειρηματίες κι αυτό το πνεύμα χρειάζεται να το ανακτήσετε». Χωρίς περιστροφές η Αϊρίν Νατιβιδάδ, η Αμερικανίδα πρόεδρος της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής Γυναικών, θέτει το καίριο ερώτημα: υπάρχει διέξοδος χωρίς τον αναπτυξιακό μοχλό του γυναικείου επιχειρείν και του γυναικείου ταλέντου; «Στην παγκόσμια σύνοδο συμμετείχε πλειάδα κυβερνητικών αξιωματούχων, επιχειρηματιών και υψηλόβαθμων στελεχών απ’ όλο τον κόσμο, προσφέροντας ευκαιρίες συνεργασίας, δικτύωσης και ανάπτυξης στις ελληνικές εταιρείες», συμπληρώνει.

Ωστόσο, σχολίασε αρνητικά το ότι η εκπροσώπηση εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης δεν αντιστοιχούσε στο επίπεδο των συμμετεχουσών εθνικών αντιπροσωπειών. Βέβαια, η σύνοδος διεξήχθη σε προεκλογική περίοδο και υπό την απειλή εξόδου μας από την Ευρωζώνη. «Επέλεξα να φέρω τη διοργάνωση στην Ελλάδα, γιατί ήθελα να σας βοηθήσω, παραμερίζοντας άλλες προτάσεις. Είναι αλήθεια πως ορισμένες εταιρείες είχαν αντιρρήσεις, δεν θεωρούν σημαντική την ελληνική αγορά ούτε ήθελαν να στείλουν εδώ τα στελέχη τους», υπογραμμίζει. «Ξέρετε, πιστεύω πως ίσως θα ήταν καλό, οι άνθρωποι στην Ελλάδα να ανακτήσουν το ηθικό τους και να πιστέψουν ότι μπορούν να αλλάξουν. Θα σας φέρω ένα εξαιρετικό παράδειγμα: Μαρία Βλάχου, η επιχειρηματίας, η οποία πριν φθάσει τα 30 της έκανε στροφή από την καριέρα της ως μεταφράστριας και δημιούργησε τη Fereikos-Helix, την εταιρεία εκτροφής και εξαγωγής σαλιγκαριών».

Όχι κράτος

Η απάντηση στην κρίση δεν είναι χρηματοδότηση θέσεων στο Δημόσιο, αλλά ενδυνάμωση της ραχοκοκαλιάς της οικονομίας. «Μία οικονομία γίνεται ρωμαλέα όταν φροντίζει τα θεμέλιά της, δηλαδή τις μικρές επιχειρήσεις, όπως φαίνεται από το παράδειγμα των ΗΠΑ και της Κίνας», επισημαίνει η πρόεδρος της Global Summit. «Σήμερα οι τέσσερις στις δέκα μικρές επιχειρήσεις στις ΗΠΑ ανήκουν σε γυναίκες, συνιστώντας σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης διεθνώς. Απαρτίζουν το ήμισυ του εργατικού δυναμικού και λαμβάνουν τις περισσότερες αποφάσεις για κατανάλωση», διευκρινίζει η κ. Αϊρίν Νατιβιδάδ.

Παρά τη δυναμική συμμετοχή τους στα οικονομικά δρώμενα, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Μία μέθοδος με γρήγορα αποτελέσματα για την ανάδειξη γυναικών με προσόντα είναι οι ποσοστώσεις. Αποδίδουν στις σκανδιναβικές χώρες και δημιουργούν ρεύμα στην υπόλοιπη Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. «Ευνοϊκά λειτουργούν και άλλες ρυθμίσεις», υπογραμμίζει η κ. Νατιβιδάδ. «Στη Φινλανδία η ενίσχυση της συμμετοχής γυναικών εντάσσεται στον κώδικα ορθής εταιρικής διακυβέρνησης. Στην Αυστραλία, οι εισηγμένες εταιρείες πρέπει να αναφέρουν το ποσοστό συμμετοχής γυναικών στα Δ.Σ. και τα μέτρα για την αύξησή του, με αποτέλεσμα αυτό να έχει αυξηθεί από 7% σε 13%».

Τράπεζες

Σε τελευταία έρευνα της Global Summit of Women με τη συμμετοχή των 93 μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στον κόσμο, τα 32 διαθέτουν τον κρίσιμο αριθμό των τριών ή και περισσότερων γυναικών στα Δ.Σ., ώστε να γίνει εμφανής ο αντίκτυπός τους. Πρώτη εμφανίζεται η αυστραλιανή Westpac Βank, ενώ την ακολουθούν οι γαλλικές BNP Paribas, Crédit Agricole και SG.

Σε όλες τις χώρες του κόσμου τα εμπόδια για την ανέλιξη των γυναικών είναι τα ίδια – αρνητικά στερεότυπα, χάσμα στις αμοιβές των δύο φύλων, σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, έλλειψη ισορροπίας οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, όπως λέει η πρόεδρος της Global Summit, κ. Αϊρίν Νατιβιδάδ, «ακόμα είμαστε μετανάστριες της εξουσίας». Ωστόσο, όπως παρατηρεί εν κατακλείδι, θα ήταν προς το συμφέρον όλων να «γίνουμε μόνιμες κάτοικοι». Τα πορίσματα των ερευνών σε όλο τον κόσμο και, ανεξαρτήτως κλάδου, φανερώνουν πως όσες εταιρείες έχουν γυναίκες στη διοίκησή τους παρουσιάζουν συγκριτικά καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα.

Ηγεσία

H τεχνολογία ταιριάζει στις γυναίκες, αποφαίνεται ο κολοσσός της ΙΒΜ με μακρά ιστορία στις ίσες ευκαιρίες – απέκτησε το 1943 την πρώτη του αντιπρόεδρο και φέτος την πρώτη διευθύνουσα συμβουλό του, τη Βιρτζίνια Ρομέτι. «Οι γυναίκες που έχουν επιχειρήσεις υιοθετούν πολύ πιο γρήγορα την τεχνολογία από τους άνδρες, σύμφωνα με έρευνά μας στις ΗΠΑ, γιατί τους εξοικονομεί χρόνο και τις κάνει αποδοτικότερες», επισημαίνει η Ντενίζ Εβανς, αντιπρόεδρος της ΙΒΜ, υπεύθυνη για την κατάρτιση στρατηγικής και μάρκετινγκ σε εταιρείες που ανήκουν σε γυναίκες στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο.

Εντός των τειχών η ΙΒΜ αναπτύσσει δίκτυα για την προώθηση των δεξιοτήτων των γυναικών και τη βελτίωση του επαγγελματικού τους προφίλ. Παράλληλα, χορηγεί σημαντικές διοργανώσεις, των οποίων το ακροατήριο είναι γυναίκες επιχειρηματίες, ενώ σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς προσφέρει τεχνογνωσία προς τις γυναίκες επιχειρηματίες σε όλο τον αναπτυσσόμενο κόσμο. «Η σταδιοδρομία μου στην ΙΒΜ ήταν μια πρόκληση, όσον αφορά τη στοχοπροσήλωσή μου, τον βαθμό συνδυασμού επαγγέλματος και οικογένειας, αλλά και το ότι, λόγω της προέλευσής μου ως μαύρης γυναίκας από τις μεσοατλαντικές πολιτείες, σε ορισμένα πεδία ήμουν η πρώτη», επισημαίνει η κ. Εβανς. «Αρωγή βρήκα τόσο από γυναίκες με αυτοπεποίθηση, οι οποίες είχαν προσωπικό τους στόχο να στηρίζουν άλλες άξιες γυναίκες, αλλά και από λευκούς άνδρες με κοινή προσέγγιση στα πράγματα».

Με σπουδές στα μαθηματικά και στην οικονομία και μεταπτυχιακά στη διοίκηση επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, κατείχε πάντα υψηλές θέσεις εντός ΙΒΜ και σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. «Λένε πως οι άνδρες φτιάχνουν εταιρείες για τον πλούτο και οι γυναίκες για να κάνουν καλό», τονίζει η αντιπρόεδρος της ΙΒΜ, Ντενίζ Εβανς. «Είμαστε καλύτερες ηγέτιδες, συνδυάζοντας την αίσθηση του επιχειρείν, την ευστροφία, τη διαίσθηση και τη συναισθηματική νοημοσύνη. Πείθουμε τους ανθρώπους με πνεύμα ομαδικότητας να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους και, προτού αποφασίσουμε, συνεκτιμούμε τις πληροφορίες που λάβαμε από τους ανθρώπους.

Το κινεζικό επιχειρείν ενδιαφέρεται για το ελληνικό λάδι και κρασί

Οι επιχειρήσεις υπό γυναικεία διοίκηση θάλλουν στην Κίνα, έχοντας στραμμένο το βλέμμα τους στην Ελλάδα και προσβλέποντας σε ευκαιρίες επενδύσεων. «Οσο κι αν απέχει η μία χώρα από την άλλη, εσείς έχετε τον πιο παλιό πολιτισμό της Δύσης κι εμείς τον πιο παλιό της Ανατολής – αυτό είναι ένα κοινό στοιχείο προσέγγισης και αλληλοκατανόησης», τονίζει η κ. Ρούι Τσου, μηχανικός με προηγούμενη θητεία στον δημόσιο τομέα και νυν πρόεδρος της Ενωσης Γυναικών Επιχειρηματιών της Κίνας (CAWE). «Εκτιμάμε, επιπλέον, τα τρόφιμά σας και τη φιλική σας διάθεση. Αισθανόμαστε ευγνώμονες, γιατί η Ελλάδα μας βοήθησε σε δύσκολες στιγμές, όταν έπρεπε πέρυσι να απεγκλωβιστούν από τη Λιβύη χιλιάδες Κινέζοι πολίτες», προσθέτει.

Η CEWA αριθμεί 40.000 μέλη –στελέχη και επιχειρηματίες– από όλους τους κλάδους της οικονομίας. Είναι στην πλειονότητά τους αυτοδημιούργητες και κάθε μία από αυτές αποτελεί μια αξιοθαύμαστη ιστορία επιτυχίας.«Παραδείγματος χάριν, μία εκ των 25 ισχυρότερων γυναικών διεθνώς, σύμφωνα με την κατάταξη του Fortune, και μέλος της CEWA, είναι η κ. Σίε Κιχούα της χαλυβουργίας BaoSteel, την οποία ανέδειξε σε διεθνή κολοσσό», επεξηγεί η κ. Ρούι Τσου. «Σύμφωνα με έρευνες, οι επιχειρήσεις υπό γυναικεία διοίκηση/ή και ιδιοκτησία στην Κίνα είναι δημοφιλείς, έχουν συνοχή ως οργανισμοί και οικονομική υγεία, εμφανίζουν περιορισμένο χρέος και υψηλή κερδοφορία, αποφεύγουν τις σπατάλες, χωρίς να λησμονούν τις ανάγκες των εργαζομένων τους – οι γυναίκες επιχειρηματίες διοικούν τις εταιρείες τους, όπως τις οικογένειές τους και συχνά αποκαλούνται μητέρες».

Με πολύ θετικό πνεύμα οι Κινέζες επιχειρηματίες πιστεύουν ότι η κρίση θα ξεπεραστεί. «Ηρθαμε εδώ για να διαπιστώσουμε ιδίοις όμμασι τι συμβαίνει στην οικονομία σας. Μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση, θα οργανώσουμε επιχειρηματική περιοδεία στην Ελλάδα, η οποία μας ενδιαφέρει πολύ σε επίπεδο τουρισμού, πολιτιστικής επικοινωνίας και εμπορίου εν γένει, με έμφαση στο λάδι και το κρασί – ελπίζουμε ότι θα μας επισκεφτείτε κι εσείς», υπογραμμίζει εν κατακλείδι η πρόεδρος της Ενωσης Γυναικών Επιχειρηματιών της Κίνας.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 16.6.2012

Φάουστ

Κατά τους αναλυτές, η “κατάθεση” του Γκρεγκ Σμιθ κρούει τον κώδωνα όχι μόνον για την Goldman αλλά και για τους χρηματοπιστωτικούς και επενδυτικούς ομίλους συλλήβδην. Κεκλεισμένων των θυρών και μεταξύ των υψηλόβαθμων στελεχών τους, η συζήτηση διεξάγεται εδώ και πολλά χρόνια γύρω από το ερώτημα “το να κερδίζεις είναι καλό, αλλά το να κερδίζεις περισσότερα είναι καλύτερο ακόμα και εις βάρος των πελατών σου;”. Συνάδελφοι του Γκρεγκ Σμιθ, μιλώντας στον Guardian, δεν έκρυψαν ότι είχαν βρεθεί σε αντίστοιχη με αυτόν θέση. “Μοιάζει με την ιστορία του Φάουστ”, εξομολογείται ένας από αυτούς. “Πουλάς την ψυχή σου στον διάβολο, στους ζάπλουτους του κόσμου. Σε ενδιαφέρει να κερδίσεις εσύ και όχι τόσο ο πελάτης, καταβροχθίζεις μικρότερους διαχειριστές κεφαλαίων από εσένα και κάποια στιγμή πιθανώς και το αφεντικό σου να κάνει το ίδιο για σένα. Αρχικά δεν με πείραζε, αλλά έφτασα κάποτε στα όριά μου”.

Μιλώντας στο Reuters, ο Μπάρνεϊ Φρανκ, μέλος του Κογκρέσου και ένας από τους εμπνευστές του νόμου Ντοντ – Φρανκ για τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού κλάδου στις ΗΠΑ, είπε πως το κείμενο του Γκρεγκ Σμιθ θα επηρεάσει τα πλείστα τις τράπεζες, οι οποίες ανθίστανται στις αλλαγές. “Εναπόκειται στην Goldman Sachs να αποδείξει πως ό,τι κάνει ωφελεί τους πελάτες της και την ευρύτερη οικονομία”.

Πίσω στις ρίζες

Τι ήταν, όμως, αυτό, που ενόχλησε τόσο πολύ τον Γκρεγκ Σμιθ και μετά δώδεκα χρόνια στον επενδυτικό όμιλο οδηγήθηκε σε παραίτηση; Γιατί η συνείδησή του δεν τον άφηνε πλέον να βλέπει τους πελάτες του στα μάτια, όπως αποκαλύπτει ο ίδιος; Οι βασικές αρχές της Goldman, τις οποίες ασπαζόταν και διακήρυττε, όταν εξέταζε και προσλάμβανε νέους συναδέλφους του από τη δεξαμενή των αμερικανικών πανεπιστημίων, δεν τηρούνταν πια. “Η Goldman Sachs συνιστά ένα τόσο δομικό στοιχείο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, ώστε δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως έχει”, παρατηρεί στο κείμενό του.

Κάνοντας μία αναδρομή, προσθέτει: “Οσο κι αν είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς, κομβικό συστατικό της επιτυχίας της τράπεζας ήταν πάντα η φιλοσοφία της για τη σημασία της ομαδικής εργασίας, την ακεραιότητα, το πνεύμα της σεμνότητας και το να κάνουμε κάθε φορά το σωστό για τους πελάτες μας. Από μέρους μου αισθανόμουν υπερήφανος να τους συμβουλεύω, με στόχο να πράττουν ό,τι θεωρούσα ορθό για εκείνους, ακόμα και αν αυτό σήμαινε λιγότερα έσοδα για την τράπεζα”.

Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή καθίστατο ολοένα και λιγότερο αποδεκτή από την Goldman – είχε έρθει η ώρα να αποχωρήσω πια». Η κατακλείδα της παραίτησής του είναι μία έκκληση προς την Goldman να θέσει και πάλι τον πελάτη στο επίκεντρο, να ξεριζώσει τα ηθικά χρεοκοπημένα στελέχη της ανεξαρτήτως του πόσα έσοδα της εξασφαλίζουν και να επιστρέψει στις θεμελιώδεις της αξίες. Αξίζει να αναφερθεί ότι το 2009 το περιοδικό Rolling Stone σε άρθρο του είχε χαρακτηρίσει την Goldman “γιγαντιαίο καλαμάρι – βρικόλακα”, ενώ το 2010 είχε κατηγορηθεί από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ για εξαπάτηση πελατών. Επί του παρόντος, εμπλέκεται σε μείζον σκάνδαλο συναλλαγών με τη χρήση απόρρητης πληροφόρησης.

Προσωπική πινελιά

Πέραν του ευρύτερου αντίκτυπου που έχει η παραίτηση του Γκρεγκ Σμιθ, υπάρχει και ένα προσωπικό στοιχείο. Αυτό έχει να κάνει με το ότι ίσως ενδόμυχα όλοι και όλες μας θα θέλαμε να τον μιμηθούμε. Να εγκαταλείψουμε, δηλαδή, εξίσου ηχηρά και θαρραλέα μία δουλειά, η οποία πια απέχει πόρρω των προσδοκιών μας. Toυλάχιστον αυτήν την εξήγηση δίνει ο Ιρλανδός κωμικός Κολμ Ο’ Ρέιγκαν σε σχόλιό του στο BBC. Και προσθέτει με τον πρέποντα κυνισμό ενός ανθρώπου που υπηρετεί την καυστική σάτιρα: “Οταν κατακαθήσει ο κουρνιαχτός από την παραίτηση, η Goldman θα προχωρήσει και ο Γκρεγκ Σμιθ θα κάνει το ίδιο, κλείνοντας συμφωνία για να γράψει βιβλίο στο οποίο θα περιγράφει τον βίο και την πολιτεία του στην τράπεζα”. Τελικώς, έτσι έγινε· και όσον αφορά την Goldman και όσον αφορά το βιβλίο.

Ακαριαία αντίδραση

Στην εκ των ένδον επίθεση η Goldman Sachs αντέδρασε ακαριαία, απευθυνόμενη στους υπαλλήλους και τα στελέχη της με επιστολή του επικεφαλής της, Λόιντ Μπλάνκφαϊν, και του γενικού διευθυντή της, Γκάρι Κον. Αμφότεροι επικαλέστηκαν ενδελεχή έρευνα, η οποία διεξήχθη με τη συμμετοχή των εργαζομένων της Goldman, σχετικά με τις μεθόδους λειτουργίας της και τις σχέσεις της με τους πελάτες της. Στην πλειονότητά τους οι ερωτηθέντες (ποσοστό 89%) επισήμαναν πως ο χρηματοπιστωτικός κολοσσός προσφέρει υποδειγματικές υπηρεσίες. Με ιδιαίτερη έμφαση οι Μπλάνκφαϊν και Κον ανέφεραν στην επιστολή την αντίθεσή τους προς τις απόψεις του Γκρεγκ Σμιθ, προσθέτοντας πως “δεν είναι αντιπροσωπευτικές του τρόπου με τον οποίο διαχειριζόμαστε την τράπεζά μας. Από τη δική μας οπτική γωνία, είμαστε επιτυχημένοι μόνο εάν οι πελάτες μας είναι εξίσου επιτυχημένοι”.

Γεννημένος στο Γιοχάνεσμπουργκ με λιθουανικές και εβραϊκές ρίζες, ο Γκρεγκ Σμιθ εξασφάλισε πλήρη υποτροφία για να σπουδάσει Οικονομικά στο Στάνφορντ, από όπου αποφοίτησε το 2001. Αρχικά εργάστηκε στα γραφεία της Goldman στη Νέα Υόρκη και κατόπιν μεταπήδησε στο Λονδίνο. Αρκετοί άνθρωποι της Goldman θεωρούν τον Γκρεγκ Σμιθ έναν εξοργισμένο εργαζόμενο, ο οποίος απλώς έφυγε επειδή δεν προήχθη και οι πωλήσεις των επενδυτικών προϊόντων του δεν ήταν ικανοποιητικές. Οσοι διατηρούν φιλικές σχέσεις μαζί του έχουν να πουν μόνο καλά λόγια γι’ αυτόν, για την εργατικότητά του, τη φιλαλήθεια και τη σεμνότητά του. “Η αλήθεια έχει ύψιστη σημασία γι’ αυτόν”, λέει ο φίλος του και ιδρυτής των επενδυτικών κεφαλαίων Durban Capital, Ντέιβιντ Μπέρμαν. “Ποτέ δεν μου φάνηκε το στερεότυπο της Goldman, δηλαδή ένας επιθετικός άνθρωπος. Δεν νομίζω πως έχει άλλα κίνητρα”. Η δημόσια κατάθεση των απόψεών του δεν είναι κάτι νέο για τον Γκρεγκ Σμιθ. Λίγο προτού αποφοιτήσει από το Στάνφορντ, είχε δημοσιεύσει στην τοπική εφημερίδα The Stanford Daily ένα άρθρο του σχετικά με τις δυσκολίες εγκλιματισμού του στις ΗΠΑ και προσαρμογής του στην αμερικανική γλωσσική ιδιαιτερότητα.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 7.4.2012

Ολες οι υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης -Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία- αλλά και η Γαλλία υιοθετούν μέτρα αναθέρμανσης της ανταγωνιστικότητας και μειώνουν το εργατικό κόστος, αποβλέποντας να παράξουν προϊόντα εξαγώγιμα στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή αγορά. Ανάλογες πρωτοβουλίες για να τονώσει την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής οικονομίας έλαβε και ο Μπαράκ Ομπάμα. Με τη σειρά τους, χώρες με πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών, όπως η Γερμανία, θα πρέπει να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία στον συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη – κάτι ανάλογο είχε επισημάνει ήδη από πολύ νωρίς η Κριστίν Λαγκάρντ, ούσα ακόμη υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, προξενώντας τη δυσφορία του Βερολίνου.

Ορισμένοι εσφαλμένα πιστεύουν ότι το πρόβλημα λύνεται, εφόσον όλοι ενστερνιστούν το μοντέλο της Γερμανίας με τις ισχυρές εξαγωγές και το υψηλό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών, όπως παρατηρεί ο Τέτζβαν Πέτινγκερ, αρθρογράφος στο Economic Review. Οι ζωηρές γερμανικές εξαγωγές έχουν ως “παράπλευρη απώλεια” το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, προσθέτει. Μια αναθεώρηση της αξίας του εμπορίου εντός Ε.Ε. θα συνέβαλλε στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής περιφέρειας, αλλά αυτό είναι σχεδόν αδύνατο λόγω του ευρώ.

Το ευρώ, βέβαια, στήριξε σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της Γερμανίας. Ηταν φθηνό νόμισμα, οπότε ο ευρωπαϊκός Νότος κατανάλωνε με ευκολία τα γερμανικά προϊόντα στις παλιές καλές εποχές. Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία η χώρα αναπροσάρμοσε τη δύσκαμπτη αγορά εργασίας της και αναθεώρησε το δαπανηρό προνοιακό της σύστημα, βελτιστοποιώντας την ανταγωνιστικότητά της. Ακόμα και αν η Eurostat δείχνει πως Ελληνες και Πορτογάλοι εργάζονται περισσότερες ώρες από τους Γερμανούς συναδέλφους τους, 42, 38 και 35 ώρες την εβδομάδα αντίστοιχα, σε παραγωγικότητα υστερούν. Πέραν των χαμηλών αμοιβών, η παραγωγικότητα, η καινοτομία, το ευνοϊκό περιβάλλον για την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, η εκπαίδευση είναι μεταξύ άλλων συνιστώσες της ανταγωνιστικότητας. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μόντι προωθεί μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης νέων επιχειρήσεων και απελευθερώνει τα κλειστά επαγγέλματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος μειώνει τον φορολογικό συντελεστή των επιχειρήσεων, καταργώντας ταυτόχρονα τις φοροαπαλλαγές τους, ώστε να παραμένουν τα έσοδά τους εντός ΗΠΑ και να επανεπενδύονται στην οικονομία.

Οι New York Times εκτιμούν πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εκμεταλλεύονται την κρίση -όπως είχε κάνει στο παρελθόν η Γερμανία- για να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες ή να καταστήσουν πιο ευέλικτη την απασχόληση. “Κατά μία έννοια, οι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι της Ευρώπης είναι περίπου οι ίδιοι όπως και πριν από την κρίση”, παρατηρεί ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς. “Είναι όμως σαφές ότι άστοχες πολιτικές επιλογές και λάθη της αγοράς δεν επιτρέπουν στην Ευρώπη να αξιοποιήσει τους πόρους της με το να μην επενδύει σε ανθρώπους, κεφάλαια ή σε τεχνολογία, ούτως ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική έναντι της Ασίας”.

Με μια αρχαιοπρεπέστατη αναδρομή ο Στέφεν Κινγκ, ανώτατος οικονομολόγος της HSBC, παρομοιάζει το γεωκεντρικό σύστημα του φιλοσόφου – αστρονόμου Κλαύδιου Πτολεμαίου με το υπάρχον τοπίο στην Ευρωζώνη. Σε σχόλιό του στους FT, επισημαίνει πως κατά τον Πτολεμαίο, η Γη βρισκόταν στο κέντρο του σύμπαντος και όλα τα άλλα ουράνια σώματα περιστρέφονταν γύρω από αυτήν. Στην αντίστοιχη θέση τοποθετείται σήμερα η Γερμανία. Το “πτολεμαϊκό σύστημα” του κοινού νομίσματος προβλέπει υψηλές αποδόσεις για τα ομόλογα της περιφέρειας και χαμηλές για τη Γερμανία και άλλες χώρες στον πυρήνα της Ευρωζώνης, παρατηρεί ο Στέφεν Κινγκ. Οσοι, όμως, ωφελούνται από τη συστημική αδυναμία του ευρώ, και η Γερμανία είναι το πρώτιστο παράδειγμα -με το χαμηλό κόστος δανεισμού- επιλέγουν να μη μιλούν γι’ αυτό, αλλά για το δυνητικό κόστος διάσωσης των άλλων χωρών. Εν τέλει, το “πτολεμαϊκό σύστημα” καταδικάζει την περιφέρεια σε μια ζωή χαμηλής οικονομικής δραστηριότητας και χαμηλού πληθωρισμού ή ακόμα και αποπληθωρισμού, καθιστώντας δυσχερή την αποπληρωμή των χρεών. Το εν λόγω μοντέλο, όπως συστήνει ο κ. Κινγκ, πρέπει να αντικατασταθεί και όχι μόνο λόγω Ελλάδας, αλλά λόγω ανάγκης προσαρμογής όσων τελούν σε θέση οικονομικής ισχύος. Η Γερμανία θα πρέπει να ενθαρρύνει την εγχώρια ζήτηση, να επιτρέψει την πραγματική της ισοτιμία στο ευρώ να ανέλθει, εμφανιζόμενη ανεκτικότερη στον πληθωρισμό και να διασφαλίσει ότι το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της θα διοχετεύεται όχι σε άχρηστα πακέτα σωτηρίας αλλά σε εργοστάσια στη νότια Ευρώπη.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.2.2012

Η τύχη στα χέρια σου

Μιλώντας στο πρόσφατο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, παρακινούσε τις γυναίκες να αναλάβουν με περισσότερο δυναμισμό την καριέρα τους και να μην κατηγορούν τους άντρες ότι τις κρατούν στα μετόπισθεν. Η τοποθέτηση είναι σωστή εν μέρει, καθώς η Σέριλ Σάντμπεργκ διαθέτει εξαιρετικά ταλέντα και πρωτοφανείς δεξιότητες, αναλαμβάνοντας και εκτελώντας πολλά καθήκοντα παράλληλα. “Θεωρώ πολύ σημαντικά τα επιτεύγματά της, αλλά πιστεύω ότι ασκεί υπερβολική κριτική στις γυναίκες, γιατί υπαινίσσεται ότι δεν διαθέτουν την ορμή να διεκδικήσουν τον στόχο τους”, επισημαίνει η Σίλβια Χιούλιετ, επικεφαλής του προγράμματος Φύλου και Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. “Είχε ένα δρόμο επιτυχιών και δεν μπορεί εύκολα να αντιληφθεί πως η ουσιώδης μάχη είναι το δίλημμα παιδιά ή καριέρα. Στην πραγματικότητα, οι γυναίκες έχουν υψηλές φιλοδοξίες, εντούτοις, άλλα πράγματα τις εκτρέπουν από την πορεία τους, όπως το ότι δεν έχουν ένα υποστηρικτικό πλαίσιο”.

Στις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Χάρβαρντ είχε επόπτη καθηγητή τον Λόρενς Σάμερς. Το θέμα του μεταπτυχιακού της ήταν οι στατιστικοί συσχετισμοί μεταξύ του φαινομένου της ενδοικογενειακής βίας και της πρόσβασης των γυναικών στην οικονομική αυτονομία. Ο καθηγητής της την προσέλαβε ως βοηθό του οικονομολόγο στην Παγκόσμια Τράπεζα και μετά ως επικεφαλής του γραφείου του, όταν εκείνος ανέλαβε υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση Κλίντον – τότε η κ. Σάντμπεργκ ήταν μόλις 29 ετών. Το επόμενο βήμα ήταν η Google και το Facebook. Με την οξύνοια και τις ικανότητές της, “προσέφερε ένα πειθαρχημένο ‘σχέδιο παιχνιδιού’ στον Λόρενς Σάμερς, το οποίο σε προηγούμενες εποχές δεν το είχε”, επισημαίνει ο παλαίμαχος Αμερικανός πολιτικός συντάκτης Στιβ Κλέμονς. “Επιπλέον, συνιστά μια τεράστια δύναμη στο άνοιγμα οριζόντων για τις γυναίκες. Μέσα σε 42 μήνες αφότου ανέλαβε το Facebook, διείσδυσε στην κλειστή λέσχη των ανδρών δισεκατομμυριούχων στη Σίλικον Βάλεϊ και επένδυσε χωρίς χρονοτριβή στην καρδιά και στο μυαλό των άλλων”.

Ισχυρός αντίκτυπος

Η στόχευσή της στην ενδυνάμωση των γυναικών είναι διττή. Αρχικά, θηρεύει τα γυναικεία ταλέντα -αλλά και τα ανδρικά- και διαμορφώνει ευνοϊκές συνθήκες στον χώρο εργασίας, ώστε να εξισορροπεί την οικογενειακή τους ζωή και να αντλεί το μάξιμουμ των δυνατοτήτων και από τα δύο φύλα. Ξεκινώντας από την Goοgle, η Σέριλ Σάντμπεργκ πρότεινε πρωτοποριακά προγράμματα φύλαξης παιδιών, άδειες μητρότητας, ακόμα και επιλεγμένες θέσεις στάθμευσης για ετοιμόγεννες εργαζόμενες, αναγκάζοντας και άλλες εταιρείες στη Σίλικον Βάλεϊ να την ακολουθήσουν. Στο Facebook, έφερε στην αρένα της τεχνολογίας και άλλες αξιόλογες γυναίκες, όπως τη Λόρι Γκόλερ, επικεφαλής του ανθρωπίνου δυναμικού, και την Κάιτι Μίτικ, στο μάρκετινγκ κινητής τηλεφωνίας. Δεύτερον, αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες είναι πολύ πιο αφοσιωμένες ως κοινό στο Facebook από ό,τι oι άνδρες. Η καθημερινή ενημέρωση των σελίδων είναι γυναικεία σε ποσοστό 62%, οι γυναίκες έχουν 8% περισσότερους φίλους και δαπανούν σε αυτό περισσότερο χρόνο κατά μέσον όρο.

Πριν τη γνωρίσει, ο ιδρυτής του Facebook, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, θεωρούσε ότι θα έφτιαχνε έναν “κουλ ιστότοπο” και τα κέρδη θα έπονταν. Η συνάντησή του με τη Σέριλ Σάντμπεργκ, όταν είχε απογοητευθεί πως θα βρει κατάλληλο άνθρωπο για τη διεύθυνση της εταιρείας του, σήμαινε στροφή 180 μοιρών.

Ενα ακόμα προσόν της είναι η τόλμη της, εφόσον όπως λέει η ίδια, “αυτό που οφείλω να κάνω στη ζωή είναι να λέω την αλήθεια στους ανθρώπους”. Οσο βεβαρημένο και αν είναι το πρόγραμμά της, δεν έπαψε να οργανώνει χαλαρές ημι-επαγγελματικές συγκεντρώσεις στο σπίτι της με ενδιαφέροντες ομιλητές, κάτι σαν εναλλακτικό δίκτυο γνωριμιών για τις γυναίκες στελέχη – οι άντρες το κάνουν παίζοντας ποδόσφαιρο ή κάνοντας ποδήλατο. “Μακάρι να είχα τη δυνατότητα να καλύψω το 50% της αποτελεσματικότητάς της και της συνέπειάς της”, λέει η αδελφή της Μισέλ, η οποία είναι παιδίατρος. “Στη λίστα των προτεραιοτήτων της βρίσκονται πάντα οι συγγενείς και φίλοι της, ανεξαρτήτως του πού βρίσκεται ή πόσες ώρες δουλεύει”. Ισως γι’ αυτό η Σέριλ Σάντμπεργκ απογείωσε το Facebook, την πιο μεγάλη παγκόσμια παρέα.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 12.2.2012

Παρά τις πιέσεις αυτές, η τελευταία δημοπρασία ισπανικών ομολόγων οδήγησε σε μείωση και όχι σε αύξηση του κόστους δανεισμού της χώρας, όπως έχει συμβεί σε άλλες περιπτώσεις παρόμοιες, με τις αγορές να καταλαμβάνονται από πανικό. Οι επενδυτές αγνόησαν την υποβάθμιση, ίσως γιατί είχαν προετοιμαστεί για ακόμα χειρότερες εξελίξεις. Η Μαδρίτη στις αρχές της εβδομάδας διέθεσε στην αγορά τραπεζογραμμάτια 12μηνης και 18μηνης διάρκειας με απόδοση 2,15% και 2,49% αντίστοιχα, όταν την τελευταία φορά, τον Δεκέμβριο του 2011, για ανάλογες αξίες είχε επιτόκιο 4,09% και 4,25%.

Λιτότητα

Θετικά για τον κατευνασμό των αγορών μπορεί να λειτούργησαν και οι δηλώσεις της επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, ότι θα επιδιώξει να εξασφαλίσει αυξημένα κεφάλαια 500 δισ. δολαρίων, ώστε να αντιμετωπιστεί η ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Συν τοις άλλοις, ενδεχομένως επενδυτές και αναλυτές να πείστηκαν από την αποφασιστικότητα του Ισπανού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι και του υπουργού Οικονομικών, Λουίς ντε Γκουίντος. Αμφότεροι συναγωνίζονται στο πεδίο αυτό τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Μόντι.

Με ταχύ ρυθμό, ο κ. Ντε Γκουίντος διαπίστωσε τη χειρότερη από την αναμενόμενη δημοσιονομική κατάσταση και έσπευσε να προλάβει τις αγορές. Κατά την απελθούσα σοσιαλιστική κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροδρίγο Θαπατέρο, το έλλειμμα θα διαμορφωνόταν φέτος στο 6% του ΑΕΠ, όταν είχε εκτιναχθεί έως και σε επίπεδα ρεκόρ άνω του 11% το 2009. Ο Λουίς ντε Γκουίντος προβλέπει ότι τελικώς θα υπερβεί το 8% του ΑΕΠ, λόγω της υστέρησης των εσόδων σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης και περιφερειών, καθώς και ασφαλιστικών ταμείων.

Ηδη έχει ανακοινώσει δύο δέσμες μέτρων λιτότητας για εξοικονόμηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ. Συνολικά απαιτείται “μαχαίρι” 35 δισ. ευρώ το 2012 στην Ισπανία, ώστε να μειωθεί το έλλειμμα στο 4,4% του ΑΕΠ και στο 3% το 2013. “Οφείλαμε να προηγηθούμε των εξελίξεων”, δήλωσε, ανακοινώνοντας τα περί αυξημένου ελλείμματος. “Την ευθύνη για την υπέρβαση στις δημόσιες δαπάνες και την υστέρηση στα έσοδα φέρουν η κεντρική κυβέρνηση και οι επιμέρους των αυτόνομων περιφερειών. Oσο δυσάρεστα κι αν είναι τα επιπλέον μέτρα, ήταν αναγκαία, εφόσον αναθεωρήσαμε επί τα χείρω το έλλειμμα”, πρόσθεσε.

Η νέα κυβέρνηση Ραχόι, όπως επεξήγησε ο υπουργός Οικονομικών, έχει μια πολύ επιθετική ατζέντα μεταρρυθμίσεων και περικοπών για τους επόμενους μήνες. Προς επίρρωσιν των λεγομένων του, η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Σοράγια Σάενθ ντε Σανταμαρία, διευκρίνισε πως τα τρέχοντα μέτρα λιτότητας είναι απλώς τα πρώτα από μια σωρεία άλλων, τα οποία θα συνοδεύονται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και την ανταγωνιστικότητα με στόχο την ανάπτυξη. Μείζον θέμα για πολλούς αναλυτές είναι το κατά πόσον, με τόσο σκληρή λιτότητα, μπορεί να ενεργοποιηθεί ο αναπτυξιακός μηχανισμός της ισπανικής οικονομίας και να δημιουργήσει τις πολυπόθητες θέσεις εργασίας – η ανεργία στη χώρα φθάνει το 23%.

Στα μέτρα του Λουίς ντε Γκουίντος περιλαμβάνονται φορολογικές αυξήσεις, πάγωμα των μισθών στο Δημόσιο, όπως και των προσλήψεων πλην εκείνων στις ένοπλες δυνάμεις. Ειδικότερα, προβλέπεται αύξηση φορολογικών συντελεστών στα υψηλά κλιμάκια τα επόμενα δύο χρόνια, νέα φορολόγηση ακινήτων και μείωση της χρηματοδότησης των αυτόνομων περιφερειών. Πολλές ήδη είναι υπερχρεωμένες και δεν έχουν καμία πρόσβαση πλέον στις αγορές. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με έσοδα κάτω των 5 εκατ. ευρώ θα ενισχυθούν με ευνοϊκή φορολογία, ενώ ο τραπεζικός κλάδος θα υποστεί σαρωτικές αλλαγές με συγχωνεύσεις και εξαγορές. Κατά τις εκτιμήσεις του υπουργού Οικονομικών, πάντως, οι ισπανικές τράπεζες θα χρειαστούν 50 δισ. ευρώ, ώστε να καλύψουν τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησής τους. Το ποσόν είναι αρκετά υψηλότερο από ό, τι είχε αρχικά διαρρεύσει στον Τύπο, και ο Λουίς ντε Γκουίντος απέκλεισε το ενδεχόμενο κρατικής βοήθειας προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Αξίζει να αναφερθεί, τέλος, ότι στην καρδιά του τραπεζικού κλάδου της Ισπανίας βρίσκεται μια μεγάλη «φούσκα», που σχετίζεται με τον χώρο των ακινήτων. Το ήμισυ των δανείων των 338 δισ. ευρώ, που αποτελούν την έκθεση των τραπεζών στον κατασκευαστικό κλάδο, θεωρούνται “προβληματικά”, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας.

Ο τεχνοκράτης

Ο Λουίς ντε Γκουίντος δεν είναι τυχαία επιλογή. Το βιογραφικό του τον κατατάσσει στην ομάδα των “τεχνοκρατών-σωτήρων” της Ευρωζώνης. Πρώτη φορά ανέλαβε πολιτικό αξίωμα επί της πρωθυπουργίας του κεντροδεξιού Χοσέ Μαρία Αθνάρ, ο οποίος του ανέθεσε τη θέση του υφυπουργού Οικονομικών τη διετία 2002 – 2004. Τη διετία 2006 – 2008 ανέλαβε την προεδρία της αμερικανικής τράπεζας Lehman Brothers για την Ισπανία και την Πορτογαλία. Μετά τη διάλυσή της μετακινείται στην PriceWaterhouseCoopers.

Το χρίσμα του υπουργού Οικονομικών τον βρήκε διευθυντή της Εμπορικής Σχολής του πανεπιστημίου Instituto Empresa, ενός από τα πιο γνωστά ιδιωτικά πανεπιστήμια της χώρας. Πέραν τούτου, διατηρεί επίσης θέση στο διοικητικό συμβούλιο του ομίλου της Endesa, ο οποίος δραστηριοποιείται στον κλάδο της ενέργειας. Ο Λουίς ντε Γκουίντος θα κληθεί να αντιμετωπίσει τα μείζονα προβλήματα της ισπανικής οικονομίας μαζί με έναν παλαιό του γνώριμο από την κυβέρνηση Αθνάρ. Πρόκειται για τον Κριστόμπαλ Μοντόρο, ο οποίος τοποθετήθηκε στο υπουργείο Προϋπολογισμού. Ο κ. Μοντόρο ήταν από τους πρωταγωνιστές της ένταξης της Ισπανίας στην Ευρωζώνη, εφόσον είχε αναλάβει θέσεις-κλειδιά την περίοδο 1996-2004.

Βέβαια, αυτή η εκτεταμένη συμμετοχή τους στις πρόσφατες κυβερνήσεις της χώρας αποτυπώνει και το μερίδιο των ευθυνών τους για την εμφάνιση και όξυνση των προβλημάτων, που πρέπει να επιλύσουν. Επί των ημερών τους διογκώθηκαν τα τραπεζικά δάνεια, που χρηματοδότησαν τη “φούσκα” των ακινήτων, ο χρηματοπιστωτικός κλάδος είχε υδροκεφαλική ανάπτυξη και ο δημόσιος δανεισμός εκτινάχθηκε. Σήμερα πρέπει να εξορθολογήσουν το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης και των αυτόνομων περιφερειών, αλλά και να απαντήσουν αποτελεσματικά στην εκτράχυνση της ανεργίας και την επιδείνωση της ύφεσης.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 21.1.2012

Ανοιχτό μυαλό

Συνδέοντας το απώτατο παρελθόν με το παρόν, ο αντιπρόεδρος της Οgilvy υπογράμμισε πως η νέα οικονομία θεμελιώνεται σήμερα πάνω στο ανθρώπινο και το πνευματικό κεφάλαιο, το κεφάλαιο των ιδεών, της καινοτομίας και της επινοητικότητας. “Με εφευρετικότητα, δίψα για νέες ιδέες και ανοιχτό μυαλό οι άνθρωποι της Ogilvy στην Ελλάδα σε εποχές με πολύ περιορισμένη διείσδυση του Διαδικτύου είχαν σαφώς καλύτερες ψηφιακές επιδόσεις συγκριτικά με άλλα γραφεία μας στην Ευρώπη”, υπογράμμισε ο κ. Σάδερλαντ. Επιπλέον, αξιόλογα περιουσιακά στοιχεία μας θεωρεί αφενός τη γλώσσα, η οποία επιτρέπει την αντίληψη της αμφισημίας, της πολυπλοκότητας και των λεπτών αποχρώσεων στη σκέψη και την έκφραση, αφετέρου το κλίμα. “Η ηλιόλουστη Ελλάδα έχει μια πολύ καθαρή ταυτότητα”, συμπλήρωσε ο αντιπρόεδρος του διαφημιστικού κολοσσού.

Αρκεί, φυσικά, να μπορέσουμε να την αντιληφθούμε ως τέτοια και να την αξιοποιήσουμε. Κατά τον Ρόρι Σάδερλαντ, η αλλαγή της αντίληψης / της “αντιληπτής αξίας” μπορεί να είναι τόσο ικανοποιητική όσο και της “πραγματικής” αξίας. “Οι οικονομολόγοι πιστεύουν εσφαλμένα πως το χρήμα είναι απλώς χρήμα”, εξηγεί. “Ωστόσο, το χρήμα διαφοροποιείται ποιοτικά ανά περίσταση. Θα πλήρωνες με μεγαλύτερη ευχαρίστηση τα διόδια, εάν γνώριζες πως ένα μέρος τους κατευθυνόταν σε έναν καλό σκοπό, ή εάν η εισφορά σου στην κρατική τηλεόραση μπορούσε να διοχετευθεί σε ένα πρόγραμμα άξιο λόγου”, υπογραμμίζει εύστοχα.

Οι άνθρωποι χρειάζεται να έχουν το αίσθημα ελέγχου των χρημάτων τους, τη δυνατότητα επιλογής σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους και αυτό λειτουργεί ανακλαστικά και στην ψυχολογική τους κατάσταση. Πολλά προβλήματα, πάντως, πέραν της ουσιαστικής οικονομικής και υλικής τους διάστασης δημιουργούνται και από την αντίληψή μας γι’ αυτά, από την προσδιδόμενη αξία και απαξία τους. “Στη Βρετανία θεωρείται ενάρετο να καταναλώνεις ακίνητα, δηλαδή να επενδύεις άνευ φορολόγησης σε αυτά, όταν οι νέοι στο Λονδίνο δυσκολεύονται να βρουν στέγη. Αντιθέτως, ένα άλλο είδος κατανάλωσης, η επένδυση στα ψώνια, είναι αμφισβητήσιμη”, επισημαίνει ο Ρόρι Σάδερλαντ. “Επιτρέψτε μου ένα ακόμη παράδειγμα: συνταξιούχοι και άνεργοι. Οι πρώτοι αισθάνονται ευτυχείς, διότι αντιλαμβάνονται ως επιλογή την κατάστασή τους, ακόμα και αν έχουν λιγότερα χρήματα από τους ανέργους. Οι δεύτεροι βυθίζονται στην κατάθλιψη, επιδεινώνοντας τις προοπτικές εξεύρεσης εργασίας”.

Στις σημερινές συνθήκες κρίσης τα διαχρονικά κοινωνικά προβλήματα ζητούν επιτακτικά λύση και μας στρέφουν σε αναζήτηση νέων εργαλείων. “Περιμένω προβλέψιμα πράγματα, διαβλέποντας, παράλληλα, πρόοδο στην κινητή τεχνολογία, την smart tv και τη βιντεοδιάσκεψη”, τόνισε ο κ. Σάδερλαντ, θιασώτης της τεχνολογίας από τις πολύ πρώιμες εποχές της. “Τα προηγούμενα 50 χρόνια σηματοδοτήθηκαν από την ψηφιακή εξέλιξη, τα επόμενα πενήντα θα ασχοληθούμε με την απορρόφηση των επιτευγμάτων της και την κατανόηση της ανθρώπινης ευτυχίας, των μοντέλων συμπεριφοράς και των συμπεριφοριστικών οικονομικών”.

Το περί δικαίου αίσθημα

Ενα χαρακτηριστικό της οικονομικής μας συμπεριφοράς έχει να κάνει με το περί δικαίου αίσθημα. “Οι άνθρωποι αντιδρούν στη θεσμοθετημένη αδικία, αλλά αποδέχονται ότι ένας ιδιαίτερα προικισμένος άνθρωπος αμείβεται πλουσιοπάροχα”, επισήμανε εν κατακλείδι ο αντιπρόεδρος της Ogilvy. “Οι άνθρωποι εξοργίζονται με τη ‘φυλή’ των τραπεζιτών, οι οποίοι, όταν πλουτίζουν, πλουτίζουν για τον εαυτό τους, και όταν χάνουν, διαλύουν την οικονομία. Θεωρώ ότι ο Στιβ Τζομπς της Apple είχε σκανδαλιστικά υψηλές αποδοχές, όπως και πολλοί διευθύνοντες σύμβουλοι εταιρειών. Εάν οι καταναλωτές είχαν την ίδια άποψη, θα μπορούσαν να κλείσουν την Apple σε ένα μήνα, θα την τιμωρούσαν. Πώς, όμως, να τιμωρήσουν τη Μerrill Lynch;”.

Αν αυτό θεωρείται προσωπική νίκη της κ. Μέρκελ με ορίζοντα τις εθνικές εκλογές της, σε ευρωπαϊκό επίπεδο λειτουργεί αποσταθεροποιητικά. Ο “δημοσιονομικός ιός” έχει αγγίξει όλη την Ευρωζώνη. Οι πιέσεις είναι ασφυκτικές, ειδικά όσες προέρχονται από τους οίκους αξιολόγησης. Τελευταίο κρούσμα η Standard & Poor’s, η οποία προειδοποιεί για υποβάθμιση των 15 χωρών της Ευρωζώνης και θέτει υπό παρακολούθηση με αρνητική προοπτική την Ε.Ε. συνολικά. Η νέα συμφωνία για σύσφιγξη των δημοσιονομικών δεσμών της Ευρωζώνης και των εννέα άλλων μελών της Ε.Ε. εκτός Βρετανίας με αυστηρότερα όρια ελλειμμάτων και χρεών, καθώς και αυτόματες κυρώσεις σε παραβάτες αναμένεται να αποδειχθεί πώς θα επηρεάσει τις αγορές.

Στην Ευρωζώνη, πάντως, οι χώρες η μία μετά την άλλη και όχι μόνον οι χρεοκοπημένες, υιοθετούν αυστηρότατα και επώδυνα μέτρα λιτότητας. Η ανάπτυξη ανακόπτεται και τα φορολογικά έσοδα μειώνονται, δυσχεραίνοντας την αποπληρωμή των χρεών. Οι κυβερνήσεις στρέφονται στις αγορές για δανειοδότηση, αλλά οι αγορές απαιτούν υψηλότερα επιτόκια, αμφισβητώντας την αξιοπιστία τους. Οι τράπεζες, υφιστάμενες σημαντικές απώλειες από τις τοποθετήσεις τους στα κρατικά ομόλογα της περιφέρειας της Ευρωζώνης, χρειάζονται ανακεφαλαιοποίηση σχεδόν 115 δισ. ευρώ. Οσες έχουν καλύτερη υγεία, δεν δανείζουν τις άλλες και αποταμιεύουν τα κεφάλαιά τους στην ΕΚΤ. Οι υπόλοιπες, οι οποίες δανειοδοτούνται από την ΕΚΤ, δεν προσφέρουν χορηγήσεις σε εταιρείες και νοικοκυριά, οξύνοντας την ύφεση.

Η απραξία της Αγκελα Μέρκελ τροφοδοτεί αυτόν τον φαύλο κύκλο. Η Γερμανίδα καγκελάριος θεωρεί εαυτόν αρχιτέκτονα της Ευρώπης, όχι πυροσβέστη, και προωθεί το σχέδιο ανασυγκρότησής της, επισημαίνει το Businesweek. Ζητεί δομικές παρεμβάσεις στις ευρωπαϊκές συνθήκες, ώστε να αντιμετωπισθούν οι αδυναμίες του ευρώ και να τεθούν αυστηρότερα όρια στα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος. Σε ομιλία της είχε θέσει το ερώτημα, εάν πρέπει να επεκταθεί διεθνώς το δόγμα του ordoliberlalism (ένα μείγμα υπέρ των ελεύθερης αγοράς και της δυναμικής ρύθμισής της μόνον για να επιτευχθεί η μέγιστη απόδοσή της). Μέχρι ποίου σημείου η Γερμανία πρέπει να προσκολληθεί στη θέση της και πότε να προσαρμοστεί στις πρακτικές των άλλων χωρών της Ευρώπης;

“Στόχος της Αγκελα Μέρκελ είναι να επιλύσει το πρόβλημα, όχι την κρίση, ακολουθώντας τη γερμανική παράδοση”, παρατηρεί ο Φέρντινατ Φίχτερ του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών στο Βερολίνο. “Κι άλλοι ευθύνονται για το χάος στην Ευρώπη, αλλά η καγκελάριος σφάλλει, όταν εκμεταλλεύεται την κρίση για να επιβάλει πειθαρχία σε χώρες με πιο χαλαρό πλαίσιο”. Θεωρεί ότι η λύση είναι “περισσότερο Ευρώπη” και θα μπορούσε κανείς να της αναγνωρίσει αγαθές προθέσεις. Ωστόσο, ο Τζέφρι Σαξ, διευθυντής του Ινστιτούτου Γης στο πανεπιστήμιο του Κολούμπια, της προσάπτει ελλιπή στρατηγική σκέψη, “ειδάλλως δεν θα διακινδύνευε μία ύφεση για την Ευρώπη”.

Ενα ψυχολογικό παιχνίδι

Ο ψυχολόγος Ντίτριχ Ντέρνερ, ένας από τους σοβαρότερους Γερμανούς διανοητές, ασχολείται με τις ενίοτε καταστροφικές επιπτώσεις των πράξεων καλόβουλων ανθρώπων. Στο διάσημο βιβλίο του “Η λογική της αποτυχίας” χρησιμοποιεί ως παράδειγμα ένα παιχνίδι, στο οποίο οι παίκτες κατασκευάζουν αρδευτικό έργο σε φανταστική χώρα της Αφρικής. Κάποια στιγμή ξεσπάει λιμός, αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό και ο διευθυντής του έργου τους ενημερώνει σχετικά. Ενας παίκτης, ο πιο απορροφημένος στο έργο, διερωτάται μόνον το πώς αυτό θα προχωρήσει χωρίς εργατικά χέρια, ξεχνώντας εντελώς τον παράγοντα των ανθρώπινων απωλειών. «Η πεποίθηση πως οι προθέσεις μας είναι αδιαμφισβήτητα καλές, δυνητικά μπορεί να καθαγιάσει τα πιο αμφιλεγόμενα μέσα», καταλήγει στην έρευνά του ο Ντίτριχ Ντέρνερ.

Ενας από τους θεμελιωτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης, ο Ζαν Μονέ, είχε κάποτε διακηρύξει πως η ενωμένη Ευρώπη θα κατασκευαστεί μέσα από κρίσεις. Αρκεί στο τέλος αυτής της κρίσης να εξακολουθεί να υφίσταται το οικοδόμημα και το κοινό νόμισμα. Εάν μία χώρα, όπως η Ελλάδα υποχρεωνόταν σε έξοδο από το ευρώ, θα χρεοκοπούσε, ο πληθωρισμός θα εκτινασσόταν στα ύψη, η κυβέρνηση και οι ελληνικές τράπεζες θα αποκλείονταν από τις διεθνείς αγορές και η οικονομία θα θρυμματιζόταν. Η δε Γερμανία εκτός ευρώ θα έβλεπε το νέο μάρκο να εκτινάσσεται στη διεθνή χρηματαγορά, πλήττοντας τις εξαγωγές της.

Λίγη Ιστορία

Μία συγκατάθεση της Αγκελα Μέρκελ θα επέτρεπε στην ΕΚΤ να υποσχεθεί να τυπώσει όσα ευρώ χρειάζονταν για να αγοράσει ομόλογα σχετικά υγιών χωρών, οι οποίες όμως δέχονται επιθέσεις. Μία άλλη προσέγγιση θα ήταν το ευρωομόλογο με κοινή ευθύνη συνολικά της Ευρωζώνης. Τα κρατικά ομόλογα θα είχαν μειωμένες αποδόσεις, η κατάσταση των τραπεζών εκείνων, που κατείχαν κρατικά ομόλογα, θα βελτιωνόταν και η αξιοπιστία τους επίσης. Ακόμα κι αν μακροπρόθεσμα υπήρχε κίνδυνος πληθωρισμού, ίσως ουδέποτε η ΕΚΤ να αναγκαζόταν να τυπώσει πραγματικά ευρώ.

Η πίστη στη νομισματική σταθερότητα της Αγκελα Μέρκελ πρέπει να ιδωθεί και με όρους ιστορικούς τόσο στην πορεία της ίδιας της χώρας όσο και της προσωπικής της. Στη δεκαετία του 1920 η Γερμανία ζούσε τον υπερπληθωρισμό. Οι τιμές των καταναλωτικών προϊόντων διπλασιάζονταν κάθε 24 ώρες, ως αποτέλεσμα της προσπάθειας της Κεντρικής Τράπεζας να εξυπηρετήσει το χρέος της χώρας, που είχε προκύψει εν μέρει από τις αποζημιώσεις προς τα κράτη της Αντάντ μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Γερμανίδα καγκελάριος γεννήθηκε το 1954 στην τότε Ανατολική Γερμανία. Μεγάλωσε ως κόρη λουθηρανού ιερέα και είναι διδάκτωρ Κβαντοχημείας. Θεωρείται μητρική φιγούρα στη χώρα της, εκφράζοντας την ήρεμη δύναμη. Δεν ανήκει στη γενιά του Χέλμουτ Κολ. Εκείνος και οι ομήλικοί του, έχοντας πολύ πιο ισχυρό το στίγμα του ναζισμού στο συλλογικό υποσυνείδητο της Γερμανίας, ασχολήθηκαν ενεργά με το όραμα μιας ειρηνικής και ενωμένης Ευρώπης. Σε αυτήν την ενωμένη Ευρώπη οι Γερμανοί εγκατέλειψαν το αγαπημένο τους μάρκο, ένα από τα ελάχιστα, αν όχι το μοναδικό, αποδεκτά σύμβολα εθνικισμού και φιλοπατρίας τη μεταπολεμική περίοδο γι’ αυτούς, όπως αναφέρει στο Businessweek πρώην ανταποκριτής της Die Zeit.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 10.12.2011

Ενα αμφιλεγόμενο μέτρο, που εφάρμοσε ο κ. Ματόλτσι, ήταν η ουσιαστική εθνικοποίηση των συνταξιοδοτικών Ταμείων. Στα τέλη του 2010 το μεγαλύτερο μέρος των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών Ταμείων της Ουγγαρίας μεταβιβάστηκε υποχρεωτικά στο Δημόσιο. Τον Μάρτιο 2011, επαναλαμβάνοντας πως η χώρα δεν χρειάζεται τον διεθνή οργανισμό, ο Γκιόργκι Ματόλτσι με στόχο να ελέγξει έλλειμμα και χρέος προώθησε επίσης δραστικές περικοπές δημοσίων δαπανών, όπως ελάττωση της περιόδου παροχής επιδόματος ανεργίας, επιβολή αυστηρότερων όρων συντάξεως αναπηρίας και κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης. Παρά ταύτα, αρκετοί αναλυτές τον είχαν τότε κατηγορήσει ότι καθυστέρησε.

Ο πέλεκυς

Ενδεχομένως να είχαν δίκιο. Τον Νοέμβριο, δύο διεθνείς οίκοι αξιολόγησης προειδοποίησαν τη χώρα πως θα υποβαθμίσουν τα ομόλογά της στη βαθμίδα των “σκουπιδιών” εξαιτίας των αδύναμων οικονομικών της προοπτικών και των απρόβλεπτων πολιτικών της, με τη Moody’s να πραγματοποιεί την απειλή της τον Νοέμβριο. Το δημόσιο χρέος έφθασε το 82% του ΑΕΠ και το φιορίνι, το εθνικό νόμισμα της Ουγγαρίας, εξασθένησε σημαντικά. Ισως γι’ αυτό, κάνοντας μία στροφή 180 μοιρών, ο Γκιόργκι Ματόλτσι ανακοίνωσε πως θα ζητηθεί εκ νέου η οικονομική αρωγή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά χωρίς τη επιβολή νέων μέτρων λιτότητας (χρησιμοποιώντας μία γνωστή σε μας ρητορική). “Ηταν μία αναγκαία κίνηση, η οποία χωρίς αλλαγές στην πολιτική μας θα μας διασφαλίσει ένα δίχτυ ασφαλείας και την αναγκαία ανάπτυξη – απαλλαγμένη, όμως, από κινδύνους”, δήλωσε στο κοινοβούλιο ο κ. Ματόλτσι. Συμπληρώνοντας, είπε πως “η Ουγγαρία εξακολουθεί με επιτυχία να καλύπτει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες από τις αγορές”.

Συνεπώς, κατά τα λεγόμενά του, η στήριξη του ΔΝΤ δεν θα αφορά την κάλυψη του δημοσίου χρέους. Πέραν τούτου, ο υπουργός Οικονομίας -που στο υπουργείο του έχει ενσωματωθεί κι εκείνο των Οικονομικών- τόνισε ότι και η Ε.Ε. και το ΔΝΤ έχουν αποδεχθεί πως το 2012 το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας θα διαμορφωθεί σε επίπεδα κάτω του 3% επί του ΑΕΠ (το οποίο είναι και ο «χρυσός κανόνας» της Ευρωζώνης) και ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εμφανίζει πλεόνασμα. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση Βίκτορ Ορμπάν θα έχει αποκαταστήσει τη δημοσιονομική ισορροπία, ελπίζοντας να κερδίσει και την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών.

Χωρίς λιτότητα

Αναφερόμενος στη συμφωνία δανεισμού, η οποία αναμένεται να υπογραφεί στις αρχές του 2012, ο Γκιόργκι Ματόλτσι υπογράμμισε πως δεν θα οδηγήσει σε διόγκωση του δημοσίου χρέους ούτε θα θέσει περιορισμούς στις οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης. Σε μία πιο προσγειωμένη προσέγγιση o Τίμοθι Ας, υπεύθυνος στρατηγικής στην τράπεζα Royal Bank of Scotland, παρατηρεί πως, “δεν δίδονται κονδύλια από το ΔΝΤ χωρίς όρους”. Κατά τις εκτιμήσεις του, η συμφωνία ενδεχομένως να φθάσει από τα 6 έως και τα 12 δισ. ευρώ.

Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν ανέλαβε και πάλι τη εξουσία πέρυσι, ισχυριζόμενος πως κληρονόμησε την οικονομία σε εξαιρετικά δυσχερή κατάσταση. Ακόμα και η άκρως συντηρητική εφημερίδα της Ελβετίας Neue Zurcher Zeitung, όμως, υπενθύμισε στον κ. Ορμπάν πως ήταν η δική του κυβέρνηση την περίοδο 1998-2002, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στο να εκτιναχθεί το έλλειμμα άνω του 8,5% του ΑΕΠ. Μετά εκείνη το παρέδωσε στους Σοσιαλιστές. Η ίδια επισήμανε πως στο νέο κυβερνητικό σχήμα βρίσκονται εν πολλοίς τα ίδια πρόσωπα με χαρακτηριστικότερο όλων τον Γκιόργκι Ματόλτσι.

Υποβάθμιση Moody’s

Με την επιστροφή στο ΔΝΤ, η Βουδαπέστη ήθελε τις αγορές στο πλευρό της, διεξάγοντας παρατεταμένες διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ, σε μία προσπάθεια να αποφύγει υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας. Μάταιος κόπος! Χθες η Moody’s την υποβάθμισε κατά μία βαθμίδα, στο Baa3 από το Ba1, δηλαδή στο επίπεδο των “σκουπιδιών»”. Αποτέλεσμα ήταν η απόδοση των 5ετών ομολόγων να εκτιναχθεί 89 μ.β. στο 9,78% και το φιορίνι να απολέσει 1,7% της αξίας του προς το ευρώ. Ο έτερος οίκος Standard & Poor’s διατηρεί τη κατώτατη επενδυτική βαθμίδα BBB – με αρνητική προοπτική για την Ουγγαρία, εν αναμονή της συμφωνίας με το ΔΝΤ και την Ε.Ε.

Υφίστανται, ωστόσο, ορισμένοι καλοί οιωνοί για την πορεία των δημοσίων οικονομικών της χώρας. Ο προϋπολογισμός του 2012 προβλέπει δραστικές περικοπές και νέα έσοδα άνω των 3,3 δισ. ευρώ, ενώ το έλλειμμα αναμένεται στο 2,5% του ΑΕΠ. Η Ε.Ε. προβλέπει ανάπτυξη 0,5% του χρόνου, ενώ Ούγγροι οικονομολόγοι κάνουν λόγο για ύφεση. Αν δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, αυτές θα προέρχονται από το πρόγραμμα επιδότησης της απασχόλησης με 150 ευρώ το μήνα – ποσόν χαμηλότατο ακόμα και για την Ουγγαρία.

Κατά τον Αντράς Μπιρό Ναγκί, συνδιευθυντή του ινστιτούτου μελετών Policy Solutions στην Ουγγαρία, η κυβερνητική αλλαγή πλεύσης συνιστά “σοφή απόφαση”, αλλά και παταγώδη αποτυχία της μέχρι πρότινος κυβερνητικής πολιτικής. Στις 14 Νοεμβρίου, ο υπουργός Οικονομίας Γκιόργκι Ματόλτσι διεκήρυττε πως χαράσσει πολιτική αντίθετη με το ΔΝΤ. Στις 17 Νοεμβρίου, ανακοίνωσε πλέον πως αναζητεί συμφωνία με το ΔΝΤ. Κάποιοι μίλησαν για αυτοσχεδιασμό υπό το κράτος πανικού και εν όψει μιας προαναγγελθείσης υποβάθμισης της χώρας. Ο Αντράς Μπιρό Ναγκί αναφέρει πως η αντιπολίτευση αλλά ακόμα και ο συμπολιτευόμενος Τύπος στην Ουγγαρία εξέλαβαν την αλλαγή στάσης ως το τέλος της “μάχης για την οικονομική ανεξαρτησία της χώρας”.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 26.11.2011